GIÁO ÁN SINH HỌC 9 Bài 25: THƯỜNG BIẾN I/ Mục tiêu: chuẩn kiến thức 1/Kiến thức - Định nghĩa được thường biến và mức phản ứng - Nêu được mối quan hệ kiểu gen, kiểu hình và ngoại cảnh;
Trang 1GIÁO ÁN SINH HỌC 9 Bài 25: THƯỜNG BIẾN I/ Mục tiêu: (chuẩn kiến thức)
1/Kiến thức
- Định nghĩa được thường biến và mức phản ứng
- Nêu được mối quan hệ kiểu gen, kiểu hình và ngoại cảnh; nêu được một số ứng dụng của mối quan hệ đó
- Nhận biết được một số thể đa bội bằng mắt thường qua tranh ảnh
2/Kĩ năng
- Phát triển kĩ năng quan sát và phân tích kênh hình
- Hoạt động nhóm
- Thu thập tranh ảnh, mẫu vật có liên quan đến thường biến
Kĩ năng sống
- Kĩ năng hợp tác, ứng xử / giao tiếp, lắng nghe tích cực
- Thu thập và xử lí thông tin
- Tự tin bày tỏ ý kiến
3/ Thái độ.
Củng cố niềm tin vào khoa học, xây dựng thói quen tự học, tự nghiên cứu
II/ Phương pháp
- Dạy học nhóm
- Động não
- Hỏi và trả lời
- Vấn đáp tìm tòi
- Trực quan
III/ Chuẩn bị.
- GV: Tranh phóng to hình 25 SGK
- HS: Xem trước bài nội dung bài
Trang 2IV/ Tiến trình lên lớp.
1/ Ổn định (1’)
2/ Kiểm tra bài cũ (5’)
(?) Thể đa bội là gì ? Có thể nhận biết cây đa bội bằng mắt thường qua những dấu hiệu nào? (?) Trình bày cơ chế hình thành thể đa bội? Người ta có thể gây tạo thể đa bội bằng phương pháp nào ?
3/ Bài mới
a/ Khám phá
GV: Ở tiết trước chúng ta đã nghiên cứu xong các loại đột biến như: Đột biến gen, đột biến cấu
trúc NST, đột biến số lượng NST tiết học hôm nay chúng ta sẽ nghiên cứu về thường biến Vậy thường biến là gì, so với đột biến khác nhau ở những điểm nào và có mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình ra sao, chúng ta tiếp tục n/c
b/ Kết nối
Thời gian Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh
12’ Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm thường biến
- Gv: Y/c hs đọc thông tin, quan sát hình 25
- Gv: Phân tích sơ lược hình vẽ và cho hs thảo luận:
(?) Sự biểu hiện ra kiểu hình của một kiểu gen phụ thuộc voà những yếu tố nào?
(?) Trong các yếu tố đó yếu tố nào được xem như không biến đổi?
(?) Thường biến là gì?
I/ Sự biến đổi kiểu hình do tác động của môi trường
- HS: Tự thu thập thông tin
- HS: Phụ thuộc vào kiểu gen và môi trường
- HS: Kiểu gen được xem là yếu tố không biến đổi
- Thường biến là những biến đổi kiểu hình phát sinh trong đời sống cá thể
Trang 3- Gv: Phân tích thêm thí dụ:
→ Ở cây rau dừa nước : Khúc thân mọc trên bờ có đường kính nhỏ và chắc, lá nhỏ; Khúc thân mọc ven bờ có thân và lá lớn hơn; Khúc thân mọc trải trên mặt nước thì thân có đường kính lớn hơn
→ Cùng thuộc một giống su hào, nhưng cây trồng ở luống đất bón phân, tưới nước và phòng trừ sâu bệnh đúng quy trình kĩ thuật có củ to hơm hẳn so với củ ở những cây trồng ở luống không làm đúng qui trình kĩ thuật
- Gv: Qua thí dụ cho ta thấy môi trường cũng là y/t gây biến đổi kiểu hình
- Gv: Có thể cho hs phân biệt thường biến với đột biến
dưới ảnh hưởng trực tiếp của môi trường
- Thường biến thường biến đổi đồng loạt theo hướng xác định tương ứng
ới điều kiện ngoại cảnh
- Không di truyền
Thường biến Đột biến
- Thường biến là những biến đổi kiểu hình
- Phát sinh đồng loạt theo cùng một hướng tương ứng với điều kiện môi trường
- Không di truyền cho thế hệ sau
- Đột biến là những biến đổi trong cơ sở vật chất của tính di truyền
- Đột biến xuất hiện với tần số thấp, một cách ngẫu nhiên
- Di truyền
Trang 4- Thường có lợi - Thường có hại
11’ Hoạt động 2: Tìm hiểu mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình
- Gv: Y/c hs đọc thông tin và cho hs nhắc lại:
(?) Sự biến đổi ra kiểu hình phụ thuộc vào những yếu tố nào ? Và yếu tô nào được xem là khôn biến đổi ?
(?) Vậy em có nhận xét gì giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình ?
(?) Hãy vẽ sơ đồ minh hoạ mối quan hệ
đó ?
- Gv: Y/c hs tự rút ra kết luận →
- Gv: Cần nhấn mạnh thêm:
+ Tính trạng chất lượng phụ thuộc chủ yếu vào kiểu gen, ít chịu ảnh hưởng của môi trường
+ Tính trạng số lượng thường chịu ảnh hưởng của môi trường
II/ Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình.
- Tự thu thập thông tin
- HS: Phị thộc vào kiểu kiểu gen và môi trường, kiểu gen là yếu tố không biến đổi
- HS: Có sự tương tác với nhau
Môi trường
- HS: Kiểu gen - kiểu hình
- Kiểu hình là kết quả tương tác
giữa kiểu gen và môi trường
- Các tính trạng chất lượng phụ
thuộc chủ yếu vào kiểu gen
- Các tính trạng số lượng chịu ảnh
hưởng của môi trường.
Trang 510’ Hoạt động 3: Hình thành khái niệm mức phản ứng
- Gv: Y/c đọc thông tin và thảo luận các câu hỏi sau:
(?) Giới hạn năng suất của giống DR2 do giống hay kĩ thuật trồng trọt qui định ? (?) Mức phản ứng là gì ?
- Gv: Thí dụ: Giống lúa DR2 được tạo ra
từ một dòng tế bào (2n) biến đổi, có thể đạt năng suất tối đa gần 8 tấn/ ha/ vụ trong điều gieo trồng tốt nhất, còn trong điều kiện bình thường chỉ đạt năng suất bình quân 4,5 – 5,0 tấn/ha
III/ Mức phản ứng
- HS: Tự thu thập thông tin
- HS: Do giống qui định, còn môi trường là kết quả tương tác
- Mức phản ứng là giới hạn thường
biến của một kiểu gen trước môi trường khác nhau
- Mức phản ứng do kiểu gen qui định
5’ Hoạt động 4: Củng cố và tóm tắt bài
- Thường biến là gì ? Phân biệt thường với đột biến ?
- Sự biểu hiện ra kiểu hình của một kiểu gen phụ thuộc vào những yếu tố nào ? Yếu tố nào được xem là không biến đổi ?
- Mối quan hệ giữa kiểu gen, môi trường và kiểu hình ?
- Mức phản ứng là gì ? Cho thí dụ về mức phản ứng ở cây trồng ? 1’ Hoạt động 5: Hướng học ở nhà
- Học thuộc bài, trả lời câu hỏi 1, 2, 3 trang 73
- Xem trước nội dung bài 26, kẽ bảng 26 vào vở bài tập