huong dan doc ct so nao

Hướng dẫn đọc CT scanner sọ não Đại cương về CT Scan sọ não Giải phẫu học cơ bản Quy trình chung đọc CT Scan sọ não CT Scan trong một số bệnh lý: Đột quỵ (tai biến mạch máu não) U não ViêmNhiễm Chấn thương Một số bệnh lý khác. 41972: Hounsfield giôùi thieäu maùy CT ñaàu tieân 1979: Hounsfield và Cormar: Nobel Y hoïc

TIẾP CẬN HÌNH ẢNH

CT SCAN SỌ NÃO

BS Trương Văn Hưng

THAM KHẢO

• 1

http://thankinh.edu.vn/chi_tiet/215/Ct-Scan-So-Nao.html

DI CĂN NÃO NMN NÃO

S - suprasellar cistern

Po - pons

P - cerebral peduncles (midbrain)

M - medulla

C - quadrigeminal plate (superior and inferior colliculi)

V - fourth ventricle

Q - quadrigeminal cistern

NỘI DUNG TRÌNH BÀY

• Đại cương về CT Scan sọ não

• Giải phẫu học cơ bản

• Quy trình chung đọc CT Scan sọ não

ĐẠI CƯƠNG VỀ CT SỌ NÃO

1895 W.C Roentgen phát hiện tia X

LỊCH SỬ

W.C.Roentgen (1845-1923)

4/1972: Hounsfield giới thiệu máy

CT đầu tiên

1979: Hounsfield và Cormar: Nobel

Y học

LỊCH SỬ

The Nobel Prize in Medicine 1979

Allan M Cormack

Tufts University Medford, USA

Godfrey N Hounsfield London, United Kingdom

Kỹ thuật CT Scan

Nguyên lý tạo hình

Tuỳ mức độ cản tia

X, các vùng khác nhau có đậm độ khác nhau

ĐẬM ĐỘ

Đậm độ cao (Hyperdensity)Đậm độ thấp (Hypodensity)Đồng đậm độ (Isodensity)

Nhân đuôi Vách trong suốt

Bể trên tiểu não

Thùy nhộng

Thùy chẩm

ĐẬM ĐỘ CAO

Đóng vôi bất thường Máu đông

Protein cao (dịch nang) Mật độ tế bào cao

ĐẬM ĐỘ THẤP

Phù não Dịch (nang) Mỡ

Khí (chấn thương, abscess)

Dịch não tuỷ

Mỡ hốc mắt

Khí xoang

GIẢI PHẪU CT

SỌ NÃO

GIẢI PHẪU TRÊN CÁC LỚP CẮT

DÙNG HỆ THỐNG NÃO THẤT LÀM MỐC:

 Não thất bên.

 Não thất III.

 Não thất IV.

 Dịch não tủy & các bể não

HỆ THỐNG NÃO THẤT

Cắt qua não thất IV

Não thất IV (DNT màu

đen)

Cắt qua não thất III

Sừng trán não thất bên Sừng chẩm não thất bên

Não thất ba

Cắt qua thân não thất bên

Cắt qua trên

não thất bên

Chất trắng: trung tâm bán bầu

dục

Vùng nhân nền

Chất xám

Chất trắng

DNT Chi trước bao trong

Gối bao trong

Chi sau bao trong

Nhân bèo (nhân đậu)

Đầu nhân đuôi

Đồi thị Rãnh Sylvius

Thùy đảo

(5): Não thất III (6): Sừng trán não thất bên

1

Não thất IV

Tiểu não

Mỡ hốc mắt

Liềm não

Trung tâm bán bầu dục

Nhân đậu

Bao trong

Đầu nhân đuôi

Đồi thị

Nhân đuôi Vách trong suốt

Bể trên tiểu não

Thùy nhộng

Thùy chẩm

Sừng trán não thất bên

Nhân đuôi

Nhân đậu Não thất III Khe Sylvius Thùy đảo

Liềm não Thùy trán

Khe Sylvius

Bể trên yên

Cầu não Lều tiểu não

Não thất IV

Tiểu não Khe Sylvius

Thùy thái dương

Liềm não

Lưng yên

Thùy thái dương

Bể trước cầu não

Xương chủm

Não thất IV

Tiểu não Thùy trán

Tuyến yên

- Trên lều đến dưới lều

- Hình thái đến nhu mô

• Tuy nhiên để có tính ứng dụng cao, chúng ta

có thể phân tích phim theo qui trình: Hình thái đến nhu mô

CT SCAN SỌ NÃO TRONG ĐỘT QUỴ

Giá trị chẩn đoán của CT Scan

• Lâm sàng không phân biệt được nhồi máu não và xuất huyết não một cách chắc chắn

• CT Scan phát hiện ngay các hình ảnh xuất huyết não, xuất huyết màng não (95%)

• CT Scan có thể phát hiện các hình ảnh bất thường trong vòng 3 giờ sau khi nhồi máu não (50%)

• Xét nghiệm giúp chẩn đoán nhanh, chính xác, an toàn

CÁC BƯỚC ĐỌC CT SCAN

• Có xuất huyết hay không ?

• Có các vùng nhồi máu cũ hay nhồi máu yên lặng không ?

• Có dấu hiệu huyết khối trong lòng động mạch hay không ?

• Các dấu hiệu sớm cũa nhồi máu ?

• Ðánh giá độ rộng cũa tổn thương

ĐỘT QUỴ THIẾU MÁU

NÃO CỤC BỘ CẤP

Vùng hoại tử Vùng thiếu máu

Vùng phân bố động mạch

Não trước Não giữa Não sau

Vùng phân bố động mạch

Giai đoạn tối cấp (< 6 giờ)

- Bình thường (50-60%)

- Dấu tăng đậm độ động mạch 25-50 %

- Giảm đậm độ nhân đậu

HÌNH ẢNH CT ĐỘT QUỴ TMNCBC

Hình ảnh tăng đậm độ động mạch não giữa kiểm chứng bằng DSA

GIAI ĐOẠN CẤP

GIAI ĐOẠN CẤP SỚM (6-24 GIỜ)

-Giảm đậm độ ở hạch nền

-Mất ranh giới chất trắng – xám

-Dấu dải băng thuỳ đảo (insular ribbon sign)-Xoá rãnh não

-Không thấy bất thường

Mờ Khe Sylvius

Khe Sylvius

Không thấy

Mờ rãnh vỏ não và giảm đậm độ

* Không có cản quang:

-Giảm đậm độ hình chêm với nền rộng ở vỏ não, theo vùng phân bố mạch máu (do phù độc tế bào và phù mạch máu)

-Hiệu ứng choán chỗ (23-75%) do phù nề

* Có cản quang:

-Tăng quang cuộn vỏ não

GIAI ĐOẠN CẤP MUỘN (1-3 NGÀY)

Tổn thương động mạch não?

-Tăng quang cuộn vỏ não

GIAI ĐOẠN BÁN CẤP

GIAI ĐOẠN BÁN CẤP SỚM (4-7 ngày)

• Fogging effect: Hiện tượng đồng đậm độ vùng nhồi máu ở ngày 14-21 do tăng thực bào hoặc xuất huyết vi thể, khi đĩ vùng nhồi máu rất khĩ nhận thấy.

• Một số trường hợp cĩ hiện tượng tăng quang

do xuất huyết trong vùng nhồi máu vào sau ngày thứ ba

GIAI ĐOẠN BÁN CẤP

GIAI ĐOẠN BÁN CẤP SỚM (4-7 ngày)

Fogging Effect

- Hiệu ứng choán chỗ giảm

- Tăng quang nhu mô tiếp tục

- Tăng quang viền, đám hoặc ở các cuộn vỏ não gặp ở tuần 2- 8 do vỡ hàng rào mạch máu não và tăng tưới máu xa

xỉ (luxury perfusion)

GIAI ĐOẠN BÁN CẤP MUỘN (1-8 tuần)

Nhầm lẫn với dị dạng mạch máu não

Nhũn não cấp ><bán cấp

- Ổ đậm độ dịch ở vùng tổn thương

- Teo não ( rộng não thất, rãnh não )

GIAI ĐOẠN MÃN (>8 tuần)

Nh ồi máu não cũ

Xuất huyết sau nhồi máu

Nhồi máu vùng nuôi ĐM não giữa

Nhồi máu vùng nuôi động mạch não sau

CHẨN ĐOÁN PHÂN BIỆT

DI CĂN NÃO NMN NÃO

XUẤT HUYẾT NÃO

Phát hiện xuất huyết

• Xuất huyết là các vùng tăng đậm độ và có thể thấy trong các bệnh lý:

Tụ máu ngoài màng cứng,

Tụ máu dưới màng cứng Xuất huyết màng não

Xuất huyết não thất Xuất huyết trong não

• Phân biệt hoá vôi và xuất huyết nhỏ vùng nhân nền

• Phân biệt xuất huyết cầu não với hình ảnh nhiễu

Lê Văn H., Nam, 44 tuổi, Xuất huyết thân não

Trần thị S., Nữ, 73 tuổi, Xuất huyết tiểu não

XUẤT HUYẾT THÂN NÃO

XUẤT HUYẾT THÂN NÃO

Bùi văn L., Nam, 45 tuổi, Xuất huyết nhân bèo-bao trong (P) có tràn máu não thất

Buøi Vaên L., Nam, 45 tuoåi, Xuaát huyeát nhaân beøo-bao trong (T)

Nguyễn Văn L., Nam, 67 tuổi, Xuất huyết thái dương (P)/

Nhũn não cũ cạnh não thất bên (T)

Nguyễn Thị Q., Nữ, 49 tuổi, Xuất huyết nhân bèo (T)

Nguyễn Hoàng H., Nam, 22 tuổi, Xuất huyết trán (P)

Xuất huyết não giai đoạn bán cấp

TRÂN TRỌNG CÁM ƠN