Tiết 22 Tác gia Tố Hữu

Mục tiêu : 1.Kiến thức :Giúp học sinh nắm được những điểm cơ - bản để hiểu và đánh giá đúng thơ Tố Hữu : + Tố Hữu: nhà thơ cách mạng, nhà thơ của lí tưởng cộng sản, thơ Tố Hữu là đỉnh

Tiết : 22 Văn học sử :

Ngày soạn : 28 9 2009 (1920 - 2002)

A Mục tiêu :

1.Kiến thức :Giúp học sinh nắm được những điểm cơ

- bản để hiểu và đánh giá đúng thơ Tố Hữu :

+ Tố Hữu: nhà thơ cách mạng, nhà thơ của lí tưởng

cộng sản, thơ Tố Hữu là đỉnh cao của thơ trữ tình – chính

trị trong văn học Việt Nam

+ Thơ Tố Hữu qua các chặng đường sáng tác song

song với các thời kì đấu tranh của cách mạng, nắm vị trí

và nội dung cơ bản của mỗi tập thơ thể hiện sự vận động tư

tưởng và nghệ thuật của nhà thơ

+ Hiểu những nét chính của phong cách thơ Tố Hữu

- 2.Kĩ năng : Tìm hiểu , phân tích tác gia

- 3 Thái độ : Tình yêu đối với lí tưởng

B Phương pháp dạy học : Diễn giảng, phát vấn, đọc hiểu.

C

Chuẩn bị của thầy và trò :

Chuẩn bị của thầy : Soạn bài, đọc tài liệu, làm đồ dùng dạy học.

Chuẩn bị của trò: Soạn bài, đọc trước sách giáo khoa, trả lời hệ thống câu hỏi, làm bài tập, chuẩn bị tài liệu và đồ dùng học tập cần thiết

Tiến trình giờ học :

1 Ổn định lớp : (1phút) Kiểm tra sĩ số, vệ sinh phòng học

2 Kiểm tra bài cũ : (4phút)

3 Bài mới :

Vào bài ( 1phút) Từ ngày gặp lí tưởng cộng sản“Từ ấy trong tôi bừng nắng hạ…” , với

Tố Hữu , Đó chính là ngọn nguồn của cảm hứng sáng tạo trong thơ ông, thơ cũng là một hoạt động cách mạng Đến cuối đời Tố Hữu viết :

“Xin gởi bạn đời yêu quý nhất Còn mấy vần thơ một nắm tro Thơ gởi bạn đời, tro bón đất Sống là cho mà chết cũng là cho”

- Tiến trình bài dạy:

THỜI

GIAN

HOẠT ĐỘNG CỦA

GIÁO VIÊN

HOẠT ĐỘNG CỦA HỌC SINH

NỘI DUNG KIẾN THỨC

7’ Hoạt động 1

Giáo viên : hướng

dẫn học sinh tìm

hiểu tiểu sử của Tố

Hữu

Em hiểu gì về nhà

thơ Tố Hữu ?

Nêu những nét

chính trong tiểu sử

Hoạt động 1

TiĨu sư

- sinh 1929 - t¹i Thõa Thiªn HuÕ

- XuÊt th©n: Nhµ nho nghÌo

- Quª h¬ng: Huế với t/n th¬ méng, truyỊn thèng v¨n ho¸

- Sím gi¸c ngé c¸ch m¹ng

I Vài nét về tiểu sử :

“Huếơi ! Quê mẹ của ta ơi” … “Liên Xô nở trước đời tôi ba tuổi”

-Tố Hữu tên thật là Nguyễn Kim Thành, sinh năm 1920 tại Huế.(làng Phù Lai huyện Quảng Điền tỉnh Thừa Thiên)

Tố Hữu

Hỏi học sinh : những

yếu tố nào đã ảnh

hưởng đến hồn thơ

Tố Hữu ?  Gia

đình, quê hương ,

thời đại

Hoạt động 2:

Giáo viên :hướng

dẫn học sinh tìm

hiểu về sự nghiệp

Hoạt động 2:

Sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo, sớm mồ côi mẹ, ông chịu ảnh hưởng vốn thơ ca từ người cha

Huế đẹp và thơ cũng góp phần quan trọng vào sự hình thành hồn thơ Tố Hữu

Tố Hữu giác ngộ lí tưởng cộng sản và tham gia cách mạng từ rất sớm, từ đó cuộc đời và thơ ca của ông gắn liền với hoạt động chính trị của Đảng, với sự nghiệp cách mạng

-Năm 1938 vào Đảng cộng sản Đông Dương, hoạt động

bí mật chống Pháp – Nhật -Tháng 4/1939 bị bắt giam tại nhà lao Thừa Thiên, các nhà lao miền Trung và Tây Nguyên

-Tháng 3/1942 vượt ngục ở Kon Tum tìm ra Thanh Hóa bắt liên lạc với tổ chức cách mạng

-Tháng 8/1945 Chủ tịch ủy ban khởi nghĩa Huế

Trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và Mĩ , cho đến

1986 liên tục là cán bộ lãnh đạo của Đảng và nhà nước (từng là ủy viên bộ chính trị Đảng công sản Việt Nam, phó chủ tịch hội đồng bộ trưởng)

Được trao tặng giải thưởng Hồ Chí Minh về văn học nghệ thuật (đợt 1, 1996) Tố Hữu là lá cờ đầu của thơ ca trữ tình chính trị Ông mất năm 2002

II.Con đường thơ của Tố Hữu :

Gồm nhiều tập thơ, được sáng tác liên tục theo quá

thụ ca cuỷa Toỏ Hửừu.

Em coự nhaọn xeựt

chung gỡ veà taọp thụ

“Tửứ aỏy” ?

Noọi dung

Taọp thụ goàm bao

nhieõu taọp ? Noọi dung

tửứng taọp ?

Noồi baọt trong taọp

thụ laứ caựi toõi trửừ

tỡnh.Vaọy caựi toõi ủoự

nhử theỏ naứo ?

Lửu yự : Giaỷng kú taọp

thụ “Tửứ aỏy”, “Vieọt

Baộc” ; giaỷng lửụựt taọp

“Gioự loọng”, “Ra

traọn”

Hoỷi hoùc sinh : Chổ ra

noọi dung, nhaõn vaọt

trung taõm cuỷa taọp thụ

“Tửứ aỏy” ?

Goùi hoùc sinh khaự

neõu noọi dung cụ baỷn

cuỷa tửứng phaàn thụ:

Maựu lửỷa, Xieàng xớch,

Giaỷi phoựng

 Giaựo vieõn lớ

giaỷi ,chửựng minh

baống taực phaồm

“Vieọt Baộc” saựng taực

trong khoaỷng thụứi

gian naứo ? Noọi dung

phaỷn aựnh laứ gỡ ? Taực

phaồm tieõu bieồu ?

Con đờng thơ của Tố Hữu

- Tập thơ " Từ ấy"

1937- 1946.

- Gồm 3 phần: " Máu lửa", "Xiềng xích",

"Giải phóng"- tơng ứng

3 chặng đờng trong 10 năm họat động của Tố Hữu

- Giá trị: Chất men suy

lí tởng, lãng mạn trong trẻo, nhạy cảm

Tập thơ " Việt Bắc"

1947- 1954.

- Đề tài: thể hiện quần chúng cách mạng

- Cuối tác phẩm theo h-ớng khái quát - tổng hợp, sử thi , trữ tình

- Nội dung: Việt Bắc - bản hùng ca về cuộc

trỡnh hoaùt ủoọng caựch maùng cuỷa taực giaỷ

Thụ Toỏ Hửừu gaộn lieàn vụựi lớ tửụỷng coọng saỷn vaứ cuoọc ủaỏu tranh caựch maùng

a Tửứ aỏy (1937 – 1946 )

Noọi dung : tỡnh yeõu say meõ ủoỏi vụựi lớ tửụỷng coõng saỷn Nhaõn vaọt trung taõm laứ “caựi toõi trửừ tỡnh” treỷ trung soõi noồi Taực phaồm tieõu bieồu : Tửứ aỏy, Taõm tử trong tuứ, Hueỏ thaựng Taựm

“Tửứ aỏy” goàm 3 phaàn :

b Maựu lửỷ a :

Laứ tieỏng reo naựo nửực cuỷa taõm hoàn treỷ gaởp gụừ lớ tửụỷng Toỏ caựo nhửừng baỏt coõng trong xaừ hoọi vaứ keõu goùi nhửừng ngửụứi bũ aựp bửực ủửựng leõn ủaỏu tranh

c Xieàng xớc h :

Laứ nhửừng saựng taực trong tuứ, theồ hieọn sửù trửụỷng thaứnh vửừng vaứng cuỷa ngửụứi thanh nieõn coọng saỷn

Boọc loọ taõm hoàn tha thieỏt yeõu ủụứi, yeõu cuoọc soỏng, khao khaựt tửù do

d Giaỷi phoựng :

Nieàm vui cuỷa ngửụứi tuứ caựch maùng ủửụùc trụỷ veà vũ trớ chieỏn ủaỏu cuỷa mỡnh

Tuyeõn truyeàn caựch maùng , ngụùi ca Caựch maùng thaựng Taựm thaứnh coõng

e Vieọt Baộc ( 1947 – 1954 )

Laứ baỷn trửụứng ca veà cuoọc khaựng chieỏn choỏng Phaựp, phaỷn aựnh nhửừng chaởng ủửụứng gian lao, anh duừng vaứ nhửừng bửụực ủi leõn cuỷa cuoọc khaựng chieỏn cho ủeỏn ngaứy thaộng lụùi

Keỏt tinh nhửừng tỡnh caỷm lụựn

Hoỷi hoùc sinh: ễÛ taọp

“Vieọt Baộc”,Toỏ Hửừu

taọp trung saựng taực

treõn nhửừng chuỷ ủeà

chớnh naứo ?

Giaựo vieõn giaỷng

nhanh

Taực phaồm “ Gioự

loọng” gaộn vụựi chaởng

ủửụứng lũch sửỷ naứo ?

Noọi dung phaỷn aựnh

laứ gỡ ? Caựi toõi ụỷ ủaõy

coự gỡ ủaởc bieọt ?

Giaựo vieõn giaỷng

nhanh

kháng chiến chống Pháp Thể hiện thành công hình ảnh, tâm t nhân dân kháng chiến

Lòng yêu nớc

- > Việt Bắc - thành tựu xuất sắc của văn

họcViệt Nam kháng chiến chống Pháp

Tập thơ "Gió lộng"

1955 - 1961.

- Đề tài: xây dung chủ nghĩa xã hội, đâú tranh thống nhất đất nớc và tình cảm quốc tế vô

sản

- Nội dung: Niềm vui chiến thắng và tự hào của công cuộc xây dung chủ nghĩa xã hội Thấm thía ân tình cách mạng Tình cảm tha thiết, đậm nét với miền Nam

Tập " Ra trân"

1962-1971,

"Máu và hoa" 1972-1977.

- Nội dung : khúc ca ra trận, mệnh lệnh tiến công, kêu gọi Khẳng

định ý nghĩa lớn của cuộc k/c chống Mĩ Suy t và phát hiện của nhà thơ về dân tộct và con người Việt Nam

cuỷa con ngửụứi Vieọt Nam khaựng chieỏn, ủaởc bieọt laứ loứng yeõu nửụực

Theồ hieọn thaứnh coõng hỡnh aỷnh cuỷa quaàn chuựng khaựng chieỏn : coõng noõng binh, treõn heỏt laứ hỡnh aỷnh Baực Hoà

Taực phaồm :Hoan hoõ chieỏn sú ẹieọn Bieõn, Ta ủi tụựi, Vieọt Baộc  mang tớnh sửỷ thi roừ neựt

=> Thụ giaứu tớnh daõn toọc vaứ ủaùi chuựng

g Gioự loọng (1955 – 1961)

Nieàm vui cuỷa nhaứ thụ trong khoõng khớ chieỏn thaộng, hoứa bỡnh vaứ xaõy dửùng chuỷ nghúa xaừ hoọi ụỷ mieàn Baộc

Caựi toõi trửừ tỡnh ủaùi dieọn cho daõn toọc, cho ẹaỷng vaứ thụứi ủaùi, traứn ủaày caỷm hửựng laừng maùn caựch maùng

Taực phaồm:Baứi ca muứa xuaõn

61, Queõ meù

h Ra traọn (1962 – 1972 )

Coồ vuừ, ủoọng vieõn chieỏn ủaỏu; tửù haứo, caỷm phuùc veà con ngửụứi,veà daõn toọc Vieõt Nam anh duừng kieõn cửụứng  thụ mang tớnh chớnh luaọn – thụứi sửù, coự luực mang aõm hửụỷng anh huứng ca

Taực phaồm : Tieỏng haựt sang xuaõn, Baực ụi, Theo chaõn Baực, Kớnh gửỷi cuù Nguyeón Du

i Maựu vaứ hoa (1972 –

1977) ẹaõy laứ thụứi kỡ hi sinh gian khoồ nhieàu nhaỏt, nhửng chieỏn thaộng veỷ vang nhaỏt

Taực phaồm : Vieọt Nam maựu vaứ hoa,

k Moọt tieỏng ủụứn

(1978-1992)

15’ Hoạt động 3:

Giáo viên hướng dẫn

học sinh tìm hiểu

phong cách nghệ

thuật thơ Tố Hữu

Thế nào gọi là

phong cách nghệ

thuật ? Thơ Tố Hữu

có những phong cách

nghệ thuật gì ?

Tại sao nói thơ Tố

Hữu là thơ trữ tình

chính trị ?

- Gi¸ trÞ nghƯ thuËt:

Mang ®Ëm tÝnh chÝnh luËn, thêi sù, chÊt sư thi

Hoạt động 3:

* Nhµ th¬ cđa lÝ tëng c«ng s¶n : tr÷ t×nh chÝnh trÞ Khơi nguån

tõ lÝ tëng c¸ch m¹ng, những sự kiện chÝnh trị

l Ta với ta (1993-1999)

Nhà thơ chiêm nghiệm về cuộc sống,về lẽ đời hướng tới những quy luật phổ quát và tìm kiếm những giá trị bền vững

* Tóm lại :Các chặng đường thơ Tố Hữu gắn bó song hành với các giai đoạn cách mạng, phản ánh những chặng đường cách mạng, đồng thời thể hiện sự vận động của tư tưởng và nghệ thuật của nhà thơ

Cái hạn chế lớn nhất của Tố Hữu : Xu hướng lí tưởng hoá đời sống, đôi khi rơi vào giáo huấn khô khan

II Phong cách nghệ thuật thơ Tố Hữu :

Khái niệm phong cách : Là

những đặc điểm độc đáo, bền vững nhưng luôn luôn đổi mới

1.Thơ Tố Hữu là thơ trữ tình chính trị :

Tố Hữu là một thi sĩ – chiến

sĩ, là một nhà thơ trữ tình kiểu mới, thống nhất giữa tuyên truyền cách mạng và cảm hứng trữ tình

Cảm hứng chủ yếu được khai thác từ đời sống chính trị của đất nước, từ hoạt động cách mạng và tình cảm chính trị của bản thân; đời sống và con người được khám phá, cảm nhận trên phương diện chính trị trong mối quan hệ với cách mạng,

lí tưởng , lẽ sống và ân tình cách mạng

Tố Hữu là nhà thơ của lẽ sống lớn, tình cảm lớn, niềm vui lớn của cách mạng và

Hỏi học sinh : Vì

sao nói thơ Tố Hữu

thiên về khuynh

hướng sử thi và cảm

hứng lãng mạn ?

Hỏi học sinh trung

bình : vì sao nói thơ

Tố Hữu có giọng

điệu tâm tình ngọt

ngào ?

Hỏi học sinh :Qua

nội dung và nghệ

thuật thơ Tố Hữu,

chứng minh rằng thơ

ông giàu tính dân tộc

?

Giáo viên :bổ sung

thêm ý tính dân tộc :

Sử dụng cách phối

âm : -Từ láy

-Vần -Thanh

 Diễn tả nhạc điệu

bên trong tâm hồn,

một thứ nhạc tâm

tình  dễ ngâm, dễ

* Giäng th¬ t©m t×nh, ngät ngµo, tha thiÕt

* NghƯ thuËt th¬ ®Ëm tÝnh d©n téc : ThĨ th¬:

lơc b¸t Tõ ng÷ vµ lèi nãi quen thuéc, vÝ von tuyỊn thèng TÝnh nh¹c cđa tiÕng ViƯt: dƠ ng©m, h¸t

= > Th¬ Tè H÷u lµ sù

kÕ tơc truyỊn thèng th¬

ca d©n téc Søc hĩt cđa

Tè H÷u lµ sù say mª lÝ tëng vµ ®Ëm tÝnh dt

con người cách mạng

2.Thơ Tố Hữu thiên về khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn.

Cái tôi trữ tình trong thơ Tố Hữu là cái tôi- chiến sĩ  cái tôi – công dân, cái tôi nhân danh dân tộc, cách mạng

Nhân vật trữ tình là những con người đại diện cho những phẩm chất, giai cấp , dân tộc, mang tầm vóc lịch sử, thời đại

Cảm hứng chủ yếu là cảm hứng về lịch sử – dân tộc, hướng về tương lai, đặt niềm tin vào thắng lợi cách mạng, khơi dậy niềm vui và lòng say mê với con đường cách mạng

3.Thơ Tố Hữu có giọng tâm tình ngọt ngào

Thể hiện ở cách xưng hô, trò chuyện , kêu gọi thân tình Là sự hòa cảm giữa người và cảnh

Liên quan tới “chất Huế” của nhà thơ

4.Thơ Tố Hữu giàu tính dân tộc :

Nội dung : phản ánh đậm nét hình ảnh con người và Tổ quốc Việt Nam trong thời đại cách mạng; đưa những tâm tư, tình cảm cách mạng hòa nhập, tiếp nối truyền thống tinh thần, tình cảm, đạo lí của dân tộc

Nghệ thuật : sử dụng thành công các thể thơ truyền thống; sử dụng từ ngữ và lối nói quen thuộc với dân tộc; nhạc điệu thơ phong phú

III Ghi nhớ: ( Sách giáo

hát, có khi thành lời

ru

Thơ Tố Hữu đã

diễn tả được một cái

gì như là linh hồn đất

nước , qua những

hình ảnh rất quen

thuộc của quê

hương : Một bóng tre

, một cánh đồng lúa ,

một bến phà , những

con đường …

Giáo viên hướng dẫn

học sinh luyện tập

Hoạt động 4:

Hoạt động 4:

Luyện tập:

khoa)

IV.Kết luận :

Thơ Tố Hữu là một thành công xuất sắc của thơ ca cách mạng, thơ trữ tình chính trị, kế tục truyền thống thơ dân tộc

Thơ Tố Hữu là sự kết hợp hai yếu tố cách mạng và dân tộc trong nghệ thuật

Sức thu hút của thơ Tố Hữu là niềm say mê lí tưởng và tính dân tộc đậm đà

VI Luyện tập:

4 Củng cố :

- Ra bài tập về nhà: Học sinh về nhàhọc bài, đọc lại tác phẩm Làm bài tập ở sách

giáo khoa

- Chuẩn bị bài : - Xem trước bài

IV RÚT KINH NGHIỆM, BỔ SUNG: