Bài giảng tổng quan về linux

Apache Web Server, giới thiệu các kiến thức về World Wide Web, các kỹ thuật chính của web, các web servers software,... Đây là tài liệu học tập và giảng dạy dành cho sinh viên và giảng viên ngành CNTT.

– Lich sử hệ điều hành Unix

– Linux là gì

– Lịch sử hệ điều hành Linux

– Tại sao phải sử dụng Linux ?

– Các bản phát hành Linux

– Lợi ích của Linux

– Ai nắm quyền sở hữu Linux

– Giấy phép GNU - GPL (General Public License)

– Cách phát âm đúng chuẩn

Chương 01: TỔNG QUAN VỀ LINUX

1 Lịch sử hệ điều hành Unix

• Giữa những năm 60, General Electric, Massachusetts Institute for Technology và Bell Laboratories (AT&T) cùng phối hợp trong một cố gắng tạo ra một HĐH mới gọi là Multics (MULTiplexed Information and Computing System) Đến năm 1969, chương trình Multics bị bãi bỏ.

• Sau đó, Kenneth Thomson, một người rất thích các tính năng của Multics, nhưng nhận thấy nó quá phức tạp và tìm cách đạt các mục tiêu cơ bản của Multics nhưng bằng con đường đơn giản hơn Năm 1969, phiên bản đầu tiên của Unix gọi là Unics (Uniplexed Information and Computing System) được xúc tiến xây dựng.

• Năm 1973, hệ thống được viết lại bằng ngôn ngữ C Kể từ

đó, Unix trở thành hệ điều hành được sử dụng rộng rãi

• Vào thời điểm trên, cộng đồng các trường đại học

và học viện, đứng đầu là Berkeley, phát triển một nhánh khác gọi là Berkeley Software Distribution (BSD), trong khi AT&T (American Telephone and Telegraph) tiếp tục phát triển Unix dưới tên gọi là System III, System V, System VII

• Trên thị trường, System V là phiên bản thành công và nhiều nhà cung cấp phần cứng đã hướng tới sản phẩm này của AT&T

• Hầu hết các phiên bản Unix đều thuộc quyền sở hữu và được bảo vệ bởi từng nhà cung cấp phần cứng tương ứng, ví dụ Sun Solaris là một phiên bản của System V Trong khi, ba phiên bản của BSD cuối cùng đã trở thành mã nguồn mở: FreeBSD (dễ cài cho PC), NetBSD (đa nền tảng)

và OpenBSD (có tính bảo mật cao)

2 Linux là gì

Linux là một dự án với mục đích ban đầu là tạo

ra phiên bản UNIX có thể chạy được trên nhiều máy tính có chip Intel Những máy này thường được gọi là máy vi tính tương thích với máy PC của IBM

• Có thể nói rằng UNIX là hệ điều hành phổ biến nhất và linh họat nhất hiện nay cho các máy trạm chủ đầu trên (high-end) Chương này sẽ giải thích tại sao nên chọn một bản Linux giống UNIX thay gì chọn một trong những hệ điều hành trên nền của Intel như Window hay OS/2.

• Ngay từ lúc ban đầu Linux là chương trình được viết bởi Linus Torvalds lúc đó là sinh viên Đại học Helsinki tại Phần Lan Torvalds muốn tạo ra một bản thay thế hệ điều hành Minix, vốn là một hệ giống như UNIX để chạy các PC nền Intel.

• Về cơ bản Linux là một clone UNIX, nên Linux có được các thuận lợi của UNIX :

– Tính đa nhiệm thực (preemptive multitasking): chạy nhiều chương trình cùng lúc

– Hệ điều hành đa người dùng (multiuser): nhiều người có thể đăng nhập cùng lúc vào hệ thống

– Linux cung cấp cho người sử dụng một

cơ hội học tập mà hiện nay chưa có hệ điều hành nào sánh được đó là hệ điều hành cung cấp đầy đủ cả mã nguồn Trong khi đó các hệ điều hành mang tính thương mại khác không bao giờ tiết

lộ mã nguồn.

– Các bản phân phối thông dụng gồm có Linux của Red Hat, Mandrake, SuSE, Caldera, Corel và Debian Ở Việt Nam có Linux VN và VietKey Linux – Có những sự khác nhau giữa các bản phân phối

đó, nhưng tất cả các bản phân phối đó đều dựa trên cùng nền tảng: Kernel của Linux và các thư viện của GNU (http://www.gnu.org/)

– Kernel của Linux được phân phối dưới giấy phép GNU GPL (General Public License) và mã nguồn của nó được phân phối tự do tới mọi người.

– Phiên bản Kernel cuối hiện nay là 2.6 (2.6.19 – phân phối ngày 26/11/2006 tại trang Web:

http://www.kernel.org/pub/linux/kernel/v2.6/)

– Ngoài Kernel, có nhiều phần mềm và dịch vụ được xây dựng để chạy trên Linux (Software Packages)

– Người dùng có xu thế lựa chọn Linux Kernel với

4 Tại sao sử dụng Linux

• Đây là một hệ điều hành miễn phí hiện

nay, có khả năng đa chương đa nhiệm cùng lúc cho nhiều người sử dụng trên các nền phần cứng của máy PC.

• Nhiều ứng dụng cho Linux được cung cấp

miễn phí trên Internet cũng như mã nguồn của Linux, Người sử dụng có thể lấy mã nguồn về, sau đó chỉnh sửa và mở rộng

hệ điều hành theo nhu cầu riêng của mình.

Chúng ta có thể kể thêm về các hệ điều hành miễn phí như FreeBSD, Minix…Do cuộc cách mạng của Linux, đến nay Solaris cũng đã cho miễn phí hệ điều hành của mình và công bố mã nguồn của Solaris for Intel (dùng cho máy PC) và Solaris for SPARS.

• Linux là một khả năng thay thế cho các hệ thống UNIX khác

• Linux giúp bạn dễ truy cập Internet và những gì còn lại của xa lộ thông tin

• Một vấn đề tế nhị làm cho Linux dể đến với người dùng là Linux cung cấp mã nguồn mở cho mọi người Chính điều này khiến cho một số quốc gia

• Tuy nhiên, việc độc lập với các công ty thương mại cũng là một thế yếu tiềm tàng của Linux Bởi vì không một công ty thương mại riêng lẻ nào nhận trợ giúp Linux, do đó người sử dụng không thể gọi điện để yêu cầu sự trợ giúp Mặc dù vậy, với sự phát triển của Internet, các tổ chức

hỗ trợ người dùng Linux đã tạo ra vô số các site, các forum để hướng dẫn người

sử dụng về các vấn đề của Linux.

5 Các bản phát hành Linux

Các bản phân phối của Linux bao gồm:

– Tập hợp các phần mềm (Software Packages)

– Chương trình cài đặt (Installer)

– Các cấu hình của riêng nhà sản xuất configure)

(Re-– Trình quản lý và cập nhật gói phần mềm (Update/Patch)

– Các phần mềm thương mại khác (Commercial Software)

• Một số Linux Distro chính (thông dụng - được nhiều người

– Trong đó có một vài Linux Distro thuộc dạng LiveCD, nghĩa

là chạy trực tiếp trên ổ đĩa CD-ROM mà không cần thông qua quá trình cài đặt vào máy tính (kỹ thuật này sử dụng bộ nhớ RAM để phục vụ trong quá trình thực thi Ví dụ Knoppix

là một Linux LiveCD ổn định và được nhiều người dùng, thích hợp cho quá trình giảng dạy Linux)

• FEDORA CORE LINUX

– Dự án mã nguồn mở được Red Hat tài trợ, công bố tháng 9/2003

– Những thành quả cuả cộng đồng có thể được dùng cho Red Hat Enterprise Linux

– Các phiên bản phổ biến: 4, 5, 6…10, 14, 16,

17, 18, 20

– Tham khảo: http://fedora.redhat.com

• Red Hat Enterprise Linux chỉ có sẵn thông qua

một dịch vụ thuê bao trả tiền, cung cấp truy cập để cập nhật phần mềm và mức độ hỗ trợ kỹ thuật khác nhau Sản phẩm chủ yếu bao gồm các gói phần mềm được phân phối theo nguồn mở hoặc một giấy phép phần mềm tự do và mã nguồn

những gói này được công bố bởi Red Hat

• Tham khảo

http://www.redhat.com/products/enterprise-linux/

• CentOS là một bản phân phối hệ điều hành tự do

dựa trên Linux kernel Nó có nguồn gốc hoàn toàn

từ bản phân phối Red Hat Enterprise Linux

(RHEL) CentOS tồn tại để cung cấp một nền tảng

điện toán doanh nghiệp tự do và phấn đấu để duy trì khả năng tương thích nhị phân 100% với nguồn thượng nguồn của nó là Red Hat CentOS

là viết tắt của Community ENTerprise Operating

System

• CentOS là miễn phí Hỗ trợ kỹ thuật chủ yếu

được cung cấp bởi cộng đồng thông qua mailing lists chính thức, diễn đàn, và các chat room

• Tham khảo http://www.centos.org

6 Lợi ích của Linux

• Trong số hệ điều hành miễn phí hiện nay, Linux

là hệ điều hành được sử dụng rộng rãi nhất Với các PC, Linux cung cấp một hệ thống đầy đủ những chức năng multitasking và multiuser lập sẵn, tận dụng sức mạnh xử lý của máy 386 và cao hơn

• Linux có sẵn bộ giao thức mạng TCP/IP giúp dễ dàng kết nối Internet, thư điện tử Linux có Xfree86 là một giao diện đồ họa GUI đầy đủ, căn cứ trên hệ X Windows

• Khả năng thích ứng cao giúp cho hệ điều hành này vẫn họat động tốt khi chạy trên bất kỳ nền nào từ máy xách tay cho đến các máy tính dạng lớn mainframe

7 Ai nắm quyền sở hữu Linux

• Điều khẳng định là Linux không phải là phần mềm công cộng, bởi vì nhiều thành tố của Linux

đã được nhiều người khác đăng ký tác quyền Linus Torvalds giữ tác quyền kernel cơ bản của Linux Doanh nghiệp Red Hat là chủ của phiên bản Red Hat Linux… Nhiều tiện ích của Linux thuộc lĩnh vực tác quyền GPL (GNU General Public License) Thực tế Tovalds cùng nhiều người đóng góp cho Linux đã đặt công trình của mình đưới sự bảo vệ của GNU GPL

8 Giấy phép GNU – GPL

(General Public License)

• Giấy phép phần mềm mã

nguồn mở (Open Source – OS)

cho phép người dùng đọc, truy

cập, thay đổi và làm lại mã

nguồn của một sản phẩm phần

mềm (theo tổ chức OSI – Open

Source Initiative) Các giấy

phép phần mềm được OSI phê

chuẩn và quản lý tại

http://www.opensource.org

– Open Source mang ý nghĩa “tự do” nhiều hơn

là “miễn phí”.

– Mỗi loại giấy phép có những điều khoản quy định riêng Ví dụ: BSD Licensing chỉ dài 1 trang với 3 điều khoản cần phải tuân thủ nhưng trong khi đó thì Mozilla Public License 1.1 dài đến 12 trang đề cập mọi thứ từ việc định nghĩa thuật ngữ đến cách thức áp dụng giấy phép cho chính phủ

– Một trong những điều khoản quan trọng là: Nếu

ta thay đổi mã nguồn thì phải lập lại tài liệu về các thay đổi và đính kèm mã nguồn theo phần mềm

– Không được thông báo bản quyền của mình (copyright) mặc dù đã thay đổi mã nguồn của chương trình

– Xem thêm thông tin tại

http://www.linux.org

• Người ta còn nói GNU GPL là “Copyleft” để thay cho khái niệm “Copyright”

• Nội dung chính của GNU GPL

– Tác giả vẫn giữ bản quyền đối với với phần mềm gốc.

– Người sử dụng có thể sao chép và phân phối chương trình dưới bất cứ hình thức nào và giá cả tùy ý.

– Người sử dụng có thể thay đổi một phần của chương trình và phân phối thay đổi của mình cùng toàn bộ phần mềm cho người khác, với điều kiện nói rõ phần mình thay đổi.

– Nếu những thay đổi không thể tách rời toàn bộ phần mềm thì GNU GPL sẽ mở rộng sang những thay đổi đó.

– Người sử dụng không được thông báo bản quyền – Phải đảm bảo cung cấp mã nguồn khi bán một sản

9 Cách phát âm đúng chuẩn

Linux thường được phát âm với “i” ngắn giọng mũi và

trọng âm tại nguyên âm đầu tiên: LIH-nucks Tác giả Linus LIH-nucks

Torvalds phát âm từ này như sau:

 Bằng tiếng Anh:

http://www.linux.org/info/sounds/english.au

-Nghe đọc: ENGLISHENGLISH

- Xem thêm thông tin tại:

http://www.linux.org/info/gnu.html