2.5 D ch t c a thu c b o v th c v t ư ấ ủ ố ả ệ ự ậ
2.5.1 Thu c b o v th c vât là gì?ố ả ệ ự
-Thu c b o v th c v t v c b n có th hi u là các h p ch t hóa h c, ch ố ả ệ ự ậ ề ơ ả ể ể ợ ấ ọ ế
ph m sinh h c có ngu n g c đ ng, th c v t đẩ ọ ồ ố ộ ự ậ ược con ngườ ử ụi s d ng đ b o v ể ả ệ cây tr ng kh i s tàn phá c a nhi u lo i sinh v t gây h i (Sâu b , chim chu t, ồ ỏ ự ủ ề ạ ậ ạ ọ ộ muông thú, n m, vi khu n )ấ ẩ
-Lu t có quy đ nh đi u 1, chậ ị ề ương 1 v qu n lý thu c b o v th c v tề ả ố ả ệ ự ậ (ban hành kèm theo Ngh đ nh s 58/2002/NĐ-CP ngày 03/6/2002 c a Chính ph ) thì ị ị ố ủ ủ thu c bvtv ngoài công d ng phòng tr nh ng sinh v t gây h i cho th c v t ố ụ ừ ữ ậ ạ ự ậ thì còn bao g m nhi u ch ph m có tác d ng đi u hòa sinh trồ ề ế ẩ ụ ề ưởng, các ch t làm ấ
r ng lá, khô cây góp ph n h tr vi c thu ho ch mùa màng đụ ầ ỗ ợ ệ ạ ược thu n l i.ậ ợ 2.5.2 Phân lo i ạ
• Phân lo i thu c BVTV theo đ i t ạ ố ố ượ ng di t tr ệ ừ
- Thuốc trừ sâu
- Thuốc trừ bệnh
- Thuốc trừ vi khuẩn
- Thuốc trừ tuyến trùng
- Thuốc trừ nhện
- Thuốc trừ ốc sên
- Thuốc trừ chuột
- Thuốc trừ cỏ dại…
• Phân lo i theo cách xâm nh p c a thu c vào c th d ch h i ạ ậ ủ ố ơ ể ị ạ
- Thuốc vị độc: Gây độc qua đường tiêu hóa
- Thuốc tiếp xúc: Gây độc qua da, qua vỏ cơ thể
- Thuốc xông hơi: Gây độc qua đường hô hấp…
* Phân loại theo nguồn gốc và thành phần hóa học có:
- Thuốc hóa học vô cơ
Trang 2- Thuốc hóa học tổng hợp hữu cơ
- Thuốc thảo mộc…
2.5.3 Các d ng thu c BVTV ạ ố
- Thuốc dạng sữa: EC, ND
- Thuốc dạng bột thấm nước: WP, BTN, BHN
- Thuốc bột: D
- Thuốc dạng hạt: G, H
- Thuốc dạng dung dịch: SL, DD
- Thuốc dạng bột tan trong nước: SP
- Thuốc dạng dung dịch huyền phù: SC
- Thuốc phun lượng cực nhỏ: ULV
2.5.4 Tác h i c a thu c b o v th c v t ạ ủ ố ả ệ ự ậ
2.5.4.1 Các tri u ch ng c a ng đ c thu c BVTV ệ ứ ủ ộ ộ ố
-Tri u ch ng và d u hi u c a ng đ c nh : đau đ u, bu n nôn, chóng m t, m t ệ ứ ấ ệ ủ ộ ộ ẹ ầ ồ ặ ệ
m i, rát da (m t, mũi, h ng), tiêu ch y, đ m hôi, ăn không ngon (m t v giác).ỏ ắ ọ ả ổ ồ ấ ị -Tri u ch ng và d u hi u c a ng đ c trung bình: nôn m a, m m t, đau b ng ệ ứ ấ ệ ủ ộ ộ ử ờ ắ ụ
d d i, m ch đ p nhanh, khó th , co đ ng t m t, đ m hôi nhi u, c (b p ữ ộ ạ ậ ở ồ ử ắ ổ ồ ề ơ ắ
th t) run r y, co gi t…ị ẩ ậ
-Tri u ch ng và d u hi u c a ng đ c n ng: c b p co gi p, không th đệ ứ ấ ệ ủ ộ ộ ặ ơ ắ ậ ở ược,
m t t nh táo, m ch đ p y u (không b t đấ ỉ ạ ậ ế ắ ược m ch) Trong m t vài trạ ộ ường h p ợ
có th gây t vong.ể ử
2.5.4.2 Tác h i c a thu c BVTV ạ ủ ố
Sau khi s thu c tr sâu, s lử ố ừ ố ượng thiên đ ch c a nhi u lo i sâu cũng gi m ị ủ ề ạ ả
Ði u đó có l i cho s phát tri n c a sâu h i.ề ợ ự ể ủ ạ
Trong quá trình dùng thu c, m t lố ộ ượng thu c nào đó có th đi vào trong thân ố ể cây, qu , ho c dính bám ch t trên lá, qu Ngả ặ ặ ả ười và đ ng v t ăn ph i các lo i ộ ậ ả ạ nông s n này có th b ng đ c t c th i đ n ch t, ho c nhi m đ c nh , t t ả ể ị ộ ộ ứ ờ ế ế ặ ễ ộ ẹ ừ ừ gây nh hả ưởng nghiêm tr ng đ n s c kho ọ ế ứ ẻ
Trang 3Do trình đ h n ch , m t s nông dân c t thu c vào ch n, vào t qu n áo, nênộ ạ ế ộ ố ấ ố ạ ủ ầ
đã gây nên nh ng trữ ường h p ng đ c, th m chí ch t th m thợ ộ ộ ậ ế ả ương do ăn nh m ầ
ph i thu c.ả ố
M t s lo i thu c tr sâu có kh năng bay h i m nh nên gây khó ch u, m t ộ ố ạ ố ừ ả ơ ạ ị ệ
m i, th m chí choáng ng t cho ngỏ ậ ấ ười tr c ti p phun thu c sâu trên đ ng ru ng, ự ế ố ồ ộ
nh t là trong trấ ường h p không có các bi n pháp phòng tránh t t.ợ ệ ố
Vi c dùng thu c tr sâu liên t c sẽ sinh ch ng nh n thu c Vì th m i lo i ệ ố ừ ụ ứ ờ ố ế ỗ ạ thu c tr sâu ch có tác d ng m nh m t s năm đ u s d ng Ð h n ch b nh ố ừ ỉ ụ ạ ộ ố ầ ử ụ ể ạ ế ệ
nh n thu c, tăng kh năng di t tr sâu ngờ ố ả ệ ừ ười ta thường tăng d n n ng đ ầ ồ ộ thu c, tăng s l n dùng thu c.ố ố ầ ố
M t s lo i thu c tr sâu có tính năng hoá h c n đ nh, khó phân hu , nên sẽ ộ ố ạ ố ừ ọ ổ ị ỷ tích luỹ trong môi trường Sau nhi u l n s d ng lề ầ ử ụ ượng tích luỹ này có th cao ể
đ n m c gây đ c cho môi trế ứ ộ ường đ t, nấ ước, không khí và con người
2.5.4.3 M t s ch t đ c nguy hi m có trong thu c BVTV ộ ố ấ ộ ể ố
DDT - dichloro diphenyl trichlorothane, DDT đượ ử ục s d ng nh là m t lo i ư ộ ạ thu c tr sâu có đ b n v ng và đ c tính cao trong c th DDT d dàng b phân ố ừ ộ ề ữ ộ ơ ể ễ ị
h y sinh h c thành DDE là m t ho t ch t có đ c tính cao h n c DDT DDT có tácủ ọ ộ ạ ấ ộ ơ ả
d ng lên h th n kinh c a đ ng v t: h th n kinh ngo i biên gây nên các s r i ụ ệ ầ ủ ộ ậ ệ ầ ạ ự ố
lo n c a h th ng th n kinh d n đ n tê li t.ạ ủ ệ ố ầ ẫ ế ệ
Nicotin là m tộ ancaloit tìm th y trong các câyấ h Càọ (Solanaceae), ch y u ủ ế trong cây thu c láố , v i li u lớ ề ượng nh h n (trung bình m t đi u thu c t m m t ỏ ơ ộ ế ố ẩ ộ
lượng kho ng 1ả mg nicotin), ch t này ho t đ ng nh m tấ ạ ộ ư ộ ch t kích thíchấ , v i ớ
li u lề ương cao (30–60 mg) có th gây t vongể ử
Asen,làm tăng nguy c ung th và có th khi n n n nhân t vong khi h p th ơ ư ể ế ạ ử ấ ụ
m t li u lộ ề ượng l n ho c tích lũy arsen n ng đ th p trong th i gian dài Theo ớ ặ ồ ộ ấ ờ các nhà nghiên c u Đ i h c Dartmouth Arsen vô c có th thúc đ y s phát ứ ở ạ ọ ơ ể ẩ ự tri n c a b nh th n, ung th , b nh tim m ch và ph i.ể ủ ệ ậ ư ệ ạ ổ
Paraquat (N, N'-dimethyl-4,4'-bipyridinium dichloride), khi vào c th sẽ gây ơ ể
t n thổ ương ph i, làm n n nhân suy hô h p do hóa ch t Paraquat bám ch c vào ổ ạ ấ ấ ắ nang ph i làm x ph i gây t vong li u m nh sẽ gây suy đa t ng: th n, ph i, ổ ơ ổ ử Ở ề ạ ạ ậ ổ gan
2.5.5 M t s bi n pháp gi m thi u tác h i c a thu c BVTV ộ ố ệ ả ể ạ ủ ố
Trang 41 Đa d ng hoá cây tr ng :ạ ồ
Trong quá trình s n xu t nông nghi p, vi c đa d ng hoá các lo i cây tr ng – luânả ấ ệ ệ ạ ạ ồ
nâng cao năng su t, ch t lấ ấ ượng s n ph m, đ c bi t là h n ch đả ẩ ặ ệ ạ ế ược vi c sệ ử
d ng thu c b o v th c v t Vì k thù c a cây tr ng (sâu, đ ng v t ký sinh…) sẽụ ố ả ệ ự ậ ẻ ủ ồ ộ ậ
bi n m t trế ấ ước khi loài cây yêu thích được gieo tr l i, b i loài cây y khôngở ạ ở ấ
được gieo tr ng quá lâu nên sâu b không có đi u ki n sinh sôi.ồ ọ ề ệ
2 L i d ng thiên đ ch và ký sinh :ợ ụ ị
Thiên đ ch thị ường là nhóm phòng tr sinh h c quan tr ng nh t lúa, trong cừ ọ ọ ấ ở ả
m t vòng đ i, m i m t thiên đ ch tiêu th r t nhi u m i Thiên đ ch thộ ờ ỗ ộ ị ụ ấ ề ồ ị ường dễ nhìn th y nh t nh ng đôi khi chúng b nh m l n v i sâu h i Thiên đ ch xu tấ ấ ư ị ầ ẫ ớ ạ ị ấ
hi n h u h t các môi trệ ở ầ ế ường tr ng lúa M t s thiên đ ch nh m t vài lo iồ ộ ố ị ư ộ ạ
nh n, b rùa, b cánh c ng tìm các cây có m i nh : b r y xanh hút lá, b r yệ ọ ọ ứ ồ ư ọ ầ ọ ầ hút thân cây, bướm và sâu non c a sâu đ c thân và sâu xanh đ di t.ủ ụ ể ệ
3 Đ nh hị ướng ch n gi ng cây tr ng :ọ ố ồ
Trong t nhiên, m t s loài cây có kh năng ch ng ch u t t v i sâu, b nh Đ cự ộ ố ả ố ị ố ớ ệ ặ tính này có th để ược b o t n b ng cách lai t p khi ch n gi ng Gi i pháp này tả ồ ằ ạ ọ ố ả ỏ
ra r t hi u qu trong trấ ệ ả ường h p mu n h n ch s d ng thu c b o v th c v tợ ố ạ ế ử ụ ố ả ệ ự ậ
và không quá đ t n ng m c tiêu đ t s n lặ ặ ụ ạ ả ượng cao
4 Di t c d i t n g c :ệ ỏ ạ ậ ố
Thường chúng ta di t c ch x i trên m t ho c phun thu c, nh b ng tay… Tuyệ ỏ ỉ ớ ặ ặ ố ổ ằ nhiên, c có h r r t phát tri n, có kh năng tái sinh r t nhanh, v i ph n r cỏ ệ ễ ấ ể ả ấ ớ ầ ễ ủ còn l i, dù là ít ho c b t n thạ ặ ị ổ ương Chính vì v y, trậ ước khi tr ng, ph i di t cồ ả ệ ỏ
t n g c, moi c r Các bi n pháp đ u nh m ngăn c d i hút ch t dinh dậ ố ả ễ ệ ề ằ ỏ ạ ấ ưỡng
c a cây tr ng…ủ ồ
5 Bi n pháp thâm canh :ệ
Căn c vào đ c tính cây tr ng, đ t đai th nhứ ặ ồ ấ ổ ưỡng, nh ng ti n b v phân bón,ữ ế ộ ề quy trình thâm canh phù h p t o ra cây tr ng kho ch ng ch u sâu, b nh t tợ ạ ồ ẻ ố ị ệ ố
nh : quy trình 3 gi m 3 tăng, 1 ph i 5 gi m…ư ả ả ả
6 Tăng cường công tác d tính d báoự ự
M t s b nh phát sinh, phát tri n và nhanh chóng phá ho i cây tr ng ngay khiộ ố ệ ể ạ ồ
v a xu t hi n Do đó, c n phun thu c k p th i khi th i ti t có d u hi u thu n l iừ ấ ệ ầ ố ị ờ ờ ế ấ ệ ậ ợ cho s phát tri n c a m m b nh nh b nh đ o ôn Ti n t i d báo tình hìnhự ể ủ ầ ệ ư ệ ạ ế ớ ự sâu, b nh thông qua h th ng mô hình hoá r i ro có tính đ n nh ng d li u cệ ệ ố ủ ế ữ ữ ệ ụ
th (gi ng cây, đ c đi m th i ti t c a đ a phể ố ặ ể ờ ế ủ ị ương, th i đi m gieo tr ng và n yờ ể ồ ả
m m, tầ ưới tiêu…) cho phép gi m đáng k lả ể ượng thu c tr sâu s d ng.ố ừ ử ụ
7 Nguyên t c 4 đúng :ắ
hướng d n c a các c quan chuyên môn, s d ng thu c theo nguyên t c 4 đúng :ẫ ủ ơ ử ụ ố ắ Đúng thu c, Đúng li u lố ề ượng và n ng đ , Đúng lúc, Đúng cách./.ồ ộ
Trang 5Ngu n:ồ
Thu c b o v th c v t là gì?,ố ả ệ ự ậ http://cleverfood.com.vn/thuoc-bao-ve-thuc-vat-bvtv-la-gi/a1335416.html
Đ c tính c a thu c b o v th c v t, ộ ủ ố ả ệ ự ậ
http://baovecaytrong.com/kythuatsanphambvtvchitiet.php?Id=52&nhom=bvtv
M t s gi i pháp h n ch s d ng thu c tr sâu trên cây tr ng,ộ ố ả ạ ế ử ụ ố ừ ồ
https://lienhiephoi.quangngai.gov.vn/i222-mot-so-giai-phap-han-che-su-dung-thuoc-tru-sau-tren-cay-trong.aspx
Thu c b o v th c v t gây tác h i đ n s c kho nh th nào?ố ả ệ ự ậ ạ ế ứ ẻ ư ế
,https://tusach.thuvienkhoahoc.com/wiki/Thu%E1%BB%91c_b%E1%BA
%A3o_v%E1%BB%87_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_g%C3%A2y_t
%C3%A1c_h%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BA%BFn_s%E1%BB%A9c_kho
%E1%BA%BB_nh%C6%B0_th%E1%BA%BF_n%C3%A0o%3F
Wikipedia
https://www.atsdr.cdc.gov/toxprofiles/ddt_addendum.pdf
https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/jf990089w
https://link.springer.com/article/10.1007%2FBF02882166
https://vnexpress.net/tin-tuc/khoa-hoc/arsen-huu-co-va-vo-co-khac-nhau-the-nao-3485900.html
https://www.cdc.gov/niosh/npg/npgd0478.html
http://www.inchem.org/documents/icsc/icsc/eics0005.htm
https://www.sciencedaily.com/releases/2011/02/110214115442.htm