nhan giong vo tinh cay mac ca

- Lý do chính, một cây Maca được ghép hoặc được sinh sản bằng cách nảy chồi trên các gốc ghép sẽ tạo được các giống mà ít bị biến đổi và sớm tạo quả hơn các cây trồng bằng hạt.. Ở đó, cá

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KHOA HỌC TỰ NHIÊN

KHOA SINH HỌC

KỸ THUẬT NHÂN GIỐNG VÔ TÍNH

CÂY MACADAMIA

Mục lục

I Tài liệu tham khảo

II Phân loại

III Cây Maca, hiện trạng, đặc tính, giá trị kinh tế

IV Kỹ thuật trồng và nhân giống

V Sâu bệnh và các yếu tố ảnh hưởng đến sinh

trưởng và phát triển của Macadamia

I TÀI LIỆU THAM KHẢO

1 Kỹ thuật giâm cành cây thân gỗ Khoa học và đời sống, 2002,

No.69; trang 10

2 Kỹ thuật vườn ươm và các phương pháp nhân giống cây ăn quả PGS TS Vũ Mạnh Hải - Viện phó Viện nghiên cứu Rau quả

3 Http://www.cuctrongtrot.gov.vn

4 Baumardt & Kermond 1998 – Cây Macadamia từ Hạt tới Siêu thị

5 Bell, H Bell, D., Wiks – A.M.S, Bản tin tháng 3, 1996 – Năng suất của những chọn lọc H.P.V tại Hidden Valley và Wolvi

6 Bell, H.F.D 1985 – Nhân giống Macadamia từ giâm hom*

7 Sở Thủy Sản và Công nghiệp Sơ cấp Queensland – 2004 - Sổ tay người trồng Macadamia

7 O’Hare, P., Loebel, R & Skinner, L (1996) Q.D.P.I/ Sở Nông

nghiệp NSW - Trồng Macadamia ở Australia

8 Russell, J & B., California, USA Xuất bản lần đầu trong Niên

12 Stephenson, R.U (UD) – QDPI Phamphlet – Ghép cây

II PHÂN LOẠI

III TỔNG QUAN VỀ CÂY MACA

Maca nguyên bản ở bang Queensland nước úc, người châu Âu đầu tiên di cư đến úc gọi cây này là Giẻ Queensland, về sau được nhập về trồng ở Hawaii tạo ra hàng xuất khẩu quy mô lớn, trên thương trường sản phẩm này đã được mang tên mới là quả khô Hawaii

1 Đặc điểm hình thái:

- Đây là cây gỗ lớn thường

xanh cao tới 18m, tán rộng tới

- Quả hình trái đào hoặc tròn

như hòn bi, khi chín vỏ quả

chuyển từ xanh sang nâu, vỏ

quả khô tự nứt Vỏ hạt màu

nâu rất cứng, nhân hạt màu

trắng sữa

- Lá có hai loại là mép nguyên và lá có mép có răng cưa

Macadamia integrifolia Macadamia tetraphylla

- Hoa nở rộ từ tháng 12 đến

tháng 2 năm sau (có khi kéo

dài đến tháng 4), hoa tự bông

dài từ 15-25cm, mỗi chùm

hoa chỉ đậu từ 5-14 quả Hoa

màu trắng hay hồng Hoa

Maca không phát ở đầu cành

mà mọc ra từ nách lá cành 1-

2 tuổi hoàn toàn độc lập với phát lộc cành non

2 Đặc điểm sinh trưởng

- Nhiệt độ: Cây Maca tương đối chịu lạnh, nhiệt độ bình quân không thấp hơn 13oC và không cao hơn 32oC Giai đọan ra hoa, cây Maca yêu cầu nhiệt độ ban đêm từ 17-20oC để phân hóa mầm hoa giúp cây

ra nhiều hoa

- Lượng mưa thích hợp khoảng 1500 – 2500mm

- Đất: Có tầng canh tác sâu 1m, tơi xốp, thoát nước tốt, đất không bị chặt, pH thích hợp là 5-6

- Địa hình: Nên trồng cây ở vùng đất dốc dưới 150 trở xuống

- Gió: Nên chọn địa điểm trồng có ít gió bão Cần thiết phải trồng xen với cây chắn gió có thân cao hoặc trồng 1 đến 3 hàng cây chắn gió xung quanh khu vực trồng cây Maca

- Cây Maca là cây ưa sáng, vì vậy không được trồng dưới tán cây khác

3 Giá trị của cây Maca:

- Hawaii trồng bằng cây ghép với các dòng đã tuyển chọn, cây cho quả ở tuổi 3, bắt đầu sai quả ở tuổi 10, đến tuổi 12 sản lượng quả lại tăng gấp đôi so với tuổi 10

- Thời kỳ sai quả của cây có thể kéo dài tới tuổi 60 và tuổi thọ cây có thể đến 100 năm Nếu trồng bằng hạt thì tuổi 5 hoặc 6 mới cho quả và năng suất sẽ thấp hơn Trồng thử bằng hạt ở Ba Vì (Hà Tây) đã cho quả sớm hơn một chút, khoảng 4 đến 5 tuổi Quả hình trái đào, hoặc tròn như hòn bi, khi chín vỏ quả chuyển từ xanh sang nâu, vỏ khô tự nứt, bên trong chứa một hạt, hiếm khi có 2-3 hạt Nếu quả chỉ chứa 1 hạt thì hạt tròn như hạt nhãn Vỏ quả cứng và láng bóng, đường kính hạt khoảng 2-3 cm, trọng lượng tươi khoảng 8-9 gram

- Thành phần hữu ích là nhân hạt màu sữa trắng ngả vàng, chiếm gần 1/3 trọng lượng hạt Theo kết quả phân tích của Wenkham

và Miller năm 1965, thành phần dinh dưỡng trong nhân hạt Mắc-ca như sau:

+ Magie 0,12%

- Ngoài ra trong mỗi kilogram nhân hạt Mắc-ca còn chứa can-xi 360mgr, lưu huỳnh 66 mgr, sắt dễ tiêu 18 mgr, kẽm 14 mgr, đồng 3,3 mgr, và một số loại vitamin như vitamin pp 16 mg, vitamin B1 2,2

mg, vitamin B2 2,2 mg; các nghiên cứu sau này còn cho biết thêm: trong nhân Măc-ca còn chứa một lượng vitamin E rất lớn: 6,4 - 18

- Nếu so sánh với hàm lượng chất béo sau khi rang của lạc là 44,8%, hạt điều 47%, hạnh nhân 51%, hạt hạch đào 63% thì hàm lượng dầu béo 78% trong nhân Mắc-ca rõ ràng là cao hơn hẳn

- Điều đặc biệt là hàm lượng acid

béo không no trong dầu Măc-ca

lên tới 84% chỉ đứng sau dầu Sở

(97%) đây là thứ chất béo mà thế

giới hiện đại rất coi trọng vì ít dẫn

tới nguy cơ tích tụ colesteron

trong cơ thể người và rất phù hợp

với nhu cầu làm dung môi trong

mỹ phẩm

- Nhân Maca không những béo ngậy, với 9% protein ,10% hợp chất đường, nhân Mắc-ca còn có vị ngọt và rất bùi và thoang thoảng mùi

- Nhân Maca không cứng như hạt

điều hay nhân lạc, dùng ăn sống,

luộc, rang hoặc xào nấu với đồ

mặn đều rất ngon, độn vào kem

cốc, kẹo Sô cô-la, bánh ga-tô và

nhiều loại đồ ngọt khác đều làm

cho các đồ ăn này tăng hẳn giá trị

Chúng tôi cho rằng hoàn toàn có thể dùng nhân Măc-ca để thổi xôi, nấu chè, làm nhân bánh dẻo, bánh nướng và rất nhiều món ăn cổ truyền dân tộc khác của Việt Nam, tạo thêm sức hấp dẫn cho các món văn hoá ẩm thúc truyền thống của ta Trên thế giới, Maca đã được đưa lên bàn ăn của các gia đình giàu có hoặc yến tiệc sang trọng

- Ngoài nhân là sản phẩm chính, vỏ quả Maca chứa 14% ta-nin, 10% protein, sau khi chiết xuất ta-nin bằng nước nóng, vỏ quả thường được nghiền làm thức ăn gia súc Vỏ hạt có ít giá trị hơn, tại các xưởng chế biến thường dùng vỏ hạt làm nhiên liệu, hoặc nghiền làm vật liệu hữu cơ độn bầu ươm cây, độn đất chậu cảnh

8 Do hương vị nhân và giá cả Maca rất hấp dẫn nên hàng chục nước

đã đua nhau phát triển Maca trong mấy chục năm qua, nhưng người ta

dự báo rằng còn lâu cung mới đuổi kịp cầu, giá cả Maca trên thị trường thế giới vẫn không ngừng tăng và là hàng nông sản đắt giá nhất trên thị trường thế giới hiện nay

Hình: Tình hình tiêu thụ hạt Maca trên thế giới (2014)

IV KỸ THUẬT TRỒNG VÀ NHÂN GIỐNG VÔ

TÍNH CÂY MACA

1 Tại sao sử dụng các gốc ghép ?

- Lý do chính, một cây Maca được ghép hoặc được sinh sản bằng cách nảy chồi trên các gốc ghép sẽ tạo được các giống mà ít bị biến đổi và sớm tạo quả hơn các cây trồng bằng hạt Tuy nhiên, chúng

ta cũng có thể tạo ra các cây đúng nguyên mẫu và ra quả sớm trực tiếp

từ các hom, mà không cần các gốc ghép

- Các cây Maca dòng đơn tính được tạo ra từ các hom (cành giâm) rất nhiều và sử dụng thành công ở Nam Phi Ở đó, các cây này được tạo ra bằng hai cách, một từ hom rễ (mà không có gốc ghép) hoặc bằng cách ghép một giống chồi mầm vào một hom rễ Các hom

rễ tạo ra một vườn cây ăn quả đồng dạng hơn bởi vì chúng đồng nhất

về kiểu gen Nói một cách khác, các cây được tạo ra từ hạt có tính đa dạng về kiểu gen hơn

- Ở các giống cây khác, các gốc ghép cũng thường quan trọng trọng việc đóng góp các đặc tính mong muốn như sức đề kháng sâu bệnh và tính trạng thấp lùn Tuy nhiên, có rất ít thông tin có thể chỉ ra các lợi ích của các cây Maca được ghép Điều này có thể được giải thích rõ giống như các nghiên cứu hiện thời và tương lai sẽ được hoàn thành

2 Những hiểu biết cơ bản về sự nhân giống

- Trong khi có một số quan tâm vào việc phát triển các cây hình thành từ các hom, thì phần đa đã được ghép vào các gốc ghép của các cây trồng bằng hạt Một chồi hoặc một đoạn chồi từ một giống đạt yêu cầu được ghép vào một gốc ghép tạo ra hoặc vào đỉnh sinh trưởng của một cây Hầu hết giống được sử dụng thông thường cho việc tạo

ra gốc ghép là giống H2 (Hinde) Vì sao các cây trồng từ hạt của giống H2 đã được sử dụng bởi vì chúng đồng nhất (hầu hết các cây được tạo ra từ hạt có vẻ ngoài và thể hiện giống như cây mẹ), khoẻ

mạnh và dễ ghép Tuy nhiên, cũng cần phải khẳng định rằng chúng không phải là thuần loài Loại nổi tiếng (D4), mà đã được sử dụng trong quá khứ có sự đa dạng cao, tạo ra thế hệ con cháu có nhiều sự

đa dạng về các cây gốc ghép được trồng bằng hạt Một chút được biết

về các gốc ghép và các ảnh hưởng của chúng đối với sản lượng ngoại trừ các cây ghép đồng nhất hơn và tạo ra sản lượng nhiều sớm hơn các cây tạo ra từ các hạt đa dạng

- Cành chồi giống thường được bao quanh từ 5- 6 tuần trước khi ghép, phụ thuộc vào giống và mùa, bằng việc bỏ đi một lớp vỏ khoảng 15- 20 mm chiều rộng từ phần nền của các cành thích hợp 15-

20 mm chiều dày Một cặp vỏ có thể được giữ chặt xung quanh cành

để xiết và xé vỏ trong sự vận động tạo xoắn xung quanh cành Các cành phát triển khoẻ, rậm lá, dài và thậm chí dày và có các gióng dài,

và tốt nhất là không có cành non bên cạnh Một cành chồi được bao quanh sẵn sàng cho việc ghép khi việc bao quanh hình thành các thể chai tốt, biểu hiện sự tích luỹ cacbonhydrate trong các chồi mầm bên các đường bao quanh Không cho phép các thể chai hàn gắn, điều này

sẽ cho phép sự tích luỹ kho cacbonhydrate theo đường vòng khối bao quanh Nếu cần thiết, xén bỏ bớt các phần cắt để dành cho việc phát triển nhanh các thể chai

- Kỹ thuật ghép bằng chồi (ghép chồi) là một hệ thống thao tác đặc biệt, yêu cầu kỹ năng và kinh nghiệm Hiếm khi lãng phí các chồi mầm và các nhánh chồi mầm không cần phải được bao quanh Ghép chồi thường được tiến hành trong mùa xuân khi có dòng nhựa được

mong đợi Vỏ phải được nâng lên một cách sẵn sàng từ tầng phát sinh

gỗ trên cả đỉnh chồi và chồi mầm

3 Chăm sóc cây con để lấy gốc ghép

a Vật liệu bầu:

- Sự lựa chọn vật liệu bầu phụ thuộc vào mức độ sẵn có và chi phí của các nguyên liệu, và phương pháp tưới nước Nên làm thoát nước một cách tốt, đặc biệt nếu tưới tự động theo thời gian và tưới ở trên được sử dụng Nếu tưới nước theo nhu cầu, việc tưới thêm nước với các giọt lớn hơn có thể được sử dụng Vật liệu bầu bao gồm đất và

vỏ Maca nhằm làm ổn định các bầu, do vậy làm giảm độ xốp để lưu thông không khí, một yêu cầu cho việc phát triển tốt các rễ của cây trồng bằng hạt Đất cũng tạo ra các nguy cơ bệnh tật ngoại trừ khi được khử trùng Một số ví dụ của việc vật liệu bầu đã được sử dụng bao gồm:

• Một phần cát sông thô; một phần vỏ Maca được trộn phân

• Một phần cát sông thô, một phần than bùn, một phần đất mùn

• Một phần cát sông thô, một phần mùn cưa đã được trộn phân, một phần vỏ thông đã được trộn phân

- Vật liệu bầu, nhất là những thứ bao gồm đất, nên được khử trùng trước khi sử dụng, mặc dù việc khử trùng của vật liệu bầu là không phổ biến trong việc làm vườn ươm Maca Sự tiệt trùng bằng hơi nước 65o

C trong thời gian 40 phút là lý tưởng Thỉnh thoảng

Cát sông được rửa sạch bằng nước ngọt

c Hỗn hợp phân bón phổ biến cho vật liệu bầu Macadamia

Hợp chất 1 ( cho một m 3 hỗn hợp)

Hợp chất 2 ( cho một m 3 hỗn hợp)

1kg bột vôi 1kg bột dolomite 3kg NPK (18:2.6:10 or similar) 1kg NPK (16.3:3.5:10 or

similar)

1kg slow release micronutrients 0.5kg coated iron

Chú ý: với hợp chất này, các cây

tạo ra từ hạt cần thêm phân sau khi

chúng bắt đầu phát triển

Chú ý: với loại hợp chất này, việc giảm bớt các loại phân nên kéo dài trong một vài tháng

- Rất nhiều nhãn hàng pha trộn thêm các yếu tố một chút để có thể mang tính thương mại Tuy nhiên, 1kg hỗn hợp yếu tố thương mại

được tham khảo tương đương xấp xỉ 50g photphat, 12g đồng, 6g kẽm sunphat

d Chăm sóc cây con

- Các hạt rất dễ nảy mầm Chúng có thể trồng vào bất cứ thời gian nào miễn là chúng được bảo vệ tránh khỏi sự khắc nghiệt của nhiệt độ Để giảm sự nhiễm bệnh, nên thu hoạch khi mà vỏ của các quả già vẫn còn màu xanh trên các cây và phải bóc vỏ hạt ngay tức thì Trồng ngay hạt có vỏ hoặc lưu trữ trong một túi nilon được đục lỗ khoảng 12 tháng trong khu vực ấm nhất của tủ lạnh hoặc phòng lạnh Không được cất giữ hoặc trồng các hạt đã hỏng hoặc nảy mầm trước, điều này sẽ làm các cây giống có thể bị cong vẹo và có quá nhiều rễ phức tạp

- Các hạt cũng có thể được trồng trực tiếp vào các chậu hoặc các túi nilon nhưng điều này sẽ gây lãng phí

- Phương pháp phổ biển nhất là gieo các hạt lên các luống (seedbed) thường là cát sông thô và sau đó chuyển các cây giống non vào các túi trồng để đảm bảo một đợt cây giống đều nhau, gieo các hạt giống vào luống đất nổi và có bóng mát được lót bằng nilon đen

và tưới nước 3 lần một ngày

- Khi các vỏ hạt nứt ra, thì đem trồng chúng vào các luống, và phải đảm bảo rằng đường nối nằm trên cùng một mặt, đặt song song với bề mặt đất để cho phép không làm cản trở rễ và sự phát triển của các chồi non

- Khi các cây giống đã đủ lớn (xấp xỉ khoảng 10 - 15cm hoặc khi hình thành được 6- 8 lá) và khi mà sức phát triển đầu tiên đã được khẳng định, thì trồng chúng vào trong 09 các túi trồng hình chữ L để tránh sự cong vẹo và bện xoắn các rễ

- Để duy trì sự thoát nước tốt và giảm các bệnh ở mức tối thiểu, giữ hộp đựng hạt và các túi bầu xa khỏi mặt đất trên các tấm nâng hoặc trên nền trải sỏi

Trồng cây con trong vườn ươm mới tại Yên Thủy

Vòng xoắn tay quai

f Các cây trồng trong hộp

- Sự thuận lợi chính của các cây trồng trong các túi nhựa mỏng là

dễ dàng phát triển, ít dập gẫy hệ thống rễ ở thời điểm trồng và có khả năng miễn một số bệnh về rễ Trong một chừng mực lý tưởng, các túi trồng nên có độ sâu ít nhất là 300mm (9l là thích hợp – 6l là tối thiểu)

để tạo ra một bộ khung thẳng và bộ rễ phát triển tốt Các cây có thể được giữ trong các túi này cho đến 24 tháng

- Thật cẩn thận để không bón quá nhiều phân cho các cây non Rất

dễ làm rối loạn lượng phốt pho, cân bằng lượng sắt và hậu quả là lá trở nên vàng và kém phát triển Cách tiếp cận tốt nhất là một ít và thường xuyên Chế độ phân bón an toàn là sử dụng hàng tháng lượng phân dưới dạng lỏng Một hỗn hợp thông thường gồm 2 thìa cà phê Aquasol® hoặc Thrive®, 01 thìa cà phê đạm urê và 01 thìa cà phê chất sắt kèm theo 10 lít nước Hỗn hợp này được bổ sung thêm phân được trộn lẫn trong một cái thùng, đặc biệt nếu các hỗn hợp tan chậm thì không được

sử dụng hỗn hợp này Việc pha chế phân phun qua lá có tính chất thương mại cũng thích hợp tương đương

- Tưới nước cho các cây một cách đều đặn Việc tưới nước cho các cây hàng ngày được yêu cầu phụ thuộc vào kích cỡ, thờI điểm trong năm và trọng lượng vật liệu bầu Kiểm tra định kỳ một cách đều đặn để đảm bào các cây không thiếu nước hoặc thừa nước Cắt bỏ tất cả các mầm cạnh để thúc đẩy thân cây to khoẻ và thẳng tạo thuận lợi cho việc ghép Sâu bọ và côn trùng như sâu phá hoại mầm non, ve bét, và sâu bướm là vấn đề chính ở vườn ươm và có thể phá huỷ cây giống một cách nhanh chóng

4 Ghép cành và ghép mầm

- Các gốc ghép Macadamia sẵn sàng cho việc ghép mầm hoặc ghép cành khi chúng được khoảng 1 m chiều cao và 10 -15 mm đường kính

- Cả gốc ghép và mầm cần phải được ở trong tình trạng tốt (sức sống tốt và không dịch bệnh) Ghép cành và mùa xuân là tốt hơn cả nhưng cũng có thể thực hiện vào bất cứ thời gian nào, miễn là các cây cho thân phải được bảo vệ khỏi các điều kiện thời tiết nóng, sương giá hoặc gió

- Nhớ rằng với việc ghép cành, chồi ghép cần phải được buộc 6-

12 tuần trước đó, giống như việc vạch ra hình dáng sớm hơn trong phần cắt này Ghép mầm thường khó hơn nhưng nhanh và ít lãng phí về mầm ghép

- Đối với việc ghép mầm, các đoạn gốc ghép phải xấp xỉ 7mm đường kính điểm ghép phải đạt 25cm từ mặt đất là lý tưởng

- Trồng các cây được ghép sau khi đã có lớp vỏ thứ hai từ mầm ghép đã được tạo ra Trong lúc chờ đợi, hãy tháo bỏ dải buộc ghép cành

và tất cả các chồi cạnh và rễ giác mút

- Các cành ghép kết hợp sẽ ghép cành hoặc mầm các cây cho một đơn giá trên 01 cây Điều này thường có thể lựa chọn khi nhân giống với số lượng lớn