NHAN GIONG VO TINH CAY TRE

KĨ THUẬT NHÂN GIỐNG VÔ TÍNH CÂY TRỒNG... Quá trình sinh trưởng và phát triển III.Phương pháp nhân giống vô tính cây trồng IV.Sâu hại bệnh V.Giá trị kinh tế của cây tre VI.Một số bài t

KĨ THUẬT NHÂN GIỐNG VÔ TÍNH CÂY TRỒNG

I Đại cương về cây tre

II Quá trình sinh trưởng và phát triển

III.Phương pháp nhân giống vô tính cây trồng IV.Sâu hại bệnh

V.Giá trị kinh tế của cây tre

VI.Một số bài thuốc

VII.Vai trò của tre đến ảnh hưởng của khí hậu VIII.Tài liệu tham khảo

I Đại cương về cây tre

Tre có rất nhiều loài, phân bố chủ yếu ở vùng châu Á, nhất là Trung Quốc, Ấn Độ và Việt Nam

Bảng phân bố cây tre ở một số vùng

Tên nước Số loài (Diện tích x 1000ha)

- Khoảng 91 chi và 1000 loài

- Tông Bambuseae: Tông này bao gồm các loài

tre thân gỗ Khoảng 9 phân tông

Một số loại tre:

Một số loại tre:

Một số loại tre:

3.Đặc điểm chung:

+ Rễ: rễ chùm, có căn hành

+ Thân: thẳng, có lóng rỗng, cao từ 1–20m, đường

kính 1–25cm, hình tròn, có màu

xanh, phía trên có mang bẹ mo,

cành và lá

+ Lá và bẹ lá:

- Có bẹ dày, vàng, có lông vàng dày

- Cuốn lá ngắn, gân lá song song

- Là cơ quan quang hợp và không thấm nước

+ Măng tre lớn

+ Mo tre: mọc lên vòng mo, là phiến lá trên thân, thường rụng sớm

+ Hoa

- Hoa tự có dạng chuỳ lớn gồm rất nhiều nhánh Trên mỗi nhánh, ở các nốt có nhiều bông chét, mỗi bông chét có từ 1 đến nhiều hoa Có bao hoa, nhị và nhụy Số nhị thường 3 hoặc 6, chỉ nhị dài, đầu mang hai bao phấn Nhụy có bầu, cột nhụy và 1 – 3 núm nhụy

+ Quả:

- Quả dĩnh, nhỏ, quả rụng xuống mọc thành cây con

II Qúa trình sinh trưởng và phát triển

Thu hái măng để lại một số măng tre Gốc

măng tiếp tục lên rễ nhánh Sinh trưởng

chiều cao mạnh từ 6 -10 đốt, đỉnh tăng

trưởng và đốt nhiều hơn

Trong quá trình sinh trưởng, đốt dài ra, chiều cao và đường kính tăng lên, trong khoảng

20–30 ngày

Chia 4 giai đoạn: tuổi non, tuổi trưởng thành, tuổi trung niên, tuổi già

Sau kì sinh trưởng đỉnh cao, đến mùa xuân năm sau mới có cành lá Có 1 chồi chính và nhiều chồi phụ Chồi chính phát triển hoàn toàn thành cây, chồi phụ phân bố 2 bên

chồi chính

Sau 2 năm thì sinh trưởng mạnh, 5 năm thì năng lượng tre giảm, lão hóa khô chết

Trong kỳ phân hóa chồi lá, chiều dài, bề

rộng lá biến đổi rất nhiều do chất nguyên

sinh trong lá bị phá hoại, lá rụng

III Phương pháp nhân giống:

1 Nhân giống hữu tính

- Tre là một loại thực vật có hoa

- Hoa không có mùa, khó nở hoa

- Chỉ nở hoa vào cuối đời

- Khi gặp điều kiện khí hậu bất thường, tre

nở hoa tạo thế hệ sau thích nghi được

- Hầu như không chọn phương pháp này

Hoa tre

2 Nhân giống vô tính

+ Sau 1 tháng gỡ giàn che, nuôi cây trong 3 tháng, ra cành mới, rễ mới, bứng lên cưa

đem trồng

 Hom cành:

+ Chọn cây tre từ 7-8 tháng tuổi, có rễ phát triển, cắt bớt cành để lại chừng 2-3 lóng

+ Giá thể rơm, xơ dừa, đất, chất kích thích

ra rễ IBA hoặc NAA, bó vào gốc cành, dùng bao nylon đục nhiều lỗ bọc chặt lại

+ Sau 1 tháng cành nào ra rễ mới cắt xuống đưa bào bầu đất, che mát, tưới ẩm

+ 3 tháng, cây ra nhiều rễ, cành lá rồi đem trồng

 Gốc chét:

+ Chét là cành lớn hoặc thân tre nhỏ, mọc sát đất

+ Chọn cành phát triển đầy đủ, chét càng to càng tốt

+ Ươm ra rễ rồi đem trồng

b Nuôi cấy mô

 Ưu điểm

• Nhân giống nhanh với số lượng lớn

• Tạo cây sạch bệnh, đồng nhất về mặt di truyền

• Sản xuất ra cây giống quanh năm

• Hiệu quả kinh tế cao

• Cấy truyền được nhiều lần

• Tiến hành được ở một số loài khó nhân giống bằng phương pháp thông thường

 Hạn chế

• Chi phí đầu tư cao

• Cần có kĩ thuật chuyên môn cao

• Dễ gây biến dị ở một số loài cây trồng

• …

Sự tạo phôi soma và tái sinh chồi tre rồng từ nuôi cấy lớp mỏng tế bào:

• Tre Rồng (Dendrocalamus giganteus Wall

ex Munro) có thân to, thích nghi với nhiều vùng đất và điều kiện khí hậu khác nhau

• Có tiềm năng nhất để làm bột giấy và gỗ cao cấp

Bước 1: chọn lọc mô cấy

• Cây mẹ: sinh trưởng, phát triển tốt và sạch bệnh

• Mẫu chồi được tách lớp vỏ bao ngoài, chọn phần non nhất, cắt lớp mỏng gần phần mắt, với độ dày khoảng 0,5-1 mm

Bước 2: chuẩn bị môi trường vô

• Chu kỳ quang 16 giờ/ngày)

• Vô trùng mẫu bằng Cholorox (javel), cồn (70°) trong thời gian nhất định

Môi trường MS (Murashige & Skoog, 1962) bổ sung:

• Thiamin 1 mg/l

• Pyridoxin 1 mg/l

• Nicotinic acid 1 mg/l

• Đường 30 g/l

• Nước dừa 100 ml/l và agar 7,5 g/l

• Chất điều hoà sinh trưởng thực vật

• pH = 5,8

Bước 3: Tái sinh chồi bất định

Tạo mô sẹo: Môi trường MS bổ sung

• 7 mg/l 2,4-D

• 2 mg/l NAA

• Thời gian : 8 tuần

• Đầu tiên mô sẹo phát sinh ởvị trí mép cắt

• Lan dần vào phía trong mô thân

Tái sinh chồi bất định từ mô sẹo: Bổ sung TDZ 0,01 mg/l (cytokinin )vào môi trường

Mô sẹo có sự tạo phôi và hình thành chồi

Bước 4: Tạo rễ: thêm Auxin vào môi

trường

Bước 5: Chuyển sang môi trường tự nhiên : chuyển từ từ để cây phát triển (rửa sạch agar  chống nhiễm VSV,

úp bao nilong ở trên  đảm bảo ẩm

độ)

3.2 Thời vụ:

- Việc trồng đúng thời vụ tỷ lệ sống cao

- Ở Đông Nam Bộ mùa vụ trồng khoảng tháng 6, tháng 7

3.3 Chuẩn bị đất trước khi trồng:

- Đất nghèo dinh dưỡng nên trồng cây họ đậu để cải tạo, làm tốt đất

- Trồng tre lấy măng thì chọn đất bằng

phẳng

- Đào hố trồng, trước khi trồng nên bón lót mỗi hố ,phân chuồng hoai mục hoặc NPK

4.Quản lý, chăm sóc, nuôi dưỡng

4.1 Bón phân:

- Bón 2 lần trước khi ra măng 1 tháng và

sau khi thu hoạch măng Dùng 15 – 20 kg phân chuồng hoai hoặc 1 kg phân NPK

4.2 Cách bón:

- Đào rãnh nhỏ xung quanh bụi tre cách gốc khoảng 0,5 m rồi lấp kín lại

IV Sâu bệnh hại

1.2 Sâu cuốn lá:

- Tháng 5 – 10, bướm đẻ trứng, sâu con nở,

ăn lá hóa thành nhộng ngay trong phiến lá

- Phòng trị: cắt bỏ thiêu hủy lá bị cuốn, dùng đêm bẫy bướm

- Dùng thuốc nội hấp, tiếp xúc phun trừ

1.3 Ruồi xanh:

- Đẻ trứng mặt dưới lá non, thành trùng hút diệp lục tố,làm lá có những lỗ trắng, dẫn đến bệnh rỉ sắt

- Phòng: Dùng thuốc nội hấp hoặc tiếp xúc phun trừ

1.4 Sâu vòi voi:

- Gây hại măng chủ yếu Đẻ trứng ban ngày

2.Bệnh hai:

2.1 Bệnh thối măng:

- Do nấm gây hại vào mùa mưa Các bào tử nấm tồn dư trong đất xâm nhiễm, gây hại trong đất

- Phòng: Sử dụng thuốc loại trừ nấm

2.2 Bệnh chổi xuể:

- Do nấm Balansia take, bệnh nguy hiểm

đối với tre

- Phòng: chặt cây bị bệnh, chặt cả bụi Gom lại thành đống đốt chống lây nhiễm

- Dùng thuốc Booc – đô, phun hoặc tưới

dưới gốc

2.3 Bệnh bạc lá( khô vằn):

- Do nấm gây ra Khi cây bị nhiễm khô dần

từ ngọn xuống, lá mất diệp lục tạo thành đám màu trắng bạc Bênh nặng làm lá

khô, rụng hàng loạt

- Xuất hiện tháng 4 – 5

- Phòng: sử dựng thuốc có tính nội hấp 2 chiều mạnh Phun trên mặt lá vào sáng sớm hoặc chiều

2.4 Bệnh vàng sọc:

- Cây bệnh phiến lá có sọc vàng xanh xen

kẻ Thịt măng hiện ra màu nâu đen Bệnh làm cây bị hóa gỗ không sử dụng được

- Phòng: đào hố và thiêu hủy cây bị bệnh

2.5 Bệnh rỉ sắt:

- Xuất hiện đốm màu rỉ sắt, lá cây rụng

sớm Bệnh thường xảy ra nhiệt độ cao, cây yếu ớt

- Phòng: cắt bỏ cây bệnh, tạo đường thoát nước cho cây

3 Hiện tưởng trổ hoa:

- Tre trổ hoa hay tre bị khuy

- Nguyên nhân: do quá trình sinh trưởng

của tre, do tác động điều kiện ngoại cảnh

- Phòng: chặt bỏ, đào hết gốc, xử lý bằng vôi bột rồi trồng thay thế bằng giống khác

V Khai thác, chế biến, tiêu thụ

1.Khai thác măng:

- Chọn 2 – 3 cây to khỏe mọc phía ngoài

- Khai thác khi còn non, chưa có chất xơ

- Khi thu hoạch măng người ta đung cái

thuổng để đào lấy măng

- Lấy măng không bị hư hại,sau đó lấp đất quanh gốc lại

2 Khai thác tre:

- Sau 36 tháng mỗi bụi duy trì 6-7 cây, số tre đều được thay mới, cây mới sinh ra trong đầu vụ

- Sau khi khai thác, phải đào bỏ thân ngầm già, để măng mọc ra từ thân ngầm khác có điều kiện phát triển tốt hơn

4 Tiêu thụ măng tre:

- Giá măng luôn ở mức bình ổn, măng tre còn tươi nguyên vỏ, giá 3000 đồng/kg, mùa tái vụ giá cao gấp 5 lần Hiện nay măng khô bán

50.00 đồng/kg

V Khai thác, chế biến, tiêu thụ

5 Ưu thế của cây tre:

- Trồng tre tạo sinh khối nhanh, dễ tạo

nguồn giống, khả năng chắn sóng, giữ đất cao,mang lại nhiều công dụng cho nông dân

- Trồng tre lấy măng ít tốn kém Nguồn đầu

tư ít

- Tre giữ vai trò của 1 loài cây đa mục đích

VI Giá trị kinh tế của tre

VII Một số bài thuốc

- Chữa viêm màng phổi:

- Chữa ho suyễn: lá tre,

rau má, vỏ rễ dâu, quả

dành dành, lá chanh,

cam thảo sắc với nước

uống 2 lần trong ngày

VIII Vai trò đối với khí hậu

- Tre thích ứng với nhiều điều kiện trồng trọt, phủ xanh đồi trọc, góp phần chống xói mòn đất, bảo vệ vùng đồi núi, ven sông

- Một số giống tre có thể hấp thu CO2, làm

sạch môi trường Gần đây còn chứng minh tre có thể dùng trong xử lý nước, bảo vệ

môi trường

XI Ý nghĩa

• Trồng tre như là một phương thức

• (1) đưa các vùng đất trống vào sử dụng một cách kinh tế,

• (2) cây tre có khả năng tạo sinh khối nhanh,

• (3) dễ tạo nguồn giống,

• (4) có khả năng chắn sóng, giữ đất cao, phát huy tác dụng phòng hộ nhanh, phù hợp với nông dân vì mang lại nhiều công dụng

XI Ý nghĩa

• Trồng Tre lấy măng tương đối ít tốn kém

Vườn tre khi còn nhỏ, có thể trồng xen

các hoa màu khác để thu hồi phần nào

tiền vốn đầu tư

=> trồng tre lấy măng được xem là một loại hình nông lâm kết hợp

IX Kết luận

_ Để tăng số lượng tre để đáp ứng nhu cầu của con người, áp dụng phương pháp nhân giống vô tính với ưu điểm nhanh, tiết kiệm thời gian, vốn đầu tư ít

_ Đời sống của con người cải thiện nhờ

công dụng từ tre