Cá tra là tên gọi một họ, một chi và một số loài cá nước ngọt. Ở Việt Nam, cá tra sống chủ yếu trong lưu vực sông Cửu Long và lưu vực các sông lớn cực nam, có thân dẹp, da trơn, có râu ngắn. Cá tra thuộc họ Pangasiidae. Họ Pangasiidae (họ cá tra) theo ITIS và Wikipedia tiếng Pháp[cần dẫn nguồn] có 3 chi: chi Sinopangasius (1 loài), chi Helicophagus (3 loài) và chi Pangasius (27 loài). Tuy nhiên, chi và loài Sinopangasius, theo vài tài liệu như FishBase và một số bảng từ đồng nghĩa, được coi là từ đồng nghĩa của Pangasius kempfi (cá bông lau). Ngoài ra trong chi Pangasius, trong 2 bảng phân loại khoa học nêu trên có 3 cặp tên đồng nghĩa. Như vậy, có thể kể họ Pangasiidae có 2 chi và chi Pangasius có 24 loài. Cá tra (theo Từ điển tiếng Việt, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 1977) là loài cá nước ngọt, không vảy, giống cá trê nhưng không ngạnh. Sự so sánh giữa cá tra và cá trê càng thêm tối nghĩa vì hai nhóm cá này có nhiều điểm khác biệt. Ngoài ra trong phân loại khoa học chúng thuộc hai họ khác nhau là Pangasiidae và Clariidae.
Trang 1Vo hong nguyen DHO8NT
TÌNH HÌNH NUÔI CÁ TRA Ở VIỆT NAM
Cá tra là tên gọi một họ, một chi và một số loài cá nước ngọt Ở Việt Nam, cá tra sống chủ yếu trong lưu vực sông Cửu Long và lưu vực các sông lớn cực nam, có thân dẹp, da trơn,
có râu ngắn
Cá tra thuộc họ Pangasiidae Họ Pangasiidae (họ cá tra) theo ITIS và Wikipedia tiếng
Pháp[cần dẫn nguồn] có 3 chi: chi Sinopangasius (1 loài), chi Helicophagus (3 loài) và chi
Pangasius (27 loài) Tuy nhiên, chi và loài Sinopangasius, theo vài tài liệu như FishBase
và một số bảng từ đồng nghĩa, được coi là từ đồng nghĩa của Pangasius kempfi (cá bông lau) Ngoài ra trong chi Pangasius, trong 2 bảng phân loại khoa học nêu trên có 3 cặp tên đồng nghĩa Như vậy, có thể kể họ Pangasiidae có 2 chi và chi Pangasius có 24 loài.
Cá tra (theo Từ điển tiếng Việt, Nhà xuất bản Khoa học Xã hội, 1977) là loài cá nước ngọt, không vảy, giống cá trê nhưng không ngạnh
Sự so sánh giữa cá tra và cá trê càng thêm tối nghĩa vì hai nhóm cá này có nhiều điểm khác biệt Ngoài ra trong phân loại khoa học chúng thuộc hai họ khác nhau là Pangasiidae và
Clariidae.
KHÁI QUÁT CHUNG
Trong vài năm trở lại đây, phong trào nuôi cá tra xuất khẩu ở DBSCL tăng rất nhanh, đem
về cho đất nước một nguồn ngoại tệ rất lớn Thế nhưng, do phát triển quá nhanh không theo quy hoạch nên bệnh trên cá tra nuôi hiện nay xảy ra ngày càng nhiều nhưng việc điều trị lại kém hiệu quả đang là vấn đề quan tâm hàng đầu của người nuôi cá và cả các nhà chuyên môn
Qua thực tế sản xuất, cần một số giải pháp nhằm hạn chế tình hình dịch bệnh hiện nay Con giống: Trước đây giống cá tra nuôi là nguồn giống tự nhiên kết hợp với môi trường nuôi còn tốt nên cá có sức sống cao và bệnh trên cá nuôi trong thời gian này rất ít khi xảy
ra Tuy nhiên, từ năm 1999 thì việc sản xuất giống nhân tạo cá tra phát triển, sản lượng giống nhân tạo ngày một tăng nhanh để đáp ứng nhu cầu người nuôi, nhưng mặt trái của sự gia tăng sản lượng giống là chất lượng giống ngày càng suy giảm do đa số các trại giống đều chưa có lý lịch cá bố mẹ, tuyển chọn cá bố mẹ từ các ao nuôi cùng đàn có thể gây nên hiện tượng đồng huyết từ đó cá bột nở ra có sức sống kém hơn nhiều so với cá bột khai thác từ tự nhiên
Chính vì vậy, để con giống cá tra đảm bảo chất lượng (có giấy chứng nhận của cơ quan quản lý khi xuất bán) cung cấp cho người nuôi, các ngành chức năng cần tăng cường kiểm soát chất lượng tại các cơ sở sản xuất cá giống, đảm bảo trại sản xuất giống đạt tiêu chuẩn ngành mới được hành nghề và kiên quyết xử lý những trường hợp vi phạm, và điều quan trọng là lương tâm trách nhiệm của người làm giống
Môi trường: Hầu hết các trại nuôi cá đều không dành diện tích làm ao xử lý nước mà nước
ao nuôi được thải trực tiếp ra sông rạch và nước cấp vào ao cũng lại lấy trực tiếp từ sông rạch nên việc lây nhiễm bệnh rất cao Nguyên nhân nguồn nước nuôi cá tra có dấu hiệu ô nhiễm cao có thể là:
+ Hai bờ sông Hậu và sông Tiền có nhiều khu công nghiệp xen lẫn với các trang trại nuôi
cá tra Nước thải các khu công nghiệp chưa qua xử lý mà thải trực tiếp ra sông rạch là mối nguy lớn do nước chứa nhiều hóa chất độc và kim loại nặng Các ngành có liên quan nên
có những biện pháp kỹ thuật xử lý nước thải áp dụng thích hợp cho các nhà máy sản xuất
đó và xử lý nghiêm những trường hợp xả nước thải trực tiếp ra môi trường của các nhà
Trang 2máy ở khu công nghiệp vì công việc này trước nay thực hiện chưa được tốt, có như vậy mới góp phần làm cho môi trường được trong sạch nếu không sẽ tạo ra những dòng sông chết rất khó khắc phục
+ Dư lượng thuốc bảo vệ thực vật từ ruộng, vườn chảy ra sông rạch sau những trận mưa cũng là nguồn ô nhiễm nguy hiểm Hướng tới các ngành chuyên môn có liên quan cần nghiên cứu những quy trình kỹ thuật theo hướng “sạch” và hướng dẫn cho mọi người nông dân áp dụng vào quy trình sản xuất của mình nhằm đảm bảo được môi trường và sản phẩm
“sạch” cho con người
+ Thải trực tiếp nước ao nuôi cá, bùn đáy ao, nước sinh hoạt từ các khu dân cư không được
xử lý ra môi trường chung cũng góp phần làm nước sông ô nhiễm hữu cơ tăng cao, làm hàm lượng oxy trong nước giảm, các khí CO2, H2S… tăng lên Ngoài ra việc xả nước từ các ao cá bệnh, vứt cá chết bừa bãi ra nguồn nước hay tận dụng cá bệnh làm thức ăn cho cá trê, cá lóc đã làm bệnh phát triển thêm trên phạm vi rộng Các hộ nuôi nên có kế hoạch xây dựng ao lắng và ao xử lý nước thải, từng bước áp dụng các quy trình kỹ thuật mới (SQF, GAP…)
Môi trường nuôi ngày càng biểu hiện xấu kết hợp với việc nuôi cá tra phát triển nhanh mà không theo quy hoạch (lượng chất hữu cơ thải trực tiếp ra môi trường là rất lớn so với nuôi các đối tượng thủy sản khác) nên cá nuôi ngày càng phải chịu đựng với điều kiện môi trường sống khắc nghiệt, dễ bệnh hơn trước rất nhiều lần Chính vì vậy, hiện nay người nuôi phải thực hiện việc phát triển nuôi thân thiện với môi trường làm sao không làm thay đổi môi trường mà làm môi trường tốt hơn bằng các biện pháp như áp dụng quy trình kỹ thuật nuôi tiên tiến: nuôi trong vùng quy hoạch, có ao xử lý nước, sử dụng hóa chất, kháng sinh hợp lý
Mật độ nuôi cao hơn khuyến cáo kỹ thuật rất nhiều (50-80 con/m2) có những bất lợi
và dễ nhiễm ngoại ký sinh ở mang
+ Làm tăng lượng mùn bã hữu cơ do thức ăn dư thừa và chất thải của cá từ đó làm nước luôn trong tình trạng giàu dinh dưỡng Khí NH3, tiêu hao oxy hóa học (COD), tiêu hao oxy sinh học (BOD) cao và oxy luôn thấp nên người nuôi phải thay nước liên tục để loại bớt độc chất, tăng oxy và qua đó góp phần đưa mầm bệnh và nguồn nước xấu từ ngoài vào ao nuôi (nhất là đối với trường hợp lấy nước trực tiếp ngoài môi trường)
+ Làm cạnh tranh không gian sống dẫn đến cá phân đàn cao, cá yếu và cá nhỏ luôn bị cá khỏe chen lấn, cạnh tranh thức ăn, cạnh tranh không gian sống nên phải dạt vào bờ và nhóm cá này ngày càng yếu và dễ bệnh hơn do chất lượng nước gần bờ xấu, nhiều rong tảo
và thiếu thức ăn
Từ những bất lợi của việc nuôi mật độ cao như trên, người nuôi phải nhìn nhận rõ một thực
tế là nuôi mật độ cao chưa chắc có hiệu quả cao bằng nuôi mật độ vừa phải như khuyến cáo kỹ thuật và điều quan trọng là nó không mang được tính bền vững trong nghề nuôi cá tra
Từ các yếu tố được đề cập cho thấy con giống suy thoái kết hợp mật độ nuôi cao và môi trường nước ngày càng ô nhiễm là nguyên nhân làm cho bệnh trên cá tra nuôi xảy ra nhiều hơn trong giai đoạn hiện nay Nếu tất cả những người nuôi đều đồng lòng biết được những
Trang 3nguyên nhân trên và tìm hướng khắc phục những nguyên nhân đó thì nghề nuôi cá tra sẽ phát triển bền vững
Sản lượng cá tra, basa sẽ giảm 50%
Theo nhận định của nhiều chuyên gia ngành Thuỷ sản, sản lượng cá tra, basa quí 2 năm nay giảm tới một nửa do nông dân thiếu vốn sản xuất
Hiện nay, cả nước có 100 nhà máy chế biến cá có công suất 1 triệu rưỡi tấn sản phẩm mỗi năm và có khả năng năm nay chỉ sử dụng được một phần ba công suất Để khắc phục khó khăn, vướng mắc trong tổ chức sản xuất nuôi, chế biến, tiêu thụ cá tra và tôm nước lợ vùng đồng bằng sông Cửu Long năm nay, Cục Nuôi trồng Thuỷ sản, đang chuẩn bị tổ chức Hội nghị "Bàn giải pháp phát triển và tiêu thụ cá tra, tôm nước lợ vùng đồng bằng sông Cửu Long năm 2009" vào ngày 12/2 tới tại thành phố Cần Thơ, nhằm rà soát và tháo gỡ những khó khăn vướng mắc để phát triển sản xuất và tiêu thụ tôm, cá tra./
ĐBSCL: diện tích nuôi cá tra giảm
TTO - Theo Cục Nuôi trồng thuỷ sản - Bộ Nông nghiệp & phát triển nông thôn, đến cuối năm 2008 diện tích nuôi cá tra toàn vùng ĐBSCL chỉ còn 5.240ha, giảm so với tháng 5-
2008 là 600ha
Tuy nhiên, điều đáng ngại là hiện nay ngoài số lượng cá tra giảm diện tích nuôi, một số hộ nuôi cá tra còn áp dụng hình thức thả cá mật độ thưa theo hình thức nuôi cầm chừng, chờ thời, vì hiện nay giá thức ăn thủy sản dùng cho nuôi cá tra vẫn còn đứng ở mức cao, trong khi đó phần lớn hộ nuôi bị khánh kiệt do ảnh hưởng cá tra rớt giá liên tục trong năm 2008 Nhiều tỉnh nuôi cá tra sản lượng lớn như An Giang, Đồng Tháp… nông dân "treo" ao đến khoảng 30% do không tiếp cận nguồn vốn sản xuất và không ký được hợp đồng bao tiêu sản phẩm với doanh nghiệp
Theo Bộ Nông nghiệp & phát triển nông thôn, năm 2008 đạt 1.128.000 tấn, năm 2009 dự kiến sản lượng đạt 1.200.000 tấn Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp & phát triển nông thôn Vũ
Trang 4Văn Tám cảnh báo trong năm 2009 cần phải có nhiều giải pháp hỗ trợ người nuôi cá tiếp cận nguồn vốn vay; hạ giá thành thức ăn thủy sản… nếu không sẽ xảy ra tình trạng thiếu nguyên liệu cho các nhà máy chế biến cá tra xuất khẩu ở ĐBSCL
KỸ THUẬT NUÔI CÁ TRA, BASA
Cá tra phân bố ở một số nước Ðông Nam Á như Campuchia, Thái Lan, Indonexia và Việt Nam, cá ba sa có mặt ở Thái lan và các nước Ðông Dương Ðây là những loài cá nuôi quan trọng có giá trị kinh tế Riêng cá tra được nuôi phổ biến hầu hết ở các nước Ðông Nam Á, là một trong 6 loài cá nuôi quan trọng nhất của khu vực này
Bốn nước trong hạ lưu sông Mê kông đã có nghề nuôi cá tra truyền thống là Thái lan, Capuchia, Lào và Việt nam do có nguồn cá tra tự nhiên phong phú Ở Capuchia, tỷ lệ cá tra thả nuôi chiếm 98% trong 3 loài thuộc họ cá tra, chỉ có 2% là cá ba sa và cá vồ đém, sản lượng cá tra nuôi chiếm một nửa tổng sản lượng các loài cá nuôi Một số nước trong khu vực như Thái Lan, Malaysia, Indonesia đã nuôi cá tra có hiệu quả từ những thập niên 70-
80 Từ nửa đầu thế kỷ 20, nuôi cá trong ao mới bắt đầu xuất hiện ở đồng bằng Nam bộ và đối tượng nuôi chính là cá tra Tài liệu thống kê của tỉnh An giang cho thấy năm 1985 có hơn 90% diện tích ao nuôi cá ở nông thôn của tỉnh lúc bấy giờ là nuôi cá tra Tài liệu của
Ủy Hội sông Mê kông cũng đề cập về hiện trạng nuôi cá tra ở miền Nam Việt nam những thập niên 50-70 Từ trước những năm 1970, kỹ thuật nuôi còn hạn chế, thì nghề nuôi cá còn mang tính chất đơn điệu với đối tượng nuôi chủ yếu là cá tra, các đối tượng khác rất ít Hiện nay nuôi cá tra và ba sa đã phát triển ở nhiều địa phương, không chỉ ở Nam bộ mà một số nơi ở miền Trung và miền Bắc cũng bắt đầu quan tâm nuôi các đối tượng này Nuôi thương phẩm thâm canh cho năng suất rất cao, cá tra nuôi trong ao đạt tới 200 - 300 tấn/
ha, cá tra và ba sa nuôi trong bè có thể đạt tới 100 - 300kg/ m3 bè Ðồng bằng sông Cửu long và các tỉnh Nam bộ mỗi năm cho sản lượng cá tra và ba sa nuôi hàng trăm ngàn tấn Nghề nuôi cá bè có lẽ được bắt nguồn từ Biển Hồ (Ton le sap) của Căm pu chia được một
số kiều dân Việt nam hồi hương áp dụng khởi đầu từ vùng Châu đốc, Tân châu thuộc tỉnh
An giang và Hồng ngự thuộc tỉnh Ðồng tháp vào khoảng cuối thập niên 50 thế kỷ trước Dần dần nhờ cải tiến,bổ sung kinh nghiệm cũng như kỹ thuật Nuôi cá bè đã trở thành một nghề hoàn chỉnh và vững chắc Ðồng bằng sông Cửu Long có hơn 50% số tỉnh nuôi cá bè, nhưng tập trung nhất là hai tỉnh An Giang và Ðồng tháp, với hơn 60% số bè nuôi và có năm đã chiếm tới 76% sản lượng nuôi cá bè của toàn vùng Nguồn giống cá tra và ba sa trước đây hoàn toàn phụ thuộc vào vớt trong tự nhiên Hàng năm vào khoảng đầu tháng 5
âm lịch, khi nước mưa từ thượng nguồn sông Cửu Long (MêKông) bắt đầu đổ về thì ngư dân vùng Tân châu (An giang) và Hồng ngự (Ðồng tháp) dùng một loại lưới hình phễu gọi
là 'đáy' để vớt cá bột Cá tra bột được chuyển về ao để ương nuôi thành cá giống cỡ 10cm và được vận chuyển đi bán cho người nuôi trong ao và bè khắp vùng Nam bộ Khu vực ương nuôi cá giống tập trung chủ yếu ở các địa phương như Tân châu, Châu đốc, Hồng ngự, các cù lao trên sông Tiền giang như Long Khánh, Phú thuận Trong những thập niên 60-70 thế kỷ 20, sản lượng cá bột vớt mỗi năm từ 500-800 triệu con và cá giống ương nuôi được từ 70-120 triệu con Sản lượng vớt cá bột ngày càng giảm do biến động của điều kiện môi trường và sự khai thác quá mức của con người Ðầu thập niên 90, sản lượng cá bột vớt hàng năm chỉ đạt 150-200 triệu con (Vương học Vinh, 1994) Nghiên cứu sinh sản nhân tạo cá tra được bắt đầu từ năm 1978 và cá ba sa từ 1990 Mỗi năm nhu cầu con giống
7-cá ba sa từ 20-25 triệu con Từ năm 1996, trường Ðaị học Cần thơ, Viện nghiên cứu nuôi
Trang 5trồng Thủy sản II, công ty Agifish An giang đã nghiên cứu nuôi vỗ thành thục cá bố mẹ và cho đẻ nhân tạo cá basa thành công, chủ động giải quyết con giống cho nghề nuôi cá ba sa
Nuôi cá tra: ló dạng những mô hình liên kết hiệu quả
Chưa bao giờ con cá tra nguyên liệu lại trải qua nhiều thăng trầm như năm nay Qua các đợt sóng gió của thị trường, người nuôi cá nguyên liệu và doanh nghiệp đã rút ra nhiều bài học đắt giá từ thị trường Tuy nhiên, vấn đề lớn là cần điều tiết trong sản xuất, hợp đồng bao tiêu sản phẩm và có biện pháp phát triển cá tra nguyên liệu theo qui trình GAP bởi đã
có gần 110 quốc gia và vùng lãnh thổ nhập khẩu cá tra chế biến của Việt Nam.
Tránh "mua đầu chợ, bán cuối chợ"
Ông Dương Nghĩa Quốc, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp & PTNT tỉnh Đồng Tháp cho rằng: “Sau gần hai năm gia nhập WTO, cung cách làm ăn của dân ta chưa chuyển biến nhiều lắm Vẫn còn cách làm ăn theo kiểu cũ “mua đầu chợ, bán cuối chợ” Người nuôi cá tra thì cứ chạy theo đuôi thị trường Thấy cá tra có giá thì mạnh ai nấy đào ao nuôi cá Không nghe lời khuyến cáo của các cơ quan có chức năng, chạy tiền, vay tiền bằng mọi giá
đổ vào nuôi cá"
Ông Quốc nói thêm, kết quả là thị trường cá tra nguyên liệu cung vượt cầu, gặp cơn bão giá, ngân hàng thắt chặt tiền tệ, người nuôi cá lao đao như chết đuối giữa dòng "Muốn tránh thiệt hại kinh tế trong sản xuất cá tra nguyên liệu, từ người nuôi cá cho đến doanh nghiệp phải đổi mới cách làm ăn Người nuôi cá tra nguyên liệu và doanh nghiệp chế biến
cá phải có hợp đồng; đảm bảo quyền lợi cho người nuôi và doanh nghiệp, đó là nguyên tắc bình đẳng và bền vững trong phát triển”- ông Dương Nghĩa Quốc khẳng định
Trang 6Đúng như phân tích của ông Dương Nghĩa Quốc, quan hệ giữa người nuôi cá tra nguyên liệu đến người chế biến cá tra xuất khẩu vẫn theo cung cách làm ăn kiểu cũ Người nuôi cá
bỏ vốn lớn, làm ăn nhanh, mong thu lời nhanh Người kinh doanh chế biến cũng muốn bán nhanh, thu lời nhanh, không đọng vốn Người nuôi cá và doanh nghiệp chế biến vẫn là hai đối thủ chứ chưa là đối tác của nhau Khi cá tra có giá, khan hiếm hàng, người nuôi cá tra nguyên liệu có hàng hoá ngoảnh mặt với doanh nghiệp Ngược lại, khi cá tra rớt giá, cung vượt cầu, doanh nghiệp lại ngoảnh mặt với người nuôi cá theo kiểu “kiến ăn cá, cá ăn kiến”
Nhân rộng những mô hình mới
Ông Nguyễn Thanh Sơn, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ cho rằng: “Để con cá tra phát triển bền vững, trước tiên, phải qui hoạch vùng nuôi, chính quyền địa phương quản lý vấn
đề trên Người nuôi cá và doanh nghiệp phải có hợp đồng và liên kết với ngân hàng Người nuôi có hợp đồng ngân hàng mới xét cho vay Như vậy sẽ hạn chế việc phát triển tự phát, tràn lan, gây ra cảnh cung vượt cầu thiệt hại cho người nuôi Một vấn đề quan trọng khác là nuôi cá theo qui trình sạch GAP Nếu những vấn đề trên được thực hiện tốt thì sẽ là cơ sở
để con cá tra nguyên liệu phát triển bền vững”
Chế biến cá tra tại Công ty Agifish An Giang Ảnh: Vĩnh Thuận
Tại Cần Thơ, sau khủng hoảng cung vượt cầu từ tháng 4 đến tháng 8/2008, những người nuôi cá ở Cần Thơ đã có những kinh nghiệm và tìm hướng liên kết trong phát triển
Ông Dương Tấn Lộc, Chủ tịch Hiệp hội Thuỷ sản Cần Thơ (Cafa) dẫn chứng trường hợp HTX Thới An, Ô Môn Chủ nhiệm HTX này đã hợp đồng với Công ty Chế biến thuỷ sản Hùng Vương, tổng sản lượng cá tra nguyên liệu hợp đồng bao tiêu là 12.600 tấn Phương thức hợp đồng là công ty cung ứng cho HTX 70% thức ăn, HTX lo 30% số thức ăn còn lại Giá hai bên thoả thuận ngay từ đầu Với những cách làm như vậy, dù giá cả có biến động thì người nuôi vẫn đảm bảo số lời nhất định có thể tính được, không bị lỗ nặng như thời gian qua
Tại Vĩnh Long, Công ty TNHH thuỷ sản Hùng Vương tỉnh này cũng đã hợp đồng với người nuôi cá tra nguyên liệu theo phương đầu tư trước: trên 1kg cá thịt, doanh nghiệp đầu
tư cho người nuôi cá 1,7kg thức ăn viên, cá giống và thuốc thú y thuỷ sản… Sản lượng hợp
Trang 7đồng lên đến 10.000 tấn Nếu tính ra, với đầu tư này, doanh nghiệp đã đầu tư hơn 16.000 đồng/kg cá nguyên liệu
Tại Cần Thơ, trước khi con cá tra lâm cảnh cung vượt cầu từ tháng 4 đến tháng 8/2008, anh Huỳnh Thanh Hùng, một doanh nghiệp tư nhân đã có hợp đồng nuôi cá với một công
ty chế biến thuỷ sản nuôi cá tra ở Ô Môn theo hình thức giá mua bao tiêu cố định 15.500 đồng/kg cá nguyên liệu Với giá này trước đây, khi thức ăn thuỷ sản chưa tăng giá, người nuôi có lời khoảng 1.000 đồng/kg Nay thì hợp đồng nuôi lại bắt buộc phải điều chỉnh lên
ít nhất là 16.500-17.000 đồng người nuôi mới có lời chút ít
Tuy chưa phổ biến rộng thành phong trào nhưng những phương thức hợp đồng, đầu tư bao tiêu giữa doanh nghiệp và ngươi nuôi cá tra đã ló dạng những mô hình liên kết trên đường phát triển Từ những mô hình này, có thể làm cơ sở cho những mô hình hợp đồng nuôi chế biến cá tra trong tương lai
Ngoài các mô hình liên kết theo kiểu hợp đồng, những doanh nghiệp chế biến cá tra trong vùng như An Giang, Vĩnh Long, Đồng Tháp, Cần Thơ đang đầu tư mua đất để phát triển vùng nuôi và sản xuất thức ăn thuỷ sản, cách làm này gọi là qui trình khép kín
Theo ông Nguyễn Hữu Dũng, Phó Chủ tịch Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thuỷ sản Việt Nam (VASEP): “Hiện nay, các doanh nghiệp chế biến cá tra ĐBSCL đầu tư vùng nuôi cá tra nguyên liệu rất nhiều, chưa có con số thống kê cụ thể, nhưng số lượng cá tra nguyên liệu này tương đối lớn” Nó đảm bảo cho doanh nghiệp một "sân sau” vững chắc trong điều kiện giá cá tra nguyên liệu bên ngoài biến động
Tình hình bệnh trên cá tra nuôi hiện nay
Trong vài năm trở lại đây, phongtrào nuôi cá tra xuất khẩu ở DBSCL tăng rất nhanh, đem
về cho đất nước một nguồn ngoại tệ rất lớn Thế nhưng, do phát triển quá nhanh không theo quy hoạch nên bệnh trên cá tra nuôi hiện nay xảy ra ngày càng nhiều nhưng việc điều trị lại kém hiệu quả đang là vấn đề quan tâm hàng đầu của người nuôi cá và cả các nhà chuyên môn
“Cần xem cá tra là sản phẩm chiến lược Quốc gia”
- Lãnh đạo của một tỉnh nuôi cá tra lớn nhất ĐBSCL đã nói như vậy tại “Hội nghị bàn biện pháp phát triển sản xuất và tiêu thụ cá tra, tôm nước lợ vùng ĐBSCL năm 2009” do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn tổ chức sáng nay 12/2 tại Cần Thơ
Dù cho điều kiện năm 2008 gặp nhiều khó khăn (khủng hoảng kinh tế, giá cả biến động…) nhưng theo bà Trần Thị Biên, Phó Cục trưởng Cục Chế biến, Thương mại Nông-Lâm-Thủy sản và nghề Muối thì tình hình xuất khẩu cá tra và tôm vẫn tăng
Cụ thể khối lượng tôm tăng trên 18,8%, giá trị tăng trên 7,7%, còn khối lượng cá tra tăng 65,6%, giá trị tăng 48,4% so với năm 2007 và các thị trường tiêu thụ cũng tăng đáng kể
Trang 8Con cá tra ĐBSCL với nhiều nỗi truân chuyên.
Còn trong năm 2009 này, theo ông Nguyễn Hữu Dũng, Phó Chủ tịch thường trực Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) thì thị trường cá tra sẽ thuận lợi hơn năm 2008 Ông Dũng lý giải, vì giá cá tra rẻ trong điều kiện kinh tế khó khăn nên nhiều nước sẽ nhập khẩu cá tra
Ông Dũng đưa ra một số giải pháp như Nhà nước phải quản lý chặt giá và chất lượng thức
ăn cho cá, tôm; Bộ NN&PTNT cần đưa ra quy định cụ thể chứ không hô hào nữa Với việc
tổ chức sản xuất, ông Dũng cho rằng cần tách ra thành 2 bộ phận là: “Đại gia” nuôi cá tra
và những hộ nông dân nghèo nuôi cá để có những chính sách riêng phù hợp
Ông Nguyễn Thế Năng, Phó Chủ tịch UBND tỉnh An Giang, một tỉnh nuôi cá tra lớn nhất ĐBSCL, bày tỏ, trên thực tế con cá tra không được chú trọng về chính sách mà hầu hết đều
do người nuôi tự chủ
Hiện giá cả còn bấp bênh, theo ông Năng, chừng nào doanh nghiệp chưa có động thái tích cực gì về giá thành thì người nông dân khoan nuôi trở lại Ông Năng nhấn mạnh đã đến lúc
“cần phải xem cá tra là một sản phẩm chiến lược như lúa gạo của Quốc gia”
Đại diện tỉnh Cà Mau (thế mạnh về nuôi tôm) cho biết, thời gian qua giá tôm luôn tăng giảm không ổn định Một thời gian do thiếu nguyên liệu nên nhiều nhà máy cho công nhân nghỉ luân phiên hoặc giảm công suất hơn 30%
Trang 9Quang cảnh Hội nghị sáng 12/2.
“Hiện nay giá thức ăn còn khá cao, giá thuốc thú y vẫn không giảm gây khó khăn cho người nuôi tôm Bên cạnh đó do thiếu vốn sản xuất nên nhiều chủ nuôi ở Cà Mau phải treo hầm chờ thời cơ” - đại diện này khẳng định
Ông Nguyễn Việt Thắng, Chủ tịch Hội nghề cá, thì tự tin cho rằng cá tra là loại cá quý vì
có chất lượng và giá trị Theo ông Thắng Việt Nam có đủ điều kiện để hạ giá thành cá tra, chính việc làm chủ giá thành mới thương lượng dễ dàng ở thị trường tiêu thụ bên ngoài
Từ đó ông Thắng đề nghị, phải cho thí điểm nhập thức ăn chế biến từ nước ngoài để tạo sự
“nhúc nhích” buộc các nhà sản xuất thức ăn trong nước xem xét lại giá cả của mình cho hợp lý
Phát biểu tại Hội nghị, Thứ trưởng Bộ NN&PTNT Vũ Văn Tám đã đưa ra những giải pháp như cần rà soát lại chính sách hiện hành của Nhà nước và thực hiện quyết liệt “chứ không
hô hào suông” đồng thời đề nghị các ngành liên quan triển khai kế hoạch mở rộng thị trường truyển thống và tìm kiếm thị trường mới
Nông dân ĐBSCL đổ xô nuôi cá tra, basa trở lại
Sau gần nửa năm bỏ ao, nhiều người dân An Giang nay bắt đầu ồ ạt đi sửa chữa, be bờ, mua con giống cá tra, basa về thả nuôi Giá cá đang tăng mạnh và nhanh chóng trong khi nguồn cung thiếu trầm trọng, khiến phong trào nuôi cá tự phát, thiếu quy hoạch đang có nguy cơ tái diễn
So với đầu năm, hiện diện tích nuôi cá ở tỉnh này tăng 40% với 1.050 ha Trên 1.200 lồng
bè đã nghỉ nuôi, nay tự phát hoạt động trở lại Giá cá tra giống vì vậy cũng tăng cao, loại
có kích thước 3 cm hiện là 1.300 đồng/con, loại 2,5 cm khoảng 950 đồng/con
Thị trường thu mua cá nguyên liệu đang hết sức sôi động, giá cả tăng hằng ngày Giá cá tra thịt vàng hôm qua ở mức 12.500-13.000 đồng/kg, tăng 1.000 đồng so tuần trước và cao hơn gấp rưỡi nếu so với mức giá rớt kỷ lục cuối năm ngoái Cá tra thịt trắng cũng tăng cao,
ở mức 14.000 đồng/kg, tăng 31,4% so với cuối năm 2005
Thời gian qua, diện tích nuôi cá tra, basa bị thu hẹp nên sản lượng ít Trong khi đó, do ảnh hưởng của dịch cúm gia cầm lan nhanh nên nhu cầu tiêu thụ thực phẩm thủy sản trên thế giới gia tăng Giá cả vì vậy cũng tăng mạnh
Trang 10Trở lại phong trào nuôi cá tra, basa tự phát ở Đồng bằng sông Cửu Long Ảnh: V.H.
Theo Hiệp hội nghề cá An Giang, từ đầu năm đến nay, các doanh nghiệp chế biến thủy sản trên địa bàn tỉnh đã tiêu thụ gần 63.000 tấn cá tra, ba sa nguyên liệu, tăng 41,1% so cùng
kỳ năm 2005 Xuất khẩu ở mức 22.800 tấn sản phẩm cá tra, ba sa, đạt kim ngạch 53,5 triệu USD, tăng 54% về lượng và giá trị Tính bình quân, mỗi tháng tỉnh này xuất khẩu 5.700 tấn cá tra, basa, tăng hơn 2.000 tấn so với thời điểm này năm ngoái
Cuối năm 2005, đại diện Hiệp hội khẳng định với VnExpress rằng, năm nay An Giang không khuyến khích phát triển đàn cá trên địa bàn theo số lượng mà tăng cường chất lượng, sản xuất theo mô hình sạch Tỉnh sẽ quy hoạch chặt chẽ hơn tổng đàn cá nuôi trong dân, tránh tình trạng lệch cán cân cung cầu thị trường, như từng xảy ra giữa năm ngoái Tuy nhiên, phong trào nông dân nuôi cá ồ ạt trở lại hiện nay khiến công tác quy hoạch của tỉnh có thể bị chậm chân so với thực tế phát triển đàn nuôi
Trong khi đó, 2 ngày trước, tỉnh Cần Thơ đã thành lập Ban liên kết cá tra xuất khẩu, bao gồm các doanh nghiệp chế biến, cơ sở sản xuất thức ăn thủy sản, thú y thủy sản, giống, ngân hàng và người nông dân nuôi cá
Nghề nuôi cá tra lại gặp khóHiện nay, hai tỉnh An Giang và Đồng Tháp có hơn 200 hộ nuôi
cá tra nguyên liệu đang "treo ao" nghỉ nuôi Nguyên do là ngân hàng thắt chặt vốn vay, nuôi cá khó bán và bán lỗ Trong khi đó, doanh nghiệp chế biến cá tra xuất khẩu cũng đang trong tình cảnh như ngồi trên lửa
Anh Trương Huỳnh Đức, người nuôi 1ha cá ở Cồn Sơn - Bình Thuỷ Cần Thơ cho biết, gần đây, nhất là thời điểm cuối tháng 5/2008 giá cá tra cứ sụt liên tục Hiện nay cá tra loại 1 doanh nghiệp thu mua 14.000 đồng/kg, cá loại 2 thì 13.800-13.6000 đồng/kg Với giá này, người nuôi cá bị lỗ đậm từ 1.000-1.500 đồng /kg Vì hiện nay giá thức ăn đã lên đến 8.000-9.000 đồng/kg, tuỳ vào độ đạm Để có 1kg cá tra nguyên liệu người nuôi phải đầu tư khoảng 14.000-15.000 đồng, bao gồm
cá giống, thức ăn, thuốc thú y thuỷ sản, lãi suất vay ngân hàng, công sức…
Anh Đức nói: "Người nuôi cá như ngồi trên lửa, vì vậy đừng hỏi tại sao ở Cần Thơ, An Giang, Đồng Tháp người nuôi cá bán xong "treo ao" nghỉ luôn”
Nuôi cá tra: "Thua" nhiều hơn "ăn"
Còn anh Nguyễn Văn Thanh, người nuôi 2ha cá tra ở Cù Lao Tân Lộc, Thốt Nốt Cần Thơ cũng than vãn, người nuôi cá tra bây giờ mạo hiểm như đánh bạc năm ăn, năm thua, nhưng thua nhiều hơn Nếu có vốn nuôi 1ha cá tra vào thời điểm này, lời chỉ vài chục hoặc 100 triệu đồng, nhưng nếu gặp lúc cá xuất bán, chỉ khoảng 14.000, có thể lỗ đứt 100-200 triệu đồng
Trang 11Chưa bao giờ người nuôi cá tra ở ĐBSCL phải đối mặt khó khăn như hiện nay Giá thức ăn thuỷ sản tăng cao, giá con giống tăng lên, lãi suất tiền vay tăng lên, nuôi xong giá cả rẻ như bèo, bán dưới mức đầu tư Ngặt nghèo nhất là có cá bán đến lứa mà doanh nghiệp không thèm mua Trong khi ngân hàng siết nợ do đến hạn, người bán thức ăn cũng đòi tiền…
Tại An Giang, Đồng Tháp tình hình người nuôi cá tra gặp khó đang diễn biến khá trầm trọng Theo Thạc sĩ Dương Nghĩa Quốc, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp & PTNT tỉnh Đồng Tháp, trên địa bàn tỉnh hiện nay có 120 chủ nuôi cá tra với diện tích 113ha, sau khi bán cá đã "treo ao" nghỉ thả cá tra nuôi lại theo như thông lệ trước đây
Nguyên nhân chính là giá thức ăn tăng cao, ngân hàng hạn chế cho vay nuôi cá lãi suất vay cao quá, và khi nuôi cá muốn bán cũng không có doanh nghiệp mua, mua với giá thấp, bán lỗ… áp lực ngày càng đè nặng lên vai người nuôi cá tra
Ông Phan Văn Danh, Chủ tịch Hiệp hội Nghề nuôi và Chế biến thủy sản An Giang (AFA), cho biết, tại An Giang hiện nay có khoảng hơn 100 hộ nuôi cá tra sau khi bán cũng đã "treo ao", ngưng thả nuôi, vì sức ép của tiền tệ, cụ thể ngân hàng cho vay hạn chế, hoặc không cho vay thả cá, lãi suất quá cao, nuôi không lời, nuôi ra bán quá khó khăn Với tình hình này có thể nhiều người nuôi sẽ bỏ nghề và vào những tháng cuối năm 2008 cá tra nguyên liệu sẽ khan hiếm do cung không đủ cầu
Do doanh nghiệp hay tại ngân hàng?
Trao đổi với ông Bửu Huy, một người có nhiều kinh nghiệm và từng là Giám đốc Xí nghiệp đông lạnh thuỷ sản Afiex - An Giang, ông Huy cho biết: Hiện nay giá cá tra xuống thấp, DN không thu mua, tại sao? Trả lời câu hỏi này trước tiên phải nói xuất phát từ tiền tệ, ngân hàng
Ngân hàng hạn chế cho vay, DN thiếu tiền mặt trong hoạt động kinh doanh, trong khi đó với lãi suất vay từ 18%/ năm, DN vất vả lắm mới tồn tại và phát triển Nhiều DN chế biến cá tra ở ĐBSCL đang gặp khó khăn như nhau: Thiếu vốn mua cá, sản xuất kinh doanh, thanh toán tiền lương công nhân, vay tiền ngân hàng lãi suất cao, vay không được nhiều, mua cá dự trữ với lãi suất cao thì nguy cơ bị lỗ rình rập Hiệp hội Thủy sản Việt Nam (VASEP) dự đoán giá cá sẽ tăng nhưng thực tế giá cá tra nguyên liệu ở ĐBSCL đang có khả năng giảm tiếp
Giá cá tra hiện tại chỉ còn 13.600 đồng - 14.200 đồng/kg Trong đó, lượng cá tra dự kiến thu hoạch trong năm toàn vùng khoảng 1 triệu tấn, cá đến lứa thu hoạch khoảng 1kg/con tồn đọng nhiều do
DN mua cầm chừng, nhà máy chỉ hoạt động khoảng 30-40 % công suất Trong khi đó, số cá cần tiêu thụ ở ĐBSCL khoảng 800.000 tấn/tháng làm cho lượng cá tra ngày càng ứ đọng
Ông Danh cũng tiết lộ, Bộ NN-PTNT vừa cử người vào làm việc và sắp tới có thể lãnh đạo Ngân hàng Nhà nước sẽ làm việc trực tiếp với lãnh đạo AFA để tháo gỡ, giải quyết khó khăn tài chính cho người nuôi cá và DN chế biến xuất khẩu con cá tra ĐBSCL Hiện nay, các DN chỉ mua cá cầm chừng với giá thấp, một vài DN ép nông dân phải bán cá có điều kiện: Trả tiền chậm
Một giám đốc DN chế biến cá tra ở Đồng Tháp cho biết: Tiền tệ, lãi suất, khó khăn về tài chính làm cho chúng tôi phải cân đo từng giờ từng phút Mua cá sản xuất, chế biến là được rồi, lưu kho giá
sẽ tăng là chuyện tất yếu, nhưng trước mắt thiếu tiền mặt, lâu dài lãi suất đẩy lên cao…
Hiện nay, hầu hết DN đang giải bài toán phát triển và tồn tại trong tình hình tài chính như dầu sôi lửa bỏng: Tung hàng lưu kho, sử dụng cá nuôi do doanh nghiệp đầu tư, tiết kiệm chi phí sản xuất,
sử dụng vốn tự có, vốn huy động không phải vay qua hệ thống ngân hàng…
Về phía Ngân hàng, sau khi thay đổi khung lãi suất huy động từ ngày 19/5/2008, tiền gửi vào ngân hàng tăng mạnh Tuy nhiên, hầu hết các ngân hàng từ quốc doanh cho đến ngân hàng thương mại
cổ phần đều hạn chế cho vay, nhất là các khoản vay trung và dài hạn Không chỉ các DN kinh doanh bất động sản mà ngay cả người vay nuôi cá, sản xuất hàng xuất khẩu thuỷ sản cũng bị từ chối khéo, vay hạn chế, lãi suất cao, phụ thu Không chỉ ở Cần Thơ mà An Giang, Vĩnh Long, Đồng Tháp… những người nuôi cá, những DN chế biến xuất khẩu đang gặp khó từ chuyện tiền tệ Phó Tổng giám đốc Ngân hàng TM Cổ phần Miền Tây Lê Nguyễn Trần Huấn cho rằng: Hiện nay mức huy động lãi suất tiền gửi cao nhất đã xấp xỉ 15%/ năm, trong khi đó cho vay cao nhất chỉ là 18%/năm Lãi quá mỏng mà rủi ro cao, vì thế nhiều ngân hàng không muốn cho vay trung và dài hạn, chỉ cho vay ngắn hạn.
ĐBSCL: Người nuôi cá tra vẫn đang "ngồi trên lửa"
Trong những ngày đầu tháng 6, nhiều doanh nghiệp ở An Giang mua cá tra tại ao của người dân ở huyện Phú Tân (An Giang) chỉ còn 13.800 đồng/kg
Anh Lê Văn Hiệp, một người nuôi 2ha cá ở Huyện Phú Tân cho rằng: Với giá cá này mỗi tấn cá được cất bán, người nuôi cá tra cầm chắc lỗ hơn 1 triệu đồng Một ao nuôi thuộc
Trang 12hàng nhỏ, lẻ 100 tấn cá cũng lãnh đủ phần thua lỗ trên 100 triệu đồng Cứ thế, ai nuôi nhiều lỗ nhiều, nuôi ít lỗ ít
Tại cù Lao Tân Lộc, Thốt Nốt - Cần Thơ nhiều nông dân cũng đang chạy sốt vó do giá cá thấp, ngân hàng hạn chế cho vay, cá tới lứa cũng đồng nghĩa với nợ đòi tới nơi không tiền trả vì bán cá không ai mua, có mua cũng giá quá tệ
Theo ông Phan Văn Danh Chủ tịch Hội Nghề cá tỉnh An Giang - AFA, giá cá 13.800 đồng/kg loại 1 như hiện nay, nông dân lỗ thấu xương, nông dân còn có thể tiếp tục khó vì giá thức ăn vẫn đang trên đà tăng vọt Do đó, khó khăn từ nghề nuôi cá mang về tiền tỷ đô
la cho đất nước đang bị đặt vào tình cảnh nan giải phải sớm giải quyết
Mấy ngày này, ở ĐBSCL, đi đâu cũng nghe người nuôi cá tra than "mới bán, bị lỗ", "chắc không thả lại"
Tại cù Lao Tân Lộc, Thốt Nốt - Cần Thơ nhiều nông dân cũng đang chạy sốt vó do giá cá thấp, ngân hàng hạn chế cho vay, cá tới lứa cũng đồng nghĩa với nợ đòi tới nơi không tiền trả vì bán cá không ai mua, có mua cũng giá quá tệ
Theo ông Phan Văn Danh Chủ tịch Hội Nghề cá tỉnh An Giang - AFA, giá cá 13.800 đồng/kg loại 1 như hiện nay, nông dân lỗ thấu xương, nông dân còn có thể tiếp tục khó vì giá thức ăn vẫn đang trên đà tăng vọt Do đó, khó khăn từ nghề nuôi cá mang về tiền tỷ đô
la cho đất nước đang bị đặt vào tình cảnh nan giải phải sớm giải quyết
Mấy ngày này, ở ĐBSCL, đi đâu cũng nghe người nuôi cá tra than "mới bán, bị lỗ", "chắc không thả lại"
Nhiều câu hỏi đang ở phía trước
Theo ước tính của những nhà chuyên môn, ĐBSCL hiện nay còn khoảng 120.000 tấn cá nguyên liệu tới kỳ thu hoạch, trong đó cá phải thu hoạch gấp khoảng hơn 100.000 tấn 1000 tỉ đồng mà ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn (NN&PTNT) chuyển đến các tỉnh ĐBSCL để mua cá tra nguyên liệu cũng chỉ là con số chữa cháy trong tình hình nóng bỏng này thôi Đây chưa thể là phương thuốc chữa trị cơn khát vốn từ người nuôi cho đến doanh nghiệp (DN) thu mua cá
Thực hiện ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Hoàng Trung Hải tại cuộc họp trực tuyến về tình hình sản xuất, tiêu thụ cá tra, ba sa ĐBSCL vào hôm 1/6, Hiệp hội Thuỷ sản Cần Thơ
đã có công văn đề nghị cho 7 doanh nghiệp chế biến thủy sản được vay vốn với tổng số tiền là 500 tỉ đồng để thu mua hết số cá tra đến kỳ thu hoạch còn tồn đọng Theo ước tính,
có khoảng 50.000 tấn, trong đó 30.000 cá tra nguyên liệu phải thu hoạch gấp
Theo ông Võ Văn Đời, Giám đốc Sở NN&PTNT TP Cần Thơ, UBND TP Cần Thơ đã chấp nhận danh sách các doanh nghiệp vay vốn và đã có công văn gửi Ngân hàng Nhà nước Việt Nam kèm theo danh sách cụ thể các doanh nghiệp có nhu cầu vay vốn Theo ông Đời, hiện nay, Cần Thơ cũng kiến nghị Nhà nước có hỗ trợ lãi suất vay, cho vay theo nhu cầu của DN và có mức qui định về giá sàn để tránh tình trạng DN ép giá mua đối với nông
Thu hoạch cá tra ở Ô Môn, Cần Thơ
Trang 13dân Nên có biện pháp xử phạt các trường hợp ép giá mua đối với người nuôi cá, đảm bảo công bằng cho nông dân và DN
Tại Đồng Tháp, theo ông Dương Nghĩa Quốc, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp & PTNT, có
4 doanh nghiệp chế biến cá tra xuất khẩu được đề nbghị cho vay vốn ưu đãi trong đợt này,
tổng số tiền đề nghị lên Ngân hàng Nhà nước là 565 tỉ đồng Trong cuộc họp vào chiều 4/6 với các sở, ngành, đã có nhiều ý kiến đề nghị về ưu đãi vốn vay, tránh ép giá nông dân
và làm thế nào để đảm bảo quyền lợi cho DN và nông dân
Còn tại An Giang, tình hình cũng đang "nóng" với con cá tra đã quá lứa thu hoạch Theo ông Phan Văn Danh, Chủ tịch Hội Nghề cá An Giang (AFA) cho biết, trên địa bàn tỉnh hiện có hơn 20.000 tấn cá quá lứa, 30.000 tấn cá khác đang đến độ chuẩn bị thu hoạch Vì vậy, trong đợt này, An Giang có đề nghị Chính phủ cho hai DN vay 450 tỉ đồng, để giải quyết thu mua cá tra nguyên liệu
Trong khi đó, người nuôi cá tra lại cũng đang bấn lên Vừa lo tiền mua thức ăn nuôi cá, lo trả nợ lãi vay ngân hàng lại vừa trông ngân hàng rót tiền xuống cho doanh nghiệp thu mua
cá Trông, rồi lại cũng lo bị DN ép giá một khi DN có rủng rỉnh tiền vay ngân hàng
Theo ông Phan Văn Danh, chủ tịch AFA, người nuôi cá bây giờ vẫn chưa yên tâm, vì nhiều DN vẫn khăng khăng đòi giữ giá sàn 13.800 đồng/kg Theo quan điểm của chúng tôi, cần phải công bằng cho DN và công bằng cho nông dân trong tình cảnh không ai muốn như hiện nay
Đây cũng là bài học làm theo kiểu phong trào, thiếu qui
hoạch trên đường phát triển trong kinh tế
Kinh nghiệm nuôi cá tra trong đăng quầng
Cá tra
Trang 14KTNT - Những năm gần đây, cá tra là một trong những đối tượng nuôi xuất khẩu có giá trị kinh tế cao Cá tra có thể nuôi trong ao đất, lồng bè hay đăng quầng ở những vùng ven sông Xin giới thiệu kinh nghiệm nuôi cá tra trong đăng quầng để bà con tham khảo
Vị trí nuôi
Chọn vị trí nuôi ven các bờ sông, kênh lớn Lưu ý đến các yếu tố như: dòng chảy, bờ kênh vững chắc, chất đáy ổn định, độ sâu 1,5 - 2m, không bị ô nhiễm
Làm Đăng quầng
Xung quanh khu vực nuôi cần có hệ thống cọc bằng gỗ hoặc bê -tông vững chắc để đỡ cho
hệ thống đăng phụ Đăng phụ được làm từ tre hoặc lưới Diện tích đăng tùy thuộc vào vị trí nuôi và khả năng của mỗi gia đình Hình dạng đăng phụ thuộc vào tính chất dòng chảy của nước Ở vùng nước chảy mạnh có thể làm theo hình chữ V, U hoặc W, nước chảy đều làm theo kết cấu hình thẳng
Mật độ thả và cỡ giống
Vùng nuôi đăng chắn thì kích thước của mắt lưới và đăng tre phải nhỏ hơn kích thước của
cá giống để tránh cá thoát ra ngoài Cỡ cá giống từ 70 đến 100g/con Để nuôi xoay vòng cần có ao ương dưỡng cá con, kích thước cá 8 - 10cm, sau 30 - 45 ngày cá sẽ đạt 20cm, trọng lượng 70 – 100g/con Thả với mật độ 50 - 100con/m3 nước Nên thả vào chiều mát
Chăm sóc
Cá tra nuôi đăng quầng có mật độ dày nên phải chú ý cung cấp đủ thức ăn Thức ăn chủ yếu là thức ăn công nghiệp, bột cá, rau muống, ốc bươu vàng trộn với cám Lượng thức ăn tương đương 10% trọng lượng cá
Vệ sinh hệ thống đăng thường xuyên, kiểm soát sự thất thoát của cá Theo dõi hoạt động bơi lội, màu sắc, sự tăng trưởng của cá để đánh giá tỷ lệ sống; tình trạng sức khỏe và sức
ăn để có chế độ cho ăn hợp lý Có thể thu hoạch cá sau 6 - 8 tháng nuôi, sau 15 - 20 ngày
có thể nuôi đợt cá mới
Ngừng nuôi thả cá tra vì giá sụt giảm mạnh
Người nuôi cá tra tại các tỉnh, thành ở miền Tây Nam bộ như Đồng Tháp, Vĩnh Long, TP Cần Thơ, An Giang, Hậu Giang đang ngừng thả nuôi cá vì sợ lỗ do giá cá sụt giảm mạnh.
Trang 15Người nuôi cá tra ở miền Tây đang lao đao vì cá sụt giá mạnh.
Trước đây, cá có trọng lượng từ 1kg/con trở lên giá bình quân 15.500 đồng/kg, nay chỉ còn 14.200 đồng/kg; cá có trọng lượng dưới 1 kg/con thì chỉ bán được với giá 13.000 - 13.800 đồng/kg Với mức giá này, người nuôi cá không có lãi.
Đã vậy, nhiều doanh nghiệp lại ngưng mua vào, hoặc nếu mua thì “treo hầm”, tức chỉ bắt cá sau
15 ngày đặt cọc, người nuôi lại lỗ thêm vì phải tốn chi phí thức ăn cho cá trong 15 ngày đó Sau khi mua cá từ 10 đến 25 ngày doanh nghiệp mới trả đủ tiền, nếu người nuôi muốn lấy tiền mặt thì buộc phải trừ lại 3% cho doanh nghiệp.
Chủ tịch Hiệp hội Thủy sản Cần Thơ, ông Bùi Hữu Trí cho biết, nếu tình hình “treo hầm” kéo dài và lan rộng, chắc chắn người nuôi cá sẽ gặp khó khăn do chi phí tăng cao, các doanh nghiệp chế biến cá tra sẽ gặp phải tình trạng khan hiếm nguyên liệu cục bộ, thị trường tiêu thụ cá tra ở miền Tây sẽ gặp nhiều bất lợi
TÌNH HÌNH XUẤT KHẨU
Năm 2007: Kim ngạch xuất khẩu cá tra, ba sa ước đạt 974,12 triệu USD
Tổng lượng cá tra, basa xuất khẩu của Việt Nam năm 2007 đạt 383,2 nghìn tấn với kim ngạch đạt 974,12 triệu USD, tăng 31% về lượng và 26,07% so với năm 2006
Trong tháng 12/2007, xuất khẩu mặt hàng cá tra, basa của Việt Nam đạt 30,5 nghìn tấn với kim ngạch đạt 70,8 triệu USD, tăng 5,8% về lượng và giảm 4,3% về kim ngạch so với tháng 12/2006 Đưa tổng lượng cá tra, basa xuất khẩu của Việt Nam năm 2007 đạt 383,2 nghìn tấn với kim ngạch đạt 974,12 triệu USD, tăng 31% về lượng và 26,07% so với năm 2006
Như vậy, năm 2007 kim ngạch xuất khẩu cá tra, basa của Việt Nam đạt 974 triệu USD, thấp hơn 26 triệu USD so với dự báo 1 tỷ USD Nguyên nhân chính là do thị trường Nga
đã siết chặt rào cản về chất lượng (VSATTP) đã làm ảnh hưởng tới tốc độ xuất khẩu mặt hàng này tới Nga trong năm 2007 Một nguyên nhân nữa là các doanh nghiệp xuất khẩu mặt hàng này của Việt Nam chưa đáp ứng được đồng bộ chất lượng cho các thị trường lớn
Trang 16Tuy nhiên, nhìn một cách tổng quan thì xuất khẩu cá tra, basa của Việt Nam cũng đã vượt qua nhiều thách thức và khó khăn để đạt được tốc độ tăng trưởng khá cao so với năm trước.
Về phía các cơ quan quản lý đã kịp thời có những biện pháp khắc phục tình trạng vi phạm VSATTP đối với mặt hàng này Kết quả là nhiều phái đoàn của EU, Nga, Đài Loan…đều đánh giá rất cao quy trình sản xuất của các doanh nghiệp đã được kiểm tra Một chiến lược xây dựng và phát triển thương hiệu cá tra, basa của Việt Nam đã được các doanh nghiệp hưởng ứng tích cực Với đặc tính ưu việt về dinh dưỡng của con cá tra, basa cũng như điều kiện tự nhiên ưu ái cho Việt Nam thì trong những năm tới cá tra, basa xuất khẩu sẽ là một thương hiệu quốc gia của Việt Nam
Giá xuất khẩu trung bình cá tra đông lạnh năm 2007 giảm nhẹ so với năm trước
Trong năm 2007 vừa qua, giá xuất khẩu trung bình mặt hàng cá tra đông lạnh của Việt Nam đạt 2,58 USD/kg, giảm 0,017 USD so với năm 2006 và tăng 0,2 USD/kg so với năm
2005 Tháng 6/2007 là tháng có giá xuất khẩu trung bình cao nhất trong năm đạt 2,82 USD/kg Tháng 12/2007 là tháng có giá xuất khẩu trung bình thấp nhất trong năm đạt 2,356 USD/kg Theo quy luật, giá xuất khẩu trung bình mặt hàng này thường tăng cao vào
6 tháng đầu năm và giảm nhẹ vào 6 tháng cuối năm
Những ngày đầu năm giá dầu thô trên thế giới đã tiếp tục tăng cao Điều này sẽ ảnh hưởng nhìêu tới chi phí vận chuyển, nuôi trồng và chế biến cá tra, basa trong năm nay Dự báo, năm 2008 giá xuất khẩu trung bình mặt hàng này sẽ tăng cao, có thể sẽ đạt mức 3 USD/kg.
Cơ cấu thị trường:
Năm 2007, cá tra và basa xuất khẩu của Việt Nam đã có mặt tại 98 quốc gia trên thế giới, có mặt tại 69 khu vực thị trường, tăng thêm 15 thị trường so với thị trường của năm 2006 Trong đó, xâm nhập tới 27 thị trường mới và chưa xuất khẩu trở lại 12 thị trường cũ.
EU tiếp tục là khu vực xuất khẩu cá tra, ba sa lớn nhất của Việt Nam, chiếm 42,20% về lượng và 40,13% về kim ngạch (Tây Ban Nha, Ba Lan, Hà Lan, Đức…là những nhà nhập khẩu chính mặt hàng này tại khu vực EU).
Sau EU là Nga chiếm 11,17% về lượng và 8,28% về kim ngạch (là thị trường không đạt được tốc
độ tăng trưởng như dự báo, giảm 25,9% về kim ngạch so với cùng kỳ 2006.
Đứng thứ 3 là ASEAN chiếm 8,69% về lượng và 7,85% về kim ngạch (đây là khu vực thị trường xuất khẩu cá tra, basa của Việt Nam ít rủi ro nhất).
Đứng thứ 4 là Ucraina chiếm 6,1% về lượng và 4,1% về kim ngạch (Đây là thị trường có tốc độ tăng trưởng cao nhất trong tốp 10 thị trường xuất khẩu).
Đứng thứ năm và sáu là Hoa Kỳ và Hồng Kông lần lượt chiếm 3,55% và 3,26% về lượng và 3,93%