Các thuốc liệt giao cảm

TỔNG QUÁT Ức chế thụ thể 1 giúp giãn cơ trơn và mạch máu  Ức chế thụ thể β1 giúp giảm hoạt tính giao cảm trên tim  Ức chế thụ thể 2 và β2 dẫn đến các tác dụng phụ không mong muốn củ

ĐỐI TƯỢNG: SINH VIÊN Y3 CHÍNH QUY

GV: PHẠM THỊ NGỌC BÍCH ngocbich221186@yahoo.com

CÁC THUỐC LIỆT GIAO CẢM

MỤC TIÊU HỌC TẬP

 Hiểu được cơ chế tác dụng của thuốc

MỘT SỐ ĐIỂM QUAN TRỌNG

– Thụ thể 1: cơ trơn  co mạch, dãn đồng tử, co

cơ vòng bàng quang

– Thụ thể 2: tiền synapse/neuron, các mô, tiểu cầu

 ức chế phóng thích NE, giảm bài tiết thủy dịch, tăng phân giải glycogen, giảm bài tiết insulin,

tăng kết tập tiểu cầu

– Thụ thể β1: tim (chronotrope, inotrope,

dromotrope)

– Thụ thể β2: cơ trơn dãn cơ trơn (phế quản, tử cung, mạch máu…)

PHÂN LOẠI

 Các thuốc ức chế thụ thể 

– Không chọn lọc

– Chọn lọc 1

 Các thuốc ức chế thụ thể β

– Không chọn lọc

– Chọn lọc β1

 Các thuốc ức chế cả thụ thể  và β

TỔNG QUÁT

 Ức chế thụ thể 1 giúp giãn cơ trơn và mạch máu

 Ức chế thụ thể β1 giúp giảm hoạt tính giao cảm trên tim

 Ức chế thụ thể 2 và β2 dẫn đến các tác dụng

phụ không mong muốn của thuốc

THUỐC ỨC THỤ THỂ 

THUỐC ỨC CHẾ THỤ THỂ  KHÔNG CHỌN LỌC

 Bao gồm: Phenoxybenzamine và Phentolamine

 Phenoxybenzamine

– Dùng đường uống

– Liên kết cộng hóa trị với thụ thể   cạnh tranh?

– Biến đổi thành dạng có hoạt tính  khởi phát tác dụng? – thời gian tác dụng?

– Tác dụng: giảm kháng lực mạch máu

– Chỉ định: kiểm soát huyết áp trong u tủy thượng thận

 Phentolamine

– Hợp chất imidazoline

– Dùng đường tĩnh mạch

– Không tạo liên kết cộng hóa trị với thụ thể   cạnh tranh? – Dùng để điều trị tình trạng thiếu máu cục bộ do thoát mạch epinephrine

– Hiện nay không còn sử dụng

 Tác dụng phụ: gây phản xạ nhịp nhanh, chóng mặt, nhức đầu, nghẹt mũi

THUỐC ỨC CHẾ THỤ THỂ 

THUỐC ỨC CHẾ CHỌN LỌC THỤ THỂ 1

 Bao gồm: alfuzosin, doxazosin, prazosin,

terazosin,alfuzosin, silodosin, tamsulosin

 Dùng đường uống

 Chuyển hóa do hấp thu và chuyển hóa qua gan

 Bài tiết qua phân và nước tiểu

 Tác dụng: ức chế chọn lọc 1  ứng dụng trong điều trị

 Chỉ định hiện nay

 Tác dụng phụ: tụt huyết áp, chóng mặt, an thần, xuất tinh bất thường (doxazosin và terazosin).

THUỐC ỨC CHẾ THỤ THỂ β

 Tính chọn lọc trên thụ thể β1

 Hoạt tính giống giao cảm nội tại

 Tính tan trong nước hay trong mỡ

THUỐC ỨC CHẾ THỤ THỂ β

TÍNH CHỌN LỌC TRÊN THỤ THỂ β1

 Thế hệ 1: không chọn lọc (tác động trên cả β1 và β2) như propranolol (tác động trên β2 gây co mạch)

 Thế hệ 2: chọn lọc trên tim (khi ở liều thấp, tác động tương đối chọn lọc trên β1; nhưng khi liều cao, tác động chọn lọc này sẽ mất đi): atenolol, bisoprolol, metoprolol, acebutolol  có thể sử dụng trên BN có bệnh phổi mạn tính, hút thuốc lá kéo dài, đái tháo

đường phụ thuộc insulin, phòng ngừa đột quỵ

 Thế hệ 3: có 1 số đặc tính khác

Dãn mạch trực tiếp qua việc phóng thích NO: carvedilol

và nebivolol

Dãn mạch qua tác dụng chẹn  : labetalol, carvedilol.

THUỐC ỨC CHẾ THỤ THỂ β

THUỐC ỨC CHẾ THỤ THỂ β

HOẠT TÍNH GIAO CẢM NỘI TẠI (ISA)

 Bao gồm: acebutolol, pindolol

 Giảm nhịp tim ít hơn các thuốc không có hoạt tính giao cảm nội tại

THUỐC ỨC CHẾ THỤ THỂ β

TÍNH TAN TRONG LIPID HAY NƯỚC

THUỐC ỨC CHẾ THỤ THỂ β

CHỈ ĐỊNH

 Tăng huyết áp: ngoài các trường hợp bắt buộc, chỉ xuất hiện trong

trường hợp điều trị 3 thuốc không hiệu quả

 Bệnh thiếu máu cơ tim: Timolol, propranolol, metoprolol giúp kéo dài thời gian sống còn

 Loạn nhịp tim:

 Hiệu quả trong điều tri loạn nhịp trên thất và tại thất

 Kéo dài thời gian trơ của nút nhĩ thất

 Giảm đáp ứng thất trong rung nhĩ, cuồng nhĩ; giảm ngoại tâm thu thất

 Cải thiện sống còn sau nhồi máu cơ tim

 Suy tim: Metoprolol, carvedilol, bisoprolol, nebivolol  giảm tỉ lệ tử vong

ở bệnh nhân suy tim mạn

 Glaucome góc mở: giảm tiết thủy dịch

 Cường giáp: ức chế các thụ thể, ức chế chuyển thyroxine thành

triiodothyronine

 Đau đầu do Migraine

 Run vô căn

TÓM TẮT ĐIỂM CHÍNH

 Ức chế thụ thể  gây giãn cơ trơn và giảm kháng lực mạch máu; ức chế thụ thể β gây giảm nhịp tim và cung lượng tim Cả 2 đều giảm

huyết áp

 Thuốc ức chế thụ thể  không chọn lọc bao gồm phenoxybenzamine (không cạnh tranh) và phentolamine (cạnh tranh) Phenoxybenzamine dùng trong điều trị tăng huyết áp do u tủy thượng thận trong khi chờ phẫu thuật

 Thuốc ức chế chọn lọc thụ thể 1 bao gồm: alfuzosin, doxazosin,

prazosin, tamsulosin, và terazosin; dùng trong điều trị triệu chứng tắc nghẽn đường tiểu do phì đại tiền liệt tuyến

 Các thuốc ức chế β không chọn lọc bao gồm: nadolol, pindolol,

propranolol, và timolol Pindolol có ISA

 Các thuốc ức chế chọn lọc β1 ít gây co thắt phế quản hơn dạng ức chế không chọn lọc

 Các thuốc ức chế thụ thể β có nhiều ứng dụng trên lâm sàng: điều trị THA, BTMCT, suy tim, loạn nhịp tim, cường giáp, glaucome góc mở, run vô căn