BT lớn tâm lý học tội phạm

Quyết định thực hiện hành vi phạm tội : lý luận và thực tiễn” tâm lý học tội phạm...........................................................................................................................

MỞ ĐẦU

Hiện nay tình trạng tội phạm đã và đang diễn ra ở rất nhiều nơi, chúng

đe dọa cuộc sống của mỗi người Bất chấp công lý và các chuẩn mực đạo đức

xã hội chúng xâm hại đến tính mạng, sức khỏe, danh dự và nhân phẩm của con người Mỗi tội phạm xảy ra đều có các nguyên nhân và diễn biến tâm lý khác nhau dẫn đến quyết định thực hiện hành vi phạm tội của mình Để chứng minh tội phạm ta cần phải làm rõ được động cơ mục đích cũng như thời điểm quyết định thực hiện hành vi phạm tội của tội phạm

Để hiểu rõ hơn thế nào là quyết định thực hiện hành vi phạm tội thì em

xin chọn đề số 02: “Quyết định thực hiện hành vi phạm tội : lý luận và thực tiễn” làm đề tài cho bài tập lớn của mình.

NỘI DUNG

I.Lý luận về quyết định thực hiện hành vi phạm tội.

1 Các khái niệm cơ bản

1.1 Khái niệm hành vi phạm tội

Hành vi phạm tội là một hành động có ý thức của một con người cụ thể xâm hại đến các quy định chung mà pháp luật nghiêm cấm được thể hiện rõ trong

Bộ luật Hình Sự nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam năm 2015

1.2 Khái niệm quyết định thực hiện hành vi phạm tội

Trong những hành vi phạm tội với lỗi cố ý, sau khi xuất hiện động cơ, mục đích và lập kế hoạch thực hiện, người phạm tội thường cân nhắc một lầ nữa: có thực hiện hành động để đạt được mục đích đã định hay không? Vì vậy quyết định thực hiện hành vi phạm tội là sự lựa chọn cuối cùng của người phạm tội về mục đích, phương án, phương tiện phạm tội, thể hiện ý chí và lý trí của người phạm tội, thái độ của họ đối với hành vi phạm tội và hậu quả của nó

Có thể thấy để một tội phạm đưa ra quyết định thực hiện hành vi phạm tội thì phải bao hàm cả động cơ, mục đích và lên kế hoạch thực hiện hành vi phạm tội Nghĩa là động cơ, mục đích và kế hoạch thực hiện hành vi phạm tội xuất hiện trước quyết định thực hiện hành vi phạm tội Chính vì vậy để hiểu

rõ hơn về quyết định thực hiện hành vi phạm tội ta cần tìm hiểu thế nào là ý định, động cơ, mục đích và những vấn đề liên quan đến tâm lý của người thực hiện hành vi phạm tội

1.3 Khái niệm động cơ, mục đích, ý đồ phạm tội

Động cơ phạm tội (động cơ của hành vi phạm tội) là các yếu tố tâm lý bên trong thúc đẩy người phạm tội thực hiện hành vi phạm tội Đó có thể là những xúc cảm, tình cảm, mong muốn, những hình ảnh tâm lý

Ví dụ: Sự ganh tị, thù hằn cá nhân có thể đưa đến hành vi giết người, cố ý gây thương tích

Mục đích phạm tội ( mục đích của hành vi phạm tội) là kết quả mà người phạm tội mong muốn đạt được bằng việc thực hiện hành vi phạm tội Nói cách khác, nó là kết quả được người phạm tội vẽ lên trong đầu óc mình trước khi thực hiện hành vi phạm tội

Sự xuất hiện động cơ và mục đích phạm tội chưa dẫn đến hành vi phạm Hành vi phạm tội có diễn ra hay không còn phụ thuộc vào hoàn cảnh- tình huống phạm tội Tình huống đó không có ý nghĩa quyết định độc lập mà

nó chỉ “củng cố” động cơ và mục đích đã được hình thành trước đó và làm xuất hiện ý định phạm tội Có thể nói vào thời điểm này mục đích phạm tội nổi lên trên hết, mọi :ý nghĩ” của cá nhân đều tập trung hướng đến “kết quả” phạm tội Động cơ, mục đích, ý định phạm tội được gọi chung là ý đồ phạm tội

1.4 Khái niệm về nhu cầu và lợi ích

Nhu cầu phản ánh sự phụ thuộc của con người vào môi trường bên ngoài Nó được cảm nhận như trạng thái thiếu thốn về một cái gì đó và bạn

phải tìm cách hành động để bù đắp Chính vì vậy, nhu càu là nguồn cội của tính tích cực của con người, là nguyên nhân sâu xa của bên trong của hành vi Mọi hành động của con người đều trực tiếp hoặc gián tiếp liên quan đến sự thỏa mãn nhu cầu

Lợi ích là bậc thang từ nhu cầu đến hành vi, là sự nhận thức nhu cầu và

so sánh nó với những điều kiện và công cụ thực hiện đang có Lợi ích cũng là

xu hướng nhận thức đối tượng có ý nghĩa được cá nhân lựa chọn và có nội dung phong phú về mặt tình cảm

2 Các yếu tố hình thành quyết định thực hiện hành vi phạm tội

Để người phạm tội có thể đưa ra quyết định cuối cùng rằng có hay không việc thực hiện hành vi phạm tội thì phụ thuộc vào nhiều yếu tố khác nhau như

2.1 Nhu cầu

Nhu cầu của người phạm tội có nhiều điểm khác biệt so với nhu cầu của những người bình thường chung có những nét đặc trưng sau:

+ Tính nghèo nàn, hạn hẹp của hệ thống nhu cầu

+ Sự đòi hỏi quá cao của các nhu cầu thuộc cấp độ thấp (các nhu cầu sinh lý, các nhu cầu vật chất)

+ Tính suy đồi và thiếu lành mạnh

Cần phải thấy rằng, mặc dù nhu cầu là nguyên nhân sâu xa bên trong của hành vi, kể cả hành vi phạm tội, song không tồn tại nhu cầu phạm tội Một người bị coi là phạm tội không phải vì người đó cần phải thỏa mãn một nhu cầu nào đó của mình, mà bởi vì họ đã lựa chọn phương thức thỏa mãn nó bằng việc thực hiện một hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi có đủ khả năng điều kiện để quyết định một hành vi khác phù hợp với các chuẩn mực xã hội

Như vậy, sự lựa chọn phương thức hành động được quy định không phải bởi nhu cầu mà bởi các đặc điểm nhân cách của con người

2.2 Động cơ phạm tội

Động cơ phạm tội là nguyên nhân bên trong trực tiếp đưa con người đến quyết định thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội Động cơ phạm tội biểu hiện mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành vi và của nhân cách người phạm tội

2.3 Mục đích phạm tội

+Mục đích được xác định trên cơ sở của động cơ Do động cơ thúc đẩy

mà con người đề ra cho mình những mục đích cụ thể Chúng thực hiện chức năng nhận thức đối tượng và khách thể của hành vi, định hướng và điều khiển hành vi

+Mục đích phạm tội biểu hiện mức độ nguy hiểm cho xã hội của hành

vi phạm tội

2.4 Quyết định thực hiện hành vi phạm tội

Quyết định thực hiện hành vi phạm tội được cho là bước sau cùng của ý định, động cơ và mục đích phạm tội Là sự cân nhắc một lần nữa có hay không việc thực hiện hành vi phạm tội Đây là giai đoạn liền trước của việc thực hiện hành vi phạm tội Trong quyết định thực hiện hành vi phạm tội nó thể hiện được thái độ và ý trí của tội phạm Thái độ của tội phạm ở đây thường là kiên quyết và sai trái

3.Đặc điểm của quyết địnhh thực hiện hành vi phạm tội

Một là, quyết định thực hiện hành vi phạm tội có thể được đưa ra trong chốc lát dưới tác động trực tiếp của tình huống, hoặc xuất phát từ những

khuôn mẫu hành động đã có trong quá khứ, hoặc là kết quả của một quá trình đấu tranh tư tưởng lâu dài, khó khăn

Hai là, quyết định thực hiện hành vi phạm tội có thể là quyết định có cơ

sở, hợp lý, tối ưu hoặc là quyết định nông nổi, manh động, thiếu cơ sở

Ba là, quyết định thực hiện hành vi phạm tội thường là những quyết định sai lầm, đáng lên án

Bốn là, người phạm tội đưa ra quyết định thực hiện hành vi phạm tội thường là những người có những lệch lạc về nhân cách, người thiển cận, vì cái trước mắt mà bỏ qua cái lâu dài

Năm là, quyết định thực hiện hành vi phạm tội xuất hiện sau động cơ, mục đích và kế hoạch thực hiện hành vi phạm tội

II Thực tiễn

Từ những yếu tố đã phân tích ở trên về quyết định thực hiện hành vi phạm tội thì sau đây em xin lấy một ví dụ cụ thể để tiếp tục làm rõ hơn về quyết định thực hiện hành vi phạm tội trong cấu trúc tâm lý của hành vi phạm tội

1 Ví dụ về vụ án Thảm sát 6 người tại Bình Dương.

Nguyễn Hải Dương sinh năm 1991, có hộ khẩu thường trú ở ấp Long

Hạ, xã Kiến An, huyện Chợ Mới, tỉnh An Giang Vào năm 2010, vừa học xong lớp 12, Dương về tạm trú tại ấp 1, xã Nhị Bình, huyện Hóc Môn,

TPHCM để học nghề tại Trường trung cấp công nghiệp Bình Dương Nhưng vào năm 2011, Dương bỏ học và đi làm công nhân chế biến gỗ tại Cty TNHH thương mại Tam Hữu

Theo như thông tin đã đưa, do bị cự tuyệt tình cảm, Nguyễn Hải Dương nuôi ý định sát hại cả gia đình bạn gái cũ để trả thù tình Sau khi học hết lớp

12 Dương được cha đưa lên Sài Gòn học nghề nhưng sau đó đã bỏ ngang vì không có tương lai Một thời gian sau, Dương về làm thuê ở xưởng gỗ của người chú ruột, tá túc ngay trong phòng bảo vệ cùng cha

Trong thời gian làm việc tại đây năm 2013, Nguyễn Hải Dương đã có

cơ hội làm quen với Lê Thị Ánh Linh từ một lần đi sinh nhật Biết hoàn cảnh Dương nghèo khó nhưng cô gái con đại gia ngành gỗ ở huyện Chơn Thành, Bình Phước vẫn hết mực yêu thương

Trong quá trình yêu nhau, Dương đã nhiều lần đưa Linh về thăm nhà, đồng thời cũng đã tính đến chuyện kết hôn Tuy nhiên, trong quá trình yêu nhau, cả hai thường xảy ra mâu thuẫn cãi vã Sau khi đi học ngành Tài chính

Kế toán, Dương được người yêu cho mượn gần 500 triệu mua đất cao su ở Bình Phước với mục đích tạo điều kiện cho người chồng tương lai có sự nghiệp Tuy nhiên tới tháng 2/2015, trong lúc mẹ Linh yêu cầu con gái chấm dứt tình cảm với Dương thì anh này phát hiện Linh có bạn trai mới

Sau khi chia tay, Dương quen và yêu người khác nhưng cảm thấy sống không thể thiếu Linh nên nhiều lần tìm cách nối lại tình xưa Tuy nhiên, những lần ấy đều bị Linh và gia đình cự tuyệt Khi bị ngăn cấm yêu, Dương hận tình nuôi ý định sát hại Linh và những người trong gia đình cô gái để trả thù Anh ta cũng lên kế hoạch tự sát sau khi gây thảm án Những ngày sau

đó, Dương chuẩn bị công cụ để phạm tội Dương mua một khẩu súng bắn bi sắt (6 triệu đồng), 1 cây súng điện (2 triệu đồng), 1 con dao bấm (80.000 đồng), 1 đôi găng tay bằng caosu (2.000 đồng), 10 sợi dây rút, 1 cuộn băng keo màu vàng, 1 sợi dây vải dài 2,6m, 1 cây côn 3 khúc và 1 bình xít hơi cay Dương bỏ các công cụ trên vào balô để chờ thời cơ hành sự Nhằm tránh công

an theo dõi, Dương mua một sim rác điện thoại di động để liên lạc Dương giấu ba lô công cụ trên trong một tủ gỗ ở phòng trọ của Trần Thị Trinh (sinh

1985, dì của Dương) tại xã Nhị Bình, huyện Hóc Môn

Để có thêm đồng bọn, Dương gọi Vũ Văn Tiến và rủ người này tham gia kế hoạch cướp tài sản Đột nhập vào căn biệt thự của ông Mỹ rạng sáng 7/7, cả hai đã lần lượt giết 6 người trong gia đình sau khi tra khảo tiền bạc nhưng không được gì Trước khi xuống tay với Linh, Dương nói nhỏ vào tai

cô gái: Tất cả những gì xảy ra hôm nay là do anh bị đối xử cự tuyệt

Sát hại 6 người xong, hai kẻ sát nhân lấy iPad, máy tính xách tay, 5 điện thoại và hơn 4 triệu đồng Trước khi bỏ trốn, Dương nghe tiếng Bé Na (con út ông Mỹ) khóc trong phòng nên vào ru cho bé ngủ rồi trốn khỏi hiện trường

2 Phân tích các yếu tố quyết định thực hiện hành vi phạm tội từ ví dụ

2.1 Động cơ

Hành vi của thủ phạm bị thúc đẩy bởi nhiều lực đẩy:

Một là, lòng thù hận vì tình khi quen nhau đã 4 năm, sống như vợ chồng, gần tiến đến hôn nhân, tình cảm thắt chặt; bỗng dưng vì sự cố tiền bạc

mà chia tay, năn nỉ nhiều lần mà vẫn không được chấp nhận quay lại Cộng thêm việc biết được người yêu cũ đã có bạn trai mới, cảm xúc dồn lại thành một lòng thù hận

Hai là, thủ phạm từng bị mẹ của người yêu đuổi ra khỏi nhà sau khi phát hiện con gái ăn cắp tiền cho cậu ta (một số nguồn tin trên báo chí còn thông tin cậu ấy đã phải ngồi tù vì sự cố này và mới ra tù được 1 tháng) Chính sự nhục nhã đó tích thêm lòng thù hận

Ba là, khi đang êm ấm, cậu ta có trong tay hầu như tất cả: tình - tiền trong chiếc mỏ vàng Bỗng dưng mất sạch cả người yêu lẫn vật chất, điều đó tạo nên sự hụt hẫng sâu làm phát sinh ý muốn lấy lại tất cả bằng con đường cướp giết

Bốn là, song song với hận tình, lòng tham cũng là một trong những thứ khiến người ta dễ biến chất nhất Trước cám dỗ quá lớn của đồng tiền, một người không hề có liên quan như tên Tiến cũng sẵn sàng nhận lời giết người, huống hồ gì đã có sẵn mối 'thâm thù' Cả Tiến và Dương đều có lối sống thích hưởng thụ mà lười lao động, muốn nhanh chóng được hưởng thành quả bằng con đường bất lương

Tất cả những điều trên cộng hưởng lại khiến thủ phạm ra tay tàn ác

2.2 Mục đích

Đối tượng Nguyễn Hải Dương và Lê Thị Ánh Linh (con gái ông Mỹ)

có quan hệ tình cảm yêu nhau, nhưng bị gia đình của Linh không đồng ý, nên Linh chủ động chia tay Khoảng tháng 4 năm 2015, Nguyễn Hải Dương nảy sinh ý định giết Linh và gia đình nhà ông Mỹ, cướp tài sản để trả thù Vậy mục đích của Dương là giết gia đình ông Mỹ và cướp tài sản

2.3 Quyết định thực hiện hành vi phạm tội

Trong trường hợp này, Nguyễn Hải Dương và đồng bọn đưa ra quyết định thực hiện hành vi phạm tội xuất phát từ những mâu thuẫn trong quá khứ Nghĩa là do lòng ghen tuông với Linh và sự tham lam vật chất kể từ khi chia tay với Linh thì Dương đã nảy sinh sự căm thù Trải qua một thời gian dài sau quá trình đấu tranh tâm lý thì Dương đã ra quyết định giết cả nhà Linh và cướp tài sản Như vậy là động cơ và mục đích của Dương cùng đồng bọn đã hình thành từ lâu, chúng cùng quyết tâm thực hiện tội phạm khi có được sự đồng lòng nhất trí với nhau Chúng cũng đã có quãng thời gian chuẩn bị tội phạm lâu dài và chu toàn

Thứ hai, quyết định thực hiện hành vi phạm tội của Dương là quyết định tuy có cơ sở nhưng sai trái, mất đạo đức,manh động liều lĩnh và bất chấp Mặc dù biết rằng hành vi của mình là hoàn toàn sai trái nhưng Dương lại tự cho rằng việc cả nhà Linh bị giết hại là do chính những hành động hắt hủi Dương gây ra Hắn tự huyễn hoặc bản thân và cho rằng quyết định của mình là hợp lý

Thứ ba, xét trên hai phương diện pháp lý và đạo đức thì cả Dương và đồng bọn đều đưa ra quyết định thực hiện tội phạm hoàn toàn sai trái, đáng lên án và chịu hình phạt thích đáng cho hành vi của mình Hành vi được thực hiện khi có quyết định thực hiện hành vi đó Ở đây, xét về góc độ pháp lý cả Dương, Tiến và Thoại đều có đủ năng lực trách nhiệm hình sự, là người có

học vấn và hoàn toàn bình thường thì chúng hoàn toàn nhận biết được mục đích của mình là trái pháp luật, sẽ bị lên án và chừng trị nhưng chúng vẫn quyết định thực hiện Còn xét về góc độ đạo đức, Dương được đánh giá là người hiền lành, trước đó đã rất thân thiết với gia đình của Linh, được gia đình Linh yêu quý và thường xuyên lui đến nhà Linh chơi cũng như đi du lịch cùng gia đình Từ chỗ thân tình như vậy mà Dương đã thay đổi thái độ nhanh chóng từ yêu quý sang căn hận gia đình Linh, không những không cảm thấy sai trái mà còn cho rằng đó là điều đương nhiên Có thể thấy Dương và đồng bọn đưa ra quyết định thực hiện phạm tội khi đã mất hết nhân tính và lòng tham của con người được đẩy lên vô tận thì chúng mới có thể độc ác như vậy

Thứ tư, quyết định thực hiện hành vi phạm tội của Dương và đồng bọn cho thấy chúng là những người thiển cận, bị lệch lạc về nhân cách Con người

có nhân cách khi có đạo đức và tôn trọng pháp luật, còn chúng thì coi thường pháp luật và mất hết đạo đức

Thứ năm, quyết định phạm tội của Dương và đồng bọn được đưa ra khi

đã có sẵn kế hoạch thực hiện tội pham, động cơ và mục đích phạm tội Dương thì do hận tình và lòng tham vật chất, còn Tiến thì chỉ có mục đích là cướp tiền nhằm hưởng thụ

3 Biện pháp ngăn chặn thực hiện tội phạm.

Thứ nhất, nâng cao nhận thức pháp lý, đẩy mạnh công tác giáo giục, nâng cao hơn nữa hiểu biết cho người dân

Thứ hai là nâng cao chất lượng giáo dục phạm nhân để phạm nhân có cái nhìn đúng đắn, không bị lệch lạc tiêu cực trong suy nghĩ thì sau khi ra tù mới không tiếp tục phạm tội nữa Hình thành tính tích cực trong tâm lý sẽ hạn chế rất lớn việc phạm tội

Ba là, khắc phục các hạn chế trong hoạt động tư pháp: tình hình an ninh trật tự ở một số địa phương tiếp tục diễn biến phức tạp, một số loại tội phạm nghiêm trọng tăng, Ðề nghị Chính phủ có giải pháp hữu hiệu khắc phục

thực trạng này Nhiều đại biểu cho biết, số lượng vi phạm pháp luật hành chính lớn, nhiều vụ nghiêm trọng, có dấu hiệu hình sự, nhưng không bị xử lý hình sự, mức xử phạt hành chính nhiều trường hợp còn nhẹ, dẫn đến tình trạng “nhờn” luật, hiện tượng “phạt cho tồn tại” còn khá phổ biến Ðáng chú

ý, một số trường hợp hành chính hóa quan hệ hình sự, tiềm ẩn nguy cơ bỏ lọt tội phạm

KẾT LUẬN

Tóm lại, qua phần trình bày lý luận và thực tiễn của quyết định thực hiện hành vi phạm tội trên đã phần nào làm rõ được thế nào là quyết định thực hiện hành vi phạm tội và các yếu tố thúc đẩy người phạm tội quyết định thực hiện hành vi phạm tội Có rất nhiều nguyên do dẫn đến người phạm tội quyết định thực hiện hành vi phạm tội, tuy nhiên không thể thiếu được các yếu tố về động cơ, mục đích, nhu cầu của người thực hiện tội phạm Hiện nay cần làm tốt hơn nữa các công tác phòng chống tội phạm