ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC Tâm lý học tội phạm 2TC

Môn tâm lí học tội phạm trang bị cho người học những kiến thức cơ bản, cập nhật về tâm lí và hành vi của người phạm tội, nhóm phạm tội, nhân cách người phạm tội. Trên cơ sở đó, người học có thể phân tích, lí giải hành vi phạm tội, xác định biện pháp ứng phó với tội phạm và giải quyết những vấn đề liên quan với tội phạm trong việc hành nghề sau này.

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ

BỘ MÔN TÂM LÍ HỌC

ĐỀ CƯƠNG MÔN HỌC

HÀ NỘI - 2017

BẢNG TỪ VIẾT TẮT

CAND Công an nhân dân

GV Giảng viênGVC Giảng viên chínhKTĐG Kiểm tra đánh giá

TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI KHOA PHÁP LUẬT HÌNH SỰ

BỘ MÔN TÂM LÍ

Hệ đào tạo: Chính quy - Cử nhân Luật

Tên môn học: Tâm lí học tội phạm

Số tín chỉ: 02

Loại môn học: Tự chọn

1 THÔNG TIN VỀ GIẢNG

1 TS Chu Văn Đức - GVC, Phụ trách bộ môn Tâm lí học

5 Ths Phan Công Luận – Giảng viên thỉnh giảng

Văn phòng Bộ môn tâm lí

Phòng A309 - Trường Đại học Luật Hà Nội

Số 87 đường Nguyễn Chí Thanh - Đống Đa - Hà Nội

Điện thoại: 04.37738323

Giờ làm việc: 8h00 - 17h00 hàng ngày (trừ thứ bảy, chủ nhật vàngày lễ)

2 MÔN HỌC TIÊN QUYẾT

Tâm lí học đại cương

3 TÓM TẮT NỘI DUNG MÔN HỌC

Môn tâm lí học tội phạm trang bị cho người học những kiến thức cơbản, cập nhật về tâm lí và hành vi của người phạm tội, nhóm phạm tội,nhân cách người phạm tội Trên cơ sở đó, người học có thể phân tích, lígiải hành vi phạm tội, xác định biện pháp ứng phó với tội phạm và giảiquyết những vấn đề liên quan với tội phạm trong việc hành nghề saunày

4 NỘI DUNG CHI TIẾT CỦA MÔN HỌC

Vấn đề 1 Đối tượng, nhiệm vụ và phương pháp nghiên cứu của tâm

lí học tội phạm

1.1 Sơ lược lịch sử phát triển của tâm lí học tội phạm

1.2 Đối tượng, nhiệm vụ nghiên cứu của tâm lí học tội phạm

1.3 Phương pháp nghiên cứu của tâm lí học tội phạm

1.4 Ý nghĩa của tâm lí học tội phạm

Vấn đề 2 Nhân cách người phạm tội

2.1 Khái niệm nhân cách người phạm tội

2.2 Cấu trúc nhân cách người phạm tội

2.3 Các kiểu nhân cách người phạm tội

2.4 Quá trình phát triển nhân cách người phạm tội

Vấn đề 3 Phân tích hành vi phạm tội

3.1 Một số khái niệm cơ bản

3.2 Cấu trúc tâm lí của hành vi phạm tội

3.3 Hậu quả tâm lí của hành vi phạm tội

Vấn đề 4 Đặc điểm tâm lí và hành vi của nhóm phạm tội

4.1.Khái niệm, đặc điểm tâm lí và hành vi của nhóm phạm tội

4.2 Các loại nhóm tội phạm

4.3 Đặc điểm tâm lí của thủ lĩnh nhóm phạm tội

4.4 Đặc điểm tâm lí và hành vi của một số loại nhóm phạm tội

Vấn đề 5 Tâm lí phòng ngừa tội phạm

5.1 Khái niệm phòng ngừa tâm lí tội phạm

5.2 Đặc trưng của phòng ngừa tâm lí tội phạm

5.3 Các lí thuyết về phòng ngừa tâm lí tội phạm

5.4 Phòng ngừa tâm lí tội phạm ở Việt Nam

5 MỤC TIÊU CỦA MÔN HỌC

Sau khi học xong môn học, người học cần có được những hiểu biết về:

5.1 Về kiến thức

1 Đối tượng, nhiệm vụ, phương pháp nghiên cứu và các khái niệm cơbản của tâm lí học tội phạm;

2 Đặc điểm, các kiểu, quá trình phát triển nhân cách người phạm tội

và những yếu tố cơ bản ảnh hưởng đến quá trình đó

3 Các yếu tố cơ bản trong cấu trúc tâm lý của hành vi phạm tội, sựtương tác giữa chúng để đưa đến hành vi phạm tội

4 Đặc điểm tâm lý và hành vi của nhóm phạm tội

5 Khái niệm và đặc điểm của phòng ngừa tâm lí tội phạm, những quanđiểm cơ bản trong tâm lí học về phòng ngừa tâm lí tội phạm

5.2.Về kĩ năng

Môn học cần hình thành được ở người học các kỹ năng:

1 Nhận diện kiểu và mô tả nhân cách người phạm tội, xác định nhữngyếu tố ảnh hưởng đến sự phát triển nhân cách người phạm tội cụ thể

2 Phân tích hành vi phạm tội trên thực tế, từ đó cung cấp thông tin vềngười thực hiện hành vi đó

3 Phân tích tâm lí và hành vi của nhóm phạm tội trên thực tế, từ đócung cấp thông tin về nhóm phạm tội đó

4 Vận dụng linh hoạt và phù hợp các biện pháp phòng ngừa tâm lítội phạm vào công tác đấu tranh phòng ngừa tội phạm

6 MỤC TIÊU NHẬN THỨC CHI TIẾT

Mục tiêu

Vấnđề

1A2 Nêu được

đối tượng nghiên

cứu của tâm lí học

tội phạm

1A3 Nêu được

nhiệm vụ của tâm

lí học tội phạm vớicác ngành tâm líhọc ứng dụngkhác

1B2 Xác định

được nét đặc trưng

về nhiệm vụ củatâm lí học tội phạmvới các ngành tâm

lí học ứng dụngkhác

1B3 Phân tích

được nội dung cơbản của 8 phươngpháp nghiên cứucủa tâm lí học tộiphạm

1B4 Giải thích

được 8 phươngpháp nghiên cứucủa tâm lí học tộiphạm

1C1 Đánh giá,

nhận xét được

về đối tượng,nhiệm vụ vàphương phápnghiên cứu củatâm lí học tộiphạm

1C2 Đánh giá,

nhận xét đượchiệu quả củaviệc sử dụng 8phương phápnghiên cứu củatâm lí học tộiphạm

1C3 Đánh giá,

nhận xét được vịtrí, vai trò củatâm lí học tộiphạm

2.

Nhân

cách

2A1 Nêu được

khái niệm nhân

2B3 Phân tích

được cấu trúcnhân cách ngườiphạm tội

2B4 Phân tích

được các yếu tốảnh hưởng đến sựhình thành nhâncách người phạmtội

2B5 Giải thích

được vai trò củatừng yếu tố ảnhhưởng đến sự hìnhthành nhân cáchngười phạm tội

phạm tội

2C2 Phân biệt

được các thànhphần cấu trúccủa nhân cáchngười phạm tội

2C3 Đánh giá,

nhận xét đượccác yếu tố ảnhhưởng đến sựhình thành nhân

3A2 Nêu được

khái niệm nguyên

3C2 Đưa ra

3A5 Nêu được

khái niệm cấu trúc

3B4 Phân tích

được hậu quả tâm

lí của hành viphạm tội

3B5 Giải thích

được hậu quả tâm

lí của hành viphạm tội

được quan điểmcủa cá nhân về

nguyên nhâncủa hành viphạm tội

3C3 Đưa ra

được quan điểmcủa cá nhân vềhậu quả tâm lícủa hành viphạm tội

4A1 Nêu được

khái niệm tâm lí

4B2 Phân tích

được đặc điểm tâm

lí của nhóm tộiphạm

4B3 Phân tích

được đặc điểm củacác loại nhóm tộiphạm

4C2 Đưa ra

được ý kiến của

cá nhân về cácloại nhóm tộiphạm

4C3 Đưa ra

được ý kiến của

cá nhân về thủlĩnh trong nhómtội phạm

4B5 Phân tích

được các đặc điểmtâm lí đặc thù củanhóm người chưathành niên thực hiệnhành vi phạm tội

4B6 Giải thích

được các đặc điểmtâm lí đặc thù củanhóm người chưathành niên phạm tội

4C4 Đánh giá,

nhận xét đượccác đặc điểmtâm lí đặc thùcủa nhóm ngườichưa thành niênphạm tội

5C2 Đưa ra

được ý kiến của

cá nhân về cácphương pháp

5B4 Phân tích

được các lí thuyếttâm lí về phòng ngừa tội phạm.

phòng ngừa tộiphạm

5C3 So sánh

được các líthuyết tâm lí về phòng ngừa tội phạm.

Hiện nay chưa có giáo trình chính thức về Tâm lí học tội phạm

B TÀI LIỆU THAM KHẢO BẮT BUỘC

* Sách

1 Lê Văn Cương (1999), Tội phạm và vấn đề chống tội phạm (Lứa

tuổi vị thành niên), Nxb CAND, Hà Nội.

2 Đặng Thanh Nga (chủ biên), Giáo trình tâm lí học đại cương,

Trường Đại học Luật Hà Nội, Nxb CAND, Hà Nội, 2010

3 Đặng Thanh Nga (chủ biên), Giáo trình tâm lí học Tư pháp, Trường

Đại học Luật Hà Nội, Nxb CAND, Hà Nội, 2012

4 Đặng Thanh Nga – Trương Quang Vinh (2012), Người chưa thành

niên phạm tội - Đặc điểm tâm lí và chính sách hình sự, Nxb Tư

pháp, Hà Nội.

5 Hoàng Thị Bích Ngọc (chủ biên, 2012), Tâm lí học hình sự, trong bộ

Khoa học hình sự Việt Nam, Nxb CAND

6 Roberts Feidman (2004), Tâm lí học căn bản, Minh Đức và Hồ Kim

Chung biên dịch, NXB Văn hóa – Thông tin, Tp.Hồ Chí Minh

7 Nguyễn Thơ Sinh (2008), Tâm lí xã hội học, NXB Lao Động, Bến

- Chuẩn bị câuhỏi về đề cương

và các tài liệuhọc tập

- Làm rõ vị trí của tâm lý họctội phạm trong hệ thống khoahọc tâm lý

- Chuẩn bị câuhỏi và tình huốngthảo luận GV đãgiao và những câuhỏi tình huống khác

- Tham gia tích cựcvào quá trình thảoluận trên lớp

Tự NC 1 giờ

TC Nghiên cứu tài liệu và làm BT nhóm

Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương

pháp học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu.

- Thời gian: Từ 8h00 đến 11h00 thứ sáu

- Địa điểm: Văn phòng Bộ môn tâm lí (Phòng A309)

- Phân tích những dấuhiệu cơ bản của mỗikiểu nhân cách ngườiphạm tội

- Phân tích được cácyếu tố ảnh hưởng đến

sự hình thành nhâncách người phạm tội

* Đọc: Chương IV Giáo

trình tâm lí học tư pháp,Trường Đại học Luật HàNội, Nxb CAND, Hà Nội,

2009 (tr 93 - 132 )

* Tóm tắt những nội dungchính trong tài liệu

Seminar 1 2

giờ

TC

- Xác định được cácnét cơ bản của nhâncách người phạm tội

- Đưa ra được ý kiến

về các yếu tố ảnhhưởng đến sự hìnhthành nhân cách ngườiphạm tội ở nước tahiện nay

* Đọc: Tội phạm và vấn

đề chống tội phạm (Lứa

tuổi vị thành niên), Lê Văn

Cương (Chủ biên), Nxb.CAND, Hà Nội, 1999

* Tóm tắt những nội dungchính trong tài liệu

LVN 1 giờ Thảo luận vấn đề theo nhóm

ra được quan niệm của

cá nhân về từng kiểunhân cách người phạmtội

- Chuẩn bị câu hỏi và tìnhhuống thảo luận GV đãgiao và những câu hỏitình huống khác

- Tham gia tích cực vàoquá trình thảo luận trênlớp

Tự NC 1 giờ

TC Nghiên cứu tài liệu và làm BT cá nhân, BT nhóm

Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương

pháp học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu.

- Thời gian: Từ 8h00 đến 11h00 thứ sáu

- Địa điểm: Văn phòng Bộ môn tâm lí (Phòng A309)

- Phân tích các yếu tố cấuthành nên các thành phần cấutrúc tâm lí của hành vi phạmtội

- Phân tích được hậu quả tâm

lí của hành vi phạm tội

- Giải thích được hậu quả

tâm lí của hành vi phạm tội

- Đưa ra quan điểm của cá

nhân về nguyên nhân tâm lí

xã hội của hành vi phạm tội

- Đưa ra quan điểm của cá

nhân về cấu trúc tâm lí củahành vi phạm tội

Seminar 2 1

giờ

TC

- Đưa ra ý kiến của cá nhân

về hậu quả tâm lí của hành viphạm tội

- Chuẩn bị câu hỏi

và tình huống thảoluận GV đã giao vànhững câu hỏi tìnhhuống khác

- Tham gia tích cựcvào quá trình thảoluận trên lớp

Tự NC 1 giờ

TC Nghiên cứu tài liệu và làm BT nhóm

Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương

pháp học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu.

- Thời gian: Từ 8h00 đến 11h00 thứ sáu

- Địa điểm: Văn phòng Bộ môn tâm lí (Phòng A309)

phạm

- Phân tích các đặcđiểm tâm lí đặc thù củathủ lĩnh trong nhóm tộiphạm

- Phân tích đặc điểmcủa người chưa thànhniên thực hiện hành viphạm tội

Seminar 1 1

giờ

TC

- Đưa ra ý kiến của cá

nhân về đặc điểm củacác loại nhóm tội phạm

- Phân tich và chỉ rađược đặc điểm củanhững trường hợp cụthể về nhóm phạm tội

- Đưa ra ý kiến của cánhân về đặc điểm tâm líđặc thù của thủ lĩnhtrong nhóm tội phạm

- Chuẩn bị câu hỏi và tìnhhuống thảo luận GV đãgiao và những câu hỏi tìnhhuống khác

- Tham gia tích cực vàoquá trình thảo luận trênlớp

- Đưa ra ý kiến của cá

- Chuẩn bị câu hỏi và tìnhhuống thảo luận GV đãgiao và những câu hỏi tìnhhuống khác

- Tham gia tích cực vàoquá trình thảo luận trênlớp

nhân về một số loại trẻ

em chưa thành niên cónguy cơ phạm tội

* KTĐG: Nộp BT

nhóm

Tự NC 1 giờ

TC Nghiên cứu tài liệu và làm BT lớn.

Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương

pháp học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu.

- Thời gian: Từ 8h00 đến 11h00 thứ sáu

- Địa điểm: Văn phòng Bộ môn tâm lí (Phòng A309)

- Phân tích được nội dungcủa các lí thuyết tâm lí

về phòng ngừa tộiphạm

LVN 1 giờTC Thảo luận vấn đề theo

nhómSeminar 1 1

giờ

TC

- Phân biệt được các lí

thuyết tâm lí về phòngngừa tội phạm Từ đó,đưa ra được quan niệmcủa cá nhân về các lí

- Chuẩn bị câu hỏi vàtình huống thảo luận GV

đã giao và những câu hỏitình huống khác

- Tham gia tích cực vào

thuyết tâm lí về phòngngừa tội phạm.

Tư vấn - Nội dung: Giải đáp, tư vấn về nội dung và phương

pháp học tập; chỉ dẫn khai thác các nguồn tài liệu.

- Thời gian: Từ 8h00 đến 11h00 thứ sáu.

- Địa điểm: Văn phòng Bộ môn tâm lí (Phòng A309).

10 CHÍNH SÁCH ĐỐI VỚI MÔN HỌC

Theo quy chế đào tạo hiện hành

11 PHƯƠNG PHÁP, HÌNH THỨC KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ

11.1 Đánh giá thường xuyên

- Hình thức: Báo cáo thu hoạch dưới dạng tiểu luận, bài viết từ 5 đến

7 trang trên khổ giấy A4; cỡ chữ 14; font: Times New Roman; kíchthước các lề trên, dưới, trái, phải theo thứ tự 2,5cm, 2,5cm, 3,5cm,2cm, dãn dòng 1,5 lines (yêu cầu đánh máy)

- Nội dung: Giải quyết một trong các BT nhóm (trong bộ BT); thái độcủa các thành viên của nhóm cũng như khả năng phối hợp LVN khigiải quyết BT được giao

- Tiêu chí đánh giá:

+ Xác định vấn đề seminar rõ ràng, hợp lí, khả thi;

+ Thể hiện kĩ năng tổ chức, quản lí, điều hành seminar;

+ Chuẩn bị chu đáo, cẩn thận;

+ Tài liệu sử dụng phong phú đa dạng, hấp dẫn;

+ Viết báo cáo học tập đúng quy định;

+ Hình thức seminar sáng tạo

 BT lớn

- Hình thức: Bài luận từ 7 đến 10 trang trên khổ giấy A4; cỡ chữ 14;font: Times New Roman; kích thước các lề trên, dưới, trái, phải theothứ tự 2,5cm, 2,5cm, 3,5cm, 2cm, dãn dòng 1,5 lines, (yêu cầu đánhmáy và đóng thành quyển)

- Nội dung: Giải quyết một BT lớn (trong bộ BT)

- Tiêu chí đánh giá:

+ Trả lời chính xác, rõ ràng, khúc triết câu hỏi chính: 7 điểm;

+ Liên hệ thực tiễn: 3 điểm

MỤC LỤC

Trang

11 Phương pháp, hình thức kiểm tra đánh giá 19