Lịch sử các học thuyết kinh tế

Giáo trình: Lịch sử các học thuyết kinh tế Trong mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa của nước ta hiện nay, có sự vận dụng tổng hợp nhiều lý thuyết kinh tế và mô hình thực tiễn với nền tảng là chủ nghĩa Mác-Lenin mà trước hết là học thuyết kinh tế chính trị Mác -Lenin và tư tưởng Hồ Chí Minh.bao gồm những nội dung cơ bản của lịch sử các học thuyết kinh tế nhằm đáp ứng yêu cầu tìm hiểu về lịch sử phát triển của khoa học kinh tế cho sinh viên, giới thiệu những quan điểm tư tưởng và học thuyết kinh tế cơ bản qua các thời đại lịch sử, quá trình phát sinh, phát triển đấu tranh và thay thế lẫn nhau giữa các học thuyết kinh tế, và nhất là ý nghĩa của từng học thuyết trong xây dựng và phát triển kinh tế thị trường ở Việt nam .

L I NÓI U

Trong mô hình kinh t th tr ng đ nh h ng xã h i ch ngh a c a n c ta hi n nay, có s

v n d ng t ng h p nhi u lý thuy t kinh t và mô hình th c ti n v i n n t ng là ch ngh a Lênin mà tr c h t là h c thuy t kinh t chính tr Mác - Lênin và t t ng H Chí Minh

Mác-Vi c nghiên c u l ch s h c thuy t kinh t giúp chúng ta hi u sâu r ng có ngu n g c v các

h c thuy t kinh t trong đó có kinh t chính tr Mác- Lênin, m r ng và nâng cao ki n th c v kinh t nh m trang b c s lí lu n, đ hi u, lý gi i v các hi n t ng kinh t và các đ ng l i chính sách kinh t hi n nay, ph c v cho nghiên c u các khoa h c kinh t và ho t đ ng th c ti n

M t khác, giúp chúng ta th y rõ h n tính khoa h c và cách m ng c a h c thuy t kinh t chính tr Mác - Lênin

V i m c đích nghiên c u s ra đ i, phát tri n, đ u tranh và thay th l n nhau c a các h c thuy t kinh t nên đây ch nghiên c u nh ng t t ng kinh t đã tr thành h th ng lý lu n kinh

t hoàn ch nh Do đó, ch b t đ u nghiên c u t ch ngh a tr ng th ng (th k XVI) đ n nay (nh ng n m cu i c a th k XX)

Trong quá trình nghiên c u có s k t h p l ch s và lôgíc V i m i tr ng phái kinh t đ u phân tích đi u ki n ra đ i, đ c đi m c b n c a tr ng phái, các lý thuy t và đ i bi u tiêu bi u cho m i tr ng phái và đánh giá v vai trò l ch s c a m i tr ng phái kinh t trong h th ng t

t ng c a nhân lo i và trong th c ti n phát tri n kinh t xã h i

Cu n sách này đ c biên so n theo ch ng trình môn L ch s các h c thuy t kinh t dùng cho sinh viên các ngành chuyên kinh t và qu n tr kinh doanh

Chúng tôi t p trung h ng d n đ ng i h c có th hi u và n m đ c nh ng n i dung ki n

th c c b n c a môn h c

M c dù r t c g ng nh ng ch c ch n không tránh kh i có nh ng thi u sót và h n ch R t mong đ c s đóng góp ý ki n c a b n đ c đ nâng cao ch t l ng c a cu n sách

Xin chân thành c m n

Hà N i, tháng 05 n m 2006

Tác gi

Ch ng 1: i t ng và ph ng pháp c a môn l ch s các h c thuy t kinh t

- i t ng nghiên c u c a môn l ch s các h c thuy t kinh t

- Ph ng pháp nghiên c u: Ph ng pháp bi n ch ng duy v t, ph ng pháp lôgíc k t h p

C n n m v ng và phân bi t m t s khái ni m sau:

T t ng kinh t : Là nh ng quan h kinh t đ c ph n ánh vào trong ý th c c a con ng i,

đ c con ng i quan ni m, nh n th c, là k t qu c a quá trình nh n th c nh ng quan h kinh t

c a con ng i

H c thuy t kinh t : Là h th ng quan đi m kinh t c a các đ i bi u tiêu bi u cho các t ng

l p, giai c p trong m t ch đ xã h i nh t đ nh H th ng quan đi m kinh t là k t qu c a vi c

ph n ánh quan h s n xu t vào ý th c con ng i trong nh ng giai đo n l ch s nh t đ nh

Kinh t chính tr : Là môn khoa h c xã h i nghiên c u nh ng c s kinh t chung c a đ i

s ng xã h i t c là nh ng quan h kinh t trong giai đo n phát tri n nh t đ nh c a xã h i loài ng i

Kinh t h c: Là môn h c nghiên c u nh ng v n đ con ng i và xã h i l a ch n nh th nào

đ s d ng nhi u ngu n tài nguyên khan hi m, b ng nhi u cách đ s n xu t ra nhi u lo i hàng hoá

L ch s t t ng kinh t : Là môn khoa h c nghiên c u s phát tri n c a t t ng kinh t

đ c th hi n qua các chính sách, c ng l nh, đi u lu t, các tác ph m, các h c thuy t kinh t ,

c a các giai c p, các t ng l p trong xã h i, trong các giai đo n l ch s khác nhau, nh m v ch rõ quy lu t phát sinh, phát tri n và thay th l n nhau c a các t t ng kinh t

L ch s các h c thuy t kinh t : Là môn khoa h c xã h i nghiên c u quá trình phát sinh, phát

tri n, đ u tranh và thay th l n nhau c a h th ng quan đi m kinh t c a các giai c p c b n trong các hình thái kinh t xã h i khác nhau

i t ng nghiên c u c a l ch s các h c thuy t kinh t là các quan đi m kinh t đã đ c hình thành trong m t h th ng nh t đ nh, nh ng quan đi m kinh t ch a tr thành h th ng nh ng

có ý ngh a l ch s thì thu c môn l ch s t t ng kinh t

Trong quá trình nghiên c u ph i ch ra nh ng c ng hi n, nh ng giá tr khoa h c c ng nh phê phán có tính l ch s nh ng h n ch c a các đ i bi u, các tr ng phái kinh t h c

Không d ng l i cách mô t mà ph i đi sâu vào b n ch t c a v n đ , tìm hi u quan h kinh

t , quan h giai c p đ c gi i quy t vì l i ích giai c p nào, t ng l p nào

C th :

- Trong đi u ki n nào n y sinh lý lu n t t ng

- N i dung, b n ch t giai c p c a h c thuy t

- Hi u đ c ph ng pháp lu n c a tr ng phái đ xu t h c thuy t

- Hi u đ c s v n đ ng và phát tri n có tính quy lu t c a h c thuy t

1.2 PH NG PHÁP NGHIÊN C U

1.2.1 Ph ng pháp bi n ch ng duy v t

ây là ph ng pháp chung, xuyên su t quá trình nghiên c u

Là ph ng pháp nh n th c khoa h c, nh m nghiên c u m t cách sâu s c, v ch rõ b n ch t

c a các hi n t ng kinh t -xã h i

1.2.2 Ph ng pháp lôgíc k t h p v i l ch s

Ph ng pháp này đòi h i khi nghiên c u các quan đi m kinh t ph i g n v i l ch s , ph i phân chia thành các giai đo n phát tri n c a chúng, không dùng tiêu chu n hi n t i đ đánh giá ý ngh a c a các quan đi m kinh t đó

Ch ng 1: i t ng và ph ng pháp c a môn l ch s các h c thuy t kinh t

L ch s các h c thuy t kinh t nghiên c u và gi i thích các hi n t ng, các quá trình kinh t

nh m phát hi n ra các ph m trù, quy lu t kinh t khách quan c a các giai đo n phát tri n nh t

đ nh T đó giúp cho vi c nh n th c l ch s phát tri n c a s n xu t nói riêng và l ch c xã h i loài

Th hi n tính giai c p c a các h c thuy t kinh t M i h c thuy t kinh t đ u đ ng trên m t

l p tr ng nh t đ nh, b o v l i ích c a giai c p nh t đ nh, phê phán ho c bi n h cho m t ch đ

Qua các ch c n ng c a môn h c mà th y đ c ý ngh a c a vi c nghiên c u nh m giúp cho

ng i h c hi u sâu, r ng, có ngu n g c v nh ng v n đ kinh t nói chung và kinh t chính tr Mác - Lênin nói riêng M t khác còn giúp cho vi c nghiên c u các v n đ kinh t hi n đ i

TÓM T T

Trong ch ng này ng i h c c n n m v ng các n i dung c b n sau:

* V đ i t ng nghiên c u c a môn L ch s các h c thuy t kinh t :

L ch s các h c thuy t kinh t là môn khoa h c nghiên c u quá trình hình thành, phát sinh, phát tri n, đ u tranh và thay th l n nhau c a các h c thuy t kinh t c a các giai c p c b n n i

ti p nhau trong các hình thái kinh t - xã h i

i t ng nghiên c u là h th ng các quan đi m kinh t c a các tr ng phái khác nhau g n

v i các giai đo n l ch s nh t đ nh, các quan đi m kinh t đã đ c hình thành trong m t h th ng

nh t đ nh

Nh ng quan đi m kinh t ch a tr thành h th ng nh ng có ý ngh a l ch s thì thu c môn

l ch s t t ng kinh t

* V ph ng pháp c a môn khoa h c này:

S d ng nhi u ph ng pháp đ nghiên c u trong đó xuyên su t là ph ng pháp bi n ch ng duy v t c a tri t h c Mác – Lênin c bi t nh n m nh quan đi m l ch s c th trong nghiên c u

Qua các ch c n ng c a môn h c mà th y đ c ý ngh a c a vi c nghiên c u nh m giúp cho

ng i h c hi u sâu, r ng, có ngu n g c v nh ng v n đ kinh t nói chung và kinh t chính tr Mác - Lênin nói riêng M t khác còn giúp cho vi c nghiên c u các v n đ kinh t hi n đ i

CÂU H I VÀ BÀI T P

1 Phân bi t t t ng kinh t và h c thuy t kinh t , l ch s t t ng kinh t và l ch s h c thuy t kinh t

2 i t ng nghiên c u c a l ch s các h c thuy t kinh t là gì?

3 Ch c n ng c a môn l ch s các h c thuy t kinh t và ý ngh a c a vi c nghiên c u môn

h c này?

ây là th i k tích lu nguyên thu c a ch ngh a t b n ngày càng t ng, t c là th i k t c

đo t b ng b o l c n n s n xu t nh và tích lu ti n t ngoài ph m vi các n c Châu Âu, b ng cách

c p bóc và trao đ i không ngang giá v i các n c thu c đ a thông qua con đ ng ngo i th ng

+ V kinh t : Kinh t hàng hoá phát tri n, th ng nghi p có u th h n s n xu t, t ng l p

th ng nhân t ng c ng th l c Do đó trong th i k này th ng nghi p có vai trò r t to l n Nó đòi h i ph i có lý thuy t kinh t chính tr ch đ o, h ng d n ho t đ ng th ng nghi p

+ V m t chính tr :

Giai c p t s n lúc này m i ra đ i, đang lên, là giai c p tiên ti n có c s kinh t t ng đ i

m nh nh ng ch a n m đ c chính quy n, chính quy n v n n m trong tay giai c p quý t c, do đó

ch ngh a tr ng th ng ra đ i nh m ch ng l i ch ngh a phong ki n

+ V ph ng di n khoa h c t nhiên:

i u đáng chú ý nh t trong th i k này là nh ng phát ki n l n v m t đ a lý nh : Crixt p Côlông tìm ra Châu M , Vancôđ Gama tìm ra đ ng sang n D ng… đã m ra kh n ng làm giàu nhanh chóng cho các n c ph ng Tây

+ Nh ng t t ng kinh t ch y u c a h còn đ n gi n, ch y u là mô t b ngoài c a các

hi n t ng và quá trình kinh t , ch a đi sâu vào phân tích đ c b n ch t c a các hi n t ng kinh t + Ch ngh a tr ng th ng ch a hi u bi t các quy lu t kinh t , do đó h r t coi tr ng vai trò

c a nhà n c đ i v i kinh t

+ Ch ngh a tr ng th ng ch m i d ng l i nghiên c u l nh v c l u thông mà ch a nghiên

c u l nh v c s n xu t

+ Ch ngh a tr ng th ng m c dù có nh ng đ c tr ng c b n gi ng nhau, nh ng các n c khác nhau thì có nh ng s c thái dân t c khác nhau Ví d : Pháp ch ngh a tr ng th ng k ngh Pháp, Tây Ban Nha là ch ngh a tr ng th ng tr ng kim, Anh là ch ngh a tr ng th ng tr ng

th ng m i

Tóm l i, ch ngh a tr ng th ng ít tính lý lu n nh ng l i r t th c ti n Lý lu n còn đ n gi n thô s , nh m thuy t minh cho chính sách c ng l nh ch không ph i là c s c a chính sách

c ng l nh M t khác, đã có s khái quát kinh nghi m th c ti n thành quy t c, c ng l nh, chính sách Có th nói ch ngh a tr ng th ng là hi n th c và ti n b trong đi u ki n l ch s lúc đó

Ch ng 2: H c thuy t kinh t c a ch ngh a tr ng th ng

2.2 NH NG T T NG KINH T CH Y U VÀ CÁC GIAI O N PHÁT TRI N

C A CH NGH A TR NG TH NG

2.2.1 Nh ng t t ng kinh t ch y u

+ Th nh t, h đánh giá cao vai trò c a ti n t , coi ti n t (vàng b c) là tiêu chu n c b n

c a c a c i Theo h “m t xã h i giàu có là có đ c nhi u ti n”, “s gi u có tích lu đ c d i hình thái ti n t là s giàu có muôn đ i v nh vi n”

Ti n là tiêu chu n c n b n c a c a c i, đ ng nh t ti n v i c a c i và s giàu có, là tài s n

th c s c a m t qu c gia Qu c gia càng nhi u ti n thì càng giàu, hàng hoá ch là ph ng ti n làm

t ng kh i l ng ti n t

Ti n đ đánh giá tính h u ích c a m i hình th c ho t đ ng ngh nghi p

+ Th hai, đ có tích lu ti n t ph i thông qua ho t đ ng th ng m i, mà tr c h t là ngo i

th ng, h cho r ng: “n i th ng là h th ng ng d n, ngo i th ng là máy b m”, “mu n t ng

c a c i ph i có ngo i th ng d n c a c i qua n i th ng” T đó đ i t ng nghiên c u c a ch ngh a tr ng th ng là l nh v c l u thông, mua bán trao đ i

+ Th ba, h cho r ng, l i nhu n là do l nh v c l u thông buôn bán, trao đ i sinh ra Do đó

ch có th làm giàu thông qua con đ ng ngo i th ng, b ng cách hy sinh l i ích c a dân t c khác (mua r , bán đ t)

+ Th t , Ch ngh a tr ng th ng r t đ cao vai trò c a nhà n c, s d ng quy n l c nhà

n c đ phát tri n kinh t vì tích lu ti n t ch th c hi n đ c nh s giúp đ c a nhà n c H đòi h i nhà n c ph i tham gia tích c c vào đ i s ng kinh t đ thu hút ti n t v n c mình càng nhi u càng t t, ti n ra kh i n c mình càng ít càng phát tri n

2.2.2 Các giai đo n phát tri n, nh ng đ i bi u tiêu bi u c a tr ng phái

a Th i k đ u: (còn g i là giai đo n h c thuy t ti n t - “B ng cân đ i ti n t ”)

T gi a th k th XV kéo dài đ n gi a th k th XVI, đ i bi u xu t s c c a th i k này là:

- Starford (ng i Anh)

- Xcanphuri (ng i Italia)

T t ng trung tâm c a th i k này là: b ng h th ng (cân đ i) ti n t Theo h “cân đ i

ti n t ” chính là ng n ch n không cho ti n t ra n c ngoài, khuy n khích mang ti n t n c ngoài v th c hi n n i dung c a b ng “cân đ i ti n t ” h ch tr ng th c hi n chính sách

h n ch t i đa nh p kh u hàng n c ngoài, l p hàng rào thu quan đ b o v hàng hoá trong

n c, gi m l i t c cho vay đ kích thích s n xu t và nh p kh u, b t th ng nhân n c ngoài đ n buôn bán ph i s d ng s ti n mà h có mua h t hàng hoá mang v n c h

Giai đo n đ u chính là giai đo n tích lu ti n t c a ch ngh a t b n, v i khuynh h ng chung là bi n pháp hành chính, t c là có s can thi p c a nhà n c đ i v i v n đ kinh t

b Th i k sau: (còn g i là h c thuy t v b ng cân đ i th ng m i)

T cu i th k th XVI kéo dài đ n gi a th k th XVIII, đ i bi u xu t s c c a th i k này là:

- Thomas Mun (1571 – 1641), th ng nhân ng i Anh, giám đ c công ty ông n;

- Antonso Serra (th k XVII), nhà kinh t h c ng i Italia;

- Antoine Montchretien (1575 – 1621), nhà kinh t h c Pháp

Th i k này ch ngh a tr ng th ng đ c coi là ch ngh a tr ng th ng th c s : H không coi “cân đ i ti n t ” là chính mà coi “cân đ i th ng nghi p” là chính: c m xu t kh u công c và nguyên li u, th c hi n th ng m i trung gian, th c hi n ch đ thu quan b o h ki m soát xu t

nh p kh u, khuy n khích xu t kh u và b o v hàng hoá trong n c và các xí nghi p công nghi p - công tr ng th công i v i nh p kh u: tán thành nh p kh u v i quy mô l n các nguyên li u đ

ch bi n đem xu t kh u i v i vi c tích tr ti n: cho xu t kh u ti n đ buôn bán, ph i đ y m nh

l u thông ti n t vì đ ng ti n có v n đ ng m i sinh l i, do đó lên án vi c tích tr ti n

So v i th i k đ u, th i k sau có s phát tri n cao h n (đã th y đ c vai trò l u thông ti n

t và phát tri n s n xu t đ c quan tâm đ c bi t) Trong bi n pháp c ng khác h n, không d a vào

bi n pháp hành chính là ch y u mà d a vào bi n pháp kinh t là ch y u Tuy v y v n cùng m c đích: Tích lu ti n t cho s phát tri n ch ngh a t b n, ch khác v ph ng pháp và th đo n Nhìn chung h c thuy t kinh t c a ch ngh a tr ng th ng hai giai đo n đ u cho r ng nhi m v kinh t c a m i n c là ph i làm giàu và ph i tích lu ti n t Tuy nhiên các ph ng pháp tích lu ti n t là khác nhau Vào cu i th k th XVII, khi n n kinh t c a ch ngh a t b n phát tri n ch ngh a tr ng th ng đã đi vào con đ ng tan rã, s m nh t là Anh

c Quá trình tan rã c a ch ngh a tr ng th ng:

S tan rã c a ch ngh a tr ng th ng là m t t t y u vì:

+ S phát tri n c a l c l ng s n xu t, th i k tích lu nguyên thu c a ch ngh a t b n đã chuy n sang th i k phát tri n s n xu t t b n ch ngh a, l i ích c a giai c p t s n đã chuy n sang c l nh v c s n xu t o t ng làm giàu, bóc l t n c nghèo thu n tuý nh ho t đ ng

th ng m i không th t n t i Tính ch t phi n di n c a ch ngh a tr ng th ng đã b c l

+ Th c t đòi h i ph i phân tích, nghiên c u sâu s c s v n đ ng c a n n s n xu t t b n

ch ngh a nh : b n ch t các ph m trù kinh t (hàng hoá, giá tr , ti n t , t b n, l i nhu n,…), n i dung và vai trò c a các quy lu t kinh t (quy lu t giá tr , c nh tranh, cung c u,…) Ch ngh a

tr ng th ng không gi i quy t đ c các v n đ kinh t đ t ra

+ Các chính sách theo quan đi m tr ng th ng đã h n ch t do kinh t , mâu thu n v i đông đ o t ng l p t b n công nghi p trong giai c p t s n, trong nông nghi p, n i th ng

V i s tan rã c a ch ngh a tr ng th ng, các h c thuy t kinh t t s n c đi n ra đ i thay

th trong đó n i b t là h c thuy t c a ch ngh a tr ng nông Pháp và h c thuy t kinh t t s n c

đi n Anh

Ch ng 2: H c thuy t kinh t c a ch ngh a tr ng th ng

2.3 ÁNH GIÁ CHUNG

2.3.1 Thành t u

+ Nh ng lu n đi m c a ch ngh a tr ng th ng so sánh v i nguyên lý trong chính sách kinh

t th i k Trung c đã có m t b c ti n b r t l n, nó thoát ly v i truy n th ng t nhiên, t b

vi c tìm ki m công b ng xã h i, nh ng l i giáo hu n lý lu n đ c trích d n trong Kinh thánh + H th ng quan đi m c a ch ngh a tr ng th ng đã t o ra nh ng ti n đ lý lu n kinh t cho kinh t h c sau này, c th :

- a ra quan đi m, s giàu có không ch là nh ng giá tr s d ng mà còn là giá tr , là ti n;

- M c đích ho t đ ng c a n n kinh t hàng hoá là l i nhu n;

- Các chính sách thu quan b o h có tác d ng rút ng n s quá đ t ch ngh a phong ki n sang ch ngh a t b n;

- T t ng nhà n c can thi p vào ho t đ ng kinh t là m t trong nh ng t t ng ti n b

2.3.2 H n ch

+ Nh ng lu n đi m c a ch ngh a tr ng th ng có r t ít tính ch t lý lu n và th ng đ c nêu ra d i hình th c nh ng l i khuyên th c ti n v chính sách kinh t Lý lu n mang n ng tính

ch t kinh nghi m (ch y u thông qua ho t đ ng th ng m i c a Anh và Hà Lan)

+ Nh ng lý lu n c a ch ngh a tr ng th ng ch a thoát kh i l nh v c l u thông, nó m i ch nghiên c u nh ng hình thái c a giá tr trao đ i ánh giá sai trong quan h trao đ i, vì cho r ng

l i nhu n th ng nghi p có đ c do k t qu trao đ i không ngang giá

+ N ng v nghiên c u hi n t ng bên ngoài, không đi sâu vào nghiên c u b n ch t bên trong c a các hi n t ng kinh t

+ M t h n ch r t l n c a ch ngh a tr ng th ng đó là đã quá coi tr ng ti n t (vàng, b c),

đã đ ng trên l nh v c thô s c a l u thông hàng hoá đ xem xét n n s n xu t TBCN

+ Trong kinh t đ cao vai trò c a nhà n c thì l i không th a nh n các quy lu t kinh t

TÓM T T

+ V hoàn c nh ra đ i và đ c đi m c a ch ngh a tr ng th ng:

Ch ngh a tr ng th ng ra đ i tr c h t Anh vào kho ng nh ng n m 1450, phát tri n t i

gi a th k th XVII và sau đó b suy đ i tan rã Nó ra đ i trong b i c nh ph ng th c s n xu t phong ki n tan rã, ph ng th c s n xu t t b n ch ngh a ra đ i

Ch ngh a tr ng th ng là lý lu n kinh t đ u tiên c a giai c p t s n (t ng l p t s n

th ng nhân trong đi u ki n ch đ phong ki n tan rã nh ng giai c p phong ki n v n n m đ a v

th ng tr , giai c p t s n đang lên là giai c p tiên ti n, có c s kinh t t ng đ i m nh nh ng

ch a n m quy n th ng tr

c đi m c b n c a ch ngh a tr ng th ng là: r t ít tính lý lu n nh ng l i r t th c ti n T

t ng c a ch ngh a tr ng th ng còn mang tính không tri t đ vì th không ch giai c p t s n

mà c giai c p quý t c c ng đ ph c v l i ích c a mình Ch ngh a tr ng th ng còn mang tính dân t c, nó xu t hi n m t cách đ c l p h u h t các n c Tây Âu, m i n c có s c thái riêng

ph n ánh đ c đi m kinh t c a các n c đó

+ Nh ng n i dung c b n c a ch ngh a tr ng th ng:

Ch ngh a tr ng th ng là t t ng kinh t đ u tiên c a giai c p t s n, tr c ti p ph n ánh

l i ích c a giai c p t s n th ng nghi p trong th i k tích lu nguyên thu c a ch ngh a t b n:

- ánh giá cao vai trò c a ti n t , coi ti n t (vàng, b c) là tiêu chu n c b n c a c a c i

- có tích lu ti n t ph i thông qua ho t đ ng th ng m i, mà tr c h t là ngo i th ng

- H cho r ng, l i nhu n là do l nh v c l u thông buôn bán, trao đ i sinh ra

- cao vai trò c a nhà n c

+ ánh giá chung:

Tuy còn h n ch v lý lu n song h th ng quan đi m c a ch ngh a tr ng đã t o ra nh ng

ti n đ kinh t cho các lý thuy t kinh t th tr ng sau này, đ c bi t là nh ng quan đi m v vai trò kinh t c a nhà n c

CÂU H I ÔN T P

1 Trình bày hoàn c nh ra đ i và đ c đi m c a ch ngh a tr ng th ng?

2 Phân tích nh ng t t ng kinh t ch y u c a ch ngh a tr ng th ng? Vai trò c a ch ngh a tr ng th ng v i s ra đ i c a n n s n xu t t b n ch ngh a?

3 Trình bày nh ng n i dung c b n trong các giai đo n phát tri n c a h c thuy t tr ng

th ng?

4 Phân tích nh ng m t tích c c, h n ch c a ch ngh a tr ng th ng? nh h ng c a nó đ i

v i s phát tri n c a nh ng h c thuy t kinh t sau này?

Ch ng 3: H c thuy t kinh t c a ch ngh a tr ng nông Pháp

- Hoàn c nh ra đ i và đ c đi m c a ch ngh a tr ng nông Pháp;

- Nh ng t t ng kinh t ch y u c a ch ngh a tr ng nông Pháp: Phê phán ch ngh a tr ng

th ng, c ng l nh kinh t c a ch ngh a tr ng nông, h c thuy t v tr t t t nhiên, h c thuy t v

+ Th hai, s th ng tr c a giai c p phong ki n ngày càng t ra l i th i mà mâu thu n sâu s c

v i xu th đang lên c a ch ngh a t b n, đòi h i ph i có lý lu n gi i quy t nh ng mâu thu n đó

+ Th ba, ngu n g c c a c i duy nh t là ti n, ngu n g c s giàu có c a m t qu c gia, dân

t c duy nh t là d a vào đi buôn… (quan đi m c a ch ngh a tr ng th ng) đã t ra l i th i, b

t c, c n tr t b n sinh l i t s n xu t… đòi h i c n ph i đánh giá l i nh ng quan đi m đó;

+ Th t , Pháp lúc này có m t tình hình đ c bi t, là l ra đ u tranh ch ng ch ngh a tr ng

th ng s m đ ng cho công tr ng th công phát tri n thì l i khuy n khích ch ngh a tr ng

nông ra đ i S phát tri n nông nghi p Pháp theo h ng kinh t ch tr i, kinh doanh nông nghi p theo l i t b n ch không bó h p ki u phát canh thu tô theo l i đ a ch nh tr c úng nh Mác đánh giá: xã h i Pháp lúc b y gi là ch đ phong ki n nh ng l i có tính ch t t b n, còn xã h i t

b n l i mang cái v b ngoài c a phong ki n

3.1.2 c đi m c a ch ngh a tr ng nông

Ch ngh a tr ng nông là t t ng gi i phóng kinh t nông nghi p, gi i phóng nông dân kh i quan h phong ki n, là m t trong nh ng c s cho cu c cách m ng dân ch t s n Pháp (1789)

Nh ng đ c đi m ch y u c a ch ngh a tr ng nông là:

+ Chuy n đ i t ng nghiên c u sang l nh v c s n xu t nông nghi p, đánh giá cao vai trò

c a nông nghi p Coi nó là l nh v c duy nh t t o ra c a c i cho xã h i, ch có lao đ ng nông nghi p m i là lao đ ng có ích và là lao đ ng sinh l i, mu n giàu có ph i phát tri n nông nghi p + Th a nh n nguyên t c trao đ i ngang giá, ch ngh a tr ng nông đã phê phán m t cách có

hi u qu ch ngh a tr ng th ng v v n đ này, theo đó l u thông không t o ra giá tr

+ Phê phán ch ngh a tr ng th ng đã đánh giá cao vai trò c a ti n và kh ng đ nh ti n ch là

ph ng ti n di chuy n c a c i

+ Ch ngh a tr ng nông bênh v c n n nông nghi p kinh doanh theo l i t b n ch ngh a + Nh ng đ i bi u tiêu bi u c a tr ng phái: Francois Quesney (1694 - 1774), Turgot (1727 - 1781), Boisguillebert (1646 - 1714) Trong các đ i bi u có F.Quesney v i tác ph m “Bi u kinh t ” (1758) đã đ t đ n s phát tri n r c r nh t, nh ng quan đi m c a ông th t s đ c tr ng cho tr ng phái tr ng nông C.Mác g i ông là cha đ c a kinh t chính tr h c

3.2 NH NG T T NG KINH T CH Y U C A CH NGH A TR NG NÔNG PHÁP

3.2.1 Phê phán ch ngh a tr ng th ng

M t là, theo quan đi m c a Francois Quesney l i nhu n c a th ng nhân có đ c ch là

nh s ti t ki m các kho n chi phí th ng m i Th c ra, đ i v i vi c mua bán hàng hoá, c bên mua và bên bán không ai đ c và m t gì c Ông kh ng đ nh ti n c a th ng nhân không ph i là

l i nhu n c a qu c gia Còn Turgot kh ng đ nh: b n thân th ng m i không th t n t i đ c n u

nh đ t đai đ c chia đ u và m i ng i ch có “s c n thi t đ sinh s ng”

Hai là, quan ni m v đ ng ti n:

Boisguillebert đã phê phán gay g t t t ng tr ng th ng đã quá đ cao vai trò c a đ ng

ti n, lên án gay g t chính sách giá c c a b tr ng Colbert Ông ch ng minh c a c i qu c dân chính là nh ng v t h u ích và tr c h t là s n ph m c a nông nghi p c n ph i đ c khuy n khích

N u ch ngh a tr ng th ng quá đ cao ti n t , thì Boisguillebert cho r ng, kh i l ng ti n nhi u hay ít không có ngh a lý gì, ch c n có đ ti n đ gi giá c t ng ng v i hàng hoá Ti n

có th là “m t tên đao ph ”, nó tuyên chi n v i toàn th nhân lo i và ngh thu n tài chính đã bi n thành cái l ng c a chi c n i s t, bi n m t s l ng c a c i t li u sinh ho t “thành h i” đ l y cái

ch t c n bã đó

Ch ng 3: H c thuy t kinh t c a ch ngh a tr ng nông Pháp

Ba là, Ch ngh a tr ng th ng mu n đ a ra nhi u th thu đ b o h th ng m i, t ng

c ng s c m nh qu c gia… còn ch ngh a tr ng nông ch tr ng t do l u thông, vì l u thông

c a c i hàng hoá s kích thích s n xu t và s giàu có c a t t c m i ng i Ch ngh a tr ng nông

ch ng l i t t c nh ng đ c quy n v thu và đòi h i th thu th ng nh t đ i v i đ a ch , t ng l , quý t c c ng nh nh ng nhà t s n có c a

B n là, ch ngh a tr ng th ng coi tích lu vàng là ngu n giàu có, do đó đã đ ra nh ng đ i

t u buôn chuyên đi c p bóc Ng c l i, ch ngh a tr ng nông cho r ng, c n có m t n n nông nghi p giàu có t o ra th ng d cho ng i s h u và th th công, u tiên cho nông nghi p s d n

t i s giàu có cho t t c m i ng i Ti n b c không là gì c , s n xu t th c t m i là t t c

N m là, ch ngh a tr ng th ng coi tr ng ngo i th ng, nh ng h h n ch nh p kh u, khuy n khích xu t kh u, ch tr ng xu t siêu đ nh p vàng vào các kho ch a qu c gia, do đó d n

t i m t ch ngh a b o h không hi u qu Ng c l i, ch ngh a tr ng nông ch tr ng t do l u thông , t do th ng m i t o ra ngu n l c là giàu, làm t ng tr ng kinh t

Sáu là, n u ch ngh a tr ng th ng bi n nhà n c thành nhà kinh doanh và m đ ng cho nhà kinh doanh t nhân ho t đ ng Ch ngh a tr ng nông ch tr ng “t do hành đ ng”, ch ng l i

“nhà n c toàn n ng”, tính t do c a t nhân không b lu t pháp và nghi p đoàn làm suy y u

+ Quan đi m u tiên cho s n xu t nông nghi p: H quan ni m, ch có s n xu t nông nghi p

m i s n xu t ra c a c i hàng hoá… do đó chi phí cho s n xu t nông nghi p là chi phí cho s n

xu t, chi phí sinh l i, do v y chính ph c n ph i đ u t t ng chi phí cho nông nghi p

+ Chính sách cho ch trang tr i đ c t do l a ch n ngành s n xu t kinh doanh, l a ch n súc v t ch n nuôi, có u tiên v cung c p phân bón Khuy n khích h xu t kh u nông s n đã tái

ch , không nên xu t kh u nguyên li u thô: tiêu th nh th nào thì ph i s n xu t cái đ xu t kh u

nh th y

+ Chính sách đ u t cho đ ng xá, c u c ng: L i d ng đ ng thu r đ chuyên tr hàng hoá C n ch ng l i chính sách giá c nông s n th p đ tích lu trên l ng nông dân B i v y đã không khuy n khích đ c s n xu t, không có l i cho s n xu t và đ i s ng nhân dân Cách qu n lý

t t nh t là duy trì s t do hoàn toàn c a c nh tranh

+ Quan đi m v tài chính, đ c bi t là v n đ thu khoá, phân ph i thu nh p… Nên u đãi cho nông nghi p, nông dân và ch tr i,… ch không ph i u đãi cho quý t c, t ng l , nhà buôn

Nh v y, c ng l nh kinh t c a phái tr ng nông đã v ch rõ m t s quan đi m, chính sách

m đ ng cho nông nghi p phát tri n theo đ nh h ng m i C ng l nh coi tr ng và đ cao s n

xu t nông nghi p Song c ng l nh có nh ng đi m h n ch : đó là ch a coi tr ng vai trò c a công nghi p, th ng m i, c a kinh t th tr ng, mà có xu th thu n nông

3.2.3 H c thuy t v tr t t t nhiên

N i dung c a h c thuy t bao g m:

Th nh t, lý lu n giá tr xu t phát t n ng su t c a nông nghi p, chu k kinh t và nh

h ng c a chu k nông nghi p Có th dùng n d v t ong đ đ nh ngh a s th ng tr c a t nhiên đ i v i kinh t : “nh ng con ong t tuân theo m t tho thu n chung và vì l i ích riêng c a chúng là t ch c t ong”

Th hai, quan ni m v t ch c kinh t báo tr c m t ni m tin vào c ch t phát c a th

tr ng: H tin vào s hài hoà t t y u đ c n y sinh t t nhiên, nh m t tr t t t t y u, chính quan đi m này làm cho ch ngh a tr ng nông khác xa v i ch ngh a tr ng th ng: n u ch ngh a

tr ng th ng cho r ng kinh t h c là khoa h c buôn bán c a nhà vua, thì ch ngh a tr ng nông thì

l i cho r ng: Phát tri n kinh t là m t tr t t t nhiên, kinh t h c không ch ph c v cho k hùng

m nh mà còn ph c v cho nh ng ng i s n xu t và cho các công dân

Ngoài ra ch ngh a tr ng nông cho r ng, quy n con ng i c ng có tính ch t t nhiên Quy n c a con ng i ph i đ c th a nh n m t cách hi n nhiên b ng ánh sáng c a trí tu , không

c n c ng ch c a pháp lu t… T đó, h phê phán ch ngh a phong ki n đã đ a ra pháp ch chuyên quy n đ c đoán là làm thi t h i cho quy n con ng i

Lý thuy t v tr t t t nhiên còn đi đ n kh ng đ nh, cái quan tr ng đ i v i quy n t nhiên

c a con ng i là quy n lao đ ng, còn quy n s h u c a con ng i đ i v i m i v t thì hoàn toàn

gi ng nh “quy n c a con chim én đ i v i t t c các con ru i nh đang bay trong không khí”

Tóm l i, s n xu t nông nghi p là l nh v c đ c h ng s tr giúp c a t nhiên, có s s p

x p c a t nhiên, tuân theo các quy lu t t nhiên mà con ng i ph i tôn tr ng Do đó c n tôn

tr ng s t do c a nông dân trong s n xu t nông nghi p, nhà n c không nên can thi p làm sai

l ch tr t t t nhiên đ c coi là hoàn h o

Tuy v y, lý thuy t v tr t t t nhiên còn h n ch ch , m c dù luôn tôn tr ng con ng i,

đ cao vi c gi i phóng con ng i, song ch phê phán đánh đ phong ki n thì ch a đ , ch a thoát

kh i gi i h n ch t h p c a pháp quy n t s n

3.2.4 H c thuy t tr ng nông v s n ph m ròng

H c thuy t này là trung tâm c a h c thuy t kinh t tr ng nông, đây là b c ti n quan tr ng trong lý lu n kinh t c a nhân lo i, n i dung chính c a lý lu n có th tóm l c thành nh ng n i dung c b n sau:

+ S n ph m ròng (hay s n ph m thu n tuý) là s n ph m do đ t đai mang l i sau khi tr đi chi phí lao đ ng và chi phí c n thi t đ ti n hành canh tác:

S n ph m ròng = S n ph m xã h i – Chi phí s n xu t

(Chi phí s n xu t là: chi phí v lao đ ng nh l ng công nhân, l ng c a t b n kinh doanh trong nông nghi p và chi phí c n thi t đ ti n hành canh tác nh : chi phí v gi ng, s c kéo, … )

Ch ng 3: H c thuy t kinh t c a ch ngh a tr ng nông Pháp

+ S n ph m ròng là quà t ng c a t nhiên cho con ng i, không ph i do quan h xã h i, quan h giai c p mang l i

+ Ch ngành s n xu t nông nghi p m i t o ra s n ph m ròng các ngành khác nh công

nghi p, th ng m i không th s n xu t ra s n ph m ròng

+ Có hai nguyên t c hình thành giá tr hàng hoá khác nhau gi a công nghi p và nông nghi p:

- Trong công nghi p giá tr hàng hoá b ng t ng chi phí s n xu t nh : ti n l ng, nguyên v t

li u và s qu n lý c a các nhà t b n…

- Trong nông nghi p giá tr hàng hoá b ng t ng chi phí s n xu t t ng t nh trong công nghi p nh ng c ng thêm v i s n ph m ròng mà công nghi p không có, b i vì ch có nông nghi p

m i có s giúp s c c a t nhiên làm sinh sôi n y n nhi u c a c i m i

+ T lý lu n v s n ph m ròng đi đ n lý lu n v giá tr lao đ ng Theo h lao đ ng t o ra

s n ph m ròng m i là lao đ ng s n xu t, còn các lao đ ng khác không sinh l i và không t o ra

s n ph m ròng

+ T lý lu n lao đ ng s n xu t, ch ngh a tr ng nông(CNTN) đ a ra lý lu n giai c p trong

xã h i, trong xã h i ch có ba giai c p: giai c p s n xu t (t o ra s n ph m ròng hay s n ph m thu n tuý) g m có t b n và công nhân nông nghi p, giai c p s h u (giai c p chi m h u s n

ph m thu n tuý t o ra) là ch ru ng đ t và giai c p không s n xu t g m có t b n và công nhân ngoài l nh v c nông nghi p

+ Lý lu n v t b n: CNTN cho r ng t b n là đ t đai đ a l i s n ph m ròng Theo h t

b n là nh ng t li u s n xu t đ c mua b ng ti n đem vào s n xu t nông nghi p nh : nông c , súc v t, cày kéo, h t gi ng, t li u sinh ho t c a công nhân… i m n i b t trong lý lu n này là CNTN đã phân chia t b n thành t b n c đ nh và t b n l u đ ng, đây là m t trong nh ng b c

ti n dài c a CNTN

+ V ti n l ng và l i nhu n: CNTN ng h “quy lu t s t” v ti n l ng, b i vì ti n l ng công nhân thu h p l i m c sinh ho t t i thi u là b t ngu n t v n đ cung lao đ ng luôn luôn

l n h n c u lao đ ng H có t t ng ti n b kh ng đ nh ti n l ng là thu nh p do lao đ ng, còn

t b n có s n ph m thu n tuý là l i nhu n L i nhu n đó chính là thu nh p không lao đ ng c a công nhân t o ra

+ V phân ph i s n ph m sau quá trình s n xu t đ c chia thành các kho n sau:

- Hoàn l i kho n ng tr c

- L i túc c a kho n ng ban đ u

- M t kho n d th a mà nông dân có th đem bán ho c trao đ i

- Tô: 1/10 dành cho th cúng, tôn giáo

- Thu nh p công c ng: đ duy trì và b o v xã h i

- Ph n còn l i là thu nh p c a ng i s h u đ t

3.2.6 Lý lu n v tái s n xu t t b n xã h i (bi u kinh t c a Quesney)

ây là m t trong nh ng phát minh r t l n c a CNTN: bi u kinh t là s mô hình hoá m i liên h ph thu c l n nhau trong ph m vi toàn xã h i c a các giai c p hi n có, nó đ c coi là t tiên c a b ng kinh t chung n i ti ng c a ngành k toán hi n nay

N i dung chính c a bi u kinh t bao g m:

+ Các gi đ nh đ ti n hành nghiên c u: Ví d : ch nghiên c u tái s n xu t gi n đ n, tr u

t ng hoá s bi n đ ng giá c , xã h i ch có ba giai c p…

+ S đ th c hi n s n ph m đ c thông qua n m hành vi c a ba giai c p là giai c p s h u, giai c p s n xu t và giai c p không s n xu t

Ví d :

T ng giá tr s n ph m xã h i có 7 t g m: 2 t s n ph m công nghi p, 5 t s n ph m nông nghi p

Ti n có: 2 t (c a giai c p s h u do giai c p s n xu t tr đ a tô)

C c u giá tr s n ph m sau m t chu k s n xu t nh sau:

- Giai c p s n xu t có 5 t là s n ph m nông nghi p, trong đó: 1 t đ kh u hao t b n ng

tr c l n đ u (t b n c đ nh), 2 t t b n ng tr c hàng n m (t b n l u đ ng) và 2 t là

s n ph m ròng

- Giai c p không s n xu t có 2 t là s n ph m công nghi p, trong đó: 1 t đ bù đ p cho tiêu dùng, 1 t đ bù đ p nguyên li u ti p t c s n xu t

S trao đ i s n ph m gi a các giai c p đ c th c hi n qua 5 hành vi:

Hành vi 1: giai c p s h u dùng 1 t ti n đ mua nông s n tiêu dùng cho cá nhân, 1 t ti n

đ c chuy n vào tay giai c p s n xu t

Hành vi 2: Giai c p s h u dùng 1 t ti n còn l i đ mua công ngh ph m, 1 t ti n này chuy n vào tay giai c p không s n xu t

Hành vi 3: Giai c p không s n xu t dùng 1 t ti n bán công ngh ph m trên đ mua nông

s n (làm nguyên li u), 1 t ti n này chuy n vào tay giai c p s n xu t

Hành vi 4: Giai c p s n xu t mua 1 t t b n ng tr c đ u tiên (nông c ), s ti n này l i chuy n vào tay giai c p không s n xu t

Hành vi 5: Giai c p không s n xu t dùng m t t ti n bán nông c mua nông s n cho tiêu

dùng cá nhân, s ti n này chuy n v tay gia c p s n xu t, khi đó gai c p s n xu t có 2 t ti n n p

tô cho đ a ch (giai c p s h u) và giai c p s h u l i có 2 t ti n

Ch ng 3: H c thuy t kinh t c a ch ngh a tr ng nông Pháp

Quan h giao n p và k t thúc quá trình th c hi n s n ph m C ba giai c p có đ đi u ki n

+ H n ch l n nh t c a bi u kinh t này là: ch dùng l i vi c nghiên c u tái s n xu t gi n

đ n và coi ngành công nghi p không ph i là ngành s n xu t v t ch t

3.3 ÁNH GIÁ CHUNG

3.3.1 Ti n b

+ Ch ngh a tr ng nông đã phê phán ch ngh a tr ng th ng m t cách sâu s c và khá toàn

di n, “công lao quan tr ng nh t c a phái tr ng nông là ch h đã phân tích t b n trong gi i h n

c a t m m t t s n chính công lao này mà h đã tr thành ng i cha th c s c a khoa kinh t chính tr hi n đ i”

+ Phái tr ng nông đã chuy n công tác nghiên c u v ngu n g c c a giá tr th ng d t l nh

v c l u thông sang l nh v c s n xu t tr c ti p, nh v y là h đ t c s cho vi c phân tích n n s n

xu t t b n ch ngh a

+ CNTN nghiên c u quá trình s n xu t không ch là quá trình s n xu t cá bi t đ n l … mà quan tr ng h n h bi t nghiên c u quá trình tái s n xu t c a toàn b xã h i - m t n i dung h t s c quan tr ng c a kinh t chính tr

+ L n đ u tiên t o ra m t hình nh có h th ng và mô hình hoá v n n kinh t th i c a h , đây là n n móng cho s đ tái s n xu t xã h i c a Mác sau này

+ H đã nêu ra nhi u v n đ có giá tr cho đ n ngày nay: nh tôn tr ng vai trò t do c a con

ng i, đ cao t do c nh tranh, t do buôn bán, b o v l i ích c a ng i s n xu t, đ c bi t là s n

xu t nông nghi p…

3.3.2 H n ch

+ H ch a hi u đ c th c t giá tr t nhiên nên ch a hi u giá tr th ng d , ch d ng l i

s n ph m ròng do đ t đai đem l i mà thôi

+ H hi u sai v n đ s n xu t và lao đ ng s n xu t hàng hoá, ch t p trung nghiên c u s n

xu t gi n đ n và coi ngành công nghi p không ph i là ngành s n xu t t o ra giá tr t ng thêm

+ ánh giá chung: Ch ngh a tr ng nông nghiên c u phân tích n n s n xu t t b n ch

ngh a, m c dù còn nhi u h n ch nh ng đã có nhi u đóng góp cho khoa h c kinh t Mác đã đánh giá v h nh sau: Công lao to l n c a h là xem xét các hình th c c a ph ng th c s n xu t nh hình th c sinh h c c a xã h i, b t ngu n t chính b n ch t c a s n xu t và đ c l p v i ý chí và chính tr ,… ó là nh ng quy lu t v t ch t m t giai đo n nh t đ nh nh m t quy mô chi ph i m t cách gi ng h t nhau t t c các xã h i

CÂU H I ÔN T P

1 Trình bày hoàn c nh ra đ i và đ c đi m c a ch ngh a tr ng nông?

2 Phân tích, làm rõ n i dung h c thuy t tr ng nông v s n ph m ròng?

3 Phân tích, làm rõ nh ng t t ng c a ch ngh a tr ng nông v “tr t t t nhiên” ?

4 Ch ngh a tr ng nông đã phê phán ch ngh a tr ng th ng nh ng n i dung nào? Nh ng phê phán y có đi m gì ti n b , có gì h n ch ?

5 Trình bày nh ng n i dung chính trong bi u kinh t c a Quesney? ánh giá nh ng ti n b

và h n ch c a bi u kinh t này?

6 Phân tích nh ng m t ti n b , h n ch c a ch ngh a tr ng nông?

Ch ng 4: H c thuy t kinh t t s n c đi n Anh

GI I THI U

M c đích, yêu c u

- N m đ c: hoàn c nh ra đ i c a h c thuy t kinh t t s n c đi n Anh, nh ng đ c tr ng,

đ i bi u đi n hình và quan đi m kinh t c b n c a kinh t c đi n Anh

- N m v ng n i dung c b n c a các h c thuy t kinh t chính tr c a Wiliam Petty, Adam Smith và David Ricardo

- Qua n i dung nh ng t t ng kinh t ch y u c a tr ng phái đ rút ra ý ngh a nghiên

c u, v trí l ch s c a kinh t t s n c đi n Anh

N i dung chính

- Hoàn c nh ra đ i và đ c đi m c a h c thuy t kinh t t s n c đi n Anh

- Các h c thuy t kinh t c a kinh t chính tr t s n c đi n Anh: h c thuy t kinh t c a Wiliam Petty, h c thuy t kinh t c a Adam Smith, h c thuy t kinh t c a David Ricardo

- ánh giá chung v các ti n b và h n ch

- Kinh t chính tr t s n h u c đi n: Hoàn c nh ra đ i c a kinh t chính tr t s n h u c

đi n, các đ i bi u và đ c đi m ch y u c a kinh t chính tr t s n h u c đi n

N I DUNG

4.1 HOÀN C NH RA I VÀ NH NG C I M C A KINH T H C T S N

C I N ANH

4.1.1 Hoàn c nh ra đ i

+ Vào th k th XVI - XVII s th ng tr c a t b n th ng nghi p thông qua vi c th c hi n

ch ngh a tr ng th ng chính là b ph n c a h c thuy t tích lu nguyên thu , d a trên c p bóc và trao đ i không ngang giá trong n c và qu c t , làm thi t h i l i ích c a ng i s n xu t và ng i tiêu dùng, kìm hãm s phát tri n c a t b n công nghi p Khi ngu n tích lu nguyên thu đã c n thì

ch ngh a tr ng th ng tr thành đ i t ng phê phán S phê phán ch ngh a tr ng th ng đ ng

th i là s ra đ i m t lý thuy t m i làm c s lý lu n cho c ng l nh kinh t c a giai c p t s n,

h ng l i ích c a h vào l nh v c s n xu t Kinh t chính tr t s n c đi n ra đ i t đó

+ m t s n c, do h u qu c a ch ngh a tr ng th ng, n n nông nghi p c a b đình đ n Cho nên vi c đ u tranh ch ng ch ngh a tr ng th ng g n li n v i vi c phê phán ch đ phong

ki n nh m gi i thoát nh ng ràng bu c phong ki n đ phát tri n nông nghi p theo ki u s n xu t t

b n ch ngh a, làm xu t hi n ch ngh a tr ng nông Nh ng đ i bi u c a ch ngh a tr ng nông là

nh ng ng i đ t c s cho vi c nghiên c u, phân tích n n s n xu t t b n ch ngh a

+ Anh, t khi th ng nghi p m t d n đi ý ngh a l ch s , giai c p t s n Anh đã s m nh n

th y l i ích c a h trong s phát tri n công tr ng th công công nghi p H ch rõ: mu n làm giàu ph i bóc l t lao đ ng, lao đ ng làm thuê c a nh ng ng i nghèo là ngu n g c làm giàu vô

t n cho ng i giàu ó là đi m c t lõi c a kinh t chính tr t s n c đi n Anh, là h c thuy t kinh

t ch y u c a giai c p t s n nhi u n c lúc b y gi

4.1.2 Nh ng đ c đi m c a kinh t chính tr t s n c đi n Anh

+ V đ i t ng nghiên c u: Kinh t chính tr t s n c đi n chuy n đ i t ng nghiên c u t

l nh v c l u thông sang l nh v c s n xu t, nghiên c u các quan h kinh t trong quá trình tái s n

xu t, trình bày có h th ng các ph m trù kinh t trong n n kinh t t b n ch ngh a: hàng hoá, giá

tr , ti n t , giá c , ti n l ng, l i nhu n, l i t c, đ a tô… đ rút ra các quy lu t v n đ ng c a n n

s n xu t t b n ch ngh a

+ V m c tiêu nghiên c u: Lu n ch ng c ng l nh kinh t và các chính sách kinh t c a giai

c p t s n, c ch th c hi n l i ích kinh t trong xã h i t b n nh m ph c v l i ích c a giai c p

t s n trên c s phát tri n l c l ng s n xu t

+ V n i dung nghiên c u: L n đ u tiên đã xây d ng đ c m t h th ng ph m trù, quy lu t

c a n n s n xu t hàng hoá t b n ch ngh a đ c bi t là lý lu n Giá tr - Lao đ ng T t ng bao trùm là ng h t do kinh t , ch ng l i s can thi p c a nhà n c, nghiên c u s v n đ ng c a

n n kinh t đ n thu n do các quy lu t t nhiên đi u ti t

+ Các đ i bi u: Wiliam Petty: (1623 - 1687), Adam Smith: (1723 - 1790), David Ricardo: (1772 – 1823)

4.2 CÁC H C THUY T KINH T CHÍNH TR T S N C I N ANH

4.2.1 H c thuy t kinh t c a Wiliam Petty

Ch ng 4: H c thuy t kinh t t s n c đi n Anh

chính xác Giá c t nhiên (giá tr ) do hao phí lao đ ng quy t đ nh, và n ng su t lao đ ng có nh

h ng t i m c hao phí đó

+ Ông xác đ nh giá c t nhiên c a hàng hoá b ng cánh so sánh l ng lao đ ng hao phí đ

s n xu t ra hàng hoá v i l ng lao đ ng hao phí đ t o ra b c hay vàng

+ Theo ông giá c t nhiên (giá tr c a hàng hoá) là s ph n ánh giá c t nhiên c a ti n

t , c ng nh ánh sáng m t tr ng là s ph n chi u c a m t tr i Nh ng ông l i ch th a nh n lao

đ ng khai thác vàng là lao đ ng t o ra giá tr còn giá tr c a hàng hoá ch đ c xác đ nh khi trao

đ i v i ti n

+ Khi trình bày v m i quan c a n ng su t lao đ ng đ i v i l ng giá tr hàng hoá: Ông

kh ng đ nh giá c t nhiên (giá tr ) t l ngh ch v i n ng su t lao đ ng khai thác vàng b c

+ M t lý lu n quan tr ng c a ông đó là: ông kh ng đ nh: “lao đ ng là cha c a c a c i còn

đ t đai là m c a c a c i”, lu n đi m này đúng n u xem c a c i là giá tr s d ng, song s là sai

n u hi u lao đ ng và t nhiên là nhân t t o ra giá tr Ông đã tìm th c đo th ng nh t c a giá tr

là th c đo chung đ i v i t nhiên và lao đ ng, ông đ a ra quan đi m “th c đo thông th ng

c a giá tr là th c n trung bình hàng ngày c a m i ng i, ch không ph i là lao đ ng hàng ngày

c a ng i đó” V i lu n đi m này đã ch ng t ông ch a phân bi t đ c rõ giá tr s d ng và giá

tr trao đ i, ch a bi t đ n tính ch t xã h i c a giá tr Ngoài ra ông còn có ý đ nh gi i quy t m i quan h gi a lao đ ng ph c t p và lao đ ng gi n đ n nh ng không thành công

c Lý lu n v ti n l ng:

+ W Petty không đ nh ngh a v ti n l ng mà ch là ng i nêu ra Ông cho r ng ti n l ng

c a công nhân không th v t quá nh ng t li u sinh ho t c n thi t Ông là ng i lu n ch ng đ o

lu t c m t ng l ng

+ Quan đi m c a ông v ti n l ng đ c xem xét trong m i quan h v i l i nhu n, v i giá

c t li u sinh ho t, v i cung c u v lao đ ng Ông cho r ng ti n l ng cao thì l i nhu n gi m và

ng c l i, n u giá c c a lúa m t ng lên thì s b n cùng c a công nhân c ng t ng lên, s l ng lao đ ng t ng lên thì ti n l ng s t t xu ng

d Lý lu n v l i nhu n, l i t c, đ a tô:

+ Wiliam Petty không trình bày l i nhu n c a các doanh nghi p công nghi p, ông ch trình bày hai hình thái c a giá tr th ng d là đ a tô và l i t c

+ Theo ông đ a tô là kho n chênh l ch gi a thu nh p bán hàng và chi phí s n xu t Chi phí

s n xu t bao g m ti n l ng và chi phí v gi ng Ông đ a đ ng nh t khái ni m đ a tô và l i nhu n coi đó là s chênh l ch gi a giá tr hàng hoá và chi phí s n xu t, ngoài ra ông c ng đã nghiên c u

đ a tô chênh l ch nh ng ch a nghiên c u đ a tô tuy t đ i

+ V l i t c ông cho r ng l i t c là tô c a ti n, m c l i t c ph thu c vào m c đ a tô + V giá c ru ng đ t, ông cho r ng giá c ru ng đ t là do m c đ a tô quy t đ nh, v i nh ng

s li u th c t ông đ a ra công th c tính giá c ru ng đ t = đ a tô x 20

Tóm l i, các quan đi m c a W.Petty m c dù còn ch a th ng nh t song đã đã đ t n n móng cho vi c xây d ng nh ng nguyên lý c a tr ng phái c đi n

4.2.2 H c thuy t kinh t c a Adam Smith

A.Smith (1723 – 1790) là ng i m ra giai đo n m i trong s phát tri n c a kinh t chính

tr t s n, ông là b c ti n b i l n nh t c a Mác Tác ph m n i ti ng nh t c a ông là “Nghiên c u

v b n ch t và ngu n g c s giàu có c a các dân t c”

V th gi i quan và ph ng pháp lu n c a A.Smith c b n là th gi i quan duy v t nh ng còn mang tính t phát và máy móc, trong ph ng pháp còn song song t n t i c hai ph ng pháp khoa h c và t m th ng i u này nh h ng sâu s c đ n các h c thuy t kinh t t s n sau này

H c thuy t c a A.Smith là m t trong nh ng h c thuy t có ti ng vang l n, nó trình bày m t cách có h th ng các ph m trù kinh t , xu t phát t các quan h kinh t khách quan H c thuy t kinh

t c a ông có c ng l nh rõ ràng v chính sách kinh t , có l i cho giai c p t s n trong nhi u n m

4.2.2.1 T t ng t do kinh t - Lý lu n v “bàn tay vô hình”

T t ng này chi m gi v trí trung tâm trong h c thuy t c a A.Smith, n i dung c b n là

đ cao vai trò c a cá nhân, ca ng i c ch t đi u ti t c a kinh t th tr ng, th c hi n t do c nh tranh, ng h s h u t nhân và nhà n c không can thi p vào kinh t

+ i m quan tr ng c a lý thuy t này là Adam Smith đ a ra ph m trù con ng i kinh t Ông quan ni m khi ch y theo t l i thì “con ng i kinh t ” còn ch u s tác đ ng c a “bàn tay

vô hình”

+ “Bàn tay vô hình” là s ho t đ ng c a các quy lu t kinh t khách quan, ông cho r ng chính các quy lu t kinh t khách quan là m t “tr t t t nhiên” có s ho t đ ng c a tr t t t nhiên thì c n ph i có nh ng đi u ki n nh t đ nh ó là s t n t i, phát tri n c a s n xu t hàng hoá

và trao đ i hàng hoá

+ N n kinh t ph i đ c phát tri n trên c s t do kinh t Ông cho r ng c n ph i tôn tr ng

tr t t t nhiên, tôn tr ng bàn tay vô hình, nhà n c không nên can thi p vào kinh t , ho t đ ng kinh t v n có cu c s ng riêng c a nó

Ch ng 4: H c thuy t kinh t t s n c đi n Anh

Tóm l i xã h i mu n giàu thì ph i phát tri n kinh t theo tinh th n t do Ch ngh a

“Laisse-f ie” t c là “M c k nó”

4.2.2.2 Phê phán ch đ phong ki n và lu n ch ng c ng l nh kinh t c a giai c p t s n

+ Ông phê phán tính ch t n bám c a b n quý t c phong ki n, theo ông “các đ i bi u đ c kính tr ng nh t trong xã h i” nh : nhà vua, quan l i, s quan, th y tu… c ng gi ng nh nh ng

ng i tôi t , không s n xu t ra m t giá tr nào c

+ Ông phê phán ch đ thu khoá đ c đoán nh thu đánh theo đ u ng i, ch đ thu thân

có tính ch t lãnh đ a, ch đ thu hà kh c ng n c n vi c tích lu c a nông dân

+ Ông lên án ch đ th a k tài s n nh m b o v đ c quy n c a quý t c, coi đó là “th ch

dã man” ng n c n vi c phát tri n c a s n xu t nông nghi p

+ Ông bác b vi c h n ch buôn bán lúa m vì nó gây khó kh n cho s n xu t nông nghi p + Ông v ch rõ tính ch t vô lý v m t kinh t c a ch đ lao d ch và ch ng minh tính ch t u

vi t c a ch đ lao đ ng t do làm thuê

+ Ông k t lu n: ch đ phong ki n là m t ch đ “không bình th ng”: là s n ph m c a s

đ c đoán, ng u nhiên và d t nát c a con ng i, đó là m t ch đ trái v i tr t t ng u nhiên và mâu thu n v i yêu c u c a khoa h c kinh t chính tr Theo ông n n kinh t bình th ng là n n kinh t phát tri n trên c s t do c nh tranh, t do m u d ch

4.2.2.3 Phê phán ch ngh a tr ng th ng

+ Adam Smith là ng i đ ng trên l p tr ng c a t b n công nghi p đ phê phán ch ngh a

tr ng th ng Ông xác đ nh đánh tan ch ngh a tr ng th ng là ni m quan tr ng b c nh t đ đánh tan o t ng làm giàu b ng th ng nghi p

+ Ông phê phán ch ngh a tr ng th ng đã đ cao quá m c vai trò c a ti n t Theo ông, s giàu có không ph i ch có ti n mà là ch ng i ta có th mua đ c cái gì v i ti n Ông cho r ng

l u thông hàng hoá ch thu hút đ c m t s ti n nh t đ nh và không bao gi dung n p quá s đó + Ông phê phán ch ngh a tr ng th ng đ cao quá m c vai trò c a ngo i th ng và cách làm giàu b ng cách trao đ i không ngang giá Ông cho r ng vi c nâng cao t su t l i nhu n trong

th ng nghi p b ng đ c quy n th ng nghi p s làm ch m vi c c i ti n s n xu t Mu n làm giàu

ph i phát tri n s n xu t

+ Ông phê phán ch ngh a tr ng th ng d a vào nhà n c đ c ng b c kinh t , ông cho

r ng ch c n ng c a nhà n c là đ u tranh ch ng b n t i ph m, k thù…nhà n c có th th c hi n

ch c n ng kinh t khi các ch c n ng đó v t quá s c c a các ch xí nghi p riêng l nh xây d ng

đ ng sá, sông ngòi và các công trình l n khác Theo ông, s phát tri n kinh t bình th ng không c n có s can thi p c a nhà n c

4.2.2.4 Phê phán ch ngh a tr ng nông

+ M c tiêu phê phán c a ông là đánh tan các o t ng c a phái tr ng nông v tính ch t đ c

bi t c a nông nghi p, và phá v nh ng lu n đi m k l c a h v tính ch t không s n xu t c a công nghi p

+ Ông phê phán quan đi m c a tr ng nông coi giai c p th th công, ch công tr ng là giai c p không s n xu t

+ Ông đ a ra nhi u lu n đi m đ ch ng minh ngành công nghi p là m t ngành s n xu t v t

+ Ông đ a ra b n nguyên t c đ thu thu :

- Các th n dân ph i có ngh a v nuôi chính ph , “tu theo kh n ng và s c l c c a mình”

- Ph n thu m i ng i đóng ph i đ c quy đ nh m t cách chính xác

- Ch thu vào th i gian thu n ti n, và v i ph ng th c thích h p

- Nhà n c chi phí ít nh t vào công vi c thu thu

+ Ông đ a ra hai lo i thu ph i thu: đó là thu tr c thu và thu gián thu:

- Thu tr c thu là thu đánh tr c ti p vào thu nh p: đ a tô, l i nhu n, ti n công, và tài s n

k th a

- Thu gián thu, ông cho r ng không nên đánh thu vào các v t ph m tiêu dùng thi t y u, nên đánh thu vào các hàng xa x đ đi u ti t thu nh p c a nh ng ng i “s ng trung bình ho c cao h n trung bình”

4.2.2.6 Lý lu n v kinh t hàng hoá

* Lý lu n v phân công lao đ ng

+ Adam Simith cho r ng phân công lao đ ng là s ti n b h t s c v đ i trong s phát tri n

Ch ng 4: H c thuy t kinh t t s n c đi n Anh

* Lý lu n v ti n t

Adam Simith đã trình bày l ch s ra đ i c a ti n t thông qua s phát tri n c a l ch s trao

đ i, t súc v t làm ngang giá đ n kim lo i vàng, ông đã nhìn th y s phát tri n c a các hình thái giá tr Ông đã ch ra b n ch t c a ti n là hàng hoá đ c bi t làm ch c n ng ph ng ti n l u thông

và đ c bi t coi tr ng ch c n ng này c a ti n t , ông là ng i đ u tiên khuyên nên dùng ti n gi y Ông đã có quan đi m đúng v s l ng ti n c n thi t trong l nh v c l u thông là do giá c quy đ nh

Trong lý lu n c a A.Smith còn có h n ch là: không hi u đ y đ b n ch t c a ti n, còn

nh m l n giá tr ti n v i s l ng ti n, không th y h t các ch c n ng c a ti n t

* Lý lu n v giá tr - lao đ ng

+ Adam Simith đã đ a ra thu t ng khoa h c là giá tr s d ng và giá tr trao đ i, khi phân

tích v giá tr trao đ i ông đã ti n hành phân tích qua các b c:

- Xét hàng hoá trao đ i v i lao đ ng: Ông cho r ng, th c đo th c t c a giá tr hàng hoá là lao đ ng nên giá tr hàng hoá là do lao đ ng s ng mua đ c Nh v y là ông đã đ ng nh t giá tr

là lao đ ng k t tinh trong hàng hoá v i lao đ ng mà hàng hoá đó đ i đ c

- Xét trao đ i hàng hoá v i hàng hoá: Ông vi t: “giá tr trao đ i c a chúng b ng m t l ng hàng hoá nào đó” Nh v y giá tr trao đ i c a hàng hoá là quan h t l v s l ng gi a các

hàng hoá

- Xét trao đ i hàng hoá thông qua ti n t : Theo ông, khi ch m d t n n th ng nghi p v t

đ i v t thì giá tr hàng hoá đ c đo b ng ti n và giá c hàng hoá là bi u hi n b ng ti n c a giá

tr , giá c hàng hoá có hai lo i th c đo đó là lao đ ng và ti n t , trong đó th c đo là lao đ ng

là th c đo chính xác nh t c a giá tr , còn ti n t ch là th c đo trong m t th i gian nh t đ nh

mà thôi

+ Adam Simith là ng i đ a ra quan ni m đúng đ n v giá tr hàng hoá đó là: giá tr hàng hoá là do lao đ ng hao phí t o ra, ông còn ch rõ giá tr hàng hoá b ng s l ng lao đ ng đã chi

phí bao g m lao đ ng quá kh và lao đ ng s ng

Tóm l i trong lý lu n giá tr - lao đ ng A.Smith đã có nh ng b c ti n đáng k so v i ch ngh a tr ng nông và W.Petty C th là:

- Ông đã ch ra c s c a giá tr , th c th c a giá tr chính là do lao đ ng Lao đ ng là th c

đo giá tr (theo ông: lao đ ng là ngu n g c c a s giàu có c a các qu c gia, là th c th giá tr c a hàng hoá Không ph i vàng hay b c mà s c lao đ ng m i là v n li ng ban đ u và có kh n ng t o

hi n giá tr trao đ i trong m i quan h v s l ng v i các hàng hoá khác, còn trong n n s n

xu t hàng hoá phát tri n nó đ c bi u hi n ti n

- L ng giá tr : là do hao phí lao đ ng trung bình c n thi t quy t đ nh, không ph i do lao

đ ng chi phí th c t đ s n xu t hàng hoá đây đã có s tr u t ng hoá các d ng lao đ ng c

th , các chi phí lao đ ng cá bi t đ xem xét giá tr do lao đ ng t o ra nh m t đ i l ng xác đ nh mang tính ch t xã h i ã có s phân bi t lao đ ng gi n đ n, lao đ ng ph c t p trong vi c hình thành l ng giá tr hàng hoá

- V giá c : theo A.Smith, giá tr là c s c a giá c và có giá c t nhiên và giá c th

tr ng Giá c t nhiên là giá tr th c c a hàng hoá do lao đ ng quy t đ nh Giá c th tr ng (hay giá c th c t ) thì khác v i giá c t nhiên, ph thu c vào quan h cung c u và các lo i đ c quy n khác (ông đã s m nh n ra nhân t đ c quy n t b n)

Lý lu n giá tr - lao đ ng c a A.Smith còn có h n ch , đó là:

- Quan ni m v l ng giá tr ch a nh t quán: trên c s lý lu n giá tr lao đ ng ông đã có

đ nh ngh a đúng giá tr là lao đ ng hao phí đ s n xu t hàng hoá Nh ng có lúc ông l i đ nh ngh a giá tr là do lao đ ng mà ng i ta có th mua đ c b ng hàng hoá này quy t đ nh (g m v+m), t c

là không th y vai trò c a lao đ ng quá kh Vì v y d n đ n s b t c khi phân tích tái s n xu t

- M t quan đi m sai l m c a Adam Simith khi ông cho r ng: “ti n công, l i nhu n, đ a tô là

ba ngu n g c đ u tiên c a thu nh p c ng nh c a m i giá tr trao đ i, là ba b ph n c u thành giá

c hàng hoá” Do đó giá tr do lao đ ng t o ra ch đung trong n n s n xu t hàng hoá gi n đ n còn trong kinh t t b n ch ngh a thì nó do các ngu n thu nh p t o thành là ti n công, l i nhu n và

đ a tô i u này bi u hi n s xa r i h c thuy t giá tr - lao đ ng

- Ông c ng đã phân bi t đ c giá c t nhiên và giá tr th tr ng, nh ng ông l i ch a ch ra

đ c giá c s n xu t bao g m chi phí s n xu t và l i nhu n bình quân

* Lý lu n v t b n:

+ Adam Simith quan ni m: t b n là nh ng tài s n đem l i thu nh p, ông đã phân bi t đ c

t b n c đ nh và t b n l u đ ng:

- T b n l u đ ng: là t b n không đem l i thu nh p n u nó v n trong tay ng i ch s

h u và gi a nguyên hình thái, nh : ti n, l ng th c d tr , nguyên nhiên v t li u, thành và bán thành ph m

- T b n c đ nh: là t b n đem l i l i nhu n mà không chuy n quy n s h u, nh : máy móc, công c lao đ ng, các công trình xây d ng đem l i thu nh p, nh ng n ng l c có ích c a dân c + V tích lu t b n: Ông kh ng đ nh ch có lao đ ng m i là ngu n g c c a tích lu t b n:

“tích lu t b n t ng là do k t qu c a s ti t c và chúng gi m đi là do hoang phí và không tính toán c n th n”

* Lý lu n v thu nh p:

ây là đi m trung tâm và là c s xu t phát gi i quy t các v n đ lý lu n trong h c thuy t kinh t c a Adam Smith:

Ch ng 4: H c thuy t kinh t t s n c đi n Anh + Lý lu n v ti n l ng:

- Ông quan ni m ti n l ng là m t ph n thu nh p c a công nhân làm thuê, là m t ph n c a

s n ph m lao đ ng Ông ng h vi c tr ti n l ng cao

- Hai y u t quy t đ nh đ n m c ti n l ng là c u v lao đ ng và giá c trung bình c a các t

li u sinh ho t, ông c ng đã phân bi t s khác nhau gi a ti n l ng th c t và ti n l ng danh ngh a

- Ông c ng ch ra nh ng nhân t nh h ng t i l i nhu n nh : ti n công, quy mô t b n,

l nh v c đ u t , c nh tranh, s can thi p c a nhà n c…

- Ông c ng là ng i ch ra xu h ng gi m xu ng c a t su t l i nhu n, và cho r ng t b n

đ u t ngày càng nhi u thì t su t l i nhu n càng th p

+ Lý lu n v đ a tô:

- Adam Smith có hai lu n đi m v khái ni m đ a tô: m t là, đ a tô là kho n kh u tr th

nh t vào s n ph m lao đ ng, hai là, đ a tô là kho n ti n tr v vi c s d ng đ t đai, ph thu c vào

m c đ phì nhiêu c a đ t đai và vi c ng i nông dân có kh n ng tr ti n cho ru ng đ t

- V hình th c đ a tô, Adam Smith đã phân bi t hai hình thái c a đ a tô chênh l ch I, nh ng ông l i ch a nghiên c u đ a tô chênh l ch II

* Lý lu n v tái s n xu t t b n xã h i

- Lý lu n v tái s n xu t c a Adam Smith đ c xây d ng trên quan đi m c a giá tr hàng hoá bao g m: ti n l ng, l i nhu n, đ a tô Trong quá trình phân tích, ông đã trình bày các khái

ni m: t ng thu nh p, thu nh p thu n tuý, nh ng ông không l y t ng thu nh p làm đi m xu t phát

mà l y thu nh p thu n tuý làm đi m xu t phát và toàn b lý lu n tái s n xu t ch xoay quanh thu

nh p thu n tuý

- M t khác, ông phân chia t b n xã h i làm hai b ph n: t li u s n xu t và t li u tiêu dùng, nh ng s phân chia này ch a rành m ch, ông đã đ ng nh t t b n v i c a c i xã h i, ch không ph i t b n là b ph n d tr

Tóm l i:

- A.Smith đã hi u m t s v n đ c a lý lu n tái s n xu t xã h i g n gi ng v i lý lu n v tái

s n xu t xã h i mà Mác xây d ng sau này Ông đã có g i ý thiên tài là: phân chia n n s n xu t xã

h i thành hai khu v c (s n xu t t li u s n xu t và s n xu t t li u tiêu dùng), phân bi t tích lu

và c t tr trong tái s n xu t m r ng

- H n ch l n nh t c a a.Smith là ch : Cho r ng s n ph m xã h i ch th hi n hai ph n

là ti n công (v) và giá tr th ng d (m), lo i b ph n giá tr t b n b t bi n (c), đ ng nh t thu nh p

qu c dân và toàn b t n s n ph m xã h i Theo ông giá tr t ng s n ph m g m: ti n công, l i nhu n và đ a tô T đó d n đ n sai l m ti p theo: cho r ng tích lu ch là bi n giá tr th ng d thành t b n kh bi n ph thêm mà không có t b n b t bi n ph thêm T c là b qua giá tr t

b n b t bi n trong phân tích tái s n xu t và không tính đ n t b n b t bi n ph thêm trong phân tích tái s n xu t m r ng

Mác đ t tên cho sai l m này là “Tín đi u c a A.Smith” (t sai l m này và đi ch ng minh cho các sai l m đã d n A.Smith đ n ch b t c)

4.2.2.7 Lý thuy t v “l i th so sánh”

+ Adam Smith là ng i đ a lý thuy t v “l i th tuy t đ i” Ông cho r ng, vi c buôn bán

gi a các n c di n ra trên c s l i th tuy t đ i c a t ng n c khi qu c gia này có l i th h n

qu c gia khác v s n xu t m t lo i hàng hoá nào đó, ng c l i qu c gia khác l i có l i th tuy t

đ i v m t m t hàng nào đó, do đó khi ti n hành trao đ i c hai n c đ u có l i ích cao nh t B i

v y m i qu c gia ph i bi t chuyên môn hoá s n xu t lo i hàng hoá mà h có l i th h n

+ Nh ng trong th c t hi n t ng này không nhi u, b i v y lý thuy t này c a Adam Smith

có nh ng đi m h n ch , v sau chính Ricardo là ng i phát tri n lý thuy t v l i th tuy t đ i, xây

d ng lý thuy t v l i th so sánh

Nh ng t t ng c a A.Smith còn ch a đ ng nhi u mâu thu n, c ph ng pháp khoa h c và

ph ng pháp t m th ng song ông đã xác đ nh đ c nhi m v c a kinh t chính tr h c, đã đ a các t t ng kinh t có t tr c đó tr thành h th ng, là m t trong nh ng đ nh cao c a t t ng

xã h i th k XVIII

4.2.3 H c thuy t kinh t c a David Ricardo

David Ricardo (1772 – 1832) là ng i b o v l i ích c a b ph n t s n công nghiêp, ch ng

ch đ phong ki n và tin t ng vào tính u vi t c a ch ngh a t b n, cho r ng ch ngh a t b n là

h p lý và t n t i v nh vi n Th gi i quan c a D.Ricardo là th gi i quan duy v t t phát và máy móc, trong ph ng pháp c ng song song t n t i c ph ng pháp khoa h c và ph ng pháp t m

th ng Tác ph m n i ti ng nh t c a ông là tác ph m “Nh ng nguyên lý c a kinh t chính tr

h c” c bi t tài s n vô giá c a ông là ki n th c kinh t th c t , nh t là trong l nh v c kinh doanh ti n t

4.2.3.1 Lý lu n v giá tr

Lý lu n v giá tr là lý lu n chi m v trí quan tr ng trong h th ng quan đi m kinh t c a Ricardo, là c s c a h c thuy t c a ông và đ c xây d ng trên c s k th a, phê phán, phát tri n lý lu n giá tr c a A.Smith

+ Ông đ nh ngh a giá tr hàng hoá, hay s l ng c a m t hàng hoá nào khác mà hàng hoá khác trao đ i, là s l ng lao đ ng t ng đ i c n thi t đ s n xu t ra hàng hoá đó quy t đ nh Ông phê phán s không nh t quán trong khi đ nh ngh a v giá tr c a A.Smith

Ch ng 4: H c thuy t kinh t t s n c đi n Anh

+ Ông c ng đã có s phân bi t rõ ràng d t khoát h n gi a giá tr s d ng và giá tr trao đ i, ông nh n m nh “ tính h u ích không ph i là th c đo giá tr trao đ i, m c d u nó r t c n thi t cho giá tr này” T đó ông phê phán s đ ng nh t hai khái ni m t ng c a c i và t ng giá tr

+ Theo ông lao đ ng hao phí đ s n xu t ra hàng hoá không ph i ch có lao đ ng tr c ti p,

mà còn có c lao đ ng c n thi t tr c đó đ s n xu t ra các công c , d ng c , nhà x ng dùng vào

vi c s n xu t y

+ V th c đo giá tr , ông cho r ng c vàng hay b t c m t hàng hoá nào không bao gi là

m t th c đo giá tr hoàn thi n cho t t c m i v t M i s thay đ i trong giá c hàng hoá là h u

qu c a nh ng thay đ i trong giá tr c a chúng

+ V giá c ông kh ng đ nh: giá c hàng hoá là giá tr trao đ i c a nó, nh ng bi u hi n b ng

ti n, còn giá tr đ c đo b ng l ng lao đ ng hao phí đ s n xu t ra hàng hoá, ông c ng đã ti p

c n v i giá c s n xu t thông qua vi c gi i thích v giá c t nhiên

+ Ricardo c ng đã đ c p đ n lao đ ng ph c t p và lao đ ng gi n đ n nh ng ông ch a lý

gi i vi c quy lao đ ng ph c t p thành lao đ ng gi n đ n

+ Ông c ng là ng i đ u tiên mô t đ y đ c c u l ng giá tr , bao g m 3 b ph n: c, v, m,

tuy nhiên ông ch a phân bi t đ c s chuy n d ch c a c vào s n ph m nh th nào, và không tính

đ n y u t c 2 D.Ricardo bác b quan đi m cho r ng ti n l ng nh h ng đ n giá tr hàng hoá + Tuy nhiên trong lý lu n giá tr c a D.Ricardo c ng còn nh ng h n ch , đó là:

- Ch a phân bi t giá tr và giá c s n xu t m c dù đã nhìn th y xu h ng bình quân hoá t

su t l i nhu n

- Coi giá tr là ph m trù v nh vi n, là thu c tính c a m i v t (theo Mác ph m trù này ch t n

t i trong n n s n xu t hàng hoá)

- Ch a phát hi n ra tính ch t hai m t c a s n xu t hàng hoá

- Ch a làm rõ tính ch t lao đ ng xã h i quy đ nh giá tr nh th nào, th m chí cho r ng lao

đ ng xã h i c n thi t do đi u ki n s n xu t x u nh t quy t đ nh

- Ch a phân tích đ c m t ch t c a giá tr và các hình thái giá tr

+ Vàng trong l u thông có th đ c thay th m t ph n ho c toàn b là ti n gi y nh ng v i

đi u ki n nghiêm ng t là ti n gi y này ph i đ c vàng đ m b o Ricardo v n coi vàng là c s c a

ti n t , nh ng theo ông mu n vi c trao đ i thu n l i thì ngân hàng ph i phát hành ti n gi y Ông cho r ng giá tr c a ti n là do giá tr c a v t li u làm ra ti n quy t đ nh Nó b ng s l ng lao

đ ng hao phí đ khai thác vàng b c quy t đ nh Ti n gi y ch là ký hi u giá tr c a ti n t , đ c so sánh t ng t ng v i m t l ng vàng nào đó, do nhà n c và ngân hàng quy đ nh

+ Ông phát tri n lý lu n c a W Petty v tính quy lu t c a s l ng ti n trong l u thông Ông đ i chi u giá tr c a kh i l ng hàng hoá v i giá tr c a ti n t và cho r ng tác đ ng qua l i

gi a s l ng hàng hoá v i l ng ti n trong l u thông di n ra trong nh ng khuôn kh nh t đ nh + Nh n xét: Ricardo đã có nhi u lu n đi m đúng đ n v ti n t song v n còn nh ng h n ch

nh t đ nh, nh : Ông ch a phân bi t đ c ti n gi y v i ti n tín d ng, ch a phân bi t rõ ràng gi a

l u thông ti n gi y và ti n kim lo i nên đi đ n m t k t lu n chung r ng: giá tr c a ti n là do

l ng c a chúng đi u ti t, còn giá c c a hàng hoá thì t ng lên m t cách t l v i t ng s l ng

ti n Ông là ng i theo l p tr ng c a thuy t s l ng ti n và lý thuy t c a ông ch a phân tích

đ y đ các ch c n ng c a ti n t

4.2.3.3 Lý lu n v ti n l ng, l i nhu n, đ a tô

+ V ti n l ng: Ông coi ti n l ng là giá c t nhiên c a hàng hoá lao đ ng, là giá c các

t li u sinh ho t nuôi s ng ng i công nhân và gia đình anh ta Ông cho r ng m c ti n l ng vào

y u t l ch s v n hoá Theo ông ti n l ng cao s làm cho nhân kh u t ng nhanh, đ n đ n th a lao đ ng, l i làm cho ti n l ng h xu ng, đ i s ng công nhân x u đi, là k t qu c a vi c t ng dân

s Công lao to l n c a Ricardo là phân tích ti n l ng th c t và đ c bi t là đã xác đ nh đ c ti n

l ng nh là m t ph m trù kinh t Ông xét ti n l ng trong m i quan h giai c p, m i quan h v

l i ích

+ V l i nhu n: Ricardo xác nh n giá tr m i do công nhân sáng t o ra bao g m ti n l ng

và l i nhu n Ông đã phát hi n ra quy lu t v n đ ng c a t b n là: N u n ng su t lao đ ng t ng thì

ti n l ng s gi m t ng đ i còn l i nhu n c a t b n s t ng tuy t đ i Tuy nhiên ông ch a bi t

đ n ph m trù giá tr th ng d Ông đã có nh n xét ti n g n đ n l i nhu n bình quân (nh ng t b n

có đ i d ng b ng nhau thì đem l i l i nhu n nh nhau) nh ng không ch ng minh đ c Ông cho

r ng n u h th p ti n công thì l i nhu n t ng lên còn giá tr hàng hoá không đ i Ông đã th y xu

h ng gi m xu ng c a t su t l i nhu n tuy nhiên ch a gi i thích đ c c n k

+ V đ a tô: Ông là ng i đ u tiên d a trên c s lý thuy t giá tr lao đ ng đ gi i thích đ a

tô Ông cho r ng do ru ng đ t có gi i h n, đ mùa m c a đ t đai gi m sút, n ng su t đ u t b t

t ng x ng, dân s l i t ng nhanh, d n đ n n n khan hi m nông s n, cho nên xã h i ph i canh tác

t t c ru ng đ t x u và giá tr nông ph m là do hao phí trên ru ng đ t x u quy t đ nh N u kinh doanh trên ru ng đ t x u và trung bình s thu đ c l i nhu n siêu ng ch, ph n này ph i n p cho

đ a ch d i hình th c đ a tô Ông c ng đã phân bi t đ c đ a tô và ti n t : a tô là vi c tr công cho nh ng kh n ng thu n tuý t nhiên, còn ti n tô bao g m c đ a tô và l i nhu n do t b n đ u

t vào ru ng đ t

4.2.3.4 Lý thuy t v t b n

D.Ricardo coi t b n là nh ng v t nh t đ nh (t li u s n xu t, v t ph m tiêu dùng) ch không ph i là quan h xã h i

Ch ng 4: H c thuy t kinh t t s n c đi n Anh

Ông đã phân bi t t b n c đ nh và t b n l u đ ng, trong đó:

+ T b n c đ nh: là b ph n t b n ng tr c đ mua công c lao đ ng, ph ng ti n lao

đ ng, b ph n này có s hao mòn d n khi chuy n giá tr vào s n ph m và không làm t ng giá tr hàng hoá (đây là m t quan đi m đúng đ n)

+ T b n l u đ ng: Là b ph n t bant ng ra đ thuê công nhân

Tuy nhiên, trong t b n l u đ ng ông ch tính đ n y u t ti n l ng, s phân tích c a ông

c ng ch a đ t t i khái ni m t b n b t bi n và t b n kh bi n

4.2.3.5 Lý thuy t tái s n xu t

Theo D.Ricardo, v n đ s ng còn c a ch ngh a t b n là tích lu t b n, m r ng s n xu t

v t quá tiêu dùng s t o ra th tr ng, vì th trong ch ngh a t b n không có kh ng ho ng th a

D.Ricardo coi tiêu dùng quy t đ nh b i s n xu t, mu n m r ng s n xu t thì ph i tích lu ,

ph i làm cho s n xu t v t quá tiêu dùng Khi s n xu t phát tri n s t o ra th tr ng Tuy nhiên ông không th y đ c mâu thu n gi a s n xu t và tiêu dùng Ông ph nh n kh ng ho ng s n xu t

th a trong ch ngh a t b n Vì theo ông l ng c u th ng là l ng c u có kh n ng thanh toán

L ng c u đó đ c c ng c thêm l ng cung hàng hoá và và s n ph m thì bao gi c ng đ c mua b ng s n ph m hay s ph c v , ti n ch dùng làm th c đo khi th c hi n s trao đ i đó

4.2.3.6 Lý lu n v thu khoá

+ Ricardo phát tri n lý lu n v thu khoá c a Adam Smith và trình bày nhi u đ c đi m xu t

s c v thu khoá Ông cho r ng “thu c u thành cái ph n c a chính ph trong s n ph m xã h i”

“t t c các th thu đ u l y trong thu nh p ròng đ tr ” N u thu đánh vào t b n, nó s gi m b t

ho t đ ng c a s n xu t ánh thu vào thu nh p, thì nó s làm y u v tích lu ho c thu h p s tiêu dùng không s n xu t

+ Ricardo nghiên c u hai lo i thu tr c thu và thu gián thu Thu tr c thu đánh vào thu nh p, bao g m: l i nhu n, l i t c, đ a tô, ti n công và tài s n k th a, theo ông, không m t giai c p nào trong xã h i thoát kh i th thu này và m i ng i đóng góp theo nh ng ph ng ti n c a mình

+ Các l i th t ng đ i đ c xem xét d i ánh sáng c a lý lu n giá tr lao đ ng, có ngh a là

ch thông qua trao đ i qu c t m i xác đ nh đ c m i t ng quan gi a m c chi phí lao đ ng cá

bi t c a t ng qu c gia so v i m c chi phí lao đ ng trung bình qu c t , trên c s đó mà l a chon

ph ng án tham gia vào quá trình phân công chuyên môn hoá qu c t cho có l i nh t

+ M c đích c b n c a ho t đ ng kinh t đ i ngo i là ti t ki m chi phí lao đ ng xã h i - t c

là t ng n ng su t lao đ ng xã h i B i v y m i qu c gia ch nên t p trung s n xu t và xu t kh u

nh ng s n ph m có hi u qu cao, ho c m c đ b t l i th p h n và nh p kh u nh ng hàng hoá có

b t l i cao h n thì khi so sánh m c đ hao phí lao đ ng trung bình trình đ qu c t theo t ng

s n ph m s có l i - ti t ki m đ c chi phí s n xu t, m t khác l trong xu t kh u s đ c bù l i

nh lãi trong nh p kh u

D.Ricardo là đ i bi u xu t s c c a kinh t chính tr t s n c đi n, là ng i k t c xu t s c

c a A.Smith Ông đã v ch ra nh ng mâu thu n trong h c thuy t c a A.Smith và v t qua đ c

gi i h n mà A.Smith ph i d ng l i, phân tích sâu s c h n các quy lu t kinh t c a ch ngh a t

b n Theo Mác: A.Smith là nhà kinh t c a th i k công tr ng th công còn D.Ricardo là nhà kinh t c a th i đ i cách m ng công nghi p H c thuy t c a D.Ricardo đ c đánh giá là đ nh cao

nh t c a kinh t chính tr t s n c đi n

4.3 ÁNH GIÁ CHUNG

4.3.1 Ti n b

+ Kinh t chính tr t s n c đi n là m t tr ng phái khoa h c có nhi u đóng góp to l n cho

l ch s t t ng kinh t chung c a loài ng i Trong nh ng thành t n i b t c a tr ng phái này,

ph i k t i đó là ph ng pháp nghiên c u khoa h c, d a vào ph ng pháp nghiên c u nh ng đ i

bi u c a tr ng phái c đi n đã phát hi n và đi sâu nghiên c u, v ch rõ nhi u v n đ có tính quy

lu t n i t i c a ph ng th c s n xu t t b n ch ngh a

+ Lý lu n kinh t c đi n đ c phân tích trên c s m t h th ng các ph m trù và khái ni m kinh và còn nguyên giá tr cho t i ngày nay

+ Nh ng đóng góp l n nh t v tr ng phái t s n c đi n bao g m lý lu n giá tr lao đ ng,

lý lu n v ti n công, l i nhu n, đ a tô

+ Các nhà kinh t h c t s n c đi n là ng i đ u tiên đ t c s khoa h c cho s phân tích các ph m trù và quy lu t kinh t c a ph ng th c s n xu t ch ngh a t b n

+ Nh ng đ a bi u n i ti ng nh t c a tr ng phái t s n c đi n có th đ c coi là ng i đã

th c hi n nh ng b c cách m ng quan tr ng nh t trong vi c phân tích n n kinh t th tr ng nói chung và c ch th tr ng nói riêng trong ch ngh a t b n i u đó có ý ngh a đ c bi t đ i v i

s phát tri n kinh t h c hi n đ i t t c các n c đang th c hi n n n kinh t th tr ng

4.3.2 H n ch

Tuy nhiên tr ng phái kinh t h c t s n c đi n v n có nh ng h n ch nh t đ nh:

+ Kinh t h c t s n c đi n mang tính ch t hai m t trong ph ng pháp nghiên c u khoa

h c, khách quan đ phân tích b n ch t c a ph ng th c s n xu t t b n ch ngh a, l i v a b s ràng bu c b i tính ch t ph l ch s trong vi c đánh giá ph ng th c s n xu t này

+ Kinh t h c t s n c đi n c v m nh m cho s phát tri n t do c a kinh t th tr ng

và tuy t đ i hoá vai trò t đi u ti t c a th tr ng, nh ng ng i c đi n c ng ch a có thái đ

Ch ng 4: H c thuy t kinh t t s n c đi n Anh

khách quan và th c t đ i v i vai trò c a nhà n c - đi u mà chính th c t phát tri n c a ch ngh a t b n không th ph nh n đ c

+ Trong khi c ng hi n cho kinh t h c nhi u quan đi m xu t s c, các nhà kinh t h c t s n

c đi n c ng đ l i nhi u quan đi m t m th ng mà nh ng ng i k t c h đã bi n thành m t trào

l u t m th ng hoá và làm gi m giá tr c a h c thuy t kinh t h c t s n c đi n nói chung

4.4 H C THUY T KINH T CHÍNH TR T S N H U C I N

4.4.1 Hoàn c nh ra đ i c a kinh t chính tr t s n h u c đi n

Kinh t chính tr t s n h u c đi n xu t hi n t cu i th k XVIII đ u th k XIX và phát tri n m nh Anh và Pháp t nh ng n m 30 c a th k th XIX., còn g i là kinh t chính tr t

s n t m th ng

+ V kinh t : Cách m ng công nghi p đã hoàn thành nhi u n c t b n, ch ngh a t b n

đã có c s v t ch t k thu t c a mình, đã chi n th ng hoàn toàn ch ngh a phong ki n, s th ng

tr v chính tr c a giai c p t s n đ c xác l p Ch ngh a t b n b t đ u b c l h n ch và mâu thu n bi u hi n:

- S n xu t phát tri n m nh, n ng su t lao đ ng t ng, hàng hoá nhi u trong khi s c mua c a

qu n chúng có h n, xu t hi n mâu thu n gi a s n xu t và tiêu dùng

- Kh ng ho ng kinh t đ u tiên n ra (1825) m đ u th i k phát tri n theo chu k c a ch ngh a t b n d n đ n hi n t ng th t nghi p, s b n cùng hoá c a giai c p công nhân thúc đ y mâu thu n giai c p (t s n và công nhân)

4.4.2 Các đ i bi u ch y u và đ c đi m c a kinh t chính tr t s n h u c đi n

a Các đ i bi u c a tr ng phái

- Thomas Robert Malthus (1766 - 1834) - Ng i Anh

- Jean Baptiste Say (1767 - 1832) - Ng i Pháp

- Herry Sacler Kerry (1793 - 1879) - Ng i Pháp

b Nh ng đ c đi m ch y u c a kinh t chính tr t s n h u c đi n:

* Là h c thuy t mang tính ch t ch quan:

M c đích không ph i đ k th a và phát tri n nh ng t t ng khoa h c c a nhân lo i mà

nh m che đ y các mâu thu n và khuy t t t c a ch ngh a t b n, t đó ca ng i và b o v cho s

+ Xu t phát t m c tiêu b o v giai c p t s n, bi n h cho ch ngh a t b n m t cách có ý

th c nên h không th tìm ki m và xây d ng nh ng ph m trù, khái ni m và quy lu t khoa h c H quan tâm xem xét ph m trù quy lu t có l i hay không có l i cho giai c p t s n úng nh C.Mác

đã nh n xét: “S nghiên c u vô t đã nh ng ch cho nh ng tr n chi n đ u c a b vi t v n thuê,

nh ng s tìm tòi khoa h c vô t đã đ c thay th b ng s ca t ng có tính ch t thiên ki n và đê hèn” + H c thuy t kinh t chính tr t s n h u c đi n không nh ng không phát tri n đ c lý lu n

c a h c thuy t kinh t t s n c đi n mà d n d n xa r i, sau đó đo n tuy t v i nh ng n i dung khoa h c c a nó, đ c bi t lý lu n giá tr - lao đ ng H ch quan tâm t i vi c tìm tòi nh ng y u

đi m, nh ng t t ng t m th ng trong h c thuy t kinh t t s n c đi n đ xây d ng thành h

th ng nh ng quan đi m cho r ng: các ph m trù kinh t là quy lu t t nhiên, phi l ch s , hay ch ngh a t b n là t n t i v nh vi n vv… Do v y s xu t hi n c a kinh t chính tr t s n h u c đi n

là s báo hi u s kh ng ho ng v t t ng, lý lu n c a giai c p t s n sau h c thuy t kinh t t

+ Ti p theo: kinh t t s n h u c đi n công khai tách kh i kinh t chính tr t s n c đi n, ph

nh n và phê phán các h c thuy t c a kinh t t s n c đi n, đ c bi t là h c thuy t giá tr - lao đ ng + Th i k cu i th k th XIX, khi h c thuy t kinh t Mác ra đ i , các nhà kinh t t s n

h u c đi n t p trung ch ng l i h c thuy t kinh t Mác

Ch ng 4: H c thuy t kinh t t s n c đi n Anh

+ Th i k có lý lu n c a Lênin v ch ngh a đ qu c thì các nhà kinh t t s n h u c đi n

l i t p trung ch ng l i các lu n đi m c a Lênin

Tóm l i, m c đích c a kinh t chính tr t s n h u c đi n là lý gi i cho s t n t i c a ch ngh a t b n là h p quy lu t và v nh vi n

TÓM T T

V hoàn c nh ra đ i và đ c đi m c a h c thuy t kinh t chính tr t s n c đi n:

- V hoàn c nh ra đ i: C n phân tích đ lý gi i đ c nh ng thành t u và h n ch c a các lý thuy t kinh t t s n c đi n Anh Nh ng đi u ki n có nh h ng là: s phát tri n c a s n xu t TBCN, th i k CNTB đang lên, đang đ i di n cho xu th phát tri n c a l ch s Các mâu thu n

- Th hai đ c bi t quan tr ng, là c s cho các lý lu n là lý lu n giá tr - lao đ ng C n n m

đ c các thành công ch y u nh th a nh n hàng hoá có hai thu c tính là giá tr s d ng, trong đó

c n c đ trao đ i là giá tr do lao đ ng t o ra H n ch là ch a th t đ ng v ng trên quan đi m giá

tr , đ ng nh t giá c và giá tr , đ c bi t ch a phát hi n ra tính ch t hai m t c a s n xu t hàng hoá

- ã đ a ra nghiên c u có h th ng m t lo t các lý lu n v ti n t t b n, thu nh p, tái s n

xu t và lý lu n v c ch kinh t

- Lý thuy t v l i th so sánh là c s cho kinh t đ i ngo i

V đánh giá chung:

- Kinh t chính tr t s n c đi n là m t tr ng phái khoa h c có nhi u đóng góp to l n cho

l ch s t t ng kinh t chung c a loài ng i Các nhà kinh t h c t s n c đi n là ng i đ u tiên

đ t c s khoa h c cho s phân tích các ph m trù và quy lu t kinh t c a ph ng th c s n xu t

ch ngh a t b n, có th đ c coi là ng i đã th c hi n cu c cách m ng quan tr ng s phát tri n

c a các h c thuy t kinh t

- Tuy nhiên tr ng phái kinh t h c t s n c đi n v n có nh ng h n ch nh t đ nh: Trong khi c ng hi n cho kinh t h c nhi u quan đi m xu t s c, các nhà kinh t h c t s n c đi n c ng

đ l i nhi u quan đi m t m th ng mà nh ng ng i k t c h đã bi n thành m t trào l u t m

th ng hoá và làm gi m giá tr c a h c thuy t kinh t h c t s n c đi n nói chung

CÂU H I ÔN T P

1 Trình bày hoàn c nh ra đ i và đ c đi m c a kinh t chính tr t s n c đi n Anh?

2 Phân tích lý thuy t giá tr - lao đ ng c a W.Petty?

3 Trình bày n i dung t t ng t do kinh t c a A.Smith? nh h ng c a t t ng này trong th c t phát tri n c a CNTB?

4 Trình bày n i dung lý lu n giá tr c a A.Smith Nh ng thành t u và h n ch c a lý lu n này?

5 Hãy phân tích v “Giáo đi u c a A.Smith” (hay còn g i là “Tín đi u c a A.Smith”)?

6 T i sao nói D.Ricardo ti n xa h n A.Smith trong lý lu n v giá tr ?

7 Ch rõ nh ng ti n b c a A Smith và D Ricardo v ti n l ng, l i nhu n, đ a tô so v i

W Petty?

8 Trình bày n i dung c b n c a lý thuy t v “L i th so sánh” c a D.Ricardo?

9 Theo Mác: Kinh t chính tr t s n h u c đi n là s t m th ng hoá kinh t chính tr t

s n c đi n Hãy gi thích và ch ng minh lu n đi m này,

- Hoàn c nh ra đ i và đ c đi m c a kinh t h c ti u t s n

- Nh ng n i dung c b n c a h c thuy t kinh t chính tr ti u t s n: Quan đi m kinh t c a Sismondi và quan đi m kinh t c a Proudon

- Ý ngh a l ch s các quan đi m c a kinh t chính tr ti u t s n: M t tích c c và m t h n ch

- S n xu t b ng máy móc và ch đ công x ng tr nên ph bi n thay th cho s n xu t nh

th công làm cho n n s n xu t nh c a nông dân và th th công b đe do , có nguy c b phá

5.1.2 c đi m h c thuy t kinh t ti u t s n

Kinh t chính tr ti u t s n là h c thuy t kinh t đ ng trên l p tr ng c a giai c p ti u t

s n đ phê phán gay g t ch ngh a t b n, phê phán n n s n xu t t b n ch ngh a, b o v quy n

l i cho giai c p ti u t s n (là s ph n kháng c a giai c p ti u t s n)

T t ng ti u t s n là t t ng c a nh ng ng i bênh v c, b o v cho n n s n xu t nh ,

ch ng l i s phát tri n c a n n s n xu t l n - s n xu t t b n ch ngh a

i t ng c a s ph n kháng là: n n s n xu t t b n ch ngh a mà còn ch ng l i c n n s n

xu t l n - n n đ i công nghi p, ch ng l i giai c p t s n (t b n l n)

Con đ ng mà h l a ch n: phát tri n kinh t và xã h i theo nh ng chu n m c c a xã h i

c , đó là: đ y m nh s n xu t nh ho c ch chuy n thành t b n nh , g t b con đ ng t b n ch ngh a song không phê phán s h u t nhân và t do c nh tranh

Tr ng phái kinh t chính tr ti u t s n s d ng ph ng pháp lu n duy tâm, siêu hình; th

hi n ch : H c t r i các quá trình phát tri n h p quy lu t c a xã h i vì m c đích b o v n n s n

xu t nh và b o v nh ng ng i s n xu t nh đ c l p

Kinh t chính tr ti u t s n th hi n tính không tri t đ c trong nh n th c các ph m trù kinh t và trong bi n pháp c i t o xã h i mà nó đ a ra, đây là m t trào l u t t ng v a có tính không t ng, v a có tính ph n đ ng,

M t s đ i bi u đi n hình:

- Sismondi sinh n m 1773, m t n m 1842

- Dierre-Proudon sinh n m 1809, m t n m 1865

5.2 NH NG N I DUNG C B N C A H C THUY T KINH T TI U T S N

5.2.1 Quan đi m kinh t c a Sismondi

Quá trình phát tri n t t ng kinh t c a Sismondi có th chia làm hai giai đo n:

+ Giai đo n đ u: Nh ng n m đ u s ng Anh (nh ng n m 90 c a th k XVIII) ông ng h

tr ng phái c đi n ( ng h A.Smith), ng h quan đi m t do kinh t , không có s can thi p c a nhà n c

+ Giai đoan sau: Do s phát tri n c a cách m ng công nghi p, tr c nh ng m t trái c a kinh t th tr ng và s tàn phá n n s n xu t nh c a nông dân và th th công, ông chuy n sang phê phán ch ngh a t b n và h c thuy t kinh t t s n c đi n Trên c s đó ông đ ng v phía

nh ng ng i s n xu t nh , bênh v c cho quy n l i c a h tr c s t n công c a ch ngh a t b n

T đó đã hình thành nh ng quan đi m kinh t đ c tr ng c a Sismondi, nh ng quan đi m kinh t

ti u t s n

Ý đ c a Sismondi là: Xây d ng m t h th ng lý lu n khác tr ng phái kinh t t s n c

đi n nh m bênh v c giai c p ti u t s n, b o v n n s n xu t nh c a nông dân và nh ng ng i

th th công