Trong những năm vừa qua , việc thiết kế các bài giảng và sử dụng các công cụ trên có phần dậm chân tại chỗ, không có tính đột phá trong việc soạn giảng.Tuy có áp dụng thêm một số phương pháp dạy học tích cực vào việc giảng dạy nhưng tôi vẫn cảm thấy chưa hài lòng bởi Tin học là một môn học có đặc thù riêng, việc áp dụng các phương pháp trên chỉ mang tính tương đối, học sinh cần được khám phá những điều mới mẻ hơn ở những công cụ hiện đại hơn, phục vụ cho nhu cầu học tập và sáng tạo của các em.Là 1 giáo viên Tin học và được nhà trường trang bị Bảng tương tác cho phòng học, tôi nhận ra rằng đây sẽ là công cụ có thể giúp tôi có được bước đột phá trong việc dạy tin học. Bằng những tính năng nổi trội mà Bảng tương tác đem lại, tôi tự tin có thể thiết kế cho học sinh những bài giảng sinh động và hơn hết là học sinh được học Tin học sẽ cảm thấy hào hứng và thích thú khi được học và tương tác với bảng, giúp cho học sinh học hiệu quả và đạt được kết quả cao hơn.
Trang 1I Đặt vấn đề :
1 Mục tiêu :
Hiện nay, với tốc độ phát triển mạnh mẽ của ngành công nghệ thông tin, giáo viên có cơ hội được tiếp cận với những công cụ trợ giảng hiện đại : máy chiếu, tivi LCD , đèn laser, bút trình chiếu để phục vụ hiệu quả cho việc giảng dạy của mình Đối với giáo viên Tin học, việc sử dụng các công cụ nêu trên tỏ ra hiệu quả hơn hẳn bởi khai thác được tối đa tính năng mà các thiết bị mang lại giúp cho việc dạy học tin học dễ dàng hơn Đối với việc học Tin học cấp tiểu học, học sinh phải đạt được những kỹ năng sau :
1 Về kiến thức : nắm được hiểu biết cơ bản về máy tính, các bộ phận cấu thành máy tính, phân biệt được sự khác nhau của các chương trình máy tính trong chương trình học, tính hiệu quả mà máy tính đem lại trong cuộc sống của chúng ta
2 Về kỹ năng : sử dụng được các thiết bị và các chương trình trên máy tính, cách sử dụng máy tính hiệu quả, tắt mở máy đúng cách, sử dụng thành thạo bàn phím và chuột máy tính
3 Về thái độ : vui thích khi được tiếp cận với máy tính, cảm thấy hứng thú khi được học sử dụng các chương trình trên máy tính để tạo ra sản phẩm là các bài viết, các bài trình chiếu, vẽ tranh, lập trình, …
2 Cơ sở lí luận :
Trong những năm vừa qua , việc thiết kế các bài giảng và sử dụng các công cụ trên có phần dậm chân tại chỗ, không có tính đột phá trong việc soạn giảng
Tuy có áp dụng thêm một số phương pháp dạy học tích cực vào việc giảng dạy nhưng tôi vẫn cảm thấy chưa hài lòng bởi Tin học là một môn học có đặc thù riêng, việc áp dụng các phương pháp trên chỉ mang tính tương đối, học sinh cần được khám phá những điều mới mẻ hơn ở những công cụ hiện đại hơn, phục vụ cho nhu cầu học tập và sáng tạo của các em
Là 1 giáo viên Tin học và được nhà trường trang bị Bảng tương tác cho phòng học, tôi nhận ra rằng đây sẽ là công cụ có thể giúp tôi có được bước đột phá trong việc dạy tin học
Bằng những tính năng nổi trội mà Bảng tương tác đem lại, tôi tự tin có thể thiết kế cho học sinh những bài giảng sinh động và hơn hết là học sinh được học Tin học sẽ cảm thấy hào hứng và thích thú khi được học và tương tác với bảng, giúp cho học sinh học hiệu quả và đạt được kết quả cao hơn
II Thực trạng :
1 Nội dung chương trình :
- Chương trình tin học tự chọn do Bộ Giáo dục và Đào tạo qui định gồm 3 quyển sách Cùng học tin học quyển 1,2,3 dành cho đối tượng học sinh lớp 3,4,5
Trang 2- Chương trình tin học mở rộng bao gồm 9 quyển sách Luyện tập tin học dành cho đối tượng học sinh từ lớp 1-5
- Mỗi bài học trong sách gồm 3 phần : kiến thức, kỹ năng thực hành và củng cố
2 Thực trạng giảng dạy :
a) Phần kiến thức : giáo viên trình bày nội dung kiến thức cho học sinh bằng 1 trong các cách sau :
- Dùng phấn ghi bảng
- Tạo slide trình chiếu kết hợp máy chiếu
- Tạo slide trình chiếu kết hợp với chương trình Netop School để điều khiển máy học sinh
b) Phần kỹ năng : hướng dẫn học sinh thực hành thao tác trong phần kiến thức
đã học bằng cách :
- Chỉ dẫn trực tiếp cho các em trên máy tính, giáo viên phải bao quát lớp học
để hướng dẫn
- Giáo viên hướng dẫn thao tác trên máy chiếu, phía dưới học sinh thực hành theo
- Giáo viên dùng chương trình Netop School để điều khiển máy học sinh hướng dẫn thao tác rồi học sinh thực hành theo
c) Phần củng cố : củng cố lại kiến thức đã học và thực hành theo cách :
- Viết câu hỏi và các đáp án trên bảng, học sinh trả lời
- Trình chiếu trên máy chiếu các câu hỏi
- Sử dụng Netop School để cho học sinh trả lời trên máy tính cá nhân
- Tạo file trình diễn có câu hỏi và các hiệu ứng, học sinh trả lời trên máy giáo viên
3 Cụ thể
- Giáo viên tin học được lợi thế hơn các giáo viên khác ở khả năng nhạy bén đối với các dụng cụ công nghệ nên có nhiều ý tưởng sáng tạo trong việc soạn giáo án điện tử phục vụ cho việc giảng dạy Tuy nhiên , việc soạn 1 giáo án tin học đầy đủ chuẩn kiến thức kỹ năng kèm theo nhiều hiệu ứng sinh động
và các trò chơi để củng cố kiến thức sau mỗi bài học là việc vô cùng vất vả
Trang 3- Đối với 1 số giáo viên Tin học chỉ được phân công dạy 1 khối thì tương đối
ổn định bởi chương trình phân phối trong 35 tuần dạy thì tương ứng có khoảng 35 bài giảng giáo án điện tử trong 1 năm học
- Đối với 1 số giáo viên dạy nhiều khối thì số bài giảng nhiều theo cấp số nhân
và việc đảm bảo các bài giảng điện tử đều hay là việc gian nan bởi đầu tư cho 1 bài giảng mất nhiều thời gian và công sức
Đối với bài “Thông tin xung quanh ta”- Sách “Cùng học tin học” quyển
1
- Bài này cần nhiều kiến thức, cách phân biệt các dạng thông tin xung quanh cuộc sống của chúng ta Thông tin được chia làm 3 dạng : âm thanh, văn bản,
và hình ảnh
- Phân loại âm thanh : tiếng chuông, tiếng cười nói, tiếng động cơ…
- Phân loại văn bản : chữ viết, chữ trên biển quảng cáo, chữ phụ đề các bộ phim…
- Phân loại hình ảnh : hình các bộ phận máy tính, hình trên tv, hình trên sách báo, truyện tranh…
- Đối với bài này, giáo viên cần sưu tập rất nhiều hình ảnh để đưa vào bài giảng để các em phân biệt và phân loại được các thông tin cơ bản
- Sau đó, phần củng cố nội dung, các em có thể làm bài tập củng cố trên sgk hoặc giáo viên thiết kế bài tập củng cố trên Powerpoint để học sinh thao tác
Đối với bài “Bàn phím máy tính”- Sách “Cùng học tin học” quyển 1
- Bài này cần kiến thức tổng quan về bàn phím máy vi tính, phân biệt các hàng phím cơ bản trên bàn phím như : hàng phím trên, hàng phím dưới, hàng phím
cơ sở, hàng phím số và cách nhận biết 2 phím gai và một số phím đặc biệt
- Giáo viên cần 1 bàn phím thật để chỉ cho các em nhận biết các phím hoặc tải hình bàn phím về và đánh dấu các phím đặt biệt để trình chiếu cho học sinh xem
- Phần củng cố các em chỉ có thể trả lời các câu hỏi trong sách giáo khoa và các câu hỏi giáo viên đưa ra
Đối với bài “Làm quen với Logo” – sách tin học quyển 2
Trang 4- Bài này học sinh bước đầu làm quen với robot logo và ngôn ngữ lập trình cơ bản, các em sẽ được học các lệnh điều khiển chú rùa logo thực hiện các hình
vẽ từ cơ bản đến phức tạp
- Phần này yêu cầu nhiều ở kỹ năng thực hành, sau khi có được kiến thức là các lệnh điều khiển , học sinh sẽ phải thực hành lập trình để tạo ra được các hình vẽ theo sách giáo khoa
- Ở bài học này , giáo viên phải thực hiện trước các hình vẽ trong sách rồi chụp lại hình ảnh đưa vào bài trình chiếu và chiếu trên tivi hoặc máy chiếu
để học sinh bên dưới thực hành theo
III Giải quyết vấn đề :
a Nghiên cứu các tính năng Bảng tương tác
Là giáo viên tin học nên việc được sử dụng các công cụ đối với bản thân tôi là
1 niềm đam mê và hứng thú, tôi dành phần lớn thời gian để nghiên cứu các công cụ trong bộ bảng tương tác và khám phá các tính năng tuyệt vời mà nó đem lại
- Bộ bảng tương tác bao gồm :
- 1 bảng chính có tính năng tương tác bằng bút
- Máy chiếu cự ly gần
- Máy chiếu vật thể
- Bút cảm ứng
- Laptop
- Bộ công cụ activevote (trả lời trắc nghiệm)
- Bộ phần mềm tương tác, máy chiếu vật thể và phần mềm sách giáo khoa tiểu học
b Trao đổi với đồng nghiệp và các chuyên gia
- Trong quá trình nghiên cứu, tìm tòi cách sử dụng hiệu quả từ các công cụ bảng tương tác, tôi thường xuyên trao đổi học hỏi kinh nghiệm từ các đồng nghiệp đã và đang sử dụng bảng tương tác như tôi cũng như tham khảo ý kiến của các chuyên gia trong đơn vị cung cấp bảng tương tác trong việc soạn giảng như thế nào để đem lại hiệu quả cao nhất
c Tìm hiểu tâm lý học sinh
Qua 1 thí nghiệm nho nhỏ bằng việc cho các em học sinh xem các đoạn video các tiết học của các em học sinh nước ngoài được học bằng bảng tương tác, sau khi
Trang 5xem xong thì phản ứng của các em là rất hào hứng nếu như cũng được học và sử dụng bảng tương tác Điều đó làm tôi thêm quyết tâm thực hiện các tiết dạy của mình ứng dụng bảng tương tác
d Ứng dụng thực tế vào giảng dạy
Đối với bài “Thông tin xung quanh ta”- Sách “Cùng học tin học” quyển
1,
Tôi không cần phải tốn quá nhiều thời gian để tìm hình ảnh phù hợp trong bài giảng bởi phần mềm tích hợp cùng bảng tương tác đã có sẵn kho hình ảnh rất phong phú về tất cả các môn học, tôi dễ dàng tìm được các hình ảnh cần thiết phù hợp với bài giảng Hơn thế nữa, bảng tương tác còn tích hợp thêm hệ thống loa nên tôi có thể cho các em phân biệt được thông tin dạng âm thanh ngay trên hệ thống loa của bảng
Phần củng cố bài học cũng được thực hiện một cách đơn giản nhưng hiệu quả: tôi thiết kế nhanh một bài tập nhỏ trên bảng để các em phân biệt các dạng âm thông tin
- Có 3 cột tiêu đề là thông tin dạng văn bản, âm thanh, hình ảnh
- Phía dưới là hình ảnh các dạng thông tin: loa, chữ viết, các biển quảng cáo…
- Học sinh sẽ dùng bút cảm ứng để dời các hình ảnh vào đúng cột trên tiêu đề
- Điều đặc biệt là có thể sử dụng đồng thời 2 bút cảm ứng để 2 em học sinh có thể tương tác cùng một lúc, thuận tiện cho việc nhận xét, so sánh
Đối với bài “Bàn phím máy tính”- Sách “Cùng học tin học” quyển 1
Tôi không cần phải tìm hình ảnh bàn phím vì trong phần mềm bảng tương tác
đã có hình ảnh bàn phím , tôi chỉ việc kéo ra màn hình và hướng dẫn các em phân biệt các hàng phím cơ bản, các phím đặt biệt bằng cách che một phần bàn phím hay chú thích trực tiếp bằng bút cảm ứng lên hình vẽ
Sau bài học , các em có thể củng cố kiến thức bằng cách thực hiện bài tập sau:
- Dùng bút cảm ứng khoanh tròn các phím đặt biệt mà tôi nêu tên
- Để kiểm tra xem các em có nhận biết được những phím nào thuộc hàng phím nào, tôi thiết kế 1 dãy gồm nhiều ô trống tượng trưng cho 1 hàng phím và các
em thực hiện nhiệm vụ của mình bằng cách điền các phím tương ứng vào ô
Đối với bài “Làm quen với Logo” – sách tin học quyển 2
- Tôi không phải mất thời gian thực hiện các câu lệnh để vẽ hình rồi chụp lại đưa vào bài giảng Thay vào đó, tôi sử dụng máy chiếu vật thể để truyền hình ảnh của sách giáo khoa vào màn hình bảng tương tác, các em có thể nhìn trực tiếp lên bảng và thực hiện yêu cầu bài làm ở máy tính cá nhân của mình
Trang 6- Phần củng cố bài học tôi có thể thiết kế bài tập nhanh bằng cách cho các em lên bảng dùng bút cảm ứng điền vào các câu lệnh phù hợp vào các hình, tôi
có thể nhận xét nhanh và sửa lỗi cho các em hoặc tôi đưa ra một hình rồi cho cùng lúc 2 em lên thực hiện để có thể so sánh được kết quả 2 bài làm
Các tính năng nổi trội khi sử dụng bảng tương tác
- Có bộ thiết bị Active Vote dùng để trả lời câu hỏi trắc nghiệm : ứng dụng và công cụ này cho phép giáo viên có thể thiết kế một bài thi trắc nghiệm nhanh chóng và hiệu quả Bằng việc thiết kế một bài thi trắc nghiệm từ 10-20 câu hỏi, tất cả các học sinh có thể trả lời câu hỏi giáo viên chiếu trên bảng bằng thiết bị cầm tay, sau khi kết thúc bài trắc nghiệm, giáo viên ngay lập tức thu được kết quả trả lời của các học sinh thông qua hệ thống thống kê tự động Điều này giúp giảm gánh nặng cho giáo viên tin học trong việc chấm bài thi theo cách truyền thống
- Công cụ máy chiếu vật thể : như đã nêu ở trên, máy chiếu vật thể truyền trực tiếp hình ảnh từ sgk hoặc các vật dụng cần thiết trong tiết dạy vào bảng để học sinh quan sát, ngoài ra ta còn có thể lưu lại hình ảnh hoặc video 1 thao tác hướng dẫn của giáo viên để sử dụng cho tiết học sau
- Đi kèm bảng tương tác là micro không dây thuận tiện cho giáo viên giảng bài khi cần di chuyển trong lớp
- Bộ sách giáo khoa điện tử cấp tiểu học là tài liệu thuận tiện khi giáo viên cần tra cứu ở bất cứ môn học nào hoặc cụ thể hơn, giáo viên có thể lật ngay 1 trang sách bất kỳ để cho học sinh luyện gõ văn bản mà không cần chuẩn bị trước
IV Những mặt tích cực và hạn chế của sáng kiến kinh nghiệm :
1 Mặt tích cực :
- Học sinh thích thú, năng động , tự tin trong giờ học tin học
- Giáo viên cảm thấy nhẹ nhàng và thoải mái khi thực hiện các bài giảng, bài kiểm tra trắc nghiệm
2 Mặt hạn chế :
Là một thiết bị thông minh với vô số tính năng mới hữu ích, tuy nhiên do mới sử dụng nên còn chưa khám phá hết các tính năng mà bảng tương tác đem lại
V Những bài học kinh nghiệm :
- Việc ứng dụng hiệu quả công cụ mang tính công nghệ cao vào dạy học và đạt được phản hồi tích cực từ học sinh giúp cho giáo viên có thêm tinh thần, nhiệt huyết để dạy tốt hơn, phát huy hết khả năng mà thiết bị mang lại để bài giảng ngày càng sinh động , thu hút học sinh
Trang 7- Phản ứng từ học sinh : học sinh thích thú hơn trong giờ học, tích cực phát biểu và xung phong lên bảng làm bài
- Năng lực học tập : học sinh hăng hái trong việc tiếp thu bài nên kỹ năng được nâng cao , nhớ bài lâu, có nhiều phát biểu, sáng kiến trong giờ học,c ác
em tự tin hơn trong việc thao tác với thiết bị hiện đại
*Kết luận chung :
- Ngoài việc sử dụng tốt những tính năng mà bảng tương tác mang lại, một phần trong sự thành công của tiết dạy là sự chuẩn bị tốt về mặt kiến thức của giáo viên, phương pháp truyền đạt và sự hào hứng, ham học hỏi của học sinh
- Trên đây là một số ý kiến của tôi về việc ứng dụng bảng tương tác trong việc dạy và học tin học, tôi rất mong được tham khảo và học hỏi thêm kinh nghiệm từ các đồng nghiệp để tích lũy thêm nhiều kinh nghiệm để công tác giảng dạy ngày càng được nâng cao
Người thực hiện