Chuong 4 ham pascal ,hàm pascal full

bài giảng cấu trúc điều khiểncác cấu trúc điều khiển trong ngôn ngữ ccác cấu trúc điều khiển trong ccác cấu trúc điều khiển trong pascalgiao trinh turbo pascal 7 0 fullgiao trinh turbo pascal 7 0 full

Trang 1

Chương 4: HÀM TỰ TẠO

Giáo viên: Tạ Thúc Nhu Khoa CNTT trường ĐH Lạc Hồng

NGÔN NGỮ C

Trang 2

Nội dung

I Tổng Quan

II Định nghĩa hàm tự tạo

III Phân loại tham số hình thức

IV Tính Đệ qui của hàm

Trang 3

I- Tổng Quan:

• C cung cấp rất nhiều hàm, các hàm này được lưu trong các

thư viện mà khi sử dụng ta cần phải khai báo bằng phát

biểu #include

• Ngoài ra, C còn cho phép ta tạo thêm những hàm khác,

phục vụ mục đích riêng nào đó Các hàm này có thể được

viết chung bên trong file chương trình hoặc viết trong một

tập tin khác và có thể nạp vào chương trình bằng phát biểu

#include như các file thư viện của C.

• Nhờ vào khả năng này mà một chương trinh lớn có thể

được viết bởi nhiều người Mỗi người phụ trách xây dựng

các hàm cho các chức năng được phân công

Trang 4

II- Định nghĩa và sử dụng Hàm tự tạo:

1 Định nghĩa Hàm tự tạo

2 Gọi thực hiện hàm tự tạo:

Trang 5

• TênHàm : phải khác nhau trong cùng 1 chương trình

• KiểuHàm : là kiểu của <biểu thức> trong lệnh return Nếu hàm không có

lệnh return hoăc có lệnh return; không có biểu thức thì dùng kiểu void.

• Lệnh return [biểu thức]; Dùng để thoát khỏi hàm, trở về nơi gọi hàm và

thay lời gọi hàm bằng giá trị của <biểu thức> (nếu có)

• Tham số (Parameter): là dữ liệu cần thiết cho việc xử lý của hàm.

• Tham số hình thức: là biến cục bộ đại diện cho tham số, dữ liệu của

tham số hình thức sẽ được cung cấp trong lời gọi hàm Các biến tham

số hình thức này chỉ được sử dụng bên trong thân hàm

Trang 6

Ví dụ: Định nghĩa hàm tự tạo

Ví dụ : Định nghĩa Hàm tính Giai thừa của một số tự nhiên N

long GiaiThua( int N )

• Tên biến trong và tham số hình thức phải khác nhau vì có

cùng phạm vi sử dụng là trong thân hàm Nhưng có thể

trùng tên với các biến bên ngoài hàm.

• Thân hàm : là một khối lệnh { và kết thúc bằng dấu }.

Trang 7

2- Gọi thực hiện hàm tự tạo:

• Hàm có thể được gọi thực hiện trong các biểu thức hoặc có thể thực

hiện như một lệnh độc lập.

Cú pháp gọi hàm : tênhàm([danh sách tham số thực sự])

Ví dụ: Viết chương trình nhập vào 3 số nguyên và in ra màn hình số lớn trong 3 số

Trang 8

3- Nguyên tắc hoạt động của hàm

• Hàm đã định nghĩa không tự động thực hiện trừ khi ta có

một lời gọi đến hàm đó

Quá trình diễn ra khi gặp lời gọi hàm như sau:

• Nếu hàm có tham số, trước tiên các tham số sẽ được gán giá trị thực tương ứng

• Sau đó thực hiện tiếp các câu lệnh trong thân hàm bắt đầu từ lệnh đầu tiên

• Khi gặp lệnh return hoặc dấu } cuối cùng trong thân hàm,

chương trình sẽ thoát khỏi hàm để trở về chương trình đã

gọi hàm và thực hiện tiếp tục những câu lệnh của chương

trình này

Trang 9

4- Cấu trúc chương trình có hàm tự tạo :

• Các #include : dùng nạp header file chứa các hàm thư viện sử dụng trong chương trình:

• Các #define : dùng định nghĩa một tên đại diện cho một giá trị hay biểu

thức.

• Khai báo các đối tượng dữ liệu ngoài (biến, mảng, cấu trúc )

• Khai báo đặc trưng của các hàm tự tạo

Cú pháp: Kiểuhàm TênHàm( [Danh sách kiểu của các tham số hình thức] );

• Phần định nghiã các hàm tự tạo

• Hàm main()

Chú ý: Nếu không khai báo đăc trưng của hàm tự tạo thì vị trí định nghĩa các hàm trong chương trình như sau: Nếu trong thân hàm B có lời gọi thực

hiện hàm A thì phần định nghĩa hàm A phải trên phần định nghĩa hàm B.

Ví dụ : Viết chương trình tính số tổ hợp chập k của n :

C k

n = n!/(k!.(n - k)!)

Trang 10

/*Khai bao dac trung cac ham */

long GiaiThua( int );

longToHop( int , int );

Trang 11

III- Cách truyền tham số:

• Việc khai báo các tham số hình thức cho hàm nhằm mục

đích tính toán, thao tác trên nhiều giá trị khác nhau

Ví dụ: Hàm long giaithua(int n): dùng tính giai thừa cho các số

tự nhiên khác nhau.

• Các tham số hình thức sẽ nhận các dữ liệu từ các tham số

thật sự trong lời gọi hàm

• Có 3 cách truyền dữ liệu cho tham số hình thức của hàm:

1 Truyền giá trị cho tham số hình thức

2 Truyền địa chỉ biến cho tham số hình thức

3 Truyền tên biến cho tham số hình thức

Trang 12

1- Truyền giá trị cho tham số hình thức

• Tham số thực sự là một biểu thức tùy ý

• Giá trị của biểu thức được truyền cho tham số hình thức.

• Tham số hình thức phải là biến cùng kiểu với giá trị biểu

thức để nhận giá trị của tham số thực sự

Trang 13

Ví dụ: Tìm bội chung nhỏ nhất 2 số nguyên

Trang 14

2- Truyền địa chỉ biến:

• Tham số thực sự trong lời gọi hàm là địa chỉ một biến

• Tham số hình thức phải là biến chứa địa chỉ của biến truyền

• Biến chứa địa chỉ của biến khác được gọi là Biến con trỏ

(Pointer Variable).

• Cú pháp khai báo biến con trỏ: <Kiểu> * biếncontrỏ

• <Kiểu> của biến con trỏ phải cùng kiểu với biến truyền

• Đối với hàm, Biến truyền có tên thứ 2 là: ( * biếncontrỏ )

Trang 15

Ví dụ: Giản ước phân số

void nhapphanso( int *x , int *y )

{ do{ printf("\nNhap tu va mau : ");

scanf("%d %d", x , y );

} while( *y != 0 );

if ( *y < 0) { *x = - ( *x );

printf(“Nhap phan so: \n “);

nhapphanso( &a , &b );

toigianps( &a , &b );

printf(“\nKet qua: %d/%d”,a,b);

int ucln(int m, int n);

void toigianps( int * , int * );

void nhapphanso( int * , int * );

int ucln(int m, int n)

void toigianps( int *tu , int *mau )

{ int usc = ucln( *tu , *mau );

*tu = *tu / usc;

*mau = *mau / usc;

Trang 16

3- Truyền tên biến cho tham số hình thức:

• Tham số thực sự trong lời gọi hàm là tên biến truyền

• Tham số hình thức tương ứng là một bí danh (hay còn gọi

Tham chiếu ) của biến được truyền

• Cú pháp khai báo tham chiếu: Kiểu &Thamchieu

• <Kiểu> của tham chiếu phải cùng kiểu với biến truyền

Trang 17

Ví dụ: Giản ước phân số bằng tham chiếu

void nhapphanso( int &x , int &y )

{ do{ printf("\nNhap tu va mau : ");

scanf("%d %d", &x , &y );

} while( y != 0 );

if ( y < 0) { x = - x ;

y = - y ; }

printf(“\nKet qua: %d/%d”,a,b);

int ucln(int m, int n);

void toigianps( int & , int & );

void nhapphanso( int & , int & );

int ucln(int m, int n)

void toigianps( int &tu , int &mau )

{ int usc = ucln( tu , mau );

tu = tu / usc;

mau = mau / usc;

Trang 18

Bài tập: Hàm tự tạo

1 Viết chương trình xác định BSCNN của 2 số tự nhiên M, N

theo công thức BSCNN(M,N)= M*N/UCLN(M,N) Trong đó,

xây dựng hàm:

• Tìm UCLN của 2 số nguyên: int UCLN( int M, int N);

• Tìm BCNN của 2 số nguyên: int BCNN( int M, int N);

2 Viết chương trình in ra các số nguyên tố nhỏ hơn hay bằng

n, với n là số nguyên lớn hơn 1 được nhập từ bàn phím

Yêu cầu xây dựng hàm kiểm tra 1 số có là số nguyên tố hay không, hàm này trả về số 0 nếu không là số nguyên tố:

int LaSoNguyenTo( int a);

Trang 19

3 Viết chương trình vẽ ra màn hình tam giác Pascal chứa các hệ số khi khai triển

nhị thức: (a+b) n = C(0, n)a n + C(1, n)a n-1 b + C(2, n)a n-2 b 2 + + C(n,n)b n

Với chiều cao H (2<= H <= 10) nhập vào từ bàn phím

Hướng dẫn:Đoạn trình In tam giác Pascal cân với chiều cao H đã nhập

for (n=0; n < H; n++)

{ /*In các dấu cách: trung điểm cạnh đáy - nửa cạnh đáy hiện tại ứng với n */

for (i = 1, i < (H - n)*2; i++) printf(“ ”);

/*In các giá trị tổ hợp */

for (k = 0; k <= n; k++) printf(“%4ld”, C(k, n));

printf(“\n”);

Trang 20

5 Viết chương trình tính Tổng, Hiệu, Tích, Thương của 2

phân số In kết quả dưới dạng phân số tối giản

Yêu cầu xây dựng các hàm:

• void CongPS(int t1, int m1, int t2, int m2, int &t3, int &m3);

• void TruPS(int t1, int m1, int t2, int m2, int &t3, int &m3);

• void NhanPS(int t1, int m1, int t2, int m2, int &t3, int &m3);

• int ChiaPS(int t1, int m1, int t2, int m2, int &t3, int &m3);

• int UCLN( int m, int n);

• void GianUocPS( int &m, int &n);

Trang 21

IV- HÀM ĐỆ QUI : (Recurve Function)

1 Khái niệm : Hàm P được định nghĩa theo kiểu đệ qui, nếu

trong thân hàm P có lời gọi thực hiện đến chính hàm P.

Ví dụ: Theo định nghiã phép toán giai thừa

(a) 0! = 1! = 1 (b) n! = n * (n-1)! nếu n > 1

Ta có thể định nghĩa hàm tính giai thừa theo kiểu đệ qui:

long GiaiThua(int n)

{

if (n <= 1) return 1; //thành phần dừng return n * GiaiThua (n-1); //thành phần đề qui }

Trang 22

IV- Hàm đệ qui (tt)

2 Hàm đệ qui phải có 2 thành phần:

tham số tiến dần về điều kiện để thực hiện thành phần dừng.

Ví dụ: Tìm UCLN của 2 số nguyên không âm phương pháp Euclide :

(a) UCLN(x, y) = x nếu y = 0 (b) UCLN(x,y) = UCLN(y, phần dư của x/y) nếu y <> 0

Ta có thể định nghĩa hàm tìm UCLN theo kiểu đệ qui như sau:

int UCLN(int x, int y)

{

if (y == 0) return x;

return (ucln(y, x % y));

}

Trang 23

Bài tập đệ qui

1 Xây dựng hàm tính tổng các số nguyên từ 1 đến N, với N

>= 0.

2 Xây dựng hàm tính tổng N các số nguyên lẻ đầu tiên.

3 Tìm UCLN của 2 số nguyên không âm theo công thức sau :

(a) UCLN(x, y) = x nếu y = 0 (b) UCLN(x,y) = UCLN(x, y-x) nếu y >=x (c) UCLN(x,y) = UCLN(x - y, y) nếu x > y

4 Dãy số Fibonacci được định nghĩa như sau:

– F0 =1; F1=1;

– Fn=Fn-2+Fn-1 với n>=2

Xây dựng hàm đệ qui xác định giá trị phần tử thứ N >=0.

Trang 24

Ví dụ : Bài toán Tháp Hà Nội (Tower of HaNoi)

Có 3 cột A, B, C và N điã kích thước phân biệt chồng ở cột A,

điã lớn ở dưới, điã nhỏ ở trên Hãy In ra các bước chuyển

các điã từ A sang C sao cho :

1 Mỗi lần chỉ được chuyển 1 điã

2 Cho phép dùng cột B để chứa tạm các đĩa.

3 Ở các cột luôn luôn là điã lớn ở dưới, điã nhỏ ở trên.

Chúng ta giải bài toán theo kiểu giải quyết từ trên xuống (Top

Down) như sau:

Để chuyển n điã từ A -> C: làm cách nào đó ta chuyển n-1 điã

từ A >B, sau đó chuyển điã lớn nhất còn lại từ A -> C Và rồi lại làm cách nào đó chuyển n-1 điã từ B > C

Trang 25

Nếu n > 0

1 chuyển n-1 điã từ A sang B, lấy C làm trung gian

2 In thông báo chuyển 1 điã từ A sang C

3 chuyển n-1 điã từ B sang C, lấy A làm trung gian

Kết thúc

Trang 26

void main() {

int SoDia;

printf(“Nhap so đia: “);

scanf(“%d”, &SoDia);

ChuyenDia(SoDia,’A’,’B,’C’); getch();

Định dạng
Số trang	26
Dung lượng	157,29 KB