Trong đó, Module 23 trang bị cho người giáo viên những kiến thức phát triển hơn nữa năng lực kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh của mình.. Bản thân tôi, là giáo viên dạy lớp
Trang 1SỞ GD&ĐT LẠNG SƠN CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT
NAM
Văn Lãng, ngày 15 tháng 9 năm 2018
BÀI THU HOẠCH BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN NỘI DUNG
NĂM HỌC: 2018 – 2019
Họ và tên GV nộp bài: Hứa Thị Hạnh
Nhiệm vụ được phân công: Dạy môn Địa Lý
Module: 23
KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ KẾT QUẢ HỌC TẬP CỦA HỌC SINH
I KIẾN THỨC, KỸ NĂNG QUY ĐỊNH TRONG MỤC ĐÍCH VÀ NỘI DUNG CỦA MODULE.
Bồi dưỡng thường xuyên (BDTX) – hiểu ngắn gọn - là chương trình trọng tâm nhằm đánh giá người giáo viên theo chuẩn nghề nghiệp góp phần thiết thực trong công tác phát triển năng lực đội ngũ nhà giáo
Chương trình BDTX bậc Trung học phổ thông (THPT) thiết kế với 41 Module nhằm hổ trợ người giáo viên trong quá trình hoạt động giáo dục của mình Như vậy, qua việc nghiên cứu các module trong chương trình sẽ giúp người giáo viên trang bị cho bản thân những kiến thức chuyên sâu ở các khía cạnh giáo dục Trong đó, Module 23 trang bị cho người giáo viên những kiến thức phát triển hơn nữa năng lực kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh của mình Đây thật sự là một vấn đề quan trọng trong quá trình thực hành nghề sư phạm của người giáo viên THPT
Bản thân tôi, là giáo viên dạy lớp môn Địa lí, bộ môn với rất nhiều đặc thù riêng, qua quá trình nghiên cứu hết sức nghiêm túc của mình về Module
23, tôi xin khái quát lại như sau:
Khi nghiên cứu mục đính của Module 23, về mục tiêu kiến thức bản thân tôi hiểu module đã chỉ rõ sẽ cung cấp cho người giáo viên khả năng nhận biết, phân biệt về một số khái niệm về kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh; trình bày được một số phương pháp và công cụ kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh; nêu được quy trình, cách xử lý kết quả kiểm tra (đánh giá chẩn đoán, đánh giá tổng kết, đánh giá quá trình)
Về mục tiêu kỹ năng, module 23 trang bị cho người giáo viên khả năng thiết kế được một số công cụ kiểm tra, đánh giá; sử dụng được các phương pháp và công cụ sẳn có vào kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh; vận dụng được quy trình và xử lý kết quả đánh giá chẩn đoán, đánh giá tổng kết và đánh giá quá trình
Khi tìm hiểu nội dung, thông qua 13 hoạt động được thiết kế hết sức chặt chẽ của module này, tôi nắm được một số trọng tâm sau:
Hoạt động 1: Tìm hiểu các khái niệm về đánh giá trong giáo dục
Trang 2thống thông tin về hiện trạng, khả năng hay nguyên nhân về chất lượng và hiệu quả giáo dục căn cứ vào mục tiêu dạy học, mục tiêu đào tạo, làm cơ sở cho những chủ trương, biện pháp và hành động giáo dục tiếp theo
- Đánh giá trong giáo dục là quá trình thu thập thông tin, xử lí thông tin
và diễn giải hiện trạng, nguyên nhân, hiệu quả, chất lượng giáo dục theo 2 khía cạnh khác nhau: kết quả học tập đạt được của học sinh so với kết quả học tập của học sinh khác và kết quả học tập đạt được của học sinh so với mục tiêu giáo dục đã đặt ra
Hoạt động 2: Tìm hiểu mục tiêu đánh giá
Mục tiêu đánh giá cần phải căn cứ và thống nhất với mục tiêu giáo dục Mục tiêu tổng quát của đánh giá có thể bao gồm:
- Đánh giá sơ bộ
- Đánh giá quá trình
- Đánh giá tổng kết
Hoạt động 3: Tìm hiểu các hình thức đánh giá
- Đánh giá chẩn đoán
- Đánh giá từng phần
- Ra quyết định
- Đánh giá tổng kết
Hoạt động 4: Tìm hiểu chức năng của đánh giá
* Kiểm tra, đánh giá có ba chức năng:
- Chức năng đánh giá
- Chức năng phát hiện lệch lạc
- Chức năng điều chỉnh
Như vậy, kết quả đánh giá là căn cứ để quyết định giải pháp cải thiện thực trạng, nâng cao chất lượng, hiệu quả dạy học và giáo dục thông qua việc điều chỉnh phương pháp dạy học của giáo viên và hướng dẫn học sinh biết tự đánh giá để điều chỉnh phương pháp học tập
*Thông qua các chức năng này, đánh giá kết quả học tập sẽ là điều kiện cần thiết để:
- Giúp giáo viên nắm đuợc tình hình học tập, mức độ phân hoá về trình
độ học lực của học sinh trong lớp, từ đó có biện pháp giúp đỡ học sinh yếu kém và bồi dưỡng học sinh giỏi, giúp giáo viên điều chỉnh và hoàn thiện phương pháp dạy học
- Giúp học sinh biết đuợc khả năng học tập của mình so với yêu cầu của chương trình, xác định nguyên nhân thành công cũng như chưa thành công, từ
đó điều chỉnh phương pháp học tập, phát triển kĩ năng tự đánh giá
- Giúp cán bộ quản lí giáo dục đề ra phuơng pháp quản lí phù hợp để nâng cao chất lượng giáo dục
- Giúp cha mẹ HS và cộng đồng biết được kết quả GD của từng HS, từng lớp và của cả cơ sở giáo dục
Hoạt động 5: Tìm hiểu mục đích, ý nghĩa và vai trò của kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của HS
* Mục đích của việc kiểm tra, đánh giá
- Công khai hoá nhận định về năng lực và kết quả học tập của mọi học
Trang 3sinh và tập thể lớp, tạo cơ hội cho học sinh phát triển kĩ năng tự đánh giá, giúp học sinh nhận ra sự tiến bộ của mình; khuyến khích, động viên việc học tập
- Giúp cho giáo viên có cơ sở thực tế để nhận ra những điểm mạnh và điểm yếu của mình, tự hoàn thiện hoạt động dạy, phấn đấu không ngừng nâng cao chất lượng và hiệu quả dạy học
* Ý nghĩa của việc kiểm tra, đánh giá
Kiểm tra, đánh giá có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với học sinh, giáo viên và đặc biệt là đối với cán bộ quản lí
+ Đối với học sinh: việc đánh giá có hệ thống và thường xuyên, cung cấp kịp thời những thông tin “liên hệ ngựợc" giúp người học điều chỉnh hoạt động học
+ Đối với giáo viên: Kiểm tra, đánh giá cung cấp cho giáo viên những thông tin “liên hệ ngược ngoài" giúp người dạy điều chỉnh hoạt động dạy + Đối với cán bộ quản lí giáo dục: kiểm tra, đánh giá cung cấp cho cán bộ quản lí giáo dục những thông tin về thực trạng dạy và học trong một đơn vị giáo dục để có những chỉ đạo kịp thời, uốn nắn được những lệch lạc, khuyến khích, hỗ trợ những sáng kiến hay, bảo đảm thực hiện tốt mục tiêu giáo dục
* Vai trò của kiểm tra r đánh giá
Trong nhà trường hiện nay, việc dạy học không chỉ chú trọng đến dạy cái
gì mà cần quan tâm đến dạy học như thế nào Đổi mới phương pháp dạy học là một yêu cầu cấp bách có tính chất đột phá để nâng cao chất luợng dạy học Đổi mới phương pháp dạy học đòi hỏi phải tiến hành một cách đồng bộ từ đổi mới nội dung chương trình sách giáo khoa, phuơng pháp dạy học cho đến kiểm tra, đánh giá kết quả dạy học Kiểm tra, đánh giá có vai trò rất to lớn trong việc nâng cao chất lương đào tạo Kết quả của kiểm tra, đánh giá là cơ sở để điều chỉnh hoạt động dạy, hoạt động học và quản lí giáo dục Nếu kiểm tra, đánh giá sai sẽ dẫn đến nhận định sai về chất lượng đào tạo, tác hại to lớn trong việc
sử dụng nguồn nhân lực Vậy đổi mới kiểm tra, đánh giá trở thành nhu cầu bức thiết của ngành Giáo dục và toàn xã hội ngày nay Kiểm tra, đánh giá đúng thực tế, chính xác và khách quan sẽ giúp người học tự tin, hăng say, nâng cao năng lực sáng tạo trong học tập
Hoạt động 6: Tìm hiểu vị trí của hoạt động kiểm tra, đánh giá trong quá trình giáo dục
Trang 4Kiểm tra, đánh giá" hoặc “đánh giá thông qua kiểm tra" để chứng tỏ mối quan hệ tương hỗ và thúc đẩy lẫn nhau giữa hai công việc này
Hoạt động 7: Tìm hiểu mối quan hệ giữa giảng dạy và đánh giá
Giảng dạy và đánh giá thường được xem là hai mặt không thể tách rời của hoạt động dạy học và chúng có tác dụng tương hỗ lẫn nhau
- Đánh giá học tập cần phải dựa trên nền tảng thông tin mà hoạt động giảng dạy cung cấp
- Chất lương giảng dạy đuợc phát triển liên tục trên cơ sở thường xuyên
xử lí thông tin từ đánh giá học tập, từ sự tìm hiểu yêu cầu, ưu - nhược điểm của người học và từ đánh giá giảng dạy cùng các yếu tố tác động đến học tập của nó
Hoạt động 8: Yêu cầu đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức, kĩ năng của môn học
Chuẩn kiến thức, kĩ năng của chương trình môn học là thành phần của chương trình giáo dục phổ thông nên việc chỉ đạo dạy học, kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức, kĩ năng sẽ tạo nên sự thống nhất, hạn chế tình trạng dạy học quá tải, đưa thêm nhiều nội dung nặng nề, quá cao so với chuẩn kiến thức,
kĩ năng vào dạy học, kiểm tra, đánh giá; góp phần làm giảm tiêu cực của dạy thêm, học thêm, tạo điều kiện cơ bản, quan trọng để tổ chức dạy học, kiểm tra, đánh giá và thi theo chuẩn kiến thức, kĩ năng
Hoạt động 9: Tìm hiểu yêu cầu của Bộ Giáo dục và Đào tạo về đổi mới công tác kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức, kĩ năng của môn học
* Yêu cầu đối mới công tác kiểm tra, đánh giá theo chuẩn kiến thức,
kĩ năng của môn học
Giáo viên đánh giá đúng trình độ học sinh với thái độ khách quan, công minh và hướng dẫn học sinh biết tự đánh giá năng lực của mình;
Trong quá trình dạy học, cần kết hợp một cách hợp lí hình thức tự luận với hình thức trắc nghiệm khách quan trong kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh, chuẩn bị tốt cho việc đổi mới các kì thi theo chủ trương của Bộ Giáo dục và Đào tạo
Thực hiện đúng quy định của quy chế đánh giá, xếp loại học sinh trung
Trang 5học cơ sở, học sinh trung học phổ thông do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành, tiến hành đủ số lần kiểm tra thường xuyên, kiểm tra định kì, kiểm tra học kì cả
lí thuyết và thực hành
Điểm kiểm tra thực hành điểm hệ số 1, giáo viên căn cứ vào quy trình thí nghiệm một bài thực hành (được thống nhất trước trong toàn tỉnh) theo hướng dẫn, rồi thu và chấm lấy điểm thực hành
Các bài kiểm tra định kì (kiểm tra 1 tiết kiểm tra học kì và kiểm tra cuổi năm học) cần được biên soạn trên cơ sở thiết kế ma trận cho mỗi đề
Bài kiểm tra 45 phút nên thực hiện ở cả hai hình thức: trắc nghiệm khách quan và tự luận Bài kiểm tra cuổi học kì nên tiến hành dưới hình thức 100%
tự luận Trong quá trình dạy học, giáo viên cần phải luyện tập cho học sinh thích ứng với cấu trúc đề thi và hình thức thi tốt nghiệp phổ thông mà Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức hằng năm
*
Định hướng chỉ đạo về đổi mới kiểm tra, đánh giá
- Phải có sự hướng dẫn, chỉ đạo chặt chẽ của các cấp quản lí giáo dục
- Phải có sự hỗ trợ của đồng nghiệp, nhất là giáo viên cùng bộ môn
* Cần lấy ý kiến xây dựng của học sinh để hoàn thiện phương pháp dạy học và kiểm tra, đánh giá:
Đổi mới kiểm tra, đánh giá phải đồng bộ với các khâu liên quan và nâng cao các điều kiện bảo đảm chất lượng dạy học
* Phát huy vai trò thúc đẩy của đổi mới kiểm tra, đánh giá đổi với đổi mới phương pháp dạy học
- Phải đưa nội dung chỉ đạo đổi mới kiểm tra, đánh giá gắn với các phong trào khác trong nhà trường:
- Định hướng và yêu cầu chung về đổi mới đánh giá trong chương trình giáo dục phổ thông
- Đánh giá kết quả giáo dục của học sinh ở các môn học và hoạt động giáo dục trong mọi lớp và cuối cấp học nhằm xác định mức độ đạt đuợc mục tiêu giáo dục phổ thông, làm căn cứ để điều chỉnh quá trình giáo dục, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, động viên, khuyến khích học sinh chăm học và tự tin trong học tập
- Đổi mới đánh giá phải gắn với việc thực hiện cuộc vận động “Nói không với tiêu cực trong thi cử và bệnh thành tích trong giáo dục" và gắn với phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực".
- Thực hiện đúng quy định của quy chế đánh giá, xếp loại học sinh; đảm bảo tính khách quan, chính xác, công bằng
- Phải đảm bảo sự cân đối các yêu cầu kiểm tra về kiến thức (nhớ, hiểu, vận dụng), rèn luyện kĩ năng và yêu cầu về thái độ với học sinh và hướng dẫn học sinh biết tự đánh giá kết quả học tập, rèn luyện năng lực tự học và tư duy dộc lập
Hoạt động 10: Tìm hiểu những cơ sở của việc đánh giá kết quả học tập của học sinh
Để đánh giá kết quả học tập của học sinh cần dựa vào mục tiêu môn học, mục đích học tập và mối quan hệ giữa mục tiêu của môn học, mục đích học tập
và đánh giá kết quả học tập:
* Mục đích học tập là những điều học sinh cần có được sau khi đã học
Trang 6xong một đơn vị kiến thức, một quy tắc nào đó
- Hệ thống các kiến thức khoa học, gồm cả các phương pháp nhận thức
- Hệ thống kĩ năng, kĩ xảo
- Khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế
- Thái độ, tình cảm đối với nghề nghiệp, đối với xã hội
* Mục tiêu của môn học là những điểu học sinh cần phải đạt đuợc sau khi học xong môn học
- Lĩnh hội tri thức của nhân loại nhằm đáp ứng nhu cầu nhận thức về tự nhìên và xã hội
- Trang bị kiến thức để đáp ứng nhu cầu về thi tuyển, nghề nghiệp và nhu cầu cuộc sống
- Thu thập những kinh nghiệm sáng tạo để có thể độc lập nghiên cứu và hoạt động sau này
Hoạt động 11: Tìm hiểu những yêu cầu cần đạt được của việc kiểm tra, đánh giá
Bốn trụ cột của một nền giáo dục là: Học để biết, học để làm, học để chung sống và học để khẳng định mình Phương pháp và nội dung đánh giá còn cần phải hướng đến những mục tiêu đáp ứng cả 4 trụ cột trên, có thể xem đây là những định hướng thể hiện tính nhân bản của đánh giá học tập vì chúng hướng đến sự phát triển toàn diện của con người
Hoạt động 12: Tìm hiểu việc triển khai kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh trung học phổ thông
* Quy trình đánh giá gồm những nội dung sau:
- Trình bày vấn đề và mục đích đánh giá
- Xác định đối tượng
- Xác định các loại hình và kĩ thuật đánh giá
- Khai thác và xử lí thông tin
* Quy trình biên soạn đề kiểm tra trong kiểm tra, đánh giá tổng kết
- Xác định mục tiêu của đề kiểm tra
- Xác định chuẩn kiến thức kĩ năng
- Thiết lập ma trận 2 chiều
Hoạt động 13: Tìm hiểu xu thế "đánh giá là để học"
- Tự đánh giá giúp cho giáo viên và học sinh đánh giá được mức độ năng lực nhận thức của học sinh Đẩy mạnh tính hướng đích, tạo điều kiện để người học đạt được mục tiêu học tập
- Quá trình học tập được mở rộng thông qua việc sử dụng phương pháp tự đánh giá, kĩ thuật đánh giá trong việc đánh giá quá trình và kết quả học tập của mình
- Bằng việc thực hành tự đánh giá, người học tham gia đánh giá chính bản thân họ và chia sẽ gánh nặng đánh giá đối với giáo viên
- Với việc thành công trong đánh giá bản thân, họ sẽ khẳng định ảnh hưởng tích cực của tự đánh giá đối với quá trình học tập của mình
- Tự đánh giá là một thành tố cơ bản là phuơng tiện để học sinh có trách nhiệm hơn đối với việc học tập của chính mình
* Một số biện pháp quan trọng phát triển khả năng tự đánh giá mà giáo viên sử dụng có hiệu quả
Trang 7- Chia sẽ các mục tiêu học tập của bài học với học sinh.
- Lập kế hoạch và khuyến khích phản ánh về việc học đã xảy ra và xảy ra như thế nào
- Khuyến khích học sinh ước định công việc của chính mình
- Cố gắng tạo ra bầu không khí thuận lợi bên trong lớp học sao cho việc mắc lỗi đuợc nhìn nhận như là cách thức cải thiện việc học chứ không phải là ghi nhận sự thất bại của cá nhân
- Lồng ghép các mục tiêu học tập vào các cuộc thảo luận với học sinh
- Hỗ trợ học sinh nhận thức được các bước tiếp theo của họ và chia sẻ các chuẩn môn học mà học sinh cần đạt
- Có những hỗ trợ, động viên cần thiết và kịp thời giúp học sinh cải thiện việc học của mình
* Những yêu cầu sư phạm cần tuân thủ khi đánh giá kết quả học tập của học sinh
- Đánh giá phải xuất phát từ mục tiêu dạy học
- Công cụ đánh giá phải đảm bảo mức độ chính xác nhất định
- Đánh giá phải mang tính khách quan, toàn diện, có hệ thống và công khai
- Đánh giá phải đảm bảo tính thuận tiện của việc sử dụng công cụ đánh giá
* Những nguyên tắc khi đánh giá kết quả học tập của học sinh
- Khi đánh giá phải chọn mục tiêu đánh giá rõ ràng, các mục tiêu phải được biểu hiện dưới dạng những điều có thể quan sát được
- Giáo viên cần phải biết rõ những hạn chế của từng công cụ đánh giá để
sử dụng công cụ đánh giá một cách có hiệu quả
- Khi đánh giá, GV phải biết đây chỉ là phuơng tiện để đi đến mục đích, chứ không phải là mục đích
- Đánh giá bao giờ cũng gắn với việc học tập của HS, nghĩa là trước tiên phải chú ý đến việc học tập của học sinh Sau đó mới kích thích sự nổ lực học tập của học sinh, cuối cùng mới đánh giá bằng điểm số
- Đánh giá bao giờ cũng đi kèm theo nhận xét để học sinh nhận biết những sai sót của mình về kiến thức, kĩ năng, phương pháp để học sinh nghiên cứu, trau dồi thêm kiến thức
- Qua những lỗi mắc phải của học sinh, giáo viên cần rút kinh nghiệm để phát hiện ra những sai sót trong quá trình dạy và đánh giá của mình để thay đổi cách dạy sao cho phù hợp
- Trong đánh giá, nên sử dụng nhiều phuơng pháp và hình thức khác nhau nhằm tăng độ tin cậy và chính xác
- Lôi cuốn và khuyến khích học sinh tham gia vào quá trình đánh giá
- Giáo viên phải thông báo rõ các loại hình câu hỏi để kiểm tra, đánh giá giúp HS định hướng khi trả lời
- Phải dựa trên những cơ sở của phương pháp dạy học mà xem xét kết quả của một câu trả lời, một bài kiểm tra, kết hợp với chức năng chẩn đoán hoặc quyết định về mặt sư phạm
- Trong các câu hỏi về mặt định lượng, giáo viên thông qua các câu hỏi yêu cầu học sinh giải thích bằng lời để xác định rõ nhận thức của học sinh
Trang 8- Phương pháp và cách thức tiến hành kiểm tra, đánh giá phải diễn ra trong không khí thoải mái, học sinh cảm thấy tự nguyện, không lo lắng hay sợ sệt
- Không nên đặt những câu hỏi mà bản thân giáo viên không thể trả lời một cách chắc chắn được
- Nên luôn nghi ngờ về tính khách quan và mức độ chính xác của bộ câu hỏi để từ đó chúng ta có thể đưa ra kết quả tối ưu nhất
Như vậy, có thể thấy việc nghiên cứu các vấn đề mà Module 23 bàn tới sẽ giúp cho người giáo viên có thể khai thác hiệu quả hơn nữa năng lực kiểm tra, đánh giá kết quả học tập của học sinh của mình
II NHỮNG VẤN ĐỀ RÚT RA VÀ CÁC BÀI HỌC VỀ LÝ LUẬN, THỰC TIỄN.
Qua các vấn đề đã bàn ở phần I, bản thân tôi tâm đắc nhất là việc Module này đã làm sáng tỏ được vai trò của việc đổi mới phương pháp kiểm tra, đánh giá trong hoạt động giáo dục Vì từ vai trò này, sẽ khẳng định được tính tất yếu của việc kiểm tra, đánh giá cũng như làm cơ sở để xây dựng căn cứ và phương pháp cho việc tổ chức kiểm tra, đánh giá trong nhà trường
Vấn đề này xin trình bày ở 2 khía cạnh:
a Vai trò của kiểm tra đánh giá học sinh trong quá trình dạy và học
Muốn đổi mới căn bản toàn diện chương trình, SGK phổ thông từ năm
2015 theo yêu cầu của Bộ GD&ĐT, thì “mắt xích” cần phải tập trung, nỗ lực nhiều nhất, đầu tư nhiều thời gian, trí tuệ, tiền bạc nhất chính là khâu đổi mới cách thức kiểm tra đánh giá học sinh Trước hết chúng ta phải hiểu kiểm tra đánh là bộ phận không thể tách rời của quá trình dạy học bởi đối với người giáo viên, khi tiến hành quá trình dạy học phải xác định rõ mục tiêu của bài học, nội dung và phương pháp cũng như kỹ thuật tổ chức quá trình dạy học sao cho hiệu quả Muốn biết có hiệu quả hay không, người giáo viên phải thu thập thông tin phản hồi từ học sinh để đánh giá và qua đó điều chỉnh phương pháp dạy, kỹ thuật dạy của mình và giúp học sinh điều chỉnh các phương pháp học
Như vậy, kiểm tra đánh giá là bộ phận không thể tách rời của quá trình dạy học và có thể nói kiểm tra đánh giá là động lực để thúc đẩy sự đổi mới quá trình dạy và học
Đổi mới kiểm tra đánh giá sẽ là động lực thúc đẩy các quá trình khác như đổi mới phương pháp dạy học, đổi mới cách thức tổ chức hoạt động dạy học, đổi mới quản lý… Nếu thực hiện được việc kiểm tra đánh giá hướng vào đánh giá quá trình, giúp phát triển năng lực người học, thì lúc đó quá trình dạy học trở nên tích cực hơn rất nhiều Quá trình đó sẽ nhắm đến mục tiêu xa hơn, đó là nuôi dưỡng hứng thú học đường, tạo sự tự giác trong học tập và quan trọng hơn là gieo vào lòng học sinh sự tự tin, niềm tin “người khác làm được mình cũng sẽ làm được”… Điều này vô cùng quan trọng để tạo ra mã số thành công của mỗi học sinh trong tương lai
b Tại sao người ta nói kiểm tra đánh giá rất quan trọng và kiểm tra đánh giá thế nào thì việc dạy học sẽ bị lái theo cái đó
- Nếu chúng ta chỉ tập trung đánh giá kết quả như một sản phẩm cuối cùng của quá trình dạy và học, thì học sinh chỉ tập trung vào những gì giáo
Trang 9viên ôn và vào những trọng tâm giáo viên nhấn mạnh, thậm chí những dạng bài tập giáo viên cho trước… học sinh chỉ việc thay số trong bài toán mẫu, bắt trước câu văn mẫu … để đạt được điểm số tối đa theo mong muốn của thầy/cô giáo Và như vậy, kiểm tra đánh giá đã biến hình không còn theo đúng nghĩa của nó Bởi khi xây dựng chương trình, người ta cần làm rõ triết lý kiểm tra đánh giá… tức là xác định rõ mục tiêu của kiểm tra đánh giá là gì? Kiểm tra đánh giá xem học sinh có đạt mục tiêu học tập, giáo dục, có đạt được kết quả mong đợi theo chuẩn? Và sử dụng kết quả kiểm tra đó để làm gì? Làm thế nào
để giáo viên cải tiến nâng cao chất lượng quá trình dạy và học nếu không có đánh giá phản hồi từ học sinh?
* Đánh giá kết quả học tập của học sinh là đánh giá mức độ hoàn thành các mục tiêu đã đề ra sau một giai đoạn học tập Nó đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình giáo dục:
- Thể hiện kết quả của quá trình giáo dục và đào tạo: kết quả từng giai đoạn, từng học kỳ, từng năm học
- Tạo cơ sở cho những quyết định sư phạm của giáo viên và nhà trường: giúp giáo viên trong việc đánh giá xếp loại năng lực học sinh, kịp thời có những quyết định khen thưởng – kỷ luật hợp lý
- Giúp bản thân học sinh thấy được kết quả học tập của mình, đồng thời thúc đẩy họ học tập tiến bộ hơn
* Để đánh giá được kết quả học tập, người giáo viên cần phải thu thập thông tin, đối chiếu, so sánh và đi đến kết luận phù hợp
* Muốn quá trình thu thập thông tin có hiệu quả, giáo viên cần phải quan sát học sinh, đặt câu hỏi cho học sinh trả lời, cho đề học sinh làm bài Để có thể đi đến kết luận chính xác, giáo viên cần phải đối chiếu câu trả lời hay bài làm của học sinh với các đáp án, thang điểm hợp lý
Như vậy, đổi mới kiểm tra đánh giá sẽ tác động rất lớn đến việc đổi mới giáo dục hiện nay, điều này được khẳng định trong văn bản chỉ đạo từ các cấp,
có thể thấy rỏ ở Mục 2 điều 11 Nghị định số 75/2006/NĐ-CP ngày 02 tháng 8 năm 2006 của Chính phủ Quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều
của Luật Giáo dục xác định: “Việc đánh giá kết quả học tập, công nhận người học hoàn thành chương trình môn học, cấp học hoặc trình độ đào tạo bằng hình thức kiểm tra, thi kết thúc môn học, thi tốt nghiệp hoặc xét tốt nghiệp; kết quả kiểm tra, thi là một căn cứ chủ yếu giúp nhà trường và các cấp quản lý giáo dục đánh giá chất lượng giáo dục”; Điều lệ trường trung học ban hành
theo quyết định số 07/2007/QĐ-BGDĐT ngày 02/4/2007 của Bộ trưởng Bộ
Giáo dục và Đào tạo ghi rõ: “Học sinh được kiểm tra, đánh giá kết quả học tập, rèn luyện theo Quy chế đánh giá và xếp loại học sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo”- ( Quy chế 40).
Về đổi mới xây dựng đề kiểm tra, văn bản số 4509/BGDĐT-GDTrH của
Bộ Giáo dục - Đào tạo về hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ giáo dục trung học năm học 2015-2016, đã nói rõ về yêu cầu đổi mới trong việc ra đề như sau: Đề kiểm tra bao gồm các câu hỏi, bài tập (tự luận hoặc/và trắc nghiệm) theo 4 mức
độ yêu cầu: Thứ nhất là nhận biết: Nhắc lại hoặc mô tả đúng kiến thức, kĩ năng đã học Thứ hai là thông hiểu: Diễn đạt đúng kiến thức hoặc mô tả đúng
kĩ năng đã học bằng ngôn ngữ theo cách của riêng mình, có thể thêm các hoạt
Trang 10động phân tích, giải thích, so sánh, áp dụng trực tiếp kiến thức, kĩ năng đã biết
để giải quyết các tình huống, vấn đề trong học tập Thứ ba là vận dụng: Kết
nối và sắp xếp lại các kiến thức, kĩ năng đã học để giải quyết thành công tình
huống, vấn đề tương tự tình huống, vấn đề đã học Thứ tư là vận dụng cao:
Vận dụng được các kiến thức, kĩ năng để giải quyết các tình huống, vấn đề mới, không giống với những tình huống, vấn đề đã được hướng dẫn; đưa ra những phản hồi hợp lí trước một tình huống, vấn đề mới trong học tập hoặc trong cuộc sống
Từ vấn đề này, tự liên kết và so sánh với thực tiễn hoạt động giáo dục của đơn vị và bản thân, tôi nhận định:
Ở Nhà trường chúng ta, trong những năm học gần đây đã có những nổ lực rất lớn trong việc đổi mới phương pháp tổ chức kiểm tra, đánh giá học sinh điều đó đã có nhiều tác động tích cực đến tổng thể hoạt động giáo dục của Nhà trường, tạo sự chuyển biến mạnh mẽ trong nhận thức của cả đội ngũ giáo viên
và học sinh Tuy nhiên vẫn còn những mắt xích chưa đồng bộ, xin mạnh dạn trình bày một số nguyên nhân như sau:
Thứ nhất, còn một bộ phận giáo viên và đại đa số học sinh khi tham gia
vào hoạt động kiểm tra, đánh giá vẫn chưa hiểu, chưa xác định rõ triết lý của đánh giá: đánh giá để làm gì, tại sao phải đánh giá, đánh giá nhằm thúc đẩy, hình thành khả năng gì cho người học?
Thứ hai, là đánh giá (chấm điểm) mà không có sự phản hồi cho học sinh.
Giáo viên chấm bài kiểm tra, thường chỉ cho điểm hoặc chỉ phê “sai”, “làm lại” hay chỉ viết ký hiệu sai hay ký hiệu đúng chứ chưa giải thích được rõ cho học sinh biết tại sao sai, sai như thế nào Cũng có nhiều giáo viên chấm bài có
sự phản hồi nhưng phản hồi không đủ, phản hồi tiêu cực, không mang tính xây dựng (Ví dụ, giáo viên phê: làm sai, làm ẩu, không hiểu… làm cho học sinh mất niềm tin, không có động lực để sửa lỗi), làm cho người học chán nản…
Thứ ba, giáo viên sử dụng hầu như rất hạn chế các hình thức đánh giá
mới, hiện đại Trong khi đó, yêu cầu của đổi mới kiểm tra đánh giá là phải áp dụng đa dạng các hình thức đánh giá: đánh giá bằng trắc nghiệm, bằng kiểm tra viết kiểu tự luận, vấn đáp… (ví dụ: đánh giá thông qua sản phẩm, qua hồ sơ học sinh, qua thuyết trình/trình bày, thông qua tương tác nhóm, thông qua các sản phẩm của nhóm…, đánh giá bằng các tình huống bài tập, các hình thức tiểu luận, …, thì giáo viên chưa làm được vì chưa được đào tạo)
Qua đó, theo tôi trong thời gian tới việc kiểm tra đánh giá cần khắc phục các nguyên nhân trên, đồng bộ hóa, chuyên môn hóa toàn bộ hệ thống kiểm tra, đánh giá ở nhà trường Ví dụ: Xây dựng bộ ngân hàng đề chung đủ lớn để đáp ứng các tình huống sư phạm trong việc ra đề, tập huấn kỹ năng, chuẩn mực coi gác kiểm tra cho giáo viên…
Về bản thân tôi, so sánh những nội dung nghiên cứu được từ module này với quá trình hoạt động thực tiễn của bản thân, tự nhận thấy bản thân có những điểm mạnh và hạn chế cần khắc phục như sau:
- Về điểm mạnh:
+ Phối hợp hài hòa giữa kiểm tra mức độ ghi nhớ và kiểm tra khả năng vận dụng Cho đây là điểm mạnh vì trước thềm đổi mới căn bản và toàn diện nền giáo dục hiện nay (có thể hiểu chuyển từ chương trình giáo dục dịnh