Mục tiêu 1. Kiến thức Nêu được mối liên hệ giữa biên độ và độ to của âm phát ra. So sánh được âm to, âm nhỏ. 2. Kĩ năng Làm việc, thảo luận nhóm. Qua thí nghiệm rút ra được: Khái niệm biên độ dao động, độ to nhỏ của âm phụ thuộc vào biên độ dao động. 3. Thái độ Nghiêm túc, cẩn thận, bảo vệ dụng cụ khi tiến hành thí nghiệm. Kích thích tính tìm tòi, nghiêm cứu các hiện tượng vật lí, có ý thức vận dụng vào thực tế. 4. Định hướng phát triển năng lực Năng lực chung: Tự học, giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề. Năng lực chuyên biệt: Tiến hành thí nghiệm, rút ra nhận xét. Chuẩn bị của giáo viên 4 thước thép đàn hồi, được vít chặt vào hộp gỗ rỗng. 4 cái trống, dùi gỗ, quả bóng bàn, giá đỡ. File powerpoint và file Chatr (bảng tương tác). Bảng kết quả thí nghiệm cho 4 nhóm Cách thức thực hiện Độ lệch của quả cầu bấc Biên độ dao động của mặt trống Tiếng trống phát ra a) Gõ nhẹ b) Gõ mạnh Chuẩn bị của học sinh Đọc trước và tìm hiểu bài ở nhà. Thảo luận và trả lời các câu hỏi của giáo viên. Tài liệu hỗ trợ giảng dạy, học tập Phiếu học tập: Sơ đồ tư duy trống, bảng kết quả thí nghiệm.
Trang 1Tiết 13 Bài 12: ĐỘ TO CỦA ÂM
Mục tiêu
1 Kiến thức
- Nêu được mối liên hệ giữa biên độ và độ to của âm phát ra.
- So sánh được âm to, âm nhỏ
2 Kĩ năng
- Làm việc, thảo luận nhóm
- Qua thí nghiệm rút ra được: Khái niệm biên độ dao động, độ to nhỏ của âm phụ thuộc vào biên độ dao động
3 Thái độ
- Nghiêm túc, cẩn thận, bảo vệ dụng cụ khi tiến hành thí nghiệm.
- Kích thích tính tìm tòi, nghiêm cứu các hiện tượng vật lí, có ý thức vận dụng vào thực tế
4 Định hướng phát triển năng lực
- Năng lực chung: Tự học, giao tiếp, hợp tác, giải quyết vấn đề
- Năng lực chuyên biệt: Tiến hành thí nghiệm, rút ra nhận xét
Chuẩn bị của giáo
viên
- 4 thước thép đàn hồi, được vít chặt vào hộp gỗ rỗng.
- 4 cái trống, dùi gỗ, quả bóng bàn, giá đỡ
- File powerpoint và file Chatr (bảng tương tác)
- B ng k t qu thí nghi m cho 4 nhóm ảng kết quả thí nghiệm cho 4 nhóm ết quả thí nghiệm cho 4 nhóm ảng kết quả thí nghiệm cho 4 nhóm ệm cho 4 nhóm Cách thức thực hiện Độ lệch của quả cầu
bấc
Biên độ dao động của mặt
trống
Tiếng trống phát ra
a) Gõ nhẹ b) Gõ mạnh
Chuẩn bị của học - Đọc trước và tìm hiểu bài ở nhà
Trang 2sinh - Thảo luận và trả lời các câu hỏi của giáo viên.
Tài liệu hỗ trợ giảng
dạy, học tập
-Phiếu học tập: Sơ đồ tư duy trống, bảng kết quả thí nghiệm
TIẾN TRÌNH DẠY HỌC
1 Ổn định lớp
- Ổn định lớp
- Giới thiệu các thầy cô giáo về dự tiết học
2 Kiểm tra bài cũ
Chơi trò chơi “ TÚI THẦN KÌ”
Trang 3- GV chia 2 đội chơi, mỗi đội 3 người, dùng bút điện tử đôi kéo từng đáp án đúng
vào vị trí thích hợp cho tới khi hết 3 người, đôị nào thắng sẽ nhận quà
- Kết thúc phần chơi đầu tiên mỗi đội cử 1 người tính nhanh nhất chơi phần thi tiếp
theo
HS chọn 2 đội chơi mỗi đội 3 người thực hiện yêu cầu của giáo viên
Trang 4- Sau 2 phần thi GV nhận xét, khen thưởng HS
3.Bài mới
Hoạt động 1: Đặt vấn đề
- GV cho HS xem một đoạn video clip về các nghệ sĩ trống ở Nhật Bản
- Người nghệ sĩ gõ vào trống, lần đầu gõ nhẹ, lần sau gõ mạnh? Tại sao trống phát ra âm Với cùng một dụng cụ nhưng âm phát ra lúc to, lúc nhỏ Vậy độ to của âm phụ thuộc vào yếu tố nào và phụ thuộc như thế nào? Chúng ta cùng tìm hiểu bài hôm nay: “ Độ to của âm”
Hoạt động 2: Nghiên cứu về biên độ dao động, mối liên hệ giữa biên độ dao động và độ to của âm phát ra
- Phương pháp/Kĩ thuật dạy học: Tiến hành thí nghiệm, đề xuất phương án tiến hành TN, đàm thoại, gợi mở
- Hình thức tổ chức hoạt động: Thảo luận nhóm, cá nhân
Trang 5- Giới thiệu khái quát nội dung của bài.
- Để biết khi nào vật phát ra âm to, âm nhỏ ta tiến hành
TN1:
? HS tìm hiểu SGK nêu dụng cụ tiến hành thí nghiệm
? Làm thế nào để thước phát ra âm thanh
- GV nêu lại cách tiến hành thí nghiệm trong 2 TH
+ Nâng đầu thước lệch nhiều
+ Nâng đầu thước lệch ít
Quan sát dao động của đầu thước mạnh hay yếu và lắng
nghe âm phát ra, các nhóm tiến hành thí nghiệm và
điền kết quả vào bảng thảo luận nhóm
- HS lắng nghe
- Thước thép đàn hồi được gắn vào hộp
gỗ
- Cần làm cho thước dao động bằng cách nâng đầu tự do của thước rồi thả tay ra cho thước dao động
HS tiến hành TN trong 2 TH:
+ Đầu thước lệch nhiều + Đầu thước lệch ít
Và hoàn thành kết quả TN vào bảng thảo luận nhóm
I Âm to, âm nhỏ, biên độ dao động
1 Thí nghiệm 1
- C1:
+ Nâng đầu thước lệch nhiều đầu thước dao động mạnh âm phát ra to
Trang 6- GV gọi 1 HS lên bảng dùng bút điện tử viết lên bảng
kết quả TN
- GV chốt kết quả
- Trong thí nghiệm trên độ lệch lớn nhất của thước so
với vị trí cân bằng là biên độ dao động
- Hoàn thành bảng 1 SGK
+ Nâng đầu thước lệch ít đầu thước dao động yếu Âm phát ra nhỏ
Trang 7? Biên độ dao động là gì?
- GV chốt kiến thức, cho HS ghi bài theo sơ đồ tư duy
- GV giới thiệu con lắc dao động để HS xác định độ
lệch lớn nhất so với vị trí cân bằng
-Là độ lệch lớn nhất của vật dao động so với vị trí cân bằng
-HS lắng nghe GV giới thiệu
Trang 8? Từ những dữ liệu thu thập trên, hãy chọn từ thích hợp
điền vào chỗ trống
? Dự đoán âm phát ra to, nhỏ phụ thuộc yếu tố nào?
- Trống phát ra âm thì mặt trống đã dao động, nhưng rất
- HS hoàn thành C2
- Biên độ dao động
C2: …nhiều (ít)… …lớn (nhỏ)… …to (nhỏ)…
Trang 9khó quan sát được dao động này Khi đó mối liên hệ
giữa độ to của âm và biên độ dao động còn đúng nữa
không? Tiến hành TN 2
? HS nêu dụng cụ tiến hành thí nghiệm
- Quả bóng bàn có tác dụng gì?
- GV yêu cầu HS mỗi nhóm lần lượt tiến hành TN và
hoàn thành kết quả vào bảng thảo luận nhóm
? Quả bóng bàn lệch nhiều chứng tỏ điều gì?
? Hoàn thành bảng thảo luận nhóm và gắn kết quả thảo
luận trên bảng
? Hoàn thành C3
- Dụng cụ TN gồm: Trống, dùi gỗ, giá đỡ, quả bóng bàn
- Do mặt trống khó quan sát dao động nên truyền sang vật dễ dao động hơn là quả bóng bàn
- HS tiến hành thí nghiệm và hoàn thành kết quả bảng thảo luận nhóm
- Mặt trống dao động mạnh
- HS thảo luận hoàn thành bảng thảo luận nhóm
- HS hoàn thành C3
2 Thí nghiệm 2
C3: …nhiều (ít)… …lớn (nhỏ)… …to (nhỏ)…
Trang 10- Từ các TN trên yêu cầu HS hoàn thành KL
- GV chốt kết luận đúng Cho HS ghi bài theo sơ đồ tư
duy
- HS hoàn thành kết luận
- HS khác nhắc lại
- HS chọn hộp quà và trả lời câu hỏi
* Kết luận:
Âm phát ra càng to khi biên độ dao động của nguồn âm càng lớn
và ngược lại
Trang 11- Cho HS chơi trò chơi “ HỘP QUÀ MAY MẮN” để
củng cố kiến thức phần I Âm to, âm nhỏ Biên độ dao
động
Có 2 hộp quà tương ứng với 2 câu hỏi HS chọn hộp
quà rồi trả lời Trả lời đúng sẽ có thưởng
Kết thúc trò chơi GV khen thưởng HS và phát quà
Quay lại với dụng cụ trên bàn, cả 4 nhóm cùng gõ
mạnh vào trống, cảm nhận âm phát ra Vậy độ to của
âm được đo bằng đơn vị nào, dụng cụ đo là gì, tìm hiểu
II Độ to của âm
tương ứng
- HS thực hiện
Hoạt động 3: Tìm hiểu về độ to của âm
Phương pháp/Kĩ thuật dạy học: Đàm thoại, gợi mở
Hình thức tổ chức hoạt động: Thảo luận nhóm, cá nhân
Trang 12HĐ CỦA GV HĐ CỦA HS NỘI DUNG
? Độ cao của âm phụ thuộc vào đại lượng nào? Đơn vị
của nó là gì?
? HS đọc SGK nêu đơn vị của độ to của âm
GV nêu lại và giới thiệu kí hiệu độ to của âm là dB
- Dùng các máy đo độ to để đo độ to của âm
- Độ cao của âm phụ thuộc vào tần số dao động
Đơn vị tần số dao động là Héc (Hz)
- Đơn vị độ to của âm là Đêxiben
II Độ to của một số âm
- Độ to của âm đo bằng đơn vị Đề xi ben
- Kí hiệu: dB
Trang 13- HS đọc và tìm hiểu độ to của 1 số loại âm thanh ở bảng 2 SGK trong vòng 1 phút, sau đó mỗi nhóm sẽ lên kéo độ to của âm tương ứng với loại âm thanh và sử dụng hiệu ứng kính lúp của bảng tương tác kiểm tra đáp án
- Khi độ to của âm lên đến 130 dB trở lên, âm thanh
Trang 14làm cho tai nhức nhối, khó chịu thậm chí có thể làm
điếc tai Người ta gọi độ to của âm ở mức 130dB là
ngưỡng đau có thể làm điếc tai
- GV thông báo, người ta tính toán được rằng nếu âm
thanh phát ra liên tục trong một thời gian dài với độ to
từ 70dB trở lên sẽ gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe và
hoạt động bình thường của con người Người ta gọi độ
to của âm ở mức 70 dB là giới hạn về ô nhiễm tiếng ồn
Khi tiếng ồn từ 70 dB đến 80 dB sẽ gây mệt mỏi, từ 90
dB đến 110 dB thì bắt đầu nguy hiểm đến hệ thần kinh
và từ 120 đến 140 dB có khả năng gây tổn thương đến
cơ quan thính giác và não Vậy có những biện pháp nào
làm giảm ô nhiễm tiếng ồn, chúng ta sẽ tìm hiểu trong
các tiết học sau
- Các bạn hay trêu đùa hét vào tai nhau, hay nghe nhạc
với âm lượng lớn rất nguy hiểm cho tai
? Vậy trong trường hợp tai nghe kém thì dụng cụ nào
giúp ta nghe rõ hơn
? HS về tìm hiểu cấu tạo của máy trợ thính
-HS : máy trợ thính
Trang 16Hoạt động 4: Củng cố
Activote sẽ cho biết:
- HS trả lời đúng/sai
- HS không trả lời
- HS trả lời đúng và nhanh nhất
Tự động chấm điểm tổng các câu hỏi sau khi kết
thúc trắc nghiệm
- Sử dụng phần mềm Activote giáo viên
tạo bộ câu hỏi trắc nghiệm, nội dung ở các bài đã học từ đầu năm, trình chiếu
- Yêu cầu học sinh: nhanh, chính xác
- GV cho điểm học sinh
- 1 Đơn vị độ to của âm là?
- 2 Trong các giá trị về độ to của âm tính ra dB, giá trị nào ứng với ngưỡng đau
- 3 Biên độ dao động là gì?
- 4 Âm thanh phát ra từ một cái trống khi ta gõ vào nó sẽ to hay nhỏ phụ thuộc vào yếu tố nào?
- Kết thúc hoạt động trắc nghiệm, GV tuyên dương cho điểm những HS trả lời chính xác và nhanh nhất
- HS dùng bộ trả lời trắc nghiệm Activote để lựa chọn đáp án đúng
trong 10 giây
1 Đêxiben (dB)
2 130 dB
3 Là độ lệch lớn nhất so với vị trí cân bằng khi vật dao động
4 Biên độ dao động của mặt trống
4 Củng cố, dặn dò
Củng cố
Trang 17- Biên độ dao động là gì? Vật phát ra âm to, âm nhỏ phụ thuộc vào đại lượng nào?
- Đơn vị độ to của âm?
- GV giới thiệu một đoạn video clip về âm thanh trong môi trường nước và chân không Vậy âm thanh có truyền được trong các môi trường này không và có điểm gì khác so với âm thanh trong môi trường không khí? Chúng ta sẽ cùng nhau khám phá trong bài học tiếp theo nhé
Dặn dò
Trang 18RÚT KINH NGHIỆM
………
………
………
………
………