Giáo án điện kỹ thuật trung cấp nghề, được soạn thảo dựa trên chương trình khung của bộ, trong giáo án có một số kiến thức tổng quát được trích ra từ giáo trình điện kỹ thuât.Giáo án điện kỹ thuật trung cấp nghề, được soạn thảo dựa trên chương trình khung của bộ, trong giáo án có một số kiến thức tổng quát được trích ra từ giáo trình điện kỹ thuât.
Trang 1Sau khi học xong bài này người học có khả năng:
- Hiểu được các định luật của mạch điện một chiều;
- Biết được cách cách áp dụng các định luật vào thực tế;
- Áp dụng các định luật vào việc giải các bài toán cụ thể
ĐỒ DÙNG VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
Giáo án, đề cương bài giảng, tài liệu tham khảo
I ỔN ĐỊNH LỚP HỌC: Thời gian: 2 phút
Điểm danh sỹ số : Phát vấn lớp trưởng
II THỰC HIỆN BÀI HỌC
HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
TG
HOẠT ĐỘNG CỦAGIÁO VIÊN
HOẠT ĐỘNG CỦAHỌC SINH
Ngồi yên nghe giáoviên giảng bài
3’
2
Giảng bài mới
( Đề cương bài giảng)
Giới thiệu bài bằngthuyết trình giải thích
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ trả lời câuhỏi và ghi chép
295’
Trang 2Nêu khái niệm, giảithích, liên hệ một số vídụ
Phát vấn học sinh về một
số nguồn điện một chiềutrong thực tế
Thuyết trình, đàm thoại,phát vấn học sinh, lý giảichiều dòng điện bằnghình vẽ
Thuyết trình, đàm thoại,chiếu hình ảnh trực quan
Nêu khái niệm, giải
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ và ghi chépTrả lời những câuhỏi giáo viên đưa ra
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ trả lời câuhỏi và ghi chép
Nhìn lên màn chiếu,Theo giõi lắng nghesuy nghĩ và ghi chép
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ trả lời câu
1 Các khái niệm cơ bản về
điện có chiều và giá trị không
đổi theo thời gian
- Chiều qui ước của dòng điện
Chiều dòng điện quy ước là
chiều chuyển động của các
điện tích dương trong
tốc độ biến thiên của điện tích
q qua tiết diện ngang của một
dẫn bằng thương số giữa cường
độ dòng điện và tiết diện ngang
của vật dẫn
S
I
J
+ Đơn vị của mật độ dòng điện
là A/m2(Ampe/mét vuông)
Trang 3Củng cố kiến thức và kết
thúc bài
Thuyết trìnhĐàm thoại với học sinh
để củng cố kiến thức củabài
Nghe giáo viên hệthống lại bài học
Trả lời các câu hỏicủa GV về nội dung
cơ bản của bài
3’
4 Hướng dẫn tự học Học thuộc lý thuyết về các định luật bản về
mạch điện cũng như ưứng dụng để làm các bàitập mạch địên
2’
Nguồn tài liệu tham khảo - Giáo trình kỹ thuật điện, Đặng Văn Đào, Lê Văn Doanh,
sách dùng cho hệ trung học chuyên nghiệp và dạy nghềNXBGD
- Giáo trình kỹ thuật điện, Nguyễn Văn Chất, Sách dùng cotrường CĐ kỹ thuật NXBGD
- Kỹ thuật điện, lý thuyết và 100 bài giải, Đặng Văn Đào, LêVăn Doanh, NXBKHKT
TRƯỞNG KHOA TRƯỞNG TỔ MÔN Ngày tháng năm 2018GIÁO VIÊN
Trang 5Sau khi học xong bài này người học có khả năng:
- Hiểu được các đại lượng đặc trưng của từ trường;
- Trình bày được các hiện tượng cảm ứng điện từ, định luật, công thức và ứng dụng củahiện tượng cảm wungs điện từ;
- Trình bày được các đặc tính của sắt từ, ý nghĩa đường cong từ hóa, phân loại và ứng dụngcủa vật liệu sắt từ
ĐỒ DÙNG VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
Giáo án, đề cương bài giảng, tài liệu tham khảo
I ỔN ĐỊNH LỚP HỌC: Thời gian: 2 phút
Điểm danh sỹ số : Phát vấn lớp trưởng
II THỰC HIỆN BÀI HỌC
Trang 6Nguồn tài liệu tham khảo - Giáo trình kỹ thuật điện, Đặng Văn Đào, Lê Văn Doanh, sách
dùng cho hệ trung học chuyên nghiệp và dạy nghề NXBGD
- Giáo trình kỹ thuật điện, Nguyễn Văn Chất, Sách dùng co trường
phân tích kết hợp giảithích
Ngồi yên nghe giáoviên giảng bài 3’
2 Giảng bài mới
( Đề cương bài giảng)
Điện từ và cảm ứng điện từ
Thuyết trình, nêu vấn đề,giải quyết vấn đề
Đặt câu hỏi đàm thoạivới học sinh
Đọc cho học sinh ghi vào
vở những nội dungchính, cơ bản
Đặt câu hỏi đàm thoạivới học sinh
thì các đường sức khoảng giữa
hai cực song song và cách đều
nhau, ta bảo đó là từ trường
đều
Từ trường là một dạng vật
chất, có biểu hịên đặc trưng là
tác dụng lực điện từ lên kim
nam châm hay dây dẫn mang
dòng điện đặt trong nó
Để biểu diễn từ trường bằng
hình ảnh ta dùng khái niệm
đường sức từ Đường sức từ là
đường cong vẽ trong từ trường
mà tiếp tuyến mỗi điểm của nó
trùng với kim nam châm đặt tại
điểm đó, chiều của đường sức
từ là chiều hương từ cực
bắc(N) đến cực nam(S) của
kim nam châm Trong thực tế
ngươi ta có thể làm hiện lên
đường sức từ bằng cách: rắc
mạt sắt lên tấm bìa cứng, đặt
vào trong từ trường, gõ nhẹ lên
tấm bìa Khi đó mỗi mạt sắt
nhiễm từ trở thành một kim
nam châm, chiếc nọ nối tiếp
chiếc kia theo các đường sức
từ Bằng các phương pháp đó
người ta thấy rằng đường sức
từ luôn là những đường cong
I
Trang 7- Trình bày được khái niệm về dòng điện xoay chiều 3 pha, nguyên lý tạo ra dòng điện xoaychiều 3 pha và ứng dụng của nó trong máy phát điện;
- Trình bày được cách đấu nguồn điện và phụ tải trong mạch 3 pha
ĐỒ DÙNG VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
Giáo án, đề cương bài giảng, tài liệu tham khảo
HOẠT ĐỘNGCỦA GIÁOVIÊN
HOẠT ĐỘNGCỦA HỌC SINH
1 Dẫn nhập
Dòng điện xoay chiều hình sin là dòng
điện được dùng rộng rãi trong thực tế, nó
có những đặc điểm tính chất như thế nào?
Trong thực tế được dùng ở đâu các thông
số của nó là gì, tính toán các bài toán cụ
thể ra sao? Trong nội dung chương này
chúng ta sẽ nghiên cứu tìm hiểu vấn đề
này một cách cụ thể.
Thuyết trình,tạo tâm thế tốt,dẫn dắt họcsinh vào nộidung mới
Ngồi yên nghe giáoviên giảng bài
3’
2 Giảng bài mới
( Đề cương bài giảng)
1 Nguyên lý tạo ra dòng điện xoay chiều
hình sin một pha
218
Trang 8Thuyết trình,nêu vấn đề,giải quyết vấn
đề
Học sinh lắng ngheghi chép
1.1 Cấu tạo chung máy phát điện xoay
chiều một pha
Máy phát điện xoay chiều một pha thường
có hai bộ phận chính là phần cảm và phần
ứng Phần cảm thường là các nam châm
vĩnh cửu, hoặc nam châm điện có nhiệm
vụ tạo ra các đường sức từ Trong khi đó,
phần ứng được lấy là các cuộn dây giúp
sinh ra dòng điện
Trong trường hợp các loại máy phát điện
có công suất lớn, thì roto thường được lấy
là phần cảm gồm nhiều cặp cực, trong khi
stato là phần ứng bao gồm nhiều cuộn dây
nối tiếp với nhau
1.2 Nguyên lý tạo ra sức điện động xoay
chiều một pha
Máy phát điện xoay chiều hoạt động dựa
theo nguyên lý của hiện tượng cảm ứng
điện từ, khi số đường sức từ xuyên qua tiết
diện của cuộn dây có sự dao động thì dòng
điện cảm ứng bên trong cuộn dây cũng sẽ
đổi chiều luân phiên Có lẽ chỉ cần nghe
qua nguyên lý, chúng ta đã có thể dễ dàng
hình dung ra những bộ phận chính của
máy phát điện xoay chiều
2 Khái niệm về pha và sự lệch pha
2.1 Pha của dòng điện xoay chiều
Nói đến pha của dòng xoay chiều ta
thường nói tới sự so sánh giữa 2 dòng điện
xoay chiều có cùng tần số
Hai dòng điện xoay chiều cùng pha là hai
dòng điện có các thời điểm điện áp cùng
tăng và cùng giảm như nhau
Hai dòng điện xoay chiều lệch pha : là hai
dòng điện có các thời điểm điện áp tăng
giảm lệch nhau
Hai dòng điện xoay chiều ngược pha : là
hai dòng điện lệch pha 180 độ, khi dòng
điện này tăng thì dòng điện kia giảm và
ngược lại
Trang 9Đặt câu hỏiđàm thoại vớihọc sinh
Đọc cho họcsinh ghi vào
vở những nộidung chính, cơbản
Hay phát biểu
về hiện tượngcảm ứng điện
từ là gì?
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ trả lời câuhỏi và ghi chép
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ và ghichép
Học sinh lắng ngheghi chép
2.2 Sự lệch pha của dòng điện xoay chiều
Hai dòng điện xoay chiều lệch pha : là hai
dòng điện có các thời điểm điện áp tăng
giảm lệch nhau
Hai dòng điện xoay chiều ngược pha : là
hai dòng điện lệch pha 180 độ, khi dòng
điện này tăng thì dòng điện kia giảm và
ngược lại.Ký hiệu:
= (t + 1)-(t + 2)=1- 2
+ Nếu = 1 - 2> 0 thì e1 vượt trước e2
+ Nếu = 1 - 2 =0 e1 e2 đồng pha
+ Nếu = 1 - 2 = e1 e2 đối pha
* Kiểm tra 1 tiết
Trang 103 Nguyên lý tạo ra dòng điện xoay chiều
3 pha
45
3.1 Cấu tạo chung của máy phát điện xoay
chiều 3 pha
Máy phát điện xoay chiều 3 pha là một hệ
thống gồm 3 dòng điện xoay chiều có cùng
biên độ cùng tần số, nhưng lệch pha nhau
2/3 Ba cuộn dây của phần ứng đặt lệch
nhau 1/3 vòng tròn trên stato
Chú thích:
1- Vỏ máy phát; 2- Bạc lót; 3- Stato;
4-Giá đỡ; 5- Bộ chỉnh lưu; 6- Bộ điều chỉnh
điện; 7- Vòng tiếp điện; 8- Roto
Phần cảm (ROTO) 1 nam châm điện (được
nuôi bởi dao động 1 chiều) có thể quay
xung quanh trục cố định để tạo ra từ
trường biến thiên
Phần ứng: (STATO): gồm 3 cuộn dây
giống hệt nhau về kích thước, số vòng và
được bố trí trên ṿòng tṛên lệch nhau1 góc
1200
Ngoài ra còn có các nắp, puli, cánh quạt và
bộ chỉnh lưu
Thuyết trình,nêu vấn đề,giải quyết vấn
đề
Đặt câu hỏiđàm thoại vớihọc sinh
Đọc cho họcsinh ghi vào
vở những nộidung chính, cơbản
Nhìn vào hình
vẽ em hãy nêutên các bộphận mà embiết?
Học sinh lắng ngheghi chép
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ trả lời câuhỏi và ghi chép
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ và ghichép
Học sinh lắng ngheghi chép
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ trả lời câuhỏi và ghi chép
3.2 Nguyên lý tạo ra sức điện động xoay
chiều 3 pha
Nguyên tắc: dựa trên hiện tượng cảm ứng
điện từ
Hoạt động:
Khi nam châm quay trong cuộn dây, điện
áp sẽ sinh ra giữa 2 đầu cuộn dây Điện áp
Thuyết trình,nêu vấn đề,giải quyết vấn
đề
Đặt câu hỏiđàm thoại vớihọc sinh
Đọc cho học
Học sinh lắng ngheghi chép
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ trả lời câuhỏi và ghi chép
Trang 11này sẽ sinh ra một dòng điện xoay chiều.
Mối liên hệ giữa dòng điện sinh ra trong
cuộn dây và vị trí của nam châm được chỉ
ra trong hình vẽ Dòng điện lớn nhất được
sinh ra khi cực N và cực S của nam châm
gần với cuộn dây nhất Tuy nhiên, chiều
dòng điện ở mỗi nửa vòng quay của nam
châm lại ngược nhau
Dựa trên nguyên lý trên và để sinh ra
dòng điện một cách hiệu quả hơn, máy
phát điện trên ô tô dùng 3 cuộn dây bố
trí lệch nhau một góc 120 độ trên stato.
Mỗi cuộn A, B, C được đặt chênh nhau
120 độ Khi nam châm quay giữa chúng
dòng điện xoay chiều được sinh ra
trong mỗi cuộn dây Dòng điện bao
gồm 3 dòng xoay chiều được gọi là
“dòng xoay chiều 3 pha”.
sinh ghi vào
vở những nộidung chính, cơbản
Hay phát biểu
về hiện tượngcảm ứng điện
từ là gì?
Nhìn vào hình
vẽ em nào cóthể cho thầybiết nguyên lýlàm việc?
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ và ghichép
Học sinh lắng ngheghi chép
giõi lắng nghe suynghĩ trả lời câu hỏi
và ghi chép
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ trả lời câuhỏi và ghi chép
Theo giõilắng nghe suy nghĩ
và ghi chép
4.1 Mạch 3 pha đấu sao
4.1 Phương pháp giải mạch ba pha nối sao
cân bằng
4.1.1 Nội dung phương pháp
Thuyết trình,nêu vấn đề,giải quyết vấn
đề
Đặt câu hỏiđàm thoại với
Học sinh lắng ngheghi chép
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ trả lời câu
Trang 12Điện áp trên mỗi pha tải: Up =
mỗi pha tải Ud là điện áp dây
Dòng điện pha của tải:
Ip = 3 2p 2p
d p
p
X R
U z
Vì tải nối sao nên: Id = Ip
Đồ thị véctơ vẽ trên hình
học sinh
Đọc cho họcsinh ghi vào
vở những nộidung chính, cơbản
Nhìn vào hình
vẽ em nào giảithích cho thầybiết ý nghĩacủa các côngthức trên?
hỏi và ghi chép
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ và ghichép
Học sinh lắng ngheghi chép
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ trả lời câuhỏi và ghi chép
4.2 Phương pháp giải mạch ba pha nối
tam giác cân bằng
4.2.1 Nội dung phương pháp
Ta có: Ud = Up
Dòng điện pha tải Ip:
2 2
p p
p p
p
p
X R
U Z
33
p p
p p
d
X R
U I
Dòng điện dây: Id = 3Ip
Đặt câu hỏiđàm thoại vớihọc sinh
Đọc cho họcsinh ghi vào
vở những nộidung chính, cơbản
Nhìn vào hình
vẽ em nào giảithích cho thầybiết ý nghĩacủa các côngthức trên?
Học sinh lắng ngheghi chép
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ trả lời câuhỏi và ghi chép
Học sinh lắng ngheghi chép
Theo giõi lắng nghesuy nghĩ trả lời câuhỏi và ghi chépKiểm tra
3
Củng cố kiến thức và kết thúc bài
10’
4 Hướng dẫn tự học
Nguồn tài liệu tham khảo - Giáo trình kỹ thuật điện, Đặng Văn Đào, Lê
Văn Doanh, sách dùng cho hệ trung học chuyên nghiệp và dạy nghề NXBGD
Trang 13- Giáo trình kỹ thuật điện, Nguyễn Văn Chất, Sách dùng co trường CĐ kỹ thuật NXBGD.
- Kỹ thuật điện, lý thuyết và 100 bài giải, Đặng Văn Đào, Lê Văn Doanh, NXBKHKT
TRƯỞNG KHOA
Ngày 11 tháng 10 năm 2017
GIÁO VIÊN
Trang 14Sau khi học xong bài học người học đạt được:
- Trình bày được công dụng, cấu tạo của các loại máy biến áp;
- Trình bày được nguyên lý làm việc, phạm vi ứng dụng và các trạng thái làm việc của máybiến áp
ĐỒ DÙNG VÀ PHƯƠNG TIỆN DẠY HỌC
Giáo án, đề cương bài giảng, tài liệu tham khảo
HOẠT ĐỘNG CỦAHỌC SINH
1 Dẫn nhập
Trong thực tế, do nhu cầu sử dụng,
dòng điện được vận chuyển từ nơi
này đến nới khác, mức độ sử dụng
nên người ta nghiên cứu ra một
loại thiết bị có thể biến đổi được
điện áp, đó là máy biến áp
Đàm thoại, thuyếttrình, phân tích kếthợp giải thích
Ngồi yên nghe giáoviên giảng bài
3’
2 Giảng bài mới
( Đề cương bài giảng)
1 Máy biến áp một pha
Thuyết trình, nêuvấn đề, giải quyếtvấn đề
Học sinh lắngnghe ghi chép 128’
Trang 15Đặt câu hỏi đàmthoại với học sinh
Đọc cho học sinhghi vào vở nhữngnội dung chính, cơbản
Hãy nêu mối quan
hệ giữa dòng điện
và điện áp trongmạch thuần điệntrở, thuần điệndung, tuần điệncảm
Từ các mạch thuầntrên dây hãy liên hệ
để xây dựngphương pháp giảimạch có nhiều phần
tử mắc nối tiếp
Cộng hưởng điện áp
là hiện tượng nhưthế nào, khi nào thìxẩy ra, có các đặcđiểm gì, được ứng
Theo giõilắng nghe suy nghĩtrả lời câu hỏi và ghichép
Theo giõilắng nghe suy nghĩ
và ghi chép
Học sinh lắngnghe ghi chép
Theo giõilắng nghe suy nghĩtrả lời câu hỏi và ghichép
Theo giõilắng nghe suy nghĩtrả lời câu hỏi và ghichép
Theo giõilắng nghe suy nghĩ
và ghi chép
Theo giõilắng nghe suy nghĩtrả lời câu hỏi và ghichép
Theo giõilắng nghe suy nghĩtrả lời câu hỏi và ghichép
1.1 Công dụng và cấu tạo máy biến
áp một pha
May biến áp một pha chính là một
hệ thống biến đổi cảm ứng điện từ
sử dụng để biến đổi dòng điện
xoay chiều từ điện áp này chuyển
thành dòng điện xoay chiều có điện
áp khác Công dụng của máy biến
áp 1 pha đó là có tính năng giúp
tăng hay giảm điện áp trong mạng
lưới điện trong gia đình Nhờ chức
năng đó nên là loại máy biến áp 1
phẩm rất có ích ở việc gia tăng thời
gian dùng của tất cả sản phẩm điện
khác trong cùng mạng lưới điện và
được lắp đặt và sử dụng rất phổ
biến trong đời sống hiện nay
Như vậy, trong mạng lưới điện ở
trong các hộ gia đình thì nhớ lắp
đặt máy biến áp ở thời điểm nào?
Nếu bắt buộc có thì sản phẩm máy
biến áp công suất gì là hợp lý?
Đầu tiên, người tiêu dùng cần xem
xét điện áp trong nhà mình Nếu
thấy chúng không ổn định, tất cả
thiết bị trong hệ thống không thể
hoạt động theo đúng công suất của
cho máy biến áp
- Dây quấn: Được chế tạo từ dây
điện từ có phủ một lớp cách điện
Thiết kế máy biến áp 1 pha thông
Trang 161.2 Các trạng thái làm việc
Máy biến áp có hai trạng thái, máy
biến áp tăng áp và máy biến áp hạ
áp
Máy biến áp tăng áp là máy biến
áp mà điện áp ở cuộn sơ cấp nhỏ
hơn điện áp cuộn thứ cấp
Thuyết trình, nêuvấn đề, giải quyếtvấn đề
Đặt câu hỏi đàmthoại với học sinh
Đọc cho học sinhghi vào vở nhữngnội dung chính, cơbản
Học sinh lắngnghe ghi chép
Theo giõilắng nghe suy nghĩtrả lời câu hỏi và ghichép
2.1 Máy biến áp 3 pha
Máy biến áp 3 pha là một loại thiết
bị điện từ tĩnh được chế tạo ra để
truyền tải năng lượng hoặc đưa các
tín hiệu điện xoay chiều giữa các
mạch điện ( vẫn giữ nguyên tần số)
thông qua hiện tượng cảm ứng điện
từ Máy biến áp 3 pha đóng vai trò
vô cùng quan trọng trong hệ thống
truyền tải điện năng
Máy biến áp 3 pha có chức năng
giống như các loại máy biến áp
thông thường, tuy nhiên chúng có
độ phức tạp hơn rất nhiều các loại
máy khác không cấu tạo máy
Thuyết trình, nêuvấn đề, giải quyếtvấn đề
Đặt câu hỏi đàmthoại với học sinh
Đọc cho học sinhghi vào vở nhữngnội dung chính, cơbản
Học sinh lắngnghe ghi chép
Theo giõilắng nghe suy nghĩtrả lời câu hỏi và ghichép
2.2 Máy biến áp tự ngẫu
Biến áp tự ngẫu là máy biến áp có
cuộn sơ cấp và thứ cấp có liên
quan về điện , không có tính năng
chống giật
Trên thực tế, máy biến áp tự ngẫu
được sử dụng nhiều hơn máy biến
áp cách ly, chiếm đến khoảng 80%
thị phần Bởi lẽ máy đáp ứng được
hầu hết nhu cầu của người sử dụng
với giá thành hợp lý hơn máy biến
áp cách ly!
Thuyết trình, nêuvấn đề, giải quyếtvấn đề
Đặt câu hỏi đàmthoại với học sinh
Đọc cho học sinhghi vào vở nhữngnội dung chính, cơbản
Học sinh lắngnghe ghi chép
Theo giõilắng nghe suy nghĩtrả lời câu hỏi và ghichép
2.3 Máy biến áp hàn
Máy biến áp hàn là loại máy biến
áp xoay chiều có từ thông tản lớn,
bộ tự cảm riêng Trong quá trình
Thuyết trình, nêuvấn đề, giải quyếtvấn đề
Đặt câu hỏi đàm
Học sinh lắngnghe ghi chép