SKKN-Một số biện pháp duy trì sĩ số học sinh

Sản phẩm nghiên cứu khoa học, đã được thẩm định và đánh giá xếp loại của Hội đồng khoa học cấp cơ sở.

PHÒNG GIÁO DỤC& ĐT NGỌC HỒI

TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN VĂN TRỖI

_0O0

SKKN : MỘT SỐ BIỆN PHÁP

DUY TRÌ SĨ SỐ HỌC SINH LỚP 5A TẠI TRƯỜNG TIỂU HỌC

NGUYỄN VĂN TRỖI - XÃ SA LOONG



TỔ KHỐI: 4,5 ĐƠN VỊ: TRƯƠNG TH NGUYỄN VĂN TRỖI

LỜI CAM ĐOAN

Sa Loong, ngày 02 tháng 01 năm 2015

Bằng những kinh nghiệm của bản thân trong quá trình dạy học Tôi đã đúc kết kinh nghiệm và trình bày thành đề tài SKKN và đạng thực hiện tại lớp 5A, Trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi

Bản thân tôi không hề sao chép hay cóp pi để đưa vào đề tài của mình

Tôi xin hứa nếu có sai phạm tôi sẽ chịu hoàn toàn trách nhiệm trường hội đồng

sư phạm

Họ và tên tác giả

Nguyễn Thị Liên

MỤC LỤC

1 Thực trạng và nguyên nhân của công tác duy trì sĩ số học sinh 7,8

III- Kết quả đạt được 12

PHẦN 1 : MỞ ĐẦU

I- Lý do chọn đề tài :

Xã Sa Loong là một trong những địa bàn khó khăn nhất của huyện Ngọc Hồi

tỉnh Kon Tum Ở đây, học sinh chủ yếu là người đồng bào dân tộc thiểu số Việc học của con em họ chưa được coi trọng và thiết thực Quan niệm cho rằng học cũng chẳng mang lại miếng cơm, manh áo cho mình Bởi vậy, tình trạng học sinh vắng học, nghỉ học diễn ra thường xuyên và khá nhiều Vì thế, giáo viên đến lớp không chỉ mang đến con chữ cho các em mà còn phải đóng vai trò chủ động trong việc vận động học sinh ra lớp mỗi ngày Vì điều này, giáo viên chúng tôi đã coi trọng việc duy trì tỉ lệ chuyên cần của học sinh là một việc làm thiết thực, quan trọng hàng đầu đối với mỗi giáo viên đứng lớp Nó là nền tảng giúp các em lĩnh hội kiến thức một cách đầy đủ Nhưng tình trạng học sinh đi học không chuyên cần đã làm ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng của trường nói riêng và chất lượng phổ cập trong toàn xã nói chung Lý do dẫn đến tình trạng này có rất nhiều nguyên nhân như: Học yếu, cha mẹ không quan tâm, cộng đồng dân trí thấp dẫn đến sự bỏ học hoặc đi học không đều của mỗi học sinh xảy ra thường xuyên

Với trách nhiệm của một giáo viên đứng lớp, hay bất cứ người giáo viên chủ nhiệm nào, cũng mong muốn lớp mình được đảm bảo về mặt sĩ số Nhưng thực tế địa bàn xã Sa Loong có rất nhiều thôn, làng vô cùng phức tạp, điều kiện kinh tế khó khăn, học sinh đi học xa trường, hoàn cảnh và điều kiện sống khác nhau, nếu giáo viên không có tính kiên trì và tìm ra nhiều biện pháp khéo léo thì khó mà duy trì sĩ số lớp mình đạt như mong muốn

Vì thế, là một giáo viên chủ nhiệm tôi rất băn khoăn, trăn trở để tìm ra các nguyên nhân và giải pháp nhằm hạn chế số học sinh đang có nguy cơ bỏ học hoặc đi học không chuyên cần là một vấn đề cấp thiết Qua nhiều năm trực tiếp giảng dạy học

sinh ở những vùng dân tộc thiểu số Tôi đã nghiên cứu, lựa chọn đề tài SKKN “Một số

biện pháp duy trì sĩ số học sinh lớp 5A trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi xã Sa Loong”

II- Mục tiêu và phương pháp của đề tài SKKN

1 Mục đích nghiên cứu:

Từ những vấn đề nêu trên, đề tài tìm ra những nguyên nhân và biện pháp để duy trì sĩ số học sinh lớp 5A trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi đạt kết quả tốt nhất Qua đó

đề xuất một số biện pháp hữu hiệu để giáo viên của trường tham gia làm tốt công tác vận động học sinh đi học đều, hạn chế học sinh bỏ học một cách tốt nhất

2 Giới hạn đề tài

Đề tài chỉ tập trung nghiên cứu về một số biện pháp để duy trì sĩ số học sinh tránh tình trạng bỏ học của lớp 5A trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi địa bàn xã Sa Loong năm học 2014 - 2015

3 Đối tượng và khách thể nghiên cứu

1/ Đối tượng nghiên cứu: Tình trạng học sinh vắng học, bỏ học và đi học không chuyên cần của 5A trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi

2/ Khách thể nghiên cứu: Tìm hiểu thực trạng của học sinh trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi địa bàn xã Sa Loong - Ngọc Hồi - Kon Tum

4 Giả thuyết nghiên cứu

Nếu triển khai áp dụng đồng bộ thì hiệu quả duy trì sĩ số của lớp và cuả trường

sẽ đạt kết quả cao hơn

5 Phương pháp nghiên cứu

1/ Nhóm phương pháp nghiên cứu lý thuyết

2/ Nhóm phương pháp nghiên cứu thực tiễn: điều tra, trực quan, nêu gương, hỏi đáp

3/ Các phương pháp hỗ trợ: tính toán, thống kê số liệu học sinh bỏ học của đầu năm và thời điểm hiện tại

PHẦN 2 : NỘI DUNG VÀ BIỆN PHÁP THỰC HIỆN I.Cơ sở nghiên cứu

1 Cơ sở lí luận

Học sinh ở lứa tuổi bậc Tiểu học, tâm lí chưa ổn định, các em rất nghịch hiếu động, chưa làm chủ được bản thân, chưa nhận thức được điều gì là đúng và điều gì là sai, hay bắt chước và chịu tác động của mọi việc xảy ra xung quanh mình, chưa hiểu rõ mục đích của việc học Do đó ý thức tự giác học tập của các em chưa có, thường là đi

học vì sự bắt buộc của gia đình, nên các em thiếu sự cần cù, sự cố gắng vượt qua khó

khăn để học tập dễ sinh ra lười biếng, ham chơi và dẫn đến học yếu, chán học dẫn đến

bỏ học…

Vì thế, giáo viên cần tạo sự hứng thú cho các em Nếu hàng ngày khi đến trường các em được thầy cô ân cần chỉ bảo Trong học tập các em được hoạt động nhóm, được làm thí nghiệm, chơi các trò chơi học tập thì các em sẽ ham học hơn và thích đi học hơn Ngược lại khi học sinh cảm thấy chán ghét môn học, ghét thầy cô chứng tỏ học sinh có tâm lí không bình thường, thậm chí học giảm sút hay học yếu đều rơi vào tình trạng bỏ học hoặc đi học không chuyên cần

2 Cơ sở thực tiễn:

Lớp 5A có tổng số 28 học sinh Trong đó có 3/4 học sinh là người đồng bào dân tộc thiểu số đều con em công nhân và làm nông, điều kiện kinh tế khó khăn, dân chí thấp việc đi học của con em phụ thuộc vào chính bản thân của trẻ, ít được tác động của cha mẹ và người thân Việc vắng học và nghỉ học diễn ra thường xuyên hàng ngày Hơn thế nữa, một số thầy cô đôi lúc chỉ nhồi nhét kiến thức cho học sinh mà quên đi sự quan tâm, an ủi, động viên khích lệ các em Hoặc giáo dục dạy đỗ các em bằng những phương pháp không phù hợp, đưa ra rất nhiều phương pháp giảng dạy mà quên đi việc bồi lấp lỗ hổng kiến thức cho học sinh yếu

Để làm tốt công tác duy trì sĩ số học sinh, chúng ta cần dựa vào từng giai đoạn phát triển của các em, nắm được nhu cầu tâm lí, đoán được các em muốn gì và cần gì,

không nên áp dụng một cách cứng nhắc, dập khuôn về sự phát triển của học sinh trong từng giai đoạn để có biện pháp giáo dục, hỗ trợ tốt nhất về tinh thần và trí lực

Ngoài ra chúng ta cần tạo hứng thú cho học sinh tham gia học tập chủ yếu thông qua các hoạt động thực tế như hoạt động giao lưu, tập thể và nhóm ; Qua sự tác động của môi trường cơ sở vật chất như trường, lớp, qua thái độ của thầy cô, bạn bè Do đó, người giáo viên chúng ta phải tìm ra những giải pháp thích hợp để giáo dục đối với từng đối tượng học sinh, định hướng đúng đắn cho các em trong từng hoạt động học tập và vui chơi bằng những phương pháp thiết thực, phù hợp nhất, tạo một bầu không khí, một môi trường thật thân thiện để mỗi học sinh thấy vui thích và trông đợi được đến trường

Chính vì vậy nên tôi đã suy nghĩ làm thế nào tìm ra các biện pháp hữu hiệu nhất giúp học sinh định hướng được mục tiêu của bản thân mình và xây dựng được cách học tập chăm chỉ hơn

II Giải quyết vấn đề

1 Thực trạng công tác duy trì sĩ số của trường tiểu học Nguyễn Văn Trỗi địa bàn xã Sa Loong.

Trường Tiểu học Nguyễn Văn Trỗi là trường thuộc xã vùng sâu, vùng xa, có năm điểm trường cách xa nhau, địa bàn dân cư rộng, nên việc xây dựng nề nếp, quản

lý học sinh còn gặp nhiều khó khăn Học sinh dân tộc chiếm 92% học sinh toàn trường, phụ hunh phần lớn không biết nói tiếng Kinh thậm chí không biết chữ Vì thế đa số phụ huynh chẳng để ý gì đến chât lượng học tập của con em mình Từ đó các em cũng không xác định được việc học là quan trọng Hơn thế nữa điều kiện kinh tế gia đình các em còn thiếu thốn Đặc biệt là học sinh sinh thuộc thôn Giang Lố II, người dân đi làm rẫy cả tuần mới về nhà một lần, mặc phó cho con cái có đi học hay không cũng chẳng biết Chính vì thế học sinh thường xuyên vắng học hoặc bỏ học dài ngày dễ xảy

ra Bên cạnh đó có một số học sinh chưa qua lớp mẫu giáo, khả năng giao tiếp Tiếng Việt còn nhiều hạn chế ngại giao tiếp cũng là nguyên nhân vắng học

Để việc giúp các em đi học chuyên cần đạt kết quả cao Tôi tiến hành theo dõi việc đi học của học sinh lớp 5A ngay sau một tuần khi tôi nhận lớp.

Cụ thể một tuần của tháng 9 như sau:

- Ở nhà chơi ( bố mẹ lên rẫy không có ai quản lí)

2 Nguyên nhân bỏ học:

a Về phía học sinh

- Học sinh không muốn đến lớp đa số vì lí do như học yếu, ghét tất cả các môn

học, tiếp thu bài chậm không theo kịp chương trình dẫn đến chán nản, lên lớp chỉ ngồi

mà chẳng biết học gì, cuối cùng rơi vào tình trạng ở lại lớp nhiều năm các em cảm thấy xấu hổ rồi bỏ học

- Trẻ em thuộc gia đình nghèo, đông con, những học sinh này thường mặc cảm,

tự ti về hoàn cảnh, tự cho thân phận của mình không bằng bạn bè, tự tách biệt khỏi tập thể, các em luôn cảm thấy lòng tự trọng bị tổn thương và không muốn chơi hoặc giao lưu cùng các bạn nên không hứng thú đến trường

- Phần đa học sinh dân tộc thiểu số, bố mẹ các em không biết chữ, nên không quan tâm đến việc học tập của các em ở nhà, mặc phó cho việc học hành của con cái

- Trẻ em thuộc gia đình thiếu bố (mẹ) hoặc thiếu cả bố lẫn mẹ; Tức là bố mẹ ly hôn hoặc bố mẹ hay cãi nhau Số trẻ em này thường có tính khí bất thường, hờn giận, đánh nhau, tự ti, tự cho mình thua kém và tự xa lánh bạn bè dẫn đến bỏ học

- Học sinh mải chơi điện tử, tụ tập bạn bè không để ý đến việc học ở lớp chốn học thường xuyên

- Học sinh không tiếp thu được bài học trên lớp, chán nản, quạy phá bị thầy cô la nhiều

b Về phía giáo viên

- Biện pháp hỗ trợ của giáo viên chưa kịp thời

- Điều kiện của giáo viên tham gia cộng tác vận động nhân dân còn gặp nhiều khó khăn

- Việc khích lệ tạo hứng thú cho học sinh đến trường còn hạn chế

c Về phía phụ huynh:

- Ít quan tâm đến sự học hành của con cái

- Điều kiện kinh tế gia đình khó khăn

- Nhận thức môi trường học tập thấp

d Về cộng đồng xã hội

- Chưa có biện pháp triệt để, biện pháp tối ưu để vận động học sinh ra lớp

Trong các nguyên nhân trên tôi đã đề cập đến một nguyên nhân chính để nghiên

cứu đó là nguyên nhân" Học sinh hổng kiến thức chán học, chán thầy cô và bạn bè"

nên đã thường xuyên vắng học thậm chí nguy cơ bỏ học

3 Biện pháp duy trì sĩ số học sinh

* Thu hút học sinh bằng nhiều hình thức như:

3.1.Tăng cường bồi dưỡng, kiến thức năng lực của học sinh

- Giáo viên cần xác định được mức độ học sinh yếu kém, học sinh chán học,

không theo kịp chương trình và yếu môn học nào? từ đó xây dựng kế hoạch phụ đạo kịp thời ngay từ đầu năm học Theo dõi mức độ chuyển biến của học sinh theo từng tuần, tháng, để đánh giá sự chuyển biến của các học sinh và đưa ra nhiều hình thức khen ngợi, động viên khuyến khích sự tiến bộ của các em Điều này sẽ giúp các em có hứng thú đi học tốt hơn

- Quan tâm nhiều đến đối tượng học sinh yếu bằng nhiều biện pháp thúc đẩy các

em học tập tích cực hơn

Ví dụ: Đưa những bài kiến thức phù hợp với năng lực của bản thân để câc em thực hiện Khi học sinh làm tốt việc cô giao Các em sẽ cảm thấy mình đang được tin tưởng và trân trọng, các em sẽ hứng thú tham gia học tập chuyên cần hơn

- Chú ý quan tâm hơn các học sinh khác để các em nắm được dần dần kiến thức

cơ bản của chương trình Đây là biện pháp lấp hổng kiến thức, lấy lại cân bằng cách học cho học sinh

- Chọn bạn để giúp mình trong những bài tập khó khăn cũng giúp các em bớt lo

sợ, căng thẳng trong học tập

Khi học sinh đã nắm được kiến thức cơ bản của các môn học, biết cách học thì chẳng có lí do gì học sinh lại thường xuyên vắng học Đây là biện pháp chính trong việc duy trì tỉ lệ chuyên cần một cách tốt nhất

3.2 Tạo sự gần gũi với các em

- Khi một giáo viên quan tâm hết mức đến các em Các em sẽ cảm nhận được mình đang được bao bọc, yêu thương, che chở và không tự ti trước lớp Tạo cho các

em có một môi trường tâm lí thoải mái học tập, vui chơi không bị gò bó Đây cũng là biện pháp hữu hiệu đối với các em học sinh hay nghỉ học

Ví dụ một minh chứng cụ thể tại lớp 5A Có một học sinh đã nghỉ học hai ngày liền không có lí do Tôi không gây áp lực với học sinh này mà đã dùng biện pháp viết

giấy gửi tới em lời động viên khuyến khích như " Chào em Y Hoa Không biết hôm

nay em có bị ốm không mà không tới lớp Cô rất vui khi thấy em có mặt ở lớp trong ngày mai nhé" Quả thật ngày hôm sau em đã đến lớp

- Bạn bè cũng là nguồn động viên khích lệ để các em được vui chơi, chia sẻ giúp các em có môi trường sống lành mạnh Tôi phân công một em Giỏi hoặc Khá kèm một

em Trung bình hoặc Yếu và sắp xếp cho 2 em ngồi cùng một bàn Người ta thường nói

" Học thầy, không tày học bạn" Cách trao đổi giúp đỡ của bạn bè sẽ kéo các em đến gần nhau hơn, tạo hứng thú cho các em đến lớp Đặc biệt khi các em nhận được những lời động viên từ bạn cũng giúp các em có động lực để tiến lên

Qua việc làm trên, tôi thấy tình cảm giữa cô trò đã gắn bó nhau hơn Những em Trung bình, Yếu thường hay nhút nhát, rụt rè nay trở nên mạnh dạn, tự tin hơn Điều

đó giúp các em ham thích đến lớp và hòa nhập với bạn bè, việc học của các em ngày càng tiến bộ hơn

3.3 Nắm hoàn cảnh, gia đình và sở thích của từng học sinh:

- Tìm hiểu qua phiếu thông tin (điều tra sơ yếu lý lịch): Phiếu thông tin này ngoài những thông tin cơ bản: Họ tên bố, mẹ; địa chỉ; thêm cả hoàn cảnh sống; gia đình em đó có mấy người, để nắm được tình hình em đó gặp khó khăn nào, giáo viên

có định hướng hỗ trợ Ví dụ học sinh không có áo ấm ngại đi học vì trời rét Tôi đã tham mưu với ban chỉ huy Liên đội quyên góp, ủng hộ

- Tìm hiểu tính cách các em qua bạn bè trong lớp để nắm bắt được tâm lí, sở thích của từng em, thường xuyên nói chuyện với các em em về những vấn đề các em quan tâm, điều này sẽ giúp các em yêu thích thầy, cô hơn

- Khi có học sinh nghỉ học dài ngày tôi đến ngay gia đình để tìm hiểu nguyên nhân từ gia đình, rồi kết hợp với thôn đến nhà vận động các em đi học lại Nếu em đó

có nguy cơ bỏ học, tôi báo ngay với Ban giám hiệu và trưởng thôn để tìm cách vận động em đó trở lại trường

- Tôi còn tham gia công tác tuyên truyền về hạnh phúc gia đình Một gia đình

êm ấm, hòa thuận, cha mẹ biết chăm lo cho con cái, tạo điều kiện thuận lợi để con em được học hành, biết giáo dục con ích lợi của việc học thì học sinh sẽ học tốt hơn những học sinh có hoàn cảnh khó khăn

- Thường xuyên gặp gỡ phụ huynh để trao đổi tình hình học tập của con cái Khi con mình học giảm sút, phụ huynh cần giúp con em lấy lại niềm tin, giúp con vượt qua khó khăn để lấy lại kiến thức đã mất, động viên con đi học đều, biết cố gắng sẽ thành công

3.4 Tổ chức các hoạt động học tập bằng các phong trào thi đua.

- Thường xuyên tổ chức các hoạt động vui chơi có kèm theo câu hỏi, trong đó phân loại những câu hỏi dễ dành cho học sinh đối tượng này

VD: Ví dụ Trò chơi "rồng rắn lên mây, rồng rắn lên mây Ai mà giỏi Toán, về

đây với mình", quản trò sẽ dừng lại bạn A( HSY) "Bạn hãy đọc cho cả lớp nghe về

bảng đơn vị đo diện tích" Nếu được tán thưởng từ bạn bè học sinh sẽ tự tin trước tập

thể và tạo hứng thú tích cực trong học tập

- Tổ chức các trò chơi dân gian cho các em cùng tham gia trong tiết học nhằm tạo hứng thú thoải mái tránh căng thẳng cho học sinh sau mỗi bài học