Những kinh nghiệm để giúp giáo viên chủ nhiệm lớp xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực, tạo không khí lớp học luôn thân thiện giữa cô và trò. Sản phẩm được đánh giá khá cao trong hội thi giáo viên dạy giỏi cấp tỉnh
Trang 1PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGỌC HỒI TRƯỜNG TIỂU HỌC BẾ VĂN ĐÀN
- -SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG LỚP HỌC THÂN THIỆN, GÓP PHẦN GIÁO DỤC HỌC SINH LỚP 1 TÍCH
Trang 2PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO NGỌC HỒI
TRƯỜNG TIỂU HỌC BẾ VĂN ĐÀN
-SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ BIỆN PHÁP XÂY DỰNG LỚP HỌC THÂN THIỆN, GÓP PHẦN GIÁO DỤC HỌC SINH LỚP 1 TÍCH CỰC
HOẠT ĐỘNG
Chuyên ngành: Giáo dục tiểu học
Ngọc Hồi, tháng 1/2017
Trang 3
LỜI CAM ĐOAN
Chúng tôi xin cam đoan sáng kiến kinh nghiệm này là do chúng tôi tự viết dựa trên những kinh
nghiệm thực tế trong quá trình dạy học và làm công
tác chủ nhiệm của bản thân cùng với việc tham khảo
một số tài liệu có liên quan đến nội dung Xây dựng
trường học thân thiện của ngành.
Chúng tôi xin chịu trách nhiệm trước Ban giám hiệu nhà trường, hội đồng sư phạm và lãnh đạo
Phòng Giáo dục về mọi vấn đề có liên quan.
Họ và tên tác giả
Mai Thị Hiền
Xa Phương
Huấn
Trang 42 Thực trạng việc “Xây dựng lớp học thân thiện, học
sinh tích cực” hiện nay
4.3 Xây dựng lớp học xanh, sạch, đẹp, an toàn: 4
4.4 Dạy và học gắn với việc trang trí, sắp xếp các vật
4.6 Rèn kĩ năng có thói quen cơ bản cho học sinh: 8
4.7 Huy động sự tham gia của cộng đồng: 9
Trang 5I ĐẶT VẤN ĐỀ
Để có một xã hội phát triển bền vững, trước hết phải có những con người
có tri thức, phẩm chất nhân cách, có đạo đức tốt Một trong những cái nôi nuôidưỡng, phát triển tri thức con người đó là trường học
Là những người giáo viên chúng tôi thấy phải: “Làm thế nào để các emchuyên cần hơn, hứng thú học tập hơn? Làm sao để học sinh có kết quả học tậptốt hơn? Làm sao các em có cảm giác: mỗi ngày đến trường là một ngày vui?Làm sao học sinh tự giác, tự tin, tự học, tự quản?
Đối với lớp đầu cấp, các em mới làm quen với hoạt động học tập, sinh hoạttập thể Vì vậy các em cần được định hướng đúng đắn khi tiến hành hoạt động.Muốn thực hiện tốt việc này trước hết người giáo viên phải biết cách tổ chức, tạođiều kiện cho học sinh khi đến trường được an toàn, thân thiện, vui vẻ, tham giamột cách hứng thú trong các hoạt động giáo dục trong nhà trường và tại cộng đồng,với thái độ tự giác, chủ động và ý thức sáng tạo Theo chúng tôi, thực hiện phongtrào “xây dựng trường học thân thiện, học sinh tích cực” cần thực hiện ngay từviệc xay dựng lớp học thân thiện, và là một biện pháp hiệu quả để giúp các em cócảm giác thân thiện, gần gũi, yêu quý lớp học của mình, các em sẽ thích thú hơn,tích cực hơn, học tập tốt hơn, góp phần nâng cao chất lượng học tập của học sinhtrong nhà trường, đặc biệt là học sinh lớp Một và là bước đệm để học sinh tự tinhọc tốt chương trình VNEN sau này
Từ những suy nghĩ đó mà chúng tôi đã cố gắng xây dựng lớp học của mìnhxanh, sạch đẹp, an toàn và thân thiện hơn, giúp học sinh coi lớp học như là ngôinhà thứ hai của mình
Xuất phát từ những lí do trên, chúng tôi đi sâu nghiên cứu tìm hiểu nội
dung “Một số biện pháp xây dựng lớp học thân thiện, góp phần giáo dục học
giáo viên thực hiện tốt việc dạy học với mong muốn tìm ra những biện pháp, giảipháp góp phần nâng cao chất lượng dạy và học đối với học sinh lớp mình giảngdạy
Trang 6II GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
1 Cơ sở lý luận:
Môi trường giáo dục tốt sẽ là nơi học sinh phát triển nhân cách tốt Chính
vì vậy, ngày 22 tháng 7 năm 2008, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phát động phongtrào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện - Học sinh tích cực” rộng khắp trên
cả nước Mục đích là: huy động sức mạnh tổng hợp của các lực lượng trong vàngoài nhà trường để xây dựng môi trường giáo dục an toàn, thân thiện, hiệu quả,phù hợp với điều kiện của địa phương, đáp ứng nhu cầu xã hội và phát huy tínhchủ động, tích cực, sáng tạo của học sinh trong học tập cùng các hoạt động xã hội
một cách phù hợp và hiệu quả (Trích CT số: 40/2008/CT-BGDĐT).
Trước đây, lớp học được trang trí đơn giản, cách trang trí các lớp đềugiống nhau và được duy trì suốt năm học Do vậy không mang lại cảm giác mới
mẻ cũng như không phát huy được tính sáng tạo của giáo viên, học sinh Việc
“xây dựng lớp học thân thiện” là giáo viên và học sinh tự do lựa chọn cách trangtrí cho lớp học của mình Từ đó, các ý tưởng sáng tạo, sở thích và niềm ước mơcủa các em được thể hiện nhiều Bên cạnh đó, môi trường xung quanh cũng ảnhhưởng đến tâm sinh lý của học sinh
Việc trang trí lớp học thân thiện sáng tạo phù hợp với đặc điểm tâm lý họcsinh sẽ tạo cho các em nhận thức về cái đẹp và có ý thức gìn giữ trường lớp củamình sạch đẹp Ở trong môi trường đó, trẻ được tiếp thu tri thức trong một bầukhông khí thân thiện, gần gũi như ở gia đình, điều đó góp phần giúp trẻ được thểhiện mình, có hứng thú trong học tập và đem lại hiệu quả cao trong giáo dục.Trường học, lớp học được coi như ngôi nhà chung, ngôi nhà thứ hai của mình vàcác em thấy được mỗi ngày đến trường, đến lớp là một ngày vui, bản thân các emthêm yêu trường yêu lớp, gắn bó với ngôi nhà chung đó
2 Thực trạng việc “Xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực” hiện nay:
Hiện nay, trong nhà trường để nâng cao chất lượng giáo dục tri thức vàphẩm chất, năng lực cho học sinh Đa số giáo viên thường gặp không ít khó khăn
vì tình trạng học sinh lười học, ham chơi, không chuyên cần, học sinh khôngthuộc bài, không chuẩn bị bài trước ở nhà, nhút nhát, không tích cực tham giathảo luận nhóm Tình trạng này ảnh hưởng nhiều đến kết quả học tập của họcsinh
Thông qua giáo viên chủ nhiệm và hồ sơ sổ sách, chúng tôi khảo sát theongẫu nhiên 30 học sinh lớp 1 của trường về một số nội dung (vào cuối tháng 4năm học 2015-2016), chúng tôi nhận được kết quả như sau:
Số
TT
được khảo sát
Kết quả (%)
1 Duy trì sĩ số học sinh 30 98,76%
2 Có bao nhiêu phụ huynh tham gia trang trí lớp học
cùng giáo viên và học sinh?
30 16,7%
Trang 73 Có bao nhiêu học sinh tham gia các hoạt động giữ
gìn lớp học xanh-sạch-đẹp?
30 53%
4 Có bao nhiêu học sinh tham gia các hoạt động tập
thể, các hội thi của nhà trường?
30 33,3%
5 Có bao nhiêu bạn thích trang trí lớp học đẹp? 30 100%
6 Có bao nhiêu học sinh tự giác trong học tập và
tham gia các hoạt động khác?
là thứ yếu trong quá trình thực hiện công tác giáo dục, giảng dạy ở nhà trườngnên hiệu quả mang lại chưa thể đáp ứng được với nhu cầu thực tiễn của học sinh
Cơ sở vật chất còn thiếu thốn, diện tích phòng học chật hẹp so với số lượnghọc sinh trong lớp, bàn ghế học tập chưa phù hợp với kích cỡ, thể trạng học sinh
Chưa huy động được nhiều thành phần cùng tham gia mà chủ yếu chỉ làgiáo viên và học sinh trong nhà trường
Giáo viên và nhà trường tổ chức các hoạt động giáo dục chưa đa dạng,phong phú và thiết thực
3 Những nguyên nhân
* Nguyên nhân từ phía giáo viên:
Chưa tuyên truyền sâu rộng để cho cha mẹ học sinh hiểu và tham gia; chưachú trọng nhiều đến công tác xây dựng lớp học thân thiện mà chỉ làm mang tínhhình thức
Chưa huy động được nhiều thành phần cùng tham gia vào công tác giáodục
Một số giáo viên còn ngại khó, chưa đầu tư, tìm tòi, suy nghĩ, chưa sángtạo
Trang 8Phương pháp giảng dạy, giáo dục học sinh chưa có nhiều sự đầu tư thiếtthực.
* Nguyên nhân từ phía phụ huynh và học sinh:
Do học sinh còn nhỏ, mới bắt đầu làm quen trường, lớp, chưa thích nghiđược với môi trường học tập ở trường tiểu học
Do ảnh hưởng của phong tục, tập quán trước đây ít quan tâm đến việc họchành của con cái
Một số học sinh chưa chuyên cần, chưa ý thức trong học tập và rèn luyện.Vậy, xây dựng lớp học thân thiện giúp học sinh lớp 1 tích cực hoạt động làmột trong những phương pháp nhằm nâng cao chất lượng giáo dục học sinh màchúng tôi muốn hướng tới
4 Một số biện pháp xây dựng lớp học thân thiện, học sinh tích cực: 4.1.Nâng cao tay nghề của người giáo viên:
Tích cực học tập, đổi mới phương pháp giáo dục để nâng cao trình độchuyên môn Đối với giáo viên dạy lớp 1 cần tích cực rèn luyện chữ viết để chohọc sinh noi theo trong quá trình luyện chữ cho các em, phát âm rành mạch, rõràng giúp học sinh phát âm đọc đúng
Dạy lồng ghép giáo dục kĩ năng sống cho học sinh trong từng tiết dạy vàqua các tiết địa phương
Luôn dự giờ và trao đổi chuyên môn với đồng nghiệp Phối hợp nhiều hìnhthức và phương pháp dạy học trong các tiết dạy như: thảo luận nhóm, đóng vai,hỏi - đáp giúp các em hứng thú học tập không gây nhàm chán cho học sinh
và kĩ năng lãnh đạo, đồng thời chuẩn bị cho học sinh ý thức trách nhiệm khi thựchiện những quyền và bổn phận của trẻ em Hình thành đội ngũ Hội đồng tự quảnbiết quản lý lớp tốt Lớp biết tự giữ trật tự, tổ chức ôn bài 15 phút đầu giờ; biếtgiữ vệ sinh lớp học; biết tự xếp hàng ra vào lớp, Hội đồng tự quản lớp biết nhắcnhở các bạn giữ trật tự khi xếp hàng, khi tham gia các hoạt động tập thể và giữtrật tự trên đường về nhà
Trang 9Xây dựng mối quan hệ tốt đẹp, thân thiện giữa các thành viên trong lớpbằng các hộp thư cá nhân, góc sinh nhật, các hình ảnh ngộ nghĩnh gần gũi, sinhđộng như hoa lá, con vật.
4.3 Xây dựng lớp học xanh, sạch, đẹp, an toàn:
Trang trí góc học tập không chỉ làm đẹp không gian lớp học mà còn giáodục cho các em ý thức thi đua học tập, rèn luyện Ngoài ra còn tạo cho học sinhcảm thấy gần gũi với cuộc sông xung quanh, thoải mái hơn khi ở lớp
Góc thiên nhiên trong lớp để tạo sự thoải mái, không khí trong lành, giúp học sinh biết tên cây, tác dụng của cây đối với môi trường, ích lợi của cây và cách chăm sóc cây.
Vận dụng yếu tố của mô hình trường học mới để tổ chức sắp xếp lớp học.Sắp xếp bàn ghế ngay ngắn, lớp học sạch sẽ, có đủ ánh sáng, thoáng mátvào mùa hè, đủ ấm vào mùa đông
Tạo góc thiên nhiên với nhiều loại cây xanh tươi đẹp để tạo không khítrong lành và giáo dục cho học sinh tình yêu thiên nhiên, giáo dục hướng tới cái
Trang 10đẹp đồng thời giúp học sinh tìm hiểu thêm về ích lợi của cây cối đối với đời sốngcon người.
Xây dựng sơ đồ cộng đồng, góc cộng đồng, nội quy lớp học, xây dựng gócthư viện, hộp thư cá nhân, hộp thư vui, hộp thư cam kết, điều em muốn nói
(Xem phụ lục 1-Một số hình ảnh trang trí lớp và các hoạt động giáo dục ở trường).
4.4 Dạy và học gắn với việc trang trí, sắp xếp các vật dụng, các góc trong và ngoài lớp:
Xây dựng lớp học thân thiện, góp phần giáo dục học sinh lớp Một tích cựchoạt động là sự cụ thể hóa của yêu cầu “Dạy tốt, học tốt” trong hoàn cảnh hiệnnay Dạy tốt không chỉ là hoạt động của các cá nhân giáo viên, mà còn là hoạtđộng của tập thể thầy cô, sự tham gia của gia đình, đoàn thể vào quá trình sưphạm, là tạo môi trường thân thiện cho các em Dạy tốt không chỉ là nói cho các
em nghe, chỉ cho các em làm mà còn tạo điều kiện cho các em nói, để các em tự
đề xuất việc cần làm và tự làm Dạy và học tốt không chỉ là dạy qua sách vở, màcòn qua thực hành, không chỉ hiểu biết mà còn làm, thực hành kĩ năng sống,tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường, tìm hiểu các di tích lịch sử, văn hóa.Dạy tốt, học tốt không chỉ có thầy cô là người dạy, mà chính các em, qua cáchoạt động tích cực trong học tập, hoạt động tập thể, hoạt động xã hội mà giúpnhau tự trưởng thành, tự rèn luyện Các em học sinh không chỉ là đối tượng cầnđược giáo dục mà thông qua hoạt động tích cực của các em, các em chính lànhững người nuôi dưỡng và phổ biến văn hóa dân tộc, truyền thống cách mạngcủa đất nước như trang trí góc Biển Đảo để tuyên truyền nhắc nhở các em hiểubiết về độc lập chủ quyền cũng như những lợi ích mà biển mang lại
Xây dựng góc học tập môn Tiếng Việt, Toán, Tự nhiên xã hội, hoạt độnggiáo dục; trang trí thêm một số hình ảnh hoạt động của lớp, những thông điệp cầngửi gắm đến học sinh
Ví dụ: Dạy toán: tập cho các em đếm số lượng các bạn trong nhóm, tronglớp hoặc đếm các hộp thư; tập cho các em đếm các bông hoa ở vườn trường màlớp đã trồng Dạy Tiếng Việt: tập cho các em nói tên các vật dụng ở các góc trangtrí lớp (thông qua tranh ảnh); hộp thư cá nhân là công cụ giúp cho HS được bày
tỏ ý kiến của mình Những ý kiến của HS có thể là những tình cảm, cảm nhận,mong muốn đề nghị hoặc bất cứ điều gì các em muốn nói về thầy cô, bạn bè, cha
mẹ, nhân viên phục vụ, điều kiện học tập, sinh hoạt và các hoạt động vui chơi…
mà các em không dám nói trực tiếp Qua hộp thư này, người lớn (thầy cô, chamẹ…) sẽ có điều kiện hiểu các em nhiều hơn, đồng thời điều chỉnh các hoạt độnggiáo dục, sinh hoạt sao cho phù hợp Bên cạnh đó, hộp thư này còn có ý nghĩagiúp các em nhận biết mình là một thành viên của nhà trường, có quyền được họctập, quyền được vui chơi, quyền được tham gia ý kiến…) Từ đó các em có ýthức, tự giác và chủ động khi tham gia các hoạt động của chính các em
Giờ giải lao tổ chức cho các em chơi trò chơi: tính nhanh, tìm nhanh cáctiếng có phụ âm đầu bằng các chữ cái đã học có liên quan đến nội dung trang trílớp, vừa giúp các em bớt căng thẳng, vừa gây hứng thú học tập
Trang 11thi văn nghệ, thi các trò chơi dân gian trong các giờ giải lao, các ngày lễ, tết.
Khi tổ chức các hoạt động tập thể thì giáo viên phải tôn trọng, yêu thương,gần gũi, cởi mở, công bằng với học sinh, đảm bảo an toàn về thể chất và tinh thầncho các em, tạo cơ hội cho các em tham gia một cách hứng thú các hoạt độngthực hành, vui chơi; được giao tiếp; tập cho trẻ sự tự tin, ý thích tìm hiểu sự vật
và thói quen đặt câu hỏi
Hoạt động này nhằm tạo mối quan hệ giữa học sinh với học sinh, giữa họcsinh với thầy cô giáo đồng thời tạo sự gắn kết giữa nhà trường với cộng đồng màđặc biệt là với phụ huynh học sinh
Trang 12Ngày hội khai giảng năm học mới.
4.6 Rèn kĩ năng có thói quen cơ bản cho học sinh:
Giáo viên cần nắm vững và vận dụng các phong tục, tập quán văn hóacủa địa phương để xây dựng được sự tin cậy, thân thiện giữa nhà trường vớichính quyền, với nhân dân địa phương, giữa thầy cô giáo với học sinh, giữahọc sinh với học sinh của các dân tộc, các thôn bản khác nhau Hướng dẫn họcsinh tham gia tích cực các câu lạc bộ do trường tổ chức
Tăng cường giáo dục kĩ năng sống thông qua các môn học và các tiết giáodục địa phương, giúp các em có kĩ năng giao tiếp, ứng xử có văn hoá, chung sốnghòa bình, phòng ngừa bạo lực và các tệ nạn xã hội
Rèn luyện kỹ năng ứng xử hợp lý với các tình huống trong cuộc sống, thóiquen và kỹ năng làm việc, sinh hoạt theo nhóm
Rèn luyện sức khỏe và ý thức bảo vệ sức khỏe, kỹ năng phòng, chống tainạn giao thông, đuối nước và các tai nạn thương tích khác
Hướng dẫn học sinh tham gia các hoạt động lao động vệ sinh trường lớp,trồng và chăm sóc vườn hoa, cây cảnh nhằm giáo dục cho các em tình yêu thiênnhiên, yêu lao động, ý thức bảo vệ môi trường
Trang 13Tổ chức trồng và chăm sóc vườn hoa- Đây là hoạt động có sự tham gia của
giáo viên, học sinh và cha mẹ học sinh.
4.7 Huy động sự tham gia của cộng đồng:
Để làm tốt công tác giáo dục, trước hết phải có đội ngũ nhà giáo nhiệttình, năng động, sáng tạo, có tri thức, phẩm chất, năng lực tuy nhiên điều đó chưamang lại hiệu quả toàn diện mà điều quan trọng là cần có sự tham gia của cộngđồng mà đặc biệt là cha mẹ học sinh Chính vì vậy chúng tôi đã phối hợp huyđộng phụ huynh học sinh tham gia một cách tự giác trong hầu hết các hoạt động,phong trào nhằm tạo mối liên kết bền chặt giữa nhà trường, thầy cô giáo với nhândân để dễ tuyên truyền các chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước đến vớinhân dân đồng thời gắn kết trách nhiệm giáo dục con em với mỗi gia đình Thời gian qua, chúng tôi đã vận động sự ủng hộ từ Bạn đại diện cha mẹhọc sinh của lớp, các thầy, cô giáo vào đầu năm học để tất cả học sinh có đủ sách
vở và đồ dùng học tập khi đến trường
Là một trường gần biên giới, kinh tế của người dân đa phần là khó khăn,đặc biệt là học sinh người Brâu, Kdong nên thường xuyên được sự hỗ trợ các cơquan, doanh nghiệp đóng chân trên địa bàn giúp đỡ
Trong các hoạt động, phong trào thi đua của lớp, của trường chúng tôi đềuvận động phụ huynh tham gia nhằm đưa cộng đồng tham gia vào công tác giáodục đồng thời giúp học sinh tích cực, tự tin hơn như hoạt động trang trí lớp, làmvườn hoa, trưng bày mâm cỗ trung thu, tập văn nghệ chào mừng ngày Nhà giáoViệt Nam,
Lớp tổ chức họp phụ huynh 3 lần/ năm nhằm tìm hiểu tâm tư, nguyện vọngcủa phụ huynh Qua đó nhằm khẳng định rằng muốn con em chúng ta có mộttương lai tốt đẹp không việc gì khác ngoài giáo dục