Cái ghẻ Sarcoptes scabeiei Lớp nhện (Arachnida) Bộ ve mạc (Acarina) Họ Sarcoptidae 6 chân 8 chân Đầu ngực bụng dính nhau thành một khối, mặt bụng hơi thẳng, mặt lưng hơi lồi, thân có lông, 8 chân. Có chân được kết thúc bằng: Đực: + 2 đôi chân trước và đôi chân 4 = đĩa hút. + Đôi chân 3 = lông tơ. Cái: + 2 đôi chân trước = đĩa hút. + 2 đôi chân sau = long tơ. Sinh sản: Ban đêm, 35 trứngngày. Vòng đời: Khoảng 1 tháng. Chu trình: 911 ngày. Con cái đào đường hầm giữa lớp sừng và lớp Malpighi trong da. Trứng (3 5 ngày) nở ấu trùng (chui ra khỏi đường hầm vào lỗ chân lông lột xác) Nhộng. Mùa lạnh có thể sống ngoài ký
Trang 1Tên Lớp- Bộ - Họ Ấu trùng Nhộng Con trưởng thành Chu trình – Sinh học
Cái ghẻ
Sarcoptes scabeiei
Lớp nhện (Arachnida)
Bộ ve mạc (Acarina)
Họ Sarcoptidae
6 chân 8 chân -Đầu ngực bụng dính nhau thành
một khối, mặt bụng hơi thẳng, mặt lưng hơi lồi, thân có lông, 8 chân
- Có chân được kết thúc bằng:
-Đực:
+ 2 đôi chân trước và đôi chân 4 = đĩa hút
+ Đôi chân 3 = lông tơ
-Cái:
+ 2 đôi chân trước = đĩa hút
+ 2 đôi chân sau = long tơ
-Sinh sản: Ban đêm, 3-5 trứng/ngày
-Vòng đời: Khoảng 1 tháng
- Chu trình: 9-11 ngày
-Con cái đào đường hầm giữa lớp sừng và lớp Malpighi trong
da
-Trứng (3 -5 ngày) nở ấu trùng (chui ra khỏi đường hầm vào lỗ chân lông lột xác) Nhộng
Mùa lạnh có thể sống ngoài ký chủ, không ăn
-Phân bố: Mọi nơi, nhất là
nước đang phát triển
Quanh năm, mọi lứa tuổi
-Nguồn bệnh: người bệnh,
chăn, mùng, quần áo
- Đường lây: tiếp xúc trực
tiếp, gián tiếp
- Ngứa -Vị trí:
+ Kẻ tay, mặt trước cổ tay, rốn, dương vật, vú, đùi
+ Ở người suy nhược:
khắp cơ thể, da đỏ, ngứa
dữ dội, có đám vảy cứng màu vàng
-Khám: có đường hầm ở
vị trí ngứa, 10-15mm, nỏi
rõ hớn khi cho đ xanh methylene
- Lâm sàng: Ngứa, mụn nước ở đầu đường hầm
- Cận lâm sàng: chích mụn nước bắt cái ghẻ xem trên kính hiển vi
- Nguyên tắc:
+ Phải điều trị tất cả người
bị bệnh trong gia đình, phòng tập thể
+ Thuốc + vệ sinh cá nhân Luộc quần áo, giặt sạch chăn, chiếu, cất 5-7 ngày
-Thuốc: DEP (Diethyl phtalas)
- Cấp 0: Vệ sinh giường chiếu sạch sẽ
- Cấp 1: Vệ sinh cá nhân, không sử dụng chung chăn màn, quần áo với người bệnh
- Cấp 2: Điều trị cho người bệnh Đến khám cơ
sở y tế
-Cấp 3: Điều trị biến chứng bội nhiễm nếu có
Trang 2Tên Lớp-Bộ-Họ Hình thể Chu trình – Sinh học
Ghẻ thân dài
Demodex folliculorum
Demodex brevis
( ghẻ mụn trứng cá )
Họ Dermodecidae Con trưởng thành:
0,3-0,4mm (đực < cái) + Phần đầu: 4 đôi chân ngắn
+ Phần nửa sau: thon dài, phủ lớp vảy, miệng hình kim
-Vị trí giao phối, đẻ trứng: Nan lông, tuyến bã ( mặt mũi, lông mi, lông mày…) Có thể rời nan lông lên da
- Số lượng: khoảng 25 trứng/ nang long
- Vòng đời: Vài tuần
- Chu trình: 14-18 ngày
Trứng (3-4 ngày) Ấu trùng 3 đôi chân (7 ngày) tiền thanh trùng thanh trùng con trưởng thành
-Phân bố: Mọi nơi Tỷ lệ:
người lớn tuổi cao, trẻ em
ít
- Nguồn bệnh: người
bệnh, dụng cụ vệ sinh
- Đường lây: Trực tiếp
người – người, gián tiếp,
người – dụng cụ vệ sinh
- Không rõ rang
- Ghẻ mụn trứng cá ở mặt mũi, mi mắt
- Chỗ viêm sung, ngứa
- Lâm sàng: dễ nhầm lẫn
do vi khuẩn
- Cận lâm sàng: quyết định
+ Bệnh phẩm: lông mi, lông mày, nặn hay kẹp nhân mụn + KOH 10% soi trên kính hiển vi
Uống -Ivermectin -Tetracyline
- Cấp 1: Vệ sinh cá nhân, loại bã nhờn ở nang lông,
bề mặt da, không thoa kem nhiều dầu
- Cấp 2: Khám và điều trị
ở cơ sở y tế
Trang 3Tên Lớp-bộ Trứng Ấu trùng Nhộng Con trưởng thành Sinh học – Chu trình
Bọ chét -Lớp côn trùng
(Insecta)
-Bộ bọ chét
(Siphonatera)
-Màu trắng đục hình trái xoan
- 0,3-0,5mm
-Giống hình con sâu
- 3-5mm
Giống con trưởng thành nhưng nằm trong bao
-Thân dẹp, dài 1,5mm-4mm
-Đầu: có miệng, mắt, lông, gai lược
- Ngực: có 3 đốt chứa 3 đôi chân Ức 2 ở dưới ngực có thê chẻ đôi
- Bụng: 10 đốt, con cái có túi chứa tinh ở 2 đốt cuối,đực có gai giao hợp
- Sống tạm thời: ĐV có XS máu nóng
- Truyền nhiều ký chủ
- Phạm vi phát tán khoảng 300m
- Vòng đời: khoảng 10 tháng
- Để trứng trên sàn nhà, lông thú, rác Trứng (1 tuần) ấu trùng ( ăn cặn bả
ký chủ, lột xác) nhộng (1-2 tuần)
con trưởng thành
PHÂN LOẠI
Có 2 lược: 1 ở hàm, 1 ở ngực Răng lược hàm 1 tương đương
2 Trán dẹt
Ctenocephalides felis
( ở mèo ) Răng lược hàm 1 ngắn hơn 2
Trán dồ
Ctenocephalides canis ( ở chó )
Không lược Trung ức không chẻ đôi có 1 gai dưới mắt Pulex irritans
Trung ức chẻ đôi
Có hang lông hình V ở sau mắt
Xenopsylla cheopis
VAI TRÒ CỦA BJ
CHÉT TRONG Y
HỌC
1.Truyền bệnh dịch hạch -Do vi trùng Yersinia pestis
- Gây bệnh chính ở chuột, tình cờ truyền qua người
2.Truyền bệnh Rickettsia 3.Truyền vi khuẩn và virus 4.Truyền bệnh giun sáng
Trang 45.Truyền Trypanosoma trong các loài gặm nhấm 6.Bọ chét đốt
7 Bọ chét ký sinh trong da ( Tunga penetrans)
BÀI TRỪ VÀ PHÒNG
NGỪA
-Rắc hóa chất diệt vào nơi sống của chuột để diệt bọ chét
-Diệt chuột: thuốc hay đánh bẫy
MUỖI
phao ở 2 bên
Trứng hình thoi, rời, không phao
Trứng đóng thành bè, không có phao
Trứng hình giống cái chai, thành bè
Ấu trùng (bọ gậy) -Không có ống thở mà có
2 lổ thở trên đốt thứ 8
-Nằm song song với mặt nước
-Ở đốt thứ 8 có ống thở rộng, ngắn
-Trên ống thở có 1 túm lông
-Nằm chênh góc với mặt nước
- Ở đốt thứ 8 có ống thở hẹp, dài
- Trên ống thở có nhiều túm lông
- Nằm chênh góc với mặt nước
- Ống thở ở đốt thứ 8 dài, hẹp đầu, có móc để cắm vào bèo hút khoong khí
- Không ngoi lên mặt nước
Muỗi trưởng thành -Màu: Đen, cánh có đốm
-Cách đậu: Thân làm thành 1 góc với mặt phẳng đậu
-Con đực: Râu rậm
XBH dài = vòi, đốt chót
phình to
- Con cái râu thưa, XBH dài = vòi, đốt chót không phình to
- Thân và chân có dốm trắng tạo thành khoang trắng đen
- Thân song song với mặt phẳng đậu
- Con đực: Râu rậm
XBH dài hơn vòi, đốt
chót không phình
- Con cái râu thưa, XBH = 1/6 vòi, đôt chót không phình to
- Màu vàng lợt hoặc nâu
- Thân song song với mặt phẳng đậu
- Con đực: Râu rậm
XBH dài hơn vòi, đốt
chót không phình
- Con cái râu thưa, XBH = 1/6 vòi, đốt chót không phình to
- Thân, chân, cánh có vẫy phủ màu nâu xẩm và nâu nhạt
- Thân x=song song với mặt phẳng đậu
- Con đực: râu rậm
XBH dài hơn vòi, đốt
chót không phình to -Con cái râu thưa, XBH = 1/6 vòi, đốt chót không phình to
Nơi đẻ trứng Đẻ trứng nơi nước lặng Đẻ trứng ở những dụng cụ
chứa nước tạm thời hoặc
Đẻ trứng nơi nước lặng, bẩn
Dể trứng ở nơi nước có thực vật, đầm lầy, mương
cỏ, trứng dính vào mặt
Trang 5nơi có nước lên xuống, nước trong
dưới của cây, gần sát mặt nước
Giờ hoạt động đốt mồi Suốt ngày Ban ngày ( buổi sang và
chiều )