ĐỘNG vật CHÂN KHỚP (ký SINH TRÙNG) (chữ biến dạng do slide dùng font VNI times, tải về xem bình thường)

Moỏi lieõn heọ naứy bao goàm ẹVCK thuự y gaõy taực haùi ủeỏn sửực khoỷe ngửụứi Nghieõn cửựu ẹVCK caàn keỏt hụùp vụựi caực ngaứnh khaực nhử sinh thaựi hoùc, khớ tửụùng-thuỷy vaờn, ủũa lyự

ĐỘNG VẬT CHÂN KHỚP

Y HỌC

ẹũnh nghúa

ẹVCK Y hoùc laứ khoa hoùc nghieõn cửựu caực moỏi lieõn heọ giửừa ẹVCK ủeỏn sửực khhoỷe cuỷa ngửụứi Moỏi lieõn heọ naứy bao goàm ẹVCK thuự y gaõy taực haùi ủeỏn sửực khoỷe ngửụứi

Nghieõn cửựu ẹVCK caàn keỏt hụùp vụựi caực ngaứnh khaực nhử sinh thaựi hoùc, khớ tửụùng-thuỷy vaờn, ủũa lyự, hoựa hoùc, thoỏng keõ, dũch teó, vi sinh y hoùc, virus hoùc, kyự sinh hoùc, sinh hoùc, thuự y,

noõng nghieọp, ủoọng vaọt hoùc v.v

Chân khớp = Chân đốt = Tiết túc = Arthropoda

PHÂN LOẠI

Ngành:

Lớp:

ARTHROPODA = Độâng Vật Chân Khớp

INSECTA = Côn trùng ARACHNIDA = Nhện CRUSTACEA = Giáp xác CHILOPODA = Đa túc, nhiều chân PENTASTOMIDA = Giun lưỡi, miệng móc

INSECTA = Coân truøng

ARACHNIDA = Nheän

CRUSTACEA = Giáp xác

CHILOPODA = Đa túc, nhiều chân

PENTASTOMIDA = Giun lưỡi, miệng móc

 Đối xứng

 Không xương sống

 Chân có khớp

 Chức năng của da

 Lớp vỏ bằng chitin

 Chức năng của xương

ĐẶC ĐIỂM CƠ THỂ HỌC

- Dựng hình

- Chống đở cơ thể

- Nơi bám của cơ

Bộ xương ngoài (Exoskeleton)

Cơ thể chia 3 phần rõ rệt: đầu, ngực bụng

CƠ THỂ HỌC LỚP CÔN TRÙNG

Cơ quan nội tạng

CƠ THỂ HỌC LỚP CÔN TRÙNG

Hệ hô hấp

CƠ THỂ HỌC LỚP CÔN TRÙNG

SINH HỌC

CHU TRÌNH PHÁT TRIỂN

Tr ëng thµnh

Trøng

Ê u trïng Nhéng

Ê u trïng

KÐn

Chu tr×nh ph¸t triÓn

BiÕn th¸i hoµn toµn

BiÕn th¸i kh«ng hoµn toµn

Tr ëng thµnh

(Êu trïng)

Chu tr×nh ph¸t triÓn

TS NGÔ HùNG DũNG

VAI TROỉ TRONG Y HOẽC

Chiếm đoạt máu: giòi ruồi, Tabanidae

i Gây bệnh

Ký sinh : Sarcoptes scabiei, Tunga penetrans,

Gây độc, dị ứng: ong, bọ cạp, rết, kiến, mạt, nhện

Gây sợ hãi

i G©y bÖnh

i G©y bÖnh

i G©y bÖnh

Ký sinh Pediculus humanus > Pediculus capitis

i G©y bÖnh

Ký sinh Phthirus pubis (inguinalis)

i G©y bÖnh Ngo¹i ký sinh RỆP GIƯỜNG Cimex lectularius

Gây độc, dị ứng: ong, bọ cạp, rết, mạt, kiến, nhện

G©y sî h·i

 Vector

ĐVCK hút máu và truyền tích cực tác nhân gây bệnh từ động vật này sang động vật khác

Chuyển đổi giai đoạn phát triển

Tăng sinh và chuyển đổi giai đoạn

Vi trùng, virus Giun chỉ

KST sốt rét

Paederus sp

§iÒu trÞ: uèng kh¸ng viªm + kh¸ng histamine

+ kh¸ng sinh nÕu cÇn

BIỆN PHÁP MÔI-SINH

BIỆN PHÁP HÓA HỌC

BIỆN PHÁP SINH HỌC

KIỂM SOÁT ĐVCK Y HỌC

Làm mất cân bằng sinh thái và duy trì sự mất cân bằng bất lợi cho ĐVCK có hại

Dập dịch nhanh – Phòng ngừa ngắn do độ tồn lưu kém

Permethrine: đang sử dụng tốt

Sự dụng thiên địch: mầm bệnh, kẻ thù

BIỆN PHÁP DI TRUYỀN

Vô sinh con đực

THU THẬP, BẢO QUẢN VÀ GỞI MẪU ĐVCK

1 Mục đích

1 Định danh, phân loại

2 Điều tra mật độ – nhịp độ tấn công

3 Nghiên cứu sinh học – sinh thái

4 Lập bản đồ phân bố – khu hệ

5 Điều tra dịch tễ

6 Lưu mẫu học tập

A MUỖI

- Muỗi trưởng thành

Bắt bằng ống nghiệm hoặc ống hút

2 Phương pháp thu thập

Bắt bằng máy hoặc bẫy đèn, bẫy hóa chất có gắn động cơ Bắt tự nhiên hoặc mồi người

- Ấu trùng

Bắt bằng vợt, ca múc nước

B RUỒI

C BỌ CHÉT

2 Phương pháp thu thập

Bắt bằng vợt lưới

Bẫy chuột và chải lông chuột, thu hồi bọ chét

TS NG¤ HïNG DòNG

Nếu muỗi đã chết, giữ cố định giữa 2 miếng bông

gòn, cho vào hộp nhỏ hoặc ống nghiệm, có chất

chống nấm

- Ấu trùng

Nếu muốn nuôi tạo dòng mới, chứa trong nước lấy tại nơi bắt

4 Bảo quản

Làm tiêu bản cho ĐVCK cần bảo quản:

Lưu giữ tiêu bản trong phòng có máy điều hòa, chống ẩm mốc

Lưu giữ tiêu bản trong tủ, hộp chuyên biệt dùng lưu trữ ĐVCK

Làm tiêu bản khô: gắn mẫu bằng kim

Làm tiêu bản ướt: gắn mẫu trêm lame hoặc cố định trong formol hay cồn

TS NG¤ HïNG DòNG