Giáo án lịch sử 11

- Hiểu rõ những cải cách của Thiên hoàng Minh Trị thực chất là một cuộc cách mạng tư sản, đưa nước Nhật phát triển sang gia đoạn đế quốc chủ nghĩa. - Thấy được chính sách xâm lược của giới thống trị Nhật Bản cũng như các cuộc đấu tranh của GC VS cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX

Trang 1

PHẦN MỘT: LỊCH SỬ THẾ GIỚI CẬN ĐẠI (TIẾP THEO)

Chương I: CÁC NƯỚC CHÂU Á ,CHÂU PHI VÀ KHU VỰC MĨ LA TINH

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng: Nhận thức rõ vai trò, ý nghĩa của những chính sách cải

cách đối với sự phát triển của xã hội, đồng thời giải thích được vì sao CNĐQ thường gắn vớichiến tranh

3 Về kĩ năng: Nắm vững và biết giải thích các khái niệm “cải cách”, biết sử dụng lược đồ

để trình bày các sự kiện có liên quan đến bài học

II Chuẩn bị của GV và HS.

- Lược đồ về sự bành trướng của đế quốc Nhật cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX

III Tiến trình tổ chức dạy học.

1.Giới thiệu khái quát về chương trình lịch sử lớp 11

Chương trình lịch sử lớp 11gồm các phần

+ Lịch sử thế giới cận đại phần tiếp theo

+ Lịch sử thế giới hiện đại từ 1917 – 1945

Lịch sử Việt Nam 1858 – 1918

2.Dẫn dắt vào bài mới.

Trong bối cảnh chung của các nước phương Đông vào giữa thế kỉ XIX đứng trước nguy cơxâm lược của chủ nghĩa tư bản thực dân phương Tây nhưng với Nhật Bản lại thoát ra số phậncủa một nước thuộc địa và phụ thuộc rồi trở thành một đế quốc hùng mạnh ở khu vực Châu

Á Vậy xuất phát từ nguyên nhân nào mà Nhật Bản có được điều đó ? Chúng ta cùng tìm hiểu bài1

3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp.

TG Hoạt động của Thầy Hoạt động của trò Kiến thức cơ bản

Hoạt động 1:hoạt động cá

nhân

GV: Giới thiệu: Nhật Bản là

một quần đảo ở Đông Bắc Á

trải dài theo hình cánh cung với

đảo lớn nhỏ, trong đó có 4 đảo

lớn : Hônsu, Hocai đo, Kyusu

và Sikôku

- Vào nữa đầu thế kỉ XIX chế

độ PK NB khủng hoảng suy

yếu.Thiên Hoàng có vị trí tối

cao song quyền lực thực tế nằm

trong tay tướng quân (Sôgun)

Đến giữa TK XIX chế độMạc Phủ ở NB lâm vàokhủng hoảng, suy yếu trầmtrọng

- Kinh tế:

Trang 2

trị, xã hội Nhật Bản cuối TK

XIX NTN ?

- GV: Sự suy yếu của dẫn đến

hậu quả nghiêm trọng gì ?

GV:Yêu cầu đặt ra cho Nhật

Bản lúc này là phải lựa chọn 1

trong 2 con đường: hoặc duy trì

CĐ PK lạc hậu, hoặc phải cải

cách để phát triển

Hoạt động 2: hoạt động

nhóm

- Trước hết GV giới thiệu về

Thiên hoàng Minh Trị

- Chia cả lớp thành 6 nhóm, tìm

hiểu vấn đề sau:

N1: tìm hiểu cải cách về chính trị

N2: tìm hiểu cải cách về kinh tế

N3: tìm hiểu cải cách về quân sự

N4: tìm hiểu cải cách về giáo dục

N5: tìm hiểu tính chất của

cuộc Duy Tân Minh Trị

N6: tìm hiểu ý nghĩa của cuộc

duy tân

GV:Vì sao Nhật Bản coi giáo

dục là chìa khóa cho công cuộc

hiện đại hóa ?

Hoạt động 3: hoạt động cá

nhân và tập thể

- NN: lạc hậu, tô thuế nặng

- CN: kinh tế HH phát triểnnhanh chóng nhưng bị kìmhãm

- XH: duy trì chế độ đẳngcấp, ND>< chính quyềnMạc Phủ

HS :các nước phương Tây

dùng áp lực quân sự đòi

NB phải “mở cửa”

Hoạt động 2: hoạt động nhóm

Các nhóm tìm hiểu, thảoluận và cử đại diện lên trìnhbày

- Ctrị: lập CĐ QCLH, banhành hiến pháp mới

- Kinh tế: chú trọng pháttriển ktế TBCN

- Quân sự: tổ chức theokiểu P.Tây

- Giáo dục:giáo dục bắtbuộc, chú trọng KHKT

- Tính chất: mang tính chấtnhư một cuộc CMTS

- Ý nghĩa: làm cho Nhậtthoạt khỏi thân phận thuộcđịa và trở thành 1 nước ĐQ HS: trả lời vì có nâng caodân trí mới đáp ứng nhucầu tiếp thu kĩ thuật cùngvới sự phát triển của xã hội

cá nhân và tập thể

+ NN: Lạc hậu, tô thuế nặng

nề, mất mùa, đói kém ….+ CN: kinh tế tư bản pháttriển nhanh chóng nhưng bịphong kiến cản trở

- Xã hội: Nhân dân + Tư sản

>< Phong kiến

- Chính trị: Thiên Hoàng ><Tướng quân Sôgun

- Các nước đế quốc Âu –Mĩ

ép Nhật kí các hiệp ước bấtbình đẳng

Nhật Bản hoặc duy trì chế

độ PK trì trệ, bảo thủ hoặcphải cải cách

2.Cuộc Duy tân Minh Trị

Tháng 1.1868 Thiên HoàngMinh trị tiến hành cải cách đấtnước trên tất cả các lĩnh vực

* Nội dung cuộc cải cách:

- Chính trị: Thủ tiêu chế độMạc Phủ, lập chế độ QCLH,ban hành Hiến pháp mới, ban

bố các quyền tự do

- Kinh tế: Thống nhất thịtrường, chú trọng phát triểncông thương nghiệp TBCN,cho phép mua bán ruộng đất

- Quân sự: Quân đội được tổchức theo kiểu phương Tây

- Giáo dục: thi hành chínhsách giáo dục bắt buộc, chútrọng KHKT.Cử học sinhgiỏi đi du học phương Tây

* Tính chất: Cuộc cải cách

Minh Trị mang tính chất mộtcuộc cách mạng tư sản

* Ý nghĩa: - Đưa nước Nhật

từ một nước PK trở thànhnước đế quốc

- Làm cho nước Nhật thoátkhỏi thân phận một nướcthuộc địa

3 Nhật Bản chuyển sang giai đoạn ĐQCN.

* Kinh tế:

Trang 3

GV: Những biểu hiện nào

chứng tỏ Nhật Bản đang dần

chuyển sang một nước đế quốc ?

Nhật Bản thực hiện chính sách

bành trướng, hiếu chiến buộc

nhà Thanh phải nhượng Đài

Loan và Liêu Đông cho Nhật

1904-1905 gây chiến với Nga

buộc Nga phải nhường cửa

biển Lữ Thuận ,đảo Xakhalin,

thừa nhận Nhật Bản chiếm

đóng Triều Tiên…

GV :Tại sao nói Nhật Bản có

đặc điểm chủ nghĩa đế quốc

phong kiến quân phiệt ?

HS đọc sgk và trả lời:

Nhiều công ty đọc quyền rađời có khả năng chi phối,lũng đoạn nền kinh tế,chính trị ở Nhật

HS suy nghĩ và trả lời:

+vẫn duy trì sở hữu RĐ PK+quý tộc võ sĩ vẫn có ưuthế chính trị lớn

+ chủ trương xây dựng NBbằng sức mạnh quân sự

- Kinh tế TBCN phát triểnmạnh mẽ sau cải cách 1868

- Các công ty độc quyền rađời Mitxui, Mitsubisi… Chiphối đời sống kinh tế chínhtrị của Nhật Bản

- Đối ngoại:

+ Xóa bỏ các hiệp ước bấtbình đẳng với các nướcphương Tây

+ Thực hiện chính sách bànhtrướng xâm lược: Đài Loan,Trung Quốc , Nga)

Kl: Nhật Bản đã trở thành

nước đế quốc phong kiếnquân phiệt

4 Sơ kết bài học.

- Củng cố: Nguyên nhân nào làm cho Nhật Bản từ một nước PK lạc hậu trở thành một nước

đế quốc chủ nghĩa, thoát khỏi thân phận một nước thuộc địa ?

- Dặn dò: Học bài cũ, đọc và soạn trước bài Ấn Độ

- Ra bài tập: Liên hệ tình hình Nhật Bản cuối thế kỷ XIX với tình hình Việt Nam ?

Sưu tầm những tranh ảnh về nước Nhật hiện nay về các lĩnh vực văn hóa, giáodục, xã hội …

IV Rút kinh nghiệm, bổ sung

Trang 4

mẽ ở Ấn Độ Hiểu được vai trò của giai cấp tư sản Ấn Độ, đặc biệt Đảng Quốc Đại.

Nắm được khái niệm “ Chấu Á thức tỉnh “ và phong trào giải phóng dân tộc thời kì đế quốcchủ nghĩa

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng: Lên án sự thống trị dã man, tàn bạo của thực dân Anh đốivới nhân dân Ấn Độ; đồng tình với tinh thần đấu tranh của nhân dân Ấn Độ chống đế quốc

3 Về kĩ năng: Biết sử dụng lược đồ để trình bày diễn biến các cuộc đấu tranh tiêu biểu

Lược đồ phong trào cách mạng ở Ấn Độ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Tranh ảnh về đất nước Ấn Độ cuối thế kỷ XIX đầu thế kỷ XX

Các nhận vật lịch sử cận đại Ấn Độ

1.Kiểm ra bài cũ:

Tại sao nói cuộc Duy tân Minh Trị có ý nghĩa như một cuộc cách mạng Tư sản ?

Tại sao trong hoàn cảnh lịch sử Châu Á, Nhật Bản thoát khỏi thân phận thuộc địa trở thànhmột nước đế quốc Những sự kiện nào chứng tỏ cuối thế kỉ XIX N Bản chuyển sang giai đoạnĐQCN?

2 Dẫn dắt vào bài mới.

Cuối thế kỷ XIX Nhật Bản nhờ cuộc cải cách Duy tân Minh Trị từ một nước phong kiến lạchậu trở thành một nước Đế quốc Các nước Châu Á khác thì sao ? chúng ta tiếp tục nghiên cứu

về một nước ở Châu Á: Ấn Độ

TG Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Kiến thức cơ bản

XIX, thực dân Anh đã hoàn

thành xâm lược và đặt ách cai

trị lên đất nước này

- GV : Thực dân Anh thi

hành chính sách cai trị Ấn

Độ như thế nào?

Hoạt động 1: Cả lớp và cá nhân

HS: suy nghĩ và trả lời+ Kinh tế: TD Anh ra sức

vơ vét tài nguyên, nguồnnguyên liệu, bóc lột tàn bạonhân công

+ Chính trị: thi hành chínhsách “chia để trị”

+ Văn hóa: thực hiện chínhsách ngu dân

-:Đến giữa thế kỷ XIX, TDAnh hoàn thành xâm lược vàđặt ách thống trị Ấn Độ

- Chính sách cai trị của thực dân Anh

+ Kinh tế: Đẩy mạnh khai thác,

vơ vét tài nguyên thiên nhiên,bóc lột nhân công → Ấn Độ trởthành thuộc địa quan trọng nhấtcủa thực dân Anh

+ Chính trị - xã hội: Cai trị trực

Trang 5

của nhân dân Ấn Độ, nền

văn minh lâu đời bị phá

huỷ Vì vậy, phong trào đấu

tranh chống TD Anh, giải

phóng dân tộc tất yếu phải

quân đội thực dân Anh

Nguyên nhân sâu xa là do

sự xâm lược và ách thống trị

tàn bạo của thực dân Anh làm

mâu thuẫn giữa nhân dân Ấn

Độ và TD Anh sâu sắc

Gv: Nguyên nhân trực tiếp

của cuộc khởi nghĩa là gì?

GV: Qua diễn biến hãy

nhận xét về tính chất của

cuộc khởi nghĩa?

Hs suy nghĩ và trả lời:

+Nhân dân Ấn Độ bần cùngđói khổ, TCN bị suy sụp + Nền văn minh lâu đời bịphá hoại

+ Quyền dân tộc thiêngliêng bị chà đạp

Hoạt động 2: Cả lớp và cá

nhân

Hs thảo luận và trả lời:

+Họ bị đối xử tàn tệ, lươngthấp, không được giữ chức

vụ cao trong quân đội+ Tinh thần dân tộc và tínngưỡng bị xúc phạm

Cuộc khởi nghiã mang tínhdân tộc sâu sắc.Vì cuộc nổidậy nhằm giải phóng mâuthuẫn giữa toàn thể dân tộc

Ấn Độ và bọn thực dânAnh để giành độc lập

tiếp, chia rẽ tôn giáo, chủngtộc, đẳng cấp

+Về văn hóa – Giáo dục: Thihành chính sách ngu dân

=> Hậu quả: Kinh tế suyyếu,đời sống nhân dân cực khổ,mâu thuẫn dân tộc, giai cấp nổra…

2.Cuộc khởi nghĩa Xipay (1857 – 1859).

- Nguyên nhân:

+ Ách thống trị tàn bạothựcdânAnh,mâu thuẫn giữanhân dân Ấn Độ và TD Anhgay gắt

+ tinh thần dân tộc và tínngưỡng của binh lính bị xúcphạm

- Diễn biến

+ 10.5.1857 binh lính ở Mirutnổi dậy

+ Cuộc K/n phát triển nhanhchóng giải phóng nhiều vùngrộng lớn ở Bắc, Trung Ấn.Nghĩa quân đã lập được chínhquyền giải phóng một số thànhphố lớn ( lực lượng tham gia làbinh lính, nông dân)

+ Đến 1859 TD Anh đàn áp,dập tắt cuộc K/n

-Ý nghĩa

+ Nêu cao tinh thần bất khuấtchống TD của nhân dân ẤnĐộ.Ý thức vươn tới độc lập củanhân dân Ấn Độ

Trang 6

Gv: Nguyên nhân thất bại

của cuộc KN Xi-pay?

GV kết luận: Dù thất bại

nhưng cuộc KN Xi-pay đã

thể hiện tinh thần bất khuất

chốngTD Anh của nhân dân

Sau khởi nghĩa XiPay

TDAnh tăng cường thống

Quốc đại có sự phân hóa ?

GV:Phong trào đấu tranh

+ Sự đàn áp tàn bạo củathực dân Anh

+ Do mâu thuẫn nội bộnghĩa quân, về phương thứctác chiến

Thái độ cương quyết vànhững hoạt động cáchmạng tích cực của TiLắc đãđáp ứngnguyện vọng đấutranh của quần chúng vìvập phong trào dâng lênmạnh mẽ

HS :Nhận được sự tham giađông đảo của mọi tầng lớpnhân dân, đặc biệt lần đầutiên công nhân tiến hànhtổng bãi công, đánh dấu sựthức tỉnh của ND Ấn Độ

HS: do chính sách chia rẽ

+ Mở dầu cho phong trào đấutranh giải phóng dân tộc saunày

3 Đảng Quốc Đại và phong trào dân tộc (1885 – 1908)

- Sự thành lập Đảng Quốc Đại.

+ Cuối 1885 Đảng Quốc dânđại hội (Đảng Quốc đại) thànhlập Chủ trương: từ (1885-1905)Đảng đấu tranh ôn hòa,bất bạo động, đòi cải cách…

+ Nội bộ Đảng Quốc Đại bịphân hóa thành hai phái:Ôn hòa

và phái Cực đoan(cấp tiến).Phái cấp tiến (Tilắc) chủ trươngkiên quyết đấu tranh lật đổ áchthống trị của TD Anh

+ Đầu TK XX, TD Anh tăngcường chính sách chia để trị,đàn áp Đảng Quốc đại, bắt pháicấp tiến

- Phong trào đấu tranh 1905 – 1908.

+Anh ban hành đạo luật chiađôi xứ Ben-gan

+ Do giai cấp tư sản lãnh đạo,mang đậm ý thức dân tộc.+ Lần dầu tiên công nhân Ấn

Độ tham gia phong trào (bãicông của công nhân Bombay

Trang 7

1908).6.1908 TD Anh bắt TiLắc kết án 6 năm tù ,công nhânBom bay đã tổng bãi công 6ngày để ủng hộ Ti Lắc

=> Cao trào cách mạng

1905-1908 mang đậm ý thức dân tộcđánh dấu sự thức tỉnh của nhândân Ấn Độ tuy nhiên chínhsách chia rẽ của thực dân Anhlàm cho phong trào tạm ngừng

4 Sơ kết bài học

- Cũng cố:

+ Nguyên nhân bùng nổ phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc ở Ấn Độ ?

+ Sự phân hóa của Đảng Quốc đại ? Vì sao phong trào đấu tranh thất bại ?

- Dặn dò:

+ Học bài cũ, trả lời câu hỏi sách giáo khoa

+ Nghiên cứu bài 3 Trung Quốc

Trang 8

Tiết PPCT: 3 Bài 3 : TRUNG QUỐC

Nắm vững các khái niệm “Nữa thuộc địa nữa phong kiến”, “Vận động duy tân”

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng:

Biểu lộ sự cảm thông, khâm phục đối với nhân dân Trung Quốc trong cuộc đấu tranh chống

đế quốc phong kiến đặc biệt là cuộc cách mạng Tân Hợi

Lược đồ phong trào Nghĩa Hòa đoàn, lược đồ cách mạng Tân Hợi, tranh ảnh về Tôn TrungSơn, về Cách mạng Tân Hợi …

1.Kiểm tra bài cũ

Vai trò của Đảng Quốc đại trong phong trào đấu tranh của nhân dân Ấn Độ chống thực dânAnh ?

2.Dẫn dắt vào bài mới:

Vì sao cuối thế kỷ XIX, Trung Hoa một nước rộng lớn, đông dân nhất thế giới lại bị cácnước đế quốc xâm lược, xâu xé ? Nhân dân Trung Quốc đã đấu tranh chống đế quốc giànhđộc lập dân tộc như thế nào ?

3.Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp

Hoạt động 1: Cả lớp và cá

nhân

GV:Em hãy cho biết những

hiểu biết của em về đất

nước Trung Quốc ?

GV:Tại sao nói sang thế kỷ

XIX Trung Quốc trở thành

“miếng mồi” ngon cho các

nước đế quốc xâu xé ?

GV:Các nước phương Tây

HS đọc sgk trả lời:

+TQ đông dân, giàu tàinguyên, kinh tế kém pháttriển

+ CĐ PK đang trên đà suyyếu

HS trả lời:

Các nước dùng áp lực quân

sự buôc Anh phải mở cửa để

tự do buôn bán thuốc phiện

1 Trung Quốc bị các nước

đế quốc xâm lược.

- Nguyên nhân:

+ Các nước TB phương Tâyphát triển tăng cường tìm kiếmthị trường, thuộc địa

+ Trung quốc là nước đôngdân, giàu tài nguyên, kinh tếkém phát triển

+ Chế độ phong kiến trên đàsuy yếu

=> TQ trở thành “miếng mồi”ngon cho các nước đế quốc

- Quá trình xâm lược:

+ Thế kỉ XVIII các nước đếquốc đi đầu là Anh đòi MãnThanh “mở cửa” để buôn bán

Trang 9

Lấy cớ Lâm Tắc Từ đốt các

tàu bthuốc phiện của Anh,

Anh đã tiến hành xâm lược

Trung Quốc

- Năm cửa biển T Quốc phải

mở cho thương nhân Anh

buôn bán là Quảng Châu,

Phúc Châu, Ninh Ba, Hạ

Môn, Thượng Hải

Hình 6: Trung Quốc được

như một chiếc bánh khổng

lồ để Nhật, Nga,Anh, Pháp,

Đức, Mĩ nghĩ cách “cắt một

miếng bánh béo bở”

GV:Vì sao không một nước

tư bản thực dân nào 1 mình

và pk ,hai nhiệm vụ này

được thực hiện như thế nào

về các cuộc cuộc đấu tranh

chống phong kiến ,đế quốc

ở TQ cuối thế kỉ XIX đầu

Hoạt động 2: nhóm

N1: KN TBTQ do Hồng TúToàn lãnh đạo, kéo dài 14năm, là phong trào nd lớnnhất trong lịch sử TQ

N2: Phong trào Duy Tân doKHVi và LKSiêu lãnh đạonhằm cải cách đất nước

N3: phong trào nông dânchống cả phong kiến và ĐQ

thuốc phiện

+ 6.1840 Chiến tranh thuốcphiện bùng nổ(6.1840- 8.1842) Chính quyền MãnThanh phải kí Hiệp ước NamKinh 1842 phải chấp nhận cácđiều khoản thiệt thòi: bồithường chiến phí (21tr bảng)

mở cửa biển…

Đây là mốc mở đầu quá trìnhbiến TQ từ một nước phongkiến độc lập trở thành mộtnước pk nửa thuộc địa

+ Cuối thế kỷ XIX các nước đếquốc Đức, Pháp, Nga, Nhậtchia nhau Trung Quốc

2 Phong trào đấu tranh của nhân dân Trung Quốc từ giữa thế kỷ XIX đến đầu thế

kỷ XX.

- Khởi nghĩa Thái Bình ThiênQuốc (1851- 1864)

+ 1.1.1851 Hồng Tú Toàn lãnhđạo nhân dân nổi dậy khởinghĩa Kim Điền ( Quảng Tây)sau đó lan rộng khắp cả nước + Quân KN đã xây dựng đượcCquyền (Thiên Kinh), thi hànhnhiều CS tiến bộ

+ 19.7.1864 Mãn Thanh tấncông Thiên Kinh đàn áp phongtrào => Cuộc Kn thất bại

- Phong trào Duy tân Một số giới sĩ phu Trung Quốcchủ thương tiến hành cải cách

để cứu vãn tình thế Đó là cuộcvận động Duy Tân do KhangHữu Vi và Lương Khải Siêulãnh đạo được sự đồng tìnhủng hộ của vua Quang Tự

Trang 10

Nguyên nhân thất bại?

Hoạt động 3: cả lớp và cá

nhân

GV cho HS đọc tiểu sử Tôn

Trung Sơn trong sgk

GV:Đường lối đấu tranh và

mục tiêu của đồng minh

Hội thể hiện qua “chủ

nghĩa tam dân”?

- Tuy còn hạn chế nhưng

xét toàn bộ CN tam dân vẫn

là tư tưởng tiến bộ, khá phù

hợp với tình hình Trung

Quốc và các nước châu Á

lúc bấy giờ nên có tác động

lớn đến phong trào giải

+ Chưa có tổ chức chínhđảng lãnh đạo

+ Sự bảo thủ hèn nhát củatriều đình phong kiến

+ Do đế quốc và phongkiến cấu kết đàn áp

Hoạt động 3: cả lớp và cá nhân

HS đọc sgk, suy nghĩ và trảlời:Chưa nêu cao ý thứcdân tộc chống đế quốc – kẻthù chính của TQ Songtrong hoàn cảnh Châu Áđương thời, chủ nghĩa Tamdân vẫn là tư tưởng tiến bộ

HS: Chính quyền Mãnthanh trao quyền kiểm soátđường sắt cho ĐQ

+1900 liên quân 8 nước tấncông đàn áp phong trào và tiếnvào Trung Quốc

+ Mãn Thanh kí điều ước TânSửu (1901) với ĐQ => TrungQuốc trở thành nước nửa thuộcđịa, nửa phong kiến

3 Tôn Trung Sơn và Cách mạng Tân Hợi (1911).

- Tôn Trung Sơn và Trung Quốc Đồng Minh Hội

+ Tôn Trung Sơn (SGK)+ 8.1905 TT Sơn lậpTrungQuốc Đồng minh hội – chínhđảng của giai cấp tư sản ra đời.+ Cương lĩnh của TQĐMHdựa vào chủ nghĩa “Tam dân”của TTS

+ Mục tiêu là đánh đổ MãnThanh, thành lập Dân quốc,bình đẳng cho dân cày

Diễn Biến

+ 10.10.1911 Khởi nghĩa ở VũXương và nhanh chóng lanrộng khắp miền Trung, NamT.Quốc

+ 29.12.1911TT Sơn được bầulàm đại tổng thống Quốc dânđại hội họp ở Nam Kinh thànhlập Trung Hoa Dânquốc.Trước thắng lợi của cáchmạng ,tư sản thương lượng với

Trang 11

GV:Tại sao khi Viên Thế

Khải nắm chức Đại Tổng

thống thì cách mạng chấm

dứt ?

GV: Tại sao nói cách mạng

tân hợi là một cuộc CMTS

không triệt để ?

GV kết luận: Chính tính

chưa triệt để của cách mạng

tân hợi đã làm nó nhanh

chóng thất bại trước sự phản

công của ĐQ, PK

HS: vì lúc này TS đã phảnbội ND, thoả hiệp với ĐQ,phong kiến và thế lưcphong kiến quân phiệt lênnắm chính quyền, xóa bỏthành quả cách mạng

HS: suy nghĩ và trả lời:

Vì lật đổ chế độ phong kiếnnhưng không thủ tiêu chế

độ sở hữu ruộng đất phongkiến, không chia ruộng đấtcho dân cày ,không xóa bỏách nô dịch của nước ngoài

nhà Thanh (Viên Thế Khải)+12.2.1912 Vua Thanh (PhổNghi) thoái vị .TTSơn buộcphải từ chức

+ 6.3.1912 Viên Thế Khảinhậm chức Đại Tổng thốngTrung Hoa Dân quốc => Cáchmạng chấm dứt

+ CM đã ảnh hưởng đến phongtrào đấu tranh giải phóng dântộc các nước ở Châu Á

- Cũng cố:

Nguyên nhân nào dẫn đến việc Trung Quốc bị biến thành nước thuộc địa ?

- Dặn dò: Trả lời các câu hỏi SGK và nghiên cứu trước bài “Các nước Đông Nam Á”

- Ra bài tập: Lập bảng liệt kê các sự kiện về quá trình đấu tranh của nhân dân Trung Quốcchống đế quốc và phong kiến ?

Trang 12

Bài 4 Tiết PPCT: 4,5 CÁC NƯỚC ĐÔNG NAM Á

(Cuối thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX) Ngày soạn:

I Mục tiêu bài học.

1 Về kiến thức:

Làm cho học sinh biết được nửa sau thế kỉ XIX các nước đế quốc mở rộng và hoàn thànhviệc xâm lược các nước Đông Nam Á Phong trào đấu tranh của nhân dân Đông Nam Á chốngchủ nghĩa thực dân

Thấy rõ vai trò của các giai cấp đặt biệt là giai cấp tư sản dân tộc và GCCN trong cuộc đấutranh giải phóng dân tộc

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng: Nhận thức đúng về thời kỳ phát triển sôi động của phongtrào giải phóng dân tộc chống chủ nghĩa đế quốc, thực dân Bồi dưỡng tinh thần đoàn kết, hữunghị, ủng hộ cuộc đấu tranh vì độc lập tự do của các nước trong khu vực

3 Về kĩ năng: Biết sử dụng lược đồ Đông Nam Á cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX để trìnhbày những sự kiện tiêu biểu Rèn luyện kỉ năng so sánh, để chỉ ra được những nét chung, riêngcủa phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của các nước trong khu vực

II Chuẩn bị của GV và HS– học.

Lược đồng Đông Nam Á cuối thế ki XIX đầu thế kỉ XX

Tranh ảnh các nhân vật, sự kiện lịch sử

1.Kiểm ra bài cũ:

Nguyên nhân ,kết quả cuả cách mạng Tân Hợi Tại sao nói cách mạng TânHợi 1911 ở Trung Quốc là một cuộc cách mạng Tư sản không triệt để ?

2.Dẫn dắt vào bài mới.

Ở Trung Quốc các nước đế quốc tấn công xâm lược và Trung Quốc trở thành nước ½ thuộcđịa ½ nửa phong kiến Vậy các nước Đông Nam Á thì như thế nào ? Nhân dân các nước ĐôngNam Á đã đấu tranh chống CNĐQ ntn chúng ta hãy tiếp tục nghiên cứu về các nước ĐNA

Hoạt động của Thầy Hoạt động của trò Kiến thức cơ bản

Hoạt động 1:Cả lớp và

cá nhân

GV giới thiệu ĐNÁ gồm

11 nước ,là một khu vực

giàu tài nguyên có lịch sử

văn hóa lâu đời ĐNÁ có

vị trí chiến lược quan

trọng khu vực chịu ảnh

hưởng lớn từ bên ngoài

nhất là TQuốc và Ấn Độ

GV:Tại sao các nước

Đông Nam Á lại trở

thành đối tượng xâm

lược của các nước

+ Giữa thế kỉ XIX, chế

độ PK khủng hoảng + CNTB P.Tây đangphát triển đua nhauxâm chiếm thị trường

1 Quá trình xâm lược của chủ nghĩa thực dân vào các nước Đông Nam Á.

-Nguyên nhân ĐNÁ bị xâm lược+ Các nước tư bản Âu- Mĩ hoàn thànhcuộc cách mạng tư sản và đẩy mạnhxâm lược thuộc địa

+ Các nước ĐNA có vị trí chiến lượcquan trọng, đông dân, giàu tài nguyênthiên nhiên, có nền văn hóa lâu đời.+ Từ giữa thế kỉ XIX Chế độ phongkiến lâm vào khủng hoảng suy vong,

Trang 13

đảo Giava và Sumtơra

+ Là một nước giàu tài

nguyên và nơi trao đổi

phong trào đấu tranh

Inđônêxia ?

và thuộc địaHS: Inđônêxia là nước

bị xâm lược sớm nhất

+ các nước Đông Nam

Á là thuộc địa của HàLan, Pháp, Anh, TâyBan Nha…

+ Xiêm tiến hành cảicách đất nước pháttriển và lợi dụng vị thếnước đệm giữa Anh vàPháp

Hoạt động 2: cả lớp và

cá nhân

HS đọc sgk và trả lời:

- 1825-1830, khởinghĩa của Đipôrêgôrôlãnh đạo

- 1890, khởi nghĩa doSamin lãnh đạo

- ptrào cn sớm pháttriển, lập Đảng cộngsản Inđônêxia (1920)

Hs: ptrào diễn ra hếtsức quyết liệt, giai cấp

ts, trí thức tts có đónggóp nhất định cho

kinh tế kém phát triển

 Tạo điều kiện cho các nước tư bảnphương tây xâm lược ĐNÁ(trừ Xiêm)

- Quá trình xâm lược

+ Từ TK XV,XVIXIX Tây Ban Nha,

Bồ Đào Nha, Hà Lan xâm lượcInđônêxia

+Từ giữa TK XVI TBN xâm lượcPhilippin Từ(1889 – 1902) Philippin làthuộc địa của Mĩ

+ TD Anh chiếm Miến Điện (1885),

Mã Lai đầu TK XX+ TD Pháp chiếm ba nước Việt Nam,Lào, Campuchia cuối TK XIX

+ Xiêm (Thái Lan ) Anh- Pháp tranhchấp  vẫn giữ được độc lập

2 Phong trào chống thực dân Hà Lan của nhân dân In-đô-nê-xi-a (SGK)

-1825- 1830 khởi nghĩa do Đipôrêgôrôlãnh đạo

-10.1873 khởi nghĩa nhân dân đảoAchê

- 1873 – 1909 khởi nghĩa ở TâyXumatơra

- 1890 KN nông dân do Samin lãnh đạo

- Phong trào công nhân : mạnh dẫnđến sự thành lập các tổ chức

+ Hội công nhân đường sắt (1905)+ Hiệp hội công nhân xe lửa (1908) + Liên minh xã hội dân chủ (1914)

 tạo đk tuyên truyền CN Mác  sự rađời ĐCS 5.1920

Cuối TK XIX-đầu XX XH Inđônêxiaphân hóa sâu sắc GCCN và tư sản rađời đóng vai trò nhất định trong phongtrào yêu nước

Trang 14

Hoạt động 3: cả lớp và

cá nhân

Phi-lip-pin là quốc gia

hải đảo được ví như một

“ dải lửa” trên biển Năm

1521 đoàn thám hiểm của

Magienlăng đến quần

đảo này 1571 TBN đánh

chiếm toàn bộ Phi-lip-pin

GV:Quá trình đấu tranh

của nhân dân Philippin

chống Tây Ban Nha ?

GV lập bảng so sánh hai

xu hướng đấu tranh ở

Philippin

GV:Vì sao cả hai xu

hướng đấu tranh của

nhân dân Philippin

chống Tây Ban Nha đều

không giành được thắng

- cuối tk XIX, xuấthiện xu hướng cải cáchcủa Hô-xê Ridan và xuhướng bạo động củaBô-ni-pha-xi-ô

- 1896, khởi nghĩabùng nổ

HS: đọc sgk và trả lời + Không giành đượcthắng lợi vì chưa cóđường lối đúng đắn+ sự can thiệp của ĐQ

Mĩ nhằm âm mưu xâmlược nước này

N D Cải cách Bạo độngPhương pháp Tiến hành cảicách tuyên truyền khơi dậy ý thức đt

Phát động kn vũ trang gp đất đai chia ruộng đất

Lực lượng tham giaPhilippin”:trí thức,địa chủ, tư sản

“Liên hiệp những người con yêuquí của nhân dân”:QCND

Xu hướng phát triển Không có tổ chức sâu rộng trong quần chúng nên yếu

ớt Được quần chúng ủng hộ thành CMTS

L đạo Hô xê Ri dan BôniphaxiôKết quả Thất bại  thức tỉnh tinh thần dân tộc Giải phóng nhiều vùng

- Năm 1898 Mĩ nhân cơ hội xâm nhậpPhi-lip-pin đánh bại Tây Ban Nha

- Nhân dân Philippin nổi dậy đấu tranhchống Mĩ nhưng thất bại => Philippintrở thành thuộc địa của Mĩ

4 Phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp của nhân dân Campuchia.

Quá trình xâm lược-Giữa TK XIX Pháp từng bước xâmchiếm CPC

Trang 15

GV giới thiệu:

Cam-pu-chia là nước có lịch sử

văn hóa lâu đời nhưng

trước khi bị Pháp xâm

lược triều đình phong

kiến Nô rô đôm suy yếu

phải thần phục Thái Lan

trào đấu tranh của nhân

dân CPC cuối TK XIX ?

Hoạt động 5: Cả lớp và

cá nhân

GV giới thiệu: Lào là

nước duy nhất ở Đông

Nam Á không có biển,

kinh tế phát triển chậm

GV: Hãy nêu quá trình

xâm lược Lào của TD

-1863-1866KN Achaxoa

- 1866-1867 KNPucômbô

HS: đọc SGK và trả lời-Nổ ra liên tục, kéo dàothu hút sự tham giađông đảo của tầng lớpnhân dân

- Có sự phối hợp chiếnđấu của nhân dân VN

- Kết cục thất bại

Hoạt động 5: cả lớp

và cá nhân.

HS -1865, Pháp thám hiểnLào và buộc triều đìnhLuông Pha bang côngnhận nền thống trị

- 1893, Xiêm thừanhận quyền cai trị củaPháp ở Lào

HS: đọc SGK và trả lời

- diễn ra sôi nổi, quyếtliệt nhưng đều thất bại-do tính tự phát, thiếu

- 1863 Pháp ép buộc Nô rô đôm chấpnhận quyền bảo hộ

- 1884 Pháp buộc vua Nô rô đôm kíhiệp ước 1884 biến CPC thành thuộcđịa của Pháp

- Ách thống trị của Pháp làm cho NDCPC bất bình vùng dậy đấu tranh Phong trào đấu tranh chống Pháp củanhân dân CPC

-1861 – 1892 Si vô tha tấn công vào Uđông – Phnôm pênh  thất bại

- 1863 – 1866 cuộc Kn Achaxoa diễn

ra ở các tỉnh giáp biên giới VN ,nhândân Châu Đốc ( Hà Tiên ) ủng hộ Acha xoa chống Pháp  thất bại

- 1866- 1867 cuộc Kn Pucômbô ,lậpcăn cứ ở Tây Ninh (VN) sau đó tấncông về CPC kiểm soát Paman tấncông U đông

các ptrào đều thất bại

5 Phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp của nhân dân Lào đầu TK XX.

Bối cảnh lịch sử -Giữa TK XIX chế đô phong kiến suyyếu ,Lào [hải thuần phục Thái Lan

- 1893 Pháp đàm phán với Xiêm buộcXiêm thừa nhận quyền cai trị của Pháp

ở Lào  Lào trở thành thuộc địa củaPháp (1893)

Các cuộc khởi nghĩa của nhân dân Lào-1901-1903 cuộc kn do Pha ca đuốc chỉhuy, giải phóng Xa va na khét, đường 9biên giới Việt - Lào  thất bại

- 1901-1907 cuộc khởi nghĩa trên caonguyên Bô lô ven do Ong Kẹo,Com

ma đam chỉ huy thất bạiNhận xét:

-Phong trào diễn ra liên tục sôi nổinhưng thất bại vì: phong trào mangtính tự phát , thiếu đường lối nà thiếu

tổ chức vững vàng

- Thể hiện tinh thần yêu nước và tinhthần đoàn kết của nhân dân 3 nướcĐông Dương

Trang 16

được đổi thành “Vương

quốc Thái Lan”(đất nước

của người Thái)

GV khái quát: CNTB

phương Tây ráo riết xâm

lược Đông Nam Á và

đứng trước nguy cơ bị xâm

lược, Thái Lan đã tiến

hành cải cách toàn diện

cách của Việt Nam cùng

thời lại thất bại

các vùng thuộc địa của

Anh và Pháp Phía tây là

Mianma thuộc Anh, phía

đường lối đúng vàthiếu tổ chức mạnh

- thể hiện tinh thần yêunước, đoàn kết, thốngnhất của ND 3 nước

HS thảo luận và cử đạidiện trả lời:

N1: giảm thuế khóa,xoá bỏ lao dịch, đẩymạnh xuất khẩu

:khuyến khích tưnhân đầu tư sản xuất N2: bãi bỏ chế độ nô

lệ vì nợ

- cải cách hành chính,lập hội đồng nhà nước

- cải cách về hànhchính, tài chính, giáodục như phương Tây N3: ngoại giao mềmdẻo, lợi dụng vị trínước đệm, cắt nhượngmột số đất phụ để giữgìn chủ quyền đất nước N4: Xiêm thành công

là nhờ g/c PK tiến bộ,đồng lòng tiến hành cảicách đất nước và được

sự hưởng ứng của nhândân trong khi ở Việtnam, những người đểxướgn cải cách khôngnhận được sự ủng hộcủa triều đình PK

6 Xiêm giữa thế kỷ XIX – đầu thế kỉ XX.

+CTN: Khuyến khích tư nhân bỏ vốnkinh doanh ,xây dựng nhà máy ,mởhiệu buôn và ngân hàng

- Chính trị+ Xóa bỏ chế độ nô lệ, giải phóngngười lao động

+ Đứng đầu nhà nước là vua, giúp việccho vua có hội đồng nhà nước (nghịviện )

+ Năm 1892 Ra-ma V tiến hành nhiềucải cách(quân đội, tòa án, trường học )theo khuôn mẫu phương Tây => Xiêmphát triển theo hướng TBCN

Ngoại giao+ Mềm dẻo ,lợi dụng vị trí “nước đệm”+ Sẵn sàng từ bỏ các vùng đất phụ cận

để giữ gìn chủ quyền đất nước

Trang 17

đông là Đông Dương

thuộc Pháp  Xiêm

không lệ thuộc hẳn một

nước nào mà vẫn tồn tại

với tư cách 1 vương quốc

độc lập vì thế cải cách

mạng tính chất một cuộc

CMTS không triệt để

- Tính chất: Cái cách mang tính chấtCMTS không triệt để

- Cũng cố: Nguyên nhân nào biến Đông Nam Á trở thành đối tượng xâm lược của thực dânPhương Tây ? Vì sao những cuộc đấu tranh của nhân dân Đông Nam Á chống TD đều thất bại ?

- Dặn dò: Học bài cũ, trả lời các câu hỏi SGK và nghiên cứu bài 5

- Ra bài tập: Lập bảng niên biểu về quá trình đấu tranh chống thực dân của nhân dân ĐNA?

V RÚT KINH NGHIỆM

Trang 18

Tiết PPCT: 6 Bài 5 CHÂU PHI VÀ KHU VỰC MĨ LATINH

(Thế kỉ XIX – đầu thế kỉ XX) Ngày soạn:

1 Về kiến thức: Biết được quá trình xâm lược Châu Phi và khu vực Mĩlatinh của các nướcthực dân đế quốc trong thế kỉ XIX - đầu thế kỉ XX Hiểu rõ những phong trào đấu tranh giảiphóng dân tộc của nhân dân châu Phi và Mĩ Latinh

2 Về thái độ, tình cảm, tư tưởng: Giáo dục tinh thần đoàn kết quốc tế và có thái độ đồngtình với phong trào đấu tranh giải phóng dân tộc của nhân dân các nước châu Phi và khu vực MĩLatinh

3 Về kĩ năng: Phân biệt được những điểm giống nhau và khác nhau của tình hình châu Phi

và khu vực Mĩ Latinh

Lược đồ châu Phi và khu vực Mĩ Latinh + Các tài liệu tranh ảnh và tham khảo có liên quan

2.Dẫn dắt vào bài mới

Trung Quốc, Ấn Độ, khu vực Đông Nam Á lần lượt trở thành thuộc địa và nữa thuộc địa củathực dân phương Tây Còn Châu Phi và khu vực Mĩ la tinh thì như thế nào ? Để biết được tìnhhình châu Phi và khu vực Mĩ Latinh cuối TK XIX – đầu TK XX như thế nào chúng ta bước vàobài 5

Hoạt động 1: Cả lớp

GV dùng lược đồ Châu Phi

cuối TK XIX đầu TK XX

giới thiệu : Châu Phi nơi xuất

hiện con người sớm và có nền

văn minh cổ đại rực rỡ (Văn

minh Ai Cập) Giữa TK XIX

mới có 10,8% đất đai Châu

Phi bị chiếm Sau khi hoàn

thành kênh đào Xuyê các

nước TB phương Tây đua

nhau xâu xé Châu Phi

nhóm

N1: Nguyên nhân nào khiến

châu Phi trở thành đối tượng

xâm lược của thực dân

phương tây

N2:Quá trình xâm lược châu

Phi diễn ra như thế nào? Em

có nhận xét gì về việc phân

chia châu Phi giữa các nước

Hoạt động 1: Cả lớp

HS thảo luận và cử đạidiện trả lời, nhóm khác bổsung

N1:Châu Phi có diện tíchrộng lớn, giàu tài nguyên

- ở đây vẫn tồn tại chế độthị tộc, bộ lạc

- Đầu thế kỉ XX, việc phânchia thuộc địa ở Châu phi đãcăn bản hoàn thành:

Trang 19

thực dân phương Tây ?

N3: Phong trào đấu tranh

giành độc lập của nhân dân

GV giới thiệu Cư dân bản

địa ở đây là người In đian

chủ nhân của nhiều văn hóa

nổi tiếng :VH Maya , VH

Inca … Từ sau phát kiến địa

lí của Côlômbô TD TBN,

BĐN xâm lược Mĩ La tinh 

Tk XIX đa số các nước Mĩ

Latinh đều là thuộc địa của

TBN, BĐN

thế kỉ XIX, các nước TBNđua nhau xâu xé châu Phi

- đầu thế kỉ XX, việc phânchia thuộc địa ở Châu Phi

đã căn bản hoàn thành

Trong đó Anh và Pháp đếnsớm chiếm nhiều nhất, cònlại được chia cho nhiềunước TB khác

N3 : ND Châu Phi liên tụcnổi dậy đấu tranh:

+ 1837-1870, KN ca-đe ở Angiêri

Áp-đen-+1879-1882, Arabi lãnhđạo ptrào Ai Cập trẻ ở AiCập

+1882-1898 Átmét lãnhđạo ND Xu-đăng chống

TD Anh + ND Êtiôpia kháng chiếnchống Italia thành côngN4:ptrào nổ ra sôi nổi,quyết liệt nhưng tất cả thấtbại do trình độ tổ chứcthấp, lực lượng chênh lệchlớn

Hoạt động 3: cả lớp và cá nhân

+ Anh: chiếm Nam Phi, giê-ri-a, đông Phi, Kê-ni-a,Xô-ma-li, U-gan-đa v.v….+ Pháp: chiếm Tây Phi, Ma-đa-gat-ca, Xô-ma-li, Tuy-ni-di,Xa-ha-ra, An-giê-ri v.v…+ Đức: chiếm Ca-mơ-run, Tô-

Ni-gô, Tây Nam phi, Tan-da-ni-a,v.v…

+ Bỉ: chiếm Công –gô+ Bồ Đào Nha: chiếm Mô-dăm-bich,

- Các cuộc đấu tranh tiêu biểu của nhân dân Châu Phi + 1837- 1870 cuộc khởi nghĩa

của Áp đen ca de ở Angiêri + 1879- 1882 ở Ai cập AtmetArabi lãnh đạo phong trào “AiCập trẻ”  thất bại

1882- 1898 Muhamet Átmet

đã lạnh đạo ND Xu Đăngchống TD Anh  thất bại

1889 ND Êtiôpia tiến hànhkháng chiến chống TD Italia.Êtiôpi gữa được độc lập cùngvới Libêria là những nướcChâu phi giữa được độc lập ởcuối TK XIX đầu TK XX

2 Khu vực Mĩ Latinh.

- Đầu thế kỉ XIX, đa số cácnước Mĩ La-Tinh đều là thuộcđịa của Tây Ban Nha, Bồ ĐàoNha

Trang 20

GV: Sau khi xâm lược Mĩ

Latinh, TBN và BĐN đã thi

hành cs cai trị như thế nào?

- GV minh họa: Các nước

kỉ XVI gần 80% số kim loại

quý cướp được trên thế giới

thuộc về nước Tây Ban Nha

GV: Nêu một vài cuộc đấu

tranh tiêu biểu của nhân dân

- GV: Sau khi giành độc lập

từ nay Tây Ban Nha và Bồ

Đào Nha, tình hình Mĩ

La-tinh như thế nào?

HS đọc SGK và trả lời

- Sau khi xâm lược, chủnghĩa thực dân đã thiết lập

ở đây chế độ thống trị phảnđộng, gây ra nhiều tội ác

dã man, tàn khốc

HS đọc SGK và trả lời Đầu thế kỉ XX phong tràođấu tranh giành độc lập ở

Mĩ La-tinh diễn ra sôi nổi,quyết liệt Đầu tiên là Hai-

ti, sau đó đến Ác-hen-ti-na,Mêhicô, Pê-ru ….Kết quảhầu hết khu vực đã thóatkhỏi ách thống trị của thựcdân Tây Ban Nha, Bồ ĐàoNha trở thành quốc gia ĐL

HS suy nghĩ và trả lời

- ptrào diễn ra sôi nổi,quyết liệt, đồng bộ và trênquy mô rộng lớn

- Hầu hết đều thắng lợi,hình thành các quốc gia ĐL

HS đọc SGK và trả lời -Sau khi giành độc lập cónhiều tiến bộ về kinh tế, xãhội

- Âm mưu của Mĩ là gạt bỏthực dân châu Âu thay vào

đó là sự thống trị của Mĩ,biến Mĩ La-tinh thành “sânsau” của Mĩ

- Chủ nghĩa thực dân đã thiếtlập chế độ thống trị phản động,

dã man, tàn khốc

 Cuộc đấu tranh giải phóngdân tộc diễn ra quyết liệt

- Cuối thế kỉ XIX – đầu TK

XX nhân dân các nước MĩLatinh nổi dậy đấu tranh giảiphóng dân tộc

+ Cuối TK XVIII bùng nổcuộc đấu tranh của nhân dânHaiti (1791) 1804 giành thắnglợi HaiTi trở thành nước Cộnghòa da đen đầu tiên ở Nam Mĩ + Trong những năm đầu TKXIX phong trào đấu tranh nổ

ra sôi nổi quyết liệt các quốcgia độc lập ra đời : Mêhicô(1821),Achentina(1816),Urugoay(1828), Paragoay(1811), Braxin(1822), Cô lômbia (1830), Êcuađo(1830)

- Đầu TK XX hầu hết các nước

Mĩ Latinh đều giành được độclập trừ một số vùng đất nhỏ

- Sau khi giành được độc lậpcác nước Mĩ Latinh có nhiềubước tiến về kinh tế, xã hội

- Những năm đầu TK XX Mĩmuốn độc chiếm khu vực này:+Đưa ra học thuyết “Châu Mĩcủa người châu Mĩ”1823,thành lập tổ chức “Liên Mĩ” + Gây chiến và hất cẳng TâyBan Nha khỏi Mĩ La-tinh.+ Thực dân chính sách cái gậylớn và ngoại giao đôla đểkhống chế Mĩ La-tinh

 Mĩ La-tinh trở thành thuộcđịa kiểu mới của Mĩ

Trang 21

- Cũng cố: Trong bối cảnh chung của thế giới đều bị thực dân phương Tây biến thành thuộcđịa, vì sao Mĩ Latinh lại giành được độc lập từ tay thực dân Tây Ban Nha và Bồ Đào Nha ?

- Dặn dò: Học bài cũ, trả lời câu hỏi SGK và nghiên cứu bài Chiến tranh thế giới thứ nhất

- Ra bài tập: Vẽ lược đồ về sự phân chia châu Phi của các nước thực dân phương Tây ?

Trang 22

- Hiểu được nguyên nhân dẫn đến Chiến tranh thế giới thứ nhất.

Bồi dưỡng tinh thần đấu tranh chống chiến tranh đế quốc, bảo vệ hòa bình, ủng hộ các cuộc đấutranh của nhân dân các nước vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Lược đồ chiến tranh thế giới thứ nhất

Bảng thống kê hậu quả cuộc chiến tranh

Tranh ảnh về chiến tranh

1 Kiểm ra bài cũ: Chính sách bành trướng của Mĩ đối với khu vực Mĩ Latinh biểu hiệnnhư thế nào ?

2 Dẫn dắt vào bài mới Cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX việc phân chia thuộc địa trên thếgiới và sự phát triển không đều giữa các nước đế quốc đẫ dẫn đến một cuộc chiến tranh đế quốc.Cuộc chiến tranh đó đã diễn ra như thế nào, kết cục ra sao chúng ta hãy nghiên cứu bài học

3 Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp

Hoạt động 1: cả lớp và cá

nhân

GV : cuối TK XIX, đầu TK

XX một số nước đi vào con

đường TBCN muộn song tận

dụng được những thành tựu

KHKT nên phát triển mạnh

mẽ như Đức, Mĩ, Nhật các

nước này phát triển nhanh

nhưng lại ít thuộc địa, trong

khi Anh, Pháp có hệ thống

thuộc địa rộng lớn

GV: Sự phát triển không

đều của CNTB và sự phân

chia thuộc địa không đều sẽ

- Dẫn đến các nước ĐQđấu tranh gay gắt đòi chialại thuộc địa, thị trường vàtất yếu sẽ dẫn đến cuộcchiến tranh ĐQ

I Nguyên nhân của chiến tranh

- cuối TK XIX- đầu XX,sự phátTriển không đều về kinh tế vàctrị của CNTB, làm thay đổisâu sắc so sánh ll các ĐQ

- Mâu thuẫn giữa các ĐQ vềvấn đề thuộc địa ngày càng gaygắt, nhiều cuộc chiến tranh đã

nổ ra: chiến tranh Trung - Nhật,Mĩ- TBN, Anh- Bô-Ơ, Nga-Nhật

- Trong đó Đức là kẻ hung hãnnhất vì có tiềm lực mạnh vềkinh tế, quân sự nhưng lại ítthuộc địa

- Năm 1882, Đức cùng Hung và Italia lập phe Liênminh

- Năm 1907, Anh, Pháp, Ngahình thành phe Hiệp ước

 mâu thuẫn giữa các ĐQ về

Trang 23

trang, chuẩn bị gây chiến khi

thời cơ đến

GV: Duyên cớ trực tiếp dẫn

đến cuộc CTTG là gì?

Đây là cuộc CTTG đầu tiên

trong lịch sử nhân loại, kéo

dài suốt 4 năm, được chia

thành 2 giai đoạn chính

- 28/6/1914, thái tử Hung bị 1 ngườí Séc-bi

Áo-ám sát Áo – Hung tuyênchiến với Séc-bi, Nga …

vấn đề thuộc địa là nguyên nhân

cơ bản dẫn đến chiến tranh

- 28/6/1914, thái tử Áo- Hung

bị ám sát, bọn quân phiệt Đứcchớp cơ hội gây ra chiến tranh

nhân Hoạt động 2: cả lớp và cá nhân

II Diễn biến của chiến tranh

1 Giai đoạn thứ nhất 1916)

(1914-GV:Tại sao lại gọi là chiến

tranh thế giới?

- GV giải thích: tại Ấn Độ,

Anh đã bắt 40 vạn người đi

lính, Pháp cũng mộ 30 vạn

lính ở các thuộc địa, chiến sự

diễn ra ở nhiều nơi, song chiến

trường chính là châu Âu

Véc-đoong làm điểm quyết

chiến chiến lược, thu hút

phần lớn quân đội Pháp vào

đây để tiêu diệt, buộc Pháp

phải cầu hòa Vì vậy Đức

huy động vào đây một lực

lượng lớn : 50 sư đoàn, 1200

cỗ pháo, 170 máy bay Số

thương vong cả 2 phía lên

đến 70 vạn người Trong lịch

sử trận Véc-đoong được gọi

là “mồ chôn người” của

CTTG

GV: Em nhận xét gì về giai

đoạn 1 của chiến tranh?

HS đọc SGK và trả lời :Lúc đầu chỉ có 5 cườngquốc châu Âu tham chiến :Anh, Pháp, Nga, Đức, Áo

- Hung Dần dần 33 nướctrên thế giới và nhiềuthuộc địa của các đế quốc

bị lôi kéo

Trong giai đoạn này chiến

sự diễn ra vô cùng ác liệtgây thiệt hại nặng nề vềngười và của, nhưngkhông đưa lại ưu thế chocác bên tham chiến

- Chiến tranh ĐQ bùng nổ vàlan rộng thành CTTG

- 8/1914, Đức tập trung binh lựcvào mặt trận phía Tây, uy hiếpPa-ri Quân Nga tấn công ĐôngĐức, Đức phải điều quân sangphía Đông

- 9/1914, Pháp phản côngthắng lợi, hai bên cầm cự nhautrên chiến tuyến dài 780 km

- Năm 1915, Đức, Áo- Hungdồn lực tấn công Nga quyết liệt,nhưng không thành, hai bên cầm

cự trên mặt trận dài 1200 km

- Năm 1916, Đức tấn côngVéc-đoong (Pháp), nhưng thấtbại Hai bên duy trì thế cầm cự.Đến cuối 1916, Đức, Áo- Hungchuyển sang thế phòng ngự trên

cả hai mặt trận

- Hai bên bị thiệt hại nặng nề,kinh tế bị ảnh hưởng nghiêmtrọng Trong nước ND lao độngkhốn cùng, bọn trùm CN giàulên Mâu thuẫn xã hội gay gắt,ptrào công nhân, ptrào phảnchiến lên cao, tình thế cáchmạng xuất hiện ở nhiều nướcChâu Âu

Trang 24

4 Sơ kết bài học.

- Cũng cố: Nguyên nhân sâu xa và nguyên nhân trực tiếp của cuộc chiến tranh TG 1?

- Ra bài tập: Lập bảng niên biểu các sự kiện quan trong của cuộc chiến tranh TG 1 ?

- Nắm được diễn biến chủ yếu, tính chất, kết cục của chiến tranh

Bồi dưỡng tinh thần đấu tranh chống chiến tranh đế quốc, bảo vệ hòa bình, ủng hộ các cuộc đấutranh của nhân dân các nước vì độc lập dân tộc và chủ nghĩa xã hội

Lược đồ chiến tranh thế giới thứ nhất

Bảng thống kê hậu quả cuộc chiến tranh

Tranh ảnh về chiến tranh

1 Ổn định lớp

2Kiểm ra bài cũ:

Hãy cho biết nguyên nhân sâu xa và nguyên nhân trực tiếp dẫn đến CTTG I?

3 Dẫn dắt vào bài mới cách mạng tháng Mười Nga bùn nổ đã ảnh hưởng như thế nào đếncuộc chiến tranh đế quốc và cuộc chiến tranh đó tiếp tục diễn biến như thế nào, kết cục ra saochúng ta hãycùng tiếp tục tìm hiểu

3 Tổ chức các hoạt động dạy và học trên lớp

nhân

Giai đoạn 2 của cuộc chiến

được mở đầu bằng cuộc CM

DCTS tháng Hai

GV:Cách mạng tháng Hai ở

Nga có ý nghĩa như thế nào

đối với nhân dân Nga và

cuộc chiến tranh thế giới ?

GV giải thích vì sao Mĩ tham

chiến cùng phe Hiệp ước

Lúc đầu Mĩ giữ thái độ

“trung lập” Thực ra, Mĩ

muốn lợi dụng chiến tranh để

bán vũ khí cho cả hai phe và

Hoạt động 1: cả lớp và

cá nhân

HS thảo luận và trả lời:

- Cho thấy sự căm phẫncủa NDLĐ đối với cuộcchiến tranh phi nghĩa này-dấy lên ptrào chống chiếntranh ở các nước ĐQ

2 Giai đoạn thứ hai ( 1918)

1917 2/1917, ND Nga tiến hànhCMDCTS thành công Chế độNga hoàng bị lật đổ chính phủlâm thời tư sản thành lập và tiếptục theo đuổi chiến tranh

- 2/4/1917, viện cớ tàu ngầmĐức vi phạm tự do thương mại,

Mĩ tuyên chiến với Đức

- 11/1917, ND Nga dưới sựlãnh đạo của Lê-nin và Đảng

Trang 25

khi chiến tranh kết thúc, dù

thắng hay bại, các nước tham

chiến đều bị suy yếu, còn Mĩ

sẽ giữ địa vị ưu thế Đến năm

1917 phong trào cách mạng

ở các nước lên cao, ưu thế

của chiến tranh nghiêng về

phe Hiếp ước, Mĩ đã quyết

định nhảy vào tham chiến

cùng phe Hiệp ước để thu lợi

và ngăn chặn phong trào

cách mạng thế giới đang lan

rộng Việc Mĩ tham chiến có

lợi cho phe Hiệp ước Nhờ

đó, Pháp phản công buộc

Liên minh đầu hàng, chiến

tranh kết thúc

GV:Vì sao khi Mỹ tham gia

chiến tranh quân Đức liên

tiếp bị thất bại ?

- Mĩ có tiềm lực quân sựlớn và chỉ tham chiến khi

cả hai phe đều mệt mỏi,thiệt hại và Đức đã chuyển

từ thế tấn công sang phòngngự trên chiến trường

Bônsêvích làm cuộc CMXHCNthành công Chính quyền Xô

viết thông qua Sắc lệnh hòa bình, kêu gọi các nước chấm

dứt chiến tranh nhưng khôngđược chấp nhận

- Nhà nước Xô viết kí với Đứchiệp ước Brét-Litốp, rút Nga rakhỏi chiến tranh

- 7/1918, 65 vạn quân Mĩ đổ bộvào Châu Âu, Mĩ trở thànhnước đứng đầu phe Hiệp ước

- Từ 9/1918, quân Đức liên tiếpthất bại, các nước đồng minhcủa Đức buộc phải đầu hàng:Bung-ga-ri(29/9), Thổ Nhĩ Kì(30/10), Áo- Hung (2/11)

- 9/11/1918, CM bùng nổ ởĐức, vua Vinhem II bỏ chạy.Ngày 11/11/1918, Đức kí hiệpđịnh đầu hàng không điều kiện

Hoạt đông 2: hoạt động cả

lớp và cá nhân

GV: CTTG 1 đã để lại hậu

quả gì cho nhân loại?

GV:Tại sao nói thắng lợi

HS thảo luận và trảlời:Đây là hệ quả ngoài ýmuốn của các nước đếquốc khi tham chiến, thểhiện khát vọng của NDLĐtoàn thế giới về một xã hộicông bằng CM thángMuời thắng lợi xây dựngđất nước theo con đườngXHCN, giờ đây CNTBkhông còn là hệ thống duynhất trên TG nữa

III Kết cục của chiến tranh thế giới thứ nhất (1914-1918)

-CTTG kết thúc với sự thất bạihoàn toàn của phe Liên minh

- CTTG I gây ra thảm họa nặng

nề đối với nhân loại: 10 triệungười chết, 20 triệu người bịthương, thiệt hại 85 tỉ đô-la

- Kinh tế nhiều nước kiệt quệ, trởthành con nợ của Mĩ, Mĩ thu lợinhiều và giàu lên nhanh chóng

- Trong quá trình chiến tranh,thắng lợi của CM tháng mườiNga và việc thành lập Nhà nước

Xô viết đánh dấu bước chuyểnlớn trong cục diện ctrị thế giới

- Cũng cố: nhấn mạnh kết cục của CTTG I

- Ra bài tập: Lập bảng niên biểu các sự kiện quan trong của cuộc chiến tranh TG 1

Trang 26

-Nắm được cuộc đấu tranh trong lĩnh vực tư tưởng dẫn đến sự ra đời CN XHKH

- Hình thành ý thức say mê học tập, tìm hiểu, sáng tác

- Trân trọng và phát huy những giá trị thành tựu văn học nghệ thua65tma2 con người đã đạtđược trong thời cận đại

3 Về kĩ năng:

Biết liên hệ, phân tích đánh giá nhứng thành tựu văn hóa và tác dụng của nó đối với xã hội

- Biết sử dụng phương pháp đối chiếu, so sánh các sự kiện

- Biết trình bày một vấn đề có tính logic

- Biết tổng kết kinh nghiệm rút ra bài học

Tranh, ảnh về các nhà văn hóa, tư tưởng và các tác phẩm, các mẩu chuyện kể về cuộc đời họ

1.Kiểm tra bài cũ

Nguyên nhân bùng nổ chiến tranh TG thứ nhất 1914 – 1918 ?

Thời cận đại chủ nghĩa tư bản đã thắng thế trên phạm vi thế giới Chủ nghĩa tư bản chuyển lênchủ nghĩa đế quốc bên cạnh những mâu thuẫn, những bất công trong xã hội cần lên án thì đâycũng là thời kỳ đạt được nhiều thành tựu lớn trong các lĩnh vực văn học - nghệ thuật, khoa học

kỹ thuật Bài học này sẽ giúp các em nhận thức đúng những vấn đề này

TG Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Kiến thức cơ bản Hoạt động 1 : Cá nhân

GV:Tại sao đầu thời cận

đại nền văn hóa thế giới,

nhất là ở châu Âu có điều

kiện phát triển

GV: Nội dung chủ yếu

của văn hóa thời cận đại?

GV giới thiệu những tác

giả lớn trên một số lĩnh

vực chủ yếu như văn học,

âm nhạc, nghệ thuật, tư

tưởng…

* Hoạt động 1 : Cá nhân

HS: Kinh tế phát triển, mốiquan hệ xã hội thay đổi, đóchính là hiện thực để có nhiềuthành tựu về văn học nghệthuật giai đoạn này

1 Sự phát triển của văn hóa trong buổi đầu thời cận đại.

- Văn học

+ Xuất hiện nhiều nhà văn nhàthơ lớn Coóc-nây, La Phông-ten, Mô-li-e (Pháp)

+ Nhiều thể loại như bi kịch,hài kịch, truyện ngụ ngônv.v…

- Âm nhạc.

+ Sự xuất hiện của các nhạc sĩthiên tài như Bét-to-ven (Đức),Mô-da (Áo)

+ Các tác phẩm âm nhạc mangđậm tinh thần dân chủ, cáchmạng

Trang 27

GV: Vai trò của triết học

Ánh sáng?

Hoạt đông 2: cá nhân

GV: Nội dung chủ yếu của

văn học phương tây là gì?

GV: Nội dung chủ yếu của

văn học phương đông thời

kì này là gì? Vì sao như

nhạc, hội hoạ với nhiều

tác giả lớn như Van Gốc,

Pi-cat-xô, Trai-côp-xki….

* Hoạt động 3: Nhóm

Cho HS đọc SGK, xem

ảnh của các nhà tư tưởng

tiến bộ: Xanh Xi-mông,

Phu-ri-ê, Ô-oen và trả lời

câu hỏi: Tư tưởng chính

Pháp đi đến thắng lợi

Hoạt đông 2: cá nhân

- phản ánh hiện thực xã hộiphương tây dưới chế độTBCN

- thể hiện tình yêu nước, yêuhoà bình và tinh thần nhânđạo sâu sắc

HS đọc SGK và trả lời :

- Phản ánh cuộc sống NDdưới ách thống trị TD, PK và

ý chí an hùng đấu tranh chođộc lập, tự do

- Vì lúc này các nước phươngđông đều đang dưới ách xâmlược của TB phương tây,nhiệm vụ hàng đầu là đấutranh giành độc lập DT

* Hoạt động 3: Nhóm

HS đọc sgk và trả lờiMột số nhà tư tưởng tiến bộmong muốn xây dựng một xã

- Về tư tưởng.

+ Sự ra đời của trào lưu triếthọc Ánh sáng có vai trò quantrọng trong cách mạng TSPháp và sự phát triển của ChâuÂu

+ Các địa biểu như: xki-ơ, Vôn-te, Ruýt-xô v.v…

Mông-te-2 Thành tựu của văn học nghệ thuật từ đâu thế kỉ XIX đến đầu thế kỉ XX.

- Văn học.

+ở P Tây: Các tác phẩm vănhọc đã phản ánh toàn diện hiệnthực xã hội phương Tây dưới sựthống trị của giai cấp Tư sản :thể hiện lòng yêuthương con người, nhất lànhân dân lao động, thể hiệnlòng yêu nước, yêu hòa bình

và tinh thần nhân đạo sâu sắc

+ P Đông:phản ánh cuộc sống

ND dưới ách TD,PK và ý chíanh hùng, quật khởi đấu tranhcho độc lập, tự do

- Nghệ thuật.

+ Cuối TK XIX các lĩnh vựcnghệ thuật như kiến trúc, âmnhạc, điêu khắc rất phát triển.+ Nhiều thiên tài xuất hiệnnhư: Về Mĩ thuật: như VanGốc (Hà Lan), Pi-cat-xô(TBN) v.v… Về âm nhạc :cóTrai-cốp-xki (Nga) điển hìnhcủa âm nhạc hiện thực

-Tác dụng: Phản ánh hiện thực

xã hội ở các nước trên thế giớithời kỳ cận đại.Mong ước xâydựng một xã hội tốt đẹp hơn

3 Trào lưu tư tưởng tiến bộ

và sự ra đời, phát triển của CNXHKH giữa XIX đầu XX.

- Trào lưu tư tưởng tiến bộ.+ Một số nhà tư tưởng tiến bộmong muốn xây dựng một xãhội tiến bộ không có áp bức,bóc lột

+ Các đại biểu: Xanh-xi-mông,

Trang 28

trong bối cảnh xã hội bấy

giờ không?

Nhóm 1:-Hoàn cảnh dẫn

đến sự ra đời của Chủ

nghĩa xã hội khoa học?

-Nhóm 2:Nội dung cơ bản

-Nhóm 3:-Điểm khác với

các học thuyết trước đây?

-Nhóm4:Vai trò của Chủ

nghĩa xã hội khoa học?

hội tiến bộ không có áp bức,bóc lột

+ Các đại biểu: mông, Phu-ri-ê (Pháp), Ô-oen(Anh)

Xanh-xi-+ Tư tưởng này không thựchiện được trong điều kiệnCNTB còn tồn tại =>

Chủ nghĩa Mác - Lê-nin làđỉnh cao của trí tuệ loàingười, là cương lĩnh cáchmạng cho cuộc đấu tranhchống chủ nghĩa tư bản, xâydựng xã hội cộng sản và mở

ra kỷ nguyên mới cho sự pháttriển của khoa học (tự nhiên

và xã hội, nhân văn)

Sự ra đời của trào lưu tưtưởng tiến bộ ?

Phu-ri-ê (Pháp), Ô-oen (Anh).+ Tư tưởng này không thực hiệnđược trong điều kiện CNTB còntồn tại => CNXHKT

* Triết học Đức và kinh tế chính trị học Anh:

- Hê-ghen (1770 - 1831) vàPhoi-ơ-bác(1804 - 1872) lànhững nhà triết học nổi tiếngngười Đức Hê-ghen là nhà duytâmkhách quan còn Phoi-ơ-bách

là nhà duy vật siêu hình

- Khoa Kinh tế - chính trị cổđiển phát sinh ở Anh với các đạibiểu như AđamXmít (1723 -1790) và Ri-các-đô (1772 -1823)  mở đầu “lí luận về giátrị lao động” nhưng chỉ mớinhìn thấy mối quan hệ giữa vật

và vật chứ chưa thấy mối quan

hệ giữa người với người

- Chủ nghĩa xã hội khoa học.+ Sự phát triển của g/c VS,phong trào công nhân =>CNXHKH ra đời (Mác –Ănghen)

+ CNXHKH kế thừa và pháttriển những thành tựu KHTN

và XH mà loài người đạt được.+ Học thuyết của CNXHKHxây dựng trên quan điểm lậptrường của giai cấp công nhân.+ Học thuyết của CNXHKHgồm:Triết học, kinh tế chínhtrị trị học và CN

XH KH

- Cũng cố: Học thuyết của chủ nghĩa xã hội khoa học ra đời trong điều kiện lịch sử nào ?

- Dặn dò: Học bài cũ, trả lời câu hỏi sách giáo khoa

- Ra bài tập: Sưu tầm tài liệu, tranh ảnh về các nhà văn, nhà thơ, nhà soạn nhạc, họa sĩ thờicận đại ?

- Bài tập: Trả lời các câu hỏi

Trang 29

+ Lập bảng hệ thống kiến thức về thành tựu của văn hóa thời cận đại (với các nhà văn hóa

và trào lưu tư tưởng tiêu biểu)

+ Dẫn một vài tác phẩm văn học, nghệ thuật (tự chọn) nêu sự phản ánh đời sống xã hội vàtác dụng, ảnh hưởng của nó đối với xã hội

Trang 34

Tiết 11 KIỂM TRA 1 TIẾT

I MỤC TIÊU

1 Kiến thức: Kiểm tra nhận thức của hs về :

-Cuộc duy tân minh trị ở Nhật Bản

- Quá trình đấu tranh chống chủ nghĩa thực dân của nhân dân á, phi, Mĩ latinh và nhận thức rõ vềtội ác của chủ nghĩa thực dân đối với nhân dân thuộc địa

- Cuộc chiến tranh thế giới và hậu quả của nó

- Những thành tựu văn hóa nhân loại đạt được trong thời cận đại

2 Tư tưởng: Giúp hs nhận thức rõ xu hướng tất yếu của thời cận đại là phát triển theo conđường tư bản chủ nghĩa

- Giáo dục lòng yêu nước, yêu hòa bình, căm ghét chiến tranh và căm ghét chủ nghĩa thực dân3.Kĩ năng : Trên cơ sở các sự kiện lịch sử, giúp hs biết phân tích, so sánh, rút ra kết luận

II CHUẨN BỊ

- GV: chuẩn bị để kiểm tra, gồm 2 phần: trắc nghiệm (6 điểm), tự luận (4 điểm)

- HS ôn tập kiến thức đã học trong 10 tiết qua

Phần tự luận: Tại sao nói cách mạng Tân Hợi là một cuộc cách mạng tư sản không triệt để?

Đáp án

- Gọi là một cuộc cách mạng tư sản vì cách mạng Tân Hợi chấm dứt chế độ quân chủ chuyên chế tồntại lâu đời ở Trung Quốc, thiết lập nền cộng hòa tư sản, mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển

- Cách mạng không triệt để là vì:

+ không thủ tiêu thực sự giai cấp phong kiến

+ không chống đế quốc, không đụng chạm đến quyền lợi các nước đế quốc - kẻ thù chính củatoàn dân Trung Quốc

+ không giải quyết vấn đề ruộng đất cho nông dân như trong cương lĩnh

+thời gian tồn tại quá ngắn, các chính sách tiến bộ chưa thực hiện được

IV KẾT QUẢ KIỂM TRA

Trang 35

PHẦN HAI: LỊCH SỬ THẾ GIỚI HIỆN ĐẠI ( PHẦN TỬ 1917 ĐẾN 1945)

Chương I CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA NĂM 1917 VÀ CÔNG CUỘC XÂY DỰNG

CHỦ NGHĨA XÃ HỘI Ở LIÊN XÔ (1921 - 1941) Ngày soạn:

Tiết PPCT: 12 Bài dạy: CÁCH MẠNG THÁNG MƯỜI NGA NĂM 1917

VÀ CUỘC ĐẤU TRANH BẢO VỆ CÁCH MẠNG 1917 – 1921

1 Về kiến thức:

Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần:

- Nắm được một cách có hệ thống những nét chính về tình hình nước Nga lần thế kỉ XX,hiểu được vì sao nước Nga năm 1917 lại có hai cuộc cách mạng: Cách mạng tháng Hai và Cáchmạng tháng Mười

- Nắm được những nét chính về diễn biến của cuộc Cách mạng tháng Hai và Cách mạngtháng Mười 1917

- Thấy được nội dung cuộc đấu tranh chống thù trong giặc ngoài

- Hiểu được ý nghĩa lịch sử và ảnh hưởng của Cách mạng tháng Mười Nga đến phong tràogiải phóng dân tộc trên thế giới

- Bồi dưỡng tình cảm cách mạng, nhận thức đúng đắn về cuộc cách mạng XHCN đầu tiên trênthế giới Mối quan hệ giữa cách mạng Việt Nam và cách mạng tháng Mười Nga

- Giáo dục cho HS thấy được tinh thần đấu tranh và lao động của nhân dân Liên Xô

3 Về kĩ năng:

Rèn luyện kỷ năng tổng hợp và hệ thống hóa các sự kiện lịch sử Khai thác tranh ảnh để hiểu nộidung các vấn đề lịch sử

Lược đồ nước Nga đầu TK XX, tranh ảnh về cách mạng tháng Mười Tư liệu về Lê nin

1.Kiểm ra bài cũ

Nội dung cơ bản của lịch sử thế giới cận đại bao gồm những vấn đề nào?

Đầu thế kỉ XX có một sự kiện lịch sử có ý nghĩa trọng đại có tác đông và ảnh hưởng rất lớn, mởđầu và mở đường chó ự phát triển của phong trào cách mạng thế giới, cuộc đấu tranh giải phóngngười lao động và các dân tộc bị áp bức, mở ra kỷ nguyên mới cho lịch sử loài người, đó là Cáchmạng tháng Mười Nga Để hiểu được tại sao 1917 nước Nga lại diễn ra cách mạng xã hội chủnghĩa, diễn biến, kết quả, ý nghĩa của cách mạng Nga 1917 chúng ta tìm hiểu bài 9

nhân

- GV sử dụng bản đồ ĐQ

Nga năm 1914 để HS quan

sát vị trí nước Nga với

lãnh thổ trường chiếm 1/6

* Hoạt động 1 : Cả lớp, cá nhân

I Cách mạng tháng Mười Nga năm 1917.

1 Tình hình nước Nga trước cách mạng.

- Về chính trị: Đầu thế kỉ XXNga vẫn là một nước quân chủ

Trang 36

diện tích thế giới

GV: Tình hình nước Nga

năm 1917 có gì nổi bật?

Ngoài mặt trận, quân Nga

liên tiếp thua trận,hơn 4

triệu người đã chết trong

nước chế độ chính trị bảo

thủ, lạc hậu, kinh tế suy

sụp, nạn đói thường xuyên

đè nặng lên cuộc sống ND

Nga Mâu thuẫn giữa ND

Nga và Nga hoàng gay gắt

Nước Nga tiến sát tới cuộc

này có thể tồn tại lâu dài

được không? Vì sao?

+ Nga hoàng tham giaCTTG 1 gây nên nhiều thiệthại cho nước Nga

+ xuất hiện mâu thuẫn xãhội gay gắt

* Hoạt động 2:

HS đọc sgk và trả lời: đó làcuộc biểu tình của 9 vạn nữcông nhân ơ Pê-tơ-rô-grat

HS đọc sgk, suy nghĩ và trả lời Cục diện chính trị này

không thể kéo dài vì haichính quyền đại diện chohai giai cấp đối lập trong xãhội không thể cùng songsong tồn tại

HS suy nghĩ và trả lời: CMtháng Mười có tính chấtkhác hẳn với các cuộc cmts

chuyên chế, đứng đầu là Ngahoàng Nicôlai II

+ Nga hoàng tham gia cuộcchiến tranh đế quốc, gây nênhậu quả kinh tế xã hội nghiêmtrọng

-Về kinh tế: lạc hậu, kiệt quệ vìchiến tranh, nạn đói xảy ra ởnhiều nơi, công nghiệp, nôngnghiệp đình đốn

- Xã hội: Nhân dân Nga và cácdân tộc thuộc Nga bần cùng,đói khổ

+ Phong trào đấu tranh chốngNga Hoàng diễn ra mạnh mẽ

=> Nước Nga tiến sát tới mộtcuộc cách mạng

2 Từ Cách mạng tháng Hai đến Cách mạng tháng Mười.

* Cách mạng dân chủ tư sản tháng 2/1917:

-Ngày 23/2/1917 cách mạng

bùng nổ dưới sự lãnh đạo củaĐảng Bônsêvich, đã chuyểnsang KN vũ trang lật đổ chế độquân chủ

- Xô viết đại biểu công nhân vàbinh lính được thành lập, g/c

TS lập chính phủ lâm tồn tại hai chính quyền: Chínhphủ TS lâm thời >< Xô viết

thời Tính chất: Cách mạng tháng2/1917 ở Nga là cuộc cáchmạng dân chủ tư sản kiểu mới

* Cách mạng tháng Mười Nga 1917

- Tháng 4.1917 LêNin thôngqua luận cương tháng Tư chủtrương chuyển CMDCTS sangCMXHCN

- Đêm 24/10/1917 bắt đầu khởinghĩa.25.10 (7.11) quân khởinghĩa chiếm Cung điện MùaĐông, chính phủ TS lâm thời bịbắt => Cách mạng thắng lợitrên khắp nước Nga rộng lớn.-Tính chất: Cách mạng tháng

Trang 37

GV trình bày cuối năm

1914, quân đội 14 nước

ĐQ và các lực lượng phản

CM tấn công nhằm tiêu

diệt nước Nga xô viết

GV: Vì sao quân đội 14

nước ĐQ lại liên kết tấn

công nước Nga xô viết?

về tay nhân dân Vì vậy nómang tính chất của 1 cuộc

CM XHCN

Hoạt động 3: Cá nhân

- Đêm 25/10 Đại hội Xôviết toàn Nga lần thứ haikhai mạc ở Điện Xmônưi đãthành lập chính quyền Xôviết do Lênin đứng đầu

HS đọc sgk và trả lời câuhỏi:

- thông qua sắc lệnh ruộngđất và sắc lệnh hòa bình

* Hoạt động 4: Cả lớp và

cá nhân

HS đọc sgk thảo luận và trảlời

-vì sự xuất hiện của nướcNga XHCN đe doạ quyềnlợi của các nước TBCN

- vì các nước ĐQ sợ g/ctrong nước noi gương nướcNga, tiến hành CM XHCNlật đổ g/c TS

HS suy nghĩ và thảo luận:

Nga đã huy động được tối

Mười mang tính chất của cuộccách mạng xã hội chủ nghĩa

II Cuộc đấu tranh xây dựng

và bảo vệ chính quyền Xô viết.

1 Xây dựng chính quyền Xô viết.

- Đêm 25.10 Đại hội xô viếttoàn Nga tuyên bố thành lậpchính quyền xô viết

- Chính quyền thông qua “sắclệnh hòa bình” và “Sắc lệnhruộng đất”

- Chính quyền Xô viết tiếnhành thủ tiêu những tàn tíchphong kiến, thực hiện cácquyền tự do bình đẳng

- Thành lập hồng quân để bảo

vệ chính quyền cách mạng

- Chính quyền Xô viết đượcxây dựng và cũng cố từ Trungương đến địa phương

- Quốc hữu hóa các nhà máy xínghiệp của tư sản, xây dựngnền kinh tế xã hội chủ nghĩa

2 Bảo vệ chính quyền xô viết.

- Từ 1918 đến 1920 nhân dânNga phải đấu tranh chống 14nước đế quốc tấn công để bảo

vệ chính quyền Xô viết còn nontrẻ

- Từ 1919 Chính quyền xô viếtthực hiện “Chính sách cộng sảnthời chiến”

+ Nhà nước kiểm soát toàn bộnền công nghiệp

+Trưng thu lượng thực thừa của

nông dân

+ Thi hành chế độ lao độngcưởng bức

- Đến 1920 Hồng quân và nhândân Liên xô đã đẩy lùi các cuộctấn công của các lực lượngphản cách mạng, giữ vững

Trang 38

Đối với thế giới, CM tháng

Mười đã làm thay đổi cục

đa sức người, sức của phục

vụ đất nước Phát huy cao

độ sức mạnh tổng hợp của

cả dân tộc vào cuộc đấutranh chống thù trong giặcngoài

* Hoạt động 5: Cá nhân

HS:

- đập tan ách áp bức bóc lộtcủa PK, TS

- đưa ND Nga lên làm chủđất nước, làm chủ số phậnmình

chính quyền xô viết

III ý nghĩa lịch sử của cách mạng tháng Mười Nga.

-Với nước Nga.

- Cách mạng tháng Mười Ngathắng lợi đã mở ra một kỷnguyên mới cho dân tộc Nga:Công nhân, nhân dân lao độngđược giải phóng đứng lên làmchủ đất nước

- Cũng cố: Ý nghĩa của cách mạng tháng Mười Ngan 1917 ?

- Dặn dò:

Học bài, chuẩn bị trước bài mới, sưu tầm những tư liệu về công cuộc xây dựng chủ nghĩa

xã hội ở Liên Xô (1921 - 1941)

- Ra bài tập:

Vì sao năm 1917 ở nước Nga lại diễn ra hai cuộc cách mạng ?

Trang 39

-Thấy rõ tác dụng của chính sách kinh tế mới

- Bồi dưỡng tình cảm cách mạng, nhận thức được sức mạnh, tính ưu việt và khâm phụcthành tựu vĩ đại của nhân dân Liên Xô

-Tránh tư tưởng phủ định lịch sử, phủ nhận những đóng góp to lớn của chủ nghĩa xã hội vớitiến trình phát triển của lịch sử nhân loại

3 Về kĩ năng:

- Rèn luyện kĩ năng phân tích, tổng hợp các sự kiện lịch sử

- Tăng cường khả năng đối chiếu, so sánh các sự kiện lịch sử để hiểu rõ hơn đặc trưng lịch

sử của từng sự kiện

II Chuẩn bị của GV và HS

-Lược đồ Liên Xô, tranh ảnh về công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô

- Một số tranh ảnh về công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô

-Tư liệu, mẩu chuyện lịch sử về công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Liên Xô thời kỳ(1921 - 1941)

III Tiến trình tổ chức dạy học

Sau khi thực hiện thắng lợi cuộc cách mạng XHCN đầu tiên trên thế giới, nhân dân Xô viếtbước vào thời kỳ khai phá một con đường mới – xây dựng CNXH Quá trình đó diến ra như thếnào bài hôm nay sẽ trả lời câu hỏi đó

nhóm

Nhóm 1: Tìm hiểu tình

hình nước Nga sau CM?

Nhóm 2: Tìm hiểu nội dung

chính sách kinh tế mới ?

Nhóm 3: Chính sách kinh tế

mới tác động như thế nào

với nước Nga ?

Nhóm 1: sau chiến tranhkinh tế nước Nga bị tàn phánghiêm trọng, chính trịkhông ổn định, chính sáchcộng sản thời chiến đã lạchậu khiến ND bất bình

Nhóm 2:

+ NN: thay chế độ trưng thulương thực bằng thu thuế

I Chính sách kinh tế mới và công cuộc khôi phục kinh tế ở Liên Xô (1921-1925).

1 Chính sách kinh tế mới.

- Năm 1921, nước Nga xây dựngđất nước trong hoàn cảnh cực kìkhó khăn: nền kinh tế quốc dân

bị tàn phá nghiêm trọng, tìnhhình chính trị không ổn định,chính sách cộng sản thời chiến đãlạc hậu kìm hãm nền kinh tế,khiên nhân dân bất bình

 Nước Nga Xô viết lâm vàokhủng hoảng

- Tháng 3.1921 Đảng

Trang 40

GV giải thích: chính sách

cộng sản thời chiến do nhà

nước nắm độc quyền quản

lý nền kinh tế quốc dân

nước kiểm soát, khôi phục

lại nền kinh tế hàng hóa

Chính sách kinh tế mới là

sự chuyển đổi kịp thời, đầy

sáng tạo của Lê-nin và

Đảng Bôn-sê-vích, phù hợp

với hoàn cảnh đất nước và

nguyện vọng của nhân dân

dân Liên Xô bắt tay vào

công cuộc xây dựng chủ

+TN: tự do mua bán, traođổi

Nhóm 3:chính sách kinh tếmới đã đem ại sự thay đổi tolớn cho nước Nga, thúc đẩykinh tế phát triển và giúp

ND vượt qua khó khăn

* Hoạt động 2: Cả lớp, cá nhân

* Hoạt động 3: cá nhân, tập thể

+Công nghiệp hóa là quátrình xây dựng một nền sảnxuất cơ khí hóa trong ngành

Bônsêvích thông qua Chính sách kinh tế mới (NEP).

-* Nội dung+ Nông nghiệp: Thay chế độtrưng thu lương thực bằng thuếlương thực

+ Công nghiệp:nhà nước nắmcác ngành kinh tế chính,khuyến khích tư nhân đầu tưkinh doanh

+ Thương nghiệp, tiền tệ: Tưnhân được tự do buôn bán, đẩymạnh trao đổi

- Ý nghĩa

+ Thúc đẩy kinh tế quốc dânchuyển biến rõ rệt, giúp nhândân Xô viết vượt qua khó khăn,hoàn thành khôi phục kinh tế.+ Chính sách kinh tế mới để lạinhiều kinh nghiệm cho cácnước xã hội chủ nghĩa và cácnước khác trên thế giới

2 Sự thành lập Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa

Xô viết.

- Nhằm liên minh các dân tộctrên lãnh thổ thành một khốithống nhất

- Tháng 12.1922 Đại hội xôviét Liên bang tuyên bố thành

lập Liên bang Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Xô viết Gồm 4 nước

cộng hòa, đến năm 1940 cóthêm 11 nước

II Công cuộc xây dựng CNXH

ở Liên Xô (1925-1941) 1.Những kế hoạch 5 năm đầu tiên

- Để xây dựng đất nước nhiệm

vụ trọng tâm của LX là Công nghiệp hóa đất nước.

Tiêu đề	Giáo án lịch sử 11
Tác giả	Huynh Thuc Khang
Trường học	Trường Trung Học Phổ Thông
Chuyên ngành	Lịch Sử
Thể loại	Giáo án
Năm xuất bản	2010 - 2011
Thành phố	Việt Nam

Định dạng
Số trang	82
Dung lượng	0,98 MB