Tư tưởng - Bồi dưỡng nhận thức đúng đắn về tính tết yếu của cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc của các dân tộc bị áp bức giành độc lập.. Những điều đó đã khiến cuộc đấu tranh giành đ
Trang 1Bài 15
PHONG TRÀO CÁCH MẠNG Ở TRUNG QUỐC VÀ ẤN ĐỘ
(1918 - 1939)
I MỤC TIÊU BÀI HỌC
1 Kiến thức
Sau khi học xong bài học, yêu cầu HS cần:
- Nắm được nét chính của phong trào Ngũ Tứ và nét chính của phong trào cách mạng trong giai đoạn tiếp (thập niên 20 và 30 của thế kỉ XIX)
- Thấy được nét chính của phong trào cách mạng Ấn Độ
2 Tư tưởng
- Bồi dưỡng nhận thức đúng đắn về tính tết yếu của cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đế quốc của các dân tộc bị áp bức giành độc lập
- Nhận thức sự mất mát, sự hy sinh, khó khăn và gian khổ của các dân tộc trên con đường đấu tranh giành độc lập Từ đó hiểu được giá trị vĩnh hằng của chân lý: “Không có gì quý hơn độc lập, tự do”
3 Kỹ năng
- Rèn luyện kỹ năng phân tích tư liệu Từ đó hiểu được bản chất, ý nghĩa của sự kiện lịch sử
- Rèn luyện kỹ năng so sánh, đối chiếu để hiểu được đặc điểm và bản chất của sự kiện
II THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY VÀ HỌC
- Ảnh và tư liệu giới thiệu tiểu sử của Mao Trạch Đông, M.Ganđi
- Đoạn trích “Cương lĩnh của Đảng Cộng sản Trung Quốc” (tháng 7/1922)
- Tư tưởng của M.Ganđi
III TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY HỌC
1 Kiểm tra bài cũ
Câu 1 Nêu ngắn gọn các giai đoạn phát triển của Nhật Bản trong những năm 1918 - 1939
?
Câu 2 Quá trình quân phiệt hóa diễn ra ở Nhật Bản như thế nào? Nét khác với Đức
2 Giới thiệu bài mới
Sau khi Chiến tranh thế giới thứ nhất kết thúc, thắng lợi của Cách mạng tháng Mười đã
có ảnh hưởng sâu sắc tới cục diện thế giới Từ năm 1918 kéo dài suốt 20 năm đến Chiến tranh thế giới thứ hai nổ ra, châu Á đã có những biến chuyển to lớn về kinh tế, chính trị, xã hội Những điều đó đã khiến cuộc đấu tranh giành độc lập ở đây cũng có những bước phát triển mới, ta tìm hiểu điều này qua phong trào cách mạng ở Trung Quốc, Ấn Độ, hai nước lớn ở châu Á và cũng chính là nội dung chính của bài này
Trang 23 Tổ chức các hoạt động dạy học trên lớp:
Hoạt động của GV và HS Kiến thức HS cần nắm
* Hoạt động 1:
- GV nêu câu hỏi gợi ý HS nhớ lại
những kiến thức về lịch sử Trung
Quốc thời phong kiến cuối thế kỉ
XIX đầu thế kỉ XX: Em giới thiệu
những hiểu biết của mình về Trung
Quốc trong giai đoạn cuối thế kỉ
XIX đầu thế kỉ XX.
- GV gợi mở, dẫn dắt để tạo không
khí sôi nổi qua các hình ảnh: Triều
đại cuối cùng, Nhân vật Phổ Nghi,
Tôn Trung Sơn, Viên Thế Khải,
Bức ảnh “Chiếc bánh ga tô bị
cắt ”, Mâu thuẫn cơ bản trong xã
hội, Nhiệm vụ cách mạng của
Trung Quốc,
- HS: Tự đọc SGK để suy nghĩ và
trả lời câu hỏi sau: Nét chính của
phong trào “Ngũ Tứ” (nguyên
nhân, lực lượng tham gia, địa bàn,
mục đích)?
- HS trả lời, GV nhận xét và chốt ý
- GV: Nét mới và ý nghĩa của
phong trào này?
- HS trả lời, tranh luận bổ sung rồi
GV chốt lại
+ Nét mới đó là lực lượng
giai cấp công nhân tham gia với vai
trò nòng cốt (trưởng thành và trở
thành lực lượng chính trị độc lập)
+ Đó là mục tiêu đấu tranh
chống đế quốc và phong kiến
Không chỉ dừng lại chống phong
kiến như cuộc cách mạng Tân Hợi
năm 1911 (Đánh đổ triều đình Mãn
Thanh)
I Phong trào cách mạng ở Trung Quốc (1919-1939)
1 Phong trào Ngũ Tứ và sự thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc.
- Ngày 4/5/1919, đã nổ ra cuộc biểu tình của 3000 học sinh, sinh viên yêu nước Bắc Kinh nhằm phản đối âm mưu xâu xé, nô dịch TQ của các nước đế quốc
- Phong trào nhanh chóng lan rộng trong cả nước, lôi cuốn đông đảo các tầng lớp nhân dân, đặc biệt là giai cấp công nhân
Cuộc vận động lớn này được gọi là Phong trào Ngũ Tứ.
- Ý nghĩa lịch sử:
+ Phong trào có ý nghĩa to lớn trong lịch sử TQ, mở đầu cao trào chống đế quốc, chống phong kiến ở TQ
+ Đánh dấu bước chuyển từ cách mạng DCTS kiểu cũ sang cách mạng DCTS kiểu mới Giai cấp công nhân TQ bước lên vũ đài chính trị với tư cách một lực lượng cách mạng độc lập và dần lãnh đạo cuộc đấu tranh giải phóng của nhân dân TQ
- Sự thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc:
- Sau Phong trào Ngũ Tứ việc truyền bá chủ nghĩa Mác – Lênin phát triển nhanh chóng
+ Tháng 7/1921: Từ một số nhóm cộng sản, Đảng Cộng sản ra đời, đánh dấu bước ngoặt quan trọng của cách mạng TQ
2 Chiến tranh Bắc Phạt (1926 1927) và nội chiến Quốc -Cộng (1927 - 1937)
a Chiến tranh Bắc Phạt (1926 - 1927)
- 1926 – 1927, ĐCS hợp tác với QDĐ tiến hành cuộc chiến tranh cách mạng nhằm đánh đổ các tập đoàn quân phiệt Bắc Dương Chiến tranh Bắc Phạt
- Ngày 12/4/1927: Tưởng Giới Thạch tiến hành chính biến ở Thượng Hải, tàn sát đẫm máu các đảng viên Cộng sản, công khai chống phá cách mạng ở nhiều địa phương khác và thành lập chính phủ của giai cấp tư sản – địa chủ tại Nam Kinh Chiến tranh Bắc Phạt kết thúc
Trang 3- GV: Từ sau phong trào Ngũ Tứ,
cách mạng Trung Quốc đã có
những chuyển biến sâu sắc, điều đó
được thể hiện qua các sự kiện nào?
* Hoạt động 2: Làm việc nhóm
- GV: Từ sau khi Đảng Cộng sản
Trung Quốc thành lập, tiến trình
lịch sử cách mạng Trung Quốc gắn
liền với các cuộc nội chiến (giữa
lực lượng cộng sản với lực lượng
Quốc dân Đảng) Trong quá trình
này, lực lượng cách mạng do Đảng
Cộng sản lãnh đạo đã trải qua
những cuộc đấu tranh vô cùng khó
khăn gian khổ nhưng đã dần lớn
mạnh, trưởng thành và tiến tới
giành thắng lợi Trong những năm
1924 - 1927, cuộc nội chiến lần thứ
nhất đã diễn ra mà đỉnh cao là cuộc
chiến tranh Bắc phạt (1926 - 1927)
và cuộc nội chiến lần thứ hai (còn
gọi là nội chiến Quốc cộng) (1927
-1937)
* Hoạt động 3:
- GV nêu câu hỏi: Sau Chiến tranh
thế giới thứ nhất, nguyên nhân nào
đưa đến cuộc đấu tranh chống thực
dân Anh ở Ấn Độ ngày dâng cao?
- HS trả lời
- GV: Tại sao Đảng Quốc đại chủ
trương đấu tranh bằng hòa bình?
+ Xuất phát từ tư tưởng của
M.Gan-đi, gia đình ông theo Ấn Độ
giáo Giáo lý của phái được xây
dựng trên hai nguyên tắc chủ yếu:
+ Ahimsa: Tránh làm điều
ác, kiêng ăn thịt, tránh sát hại sinh
b Nội chiến Quốc - Cộng (1927 - 1937)
- 1927 – 1937, đã diễn ra cuộc nội chiến Quốc – Cộng Trong cuộc càn quét lần thứ 5 (1934 – 1935) của QDĐ, các lực lượng cách mạng bị tổn thất nặng nề
- Để bảo toàn lực lượng, tháng 10/11934, Hồng quân công nông phải tiến hành cuộcc phá vây, tiến lên phía Bắc – được gọi là vuộc Vạn lý trường chinh Tại hội nghị Tuân Nghĩa (1/1935) trên đường trường chinh, Mao Trạch Đông trở thành người lãnh đạo ĐCS TQ
- Tháng 7/1937: Nhật Bản xâm lược TQ Trước sức ép đấu tranh của nhân dân, QDĐ buộc phải hợp tác với ĐCS, thành lập mặt trận dân tộc thống nhất chống Nhật, cách mạng TQ chuyển sang thời kì kháng chiến chống Nhật
II Phong trào độc lập dân tộc ở Ấn Độ (1918 -1939)
1 Trong những năm sau Chiến tranh thế giới thứ nhất (1918 -1929)
- Những hậu quả nặng nề của Chiến tranh thế giới thứ nhất và chính sách tăng cường ách áp bức, bóc lột của thực dân Anh đã làm dấy lên một cao trào chống Anh trong những năm 1918 –
1922 ở Ấn Độ
- Nét nổi bật của cao trào là hình thức đấu tranh diễn ra phong phú, với sự tham gia của đông đảo các tầng lớp nhân dân và dưới
sự lãnh đạo của Đảng Quốc đại, đứng đầu là lãnh tụ có uy tín lớn M.Ganđi
- Chính sách bất bạo động, bất hợp tác – không sử dụng đấu tranh bạo lực, chỉ biểu tình, bãi công, bãi khóa, tẩy chay hàng hóa Anh,…
- Sự phát triển của phong trào công nhân cuối 1925, Đảng Cộng sản Ấn Độ được thành lập
2 Phong trào độc lập dân tộc trong những năm 1929 – 1939.
- Cuộc khủng hoảng kinh tế 1929 – 1933, đã làm bùng lên làn sóng đấu tranh mới của nhân dân Ấn Độ
- Phong trào kéo dài trong suốt những năm 30, với sự kiện đầu
Trang 4+ Satiagiaha: Kiên trì chân
lý, kiên trì tin tưởng, không dao
động và mất lòng tin sẽ thực hiện
mong muốn
năm 1930, Ganđi phát động cuộc hành trình dài 300 km – “đun nước biển lấy muối” để chống độc quyền muối của thực dân Anh Mặt trần thống nhất của các lực luợng chính trị Ấn Độ đã hình thành trên thực tế
- Từ 9/1939, Ấn Độ lại bị lôi cuốn vào cuộc CTTG thứ II, phong trào cách mạng Ấn Độ chuyển sang giai đoạn mới
4 Củng cố
5 Dặn dò:
a Trả lời câu hỏi 1; 2.
b Sưu tầm, giới thiệu về cuộc đời và hoạt động của Mao Trạch Đông và M.Gan-đi.
PHỤ LỤC
1 Vai trò lãnh đạo Đảng Quốc đại
2 Hình thức đấu tránh Hòa bình, không sử dụng bạo lực
3 Lực lượng tham gia Học sinh, sinh viên, công nhân Lôi cuốn mọi tầng lớp tham gia
4 Sự kiện tiêu biểu - Tẩy chay hàng hóa Anh
- Không nộp thuế
- Tháng 12/1925: Đảng Cộng sản ra đời
- Chống độc quyền muối
- Bất hợp tác
- Mặt trận thống nhất dân tộc