Thiet ke may thang hoa

DANH Ml}C BANG1.4 1.21.3 3.13.2 STT 1.1 Cac thanh phantrong mang nroi cuaqua gftc chin 7Cac thong s6 dong hoc phan huy nhiet trong qua trinh sfty gftc Quanh~ gitra ap su&tva nhiet oQ tha

LAMca sa TmET KE THIET BI LAM KIlO MANG HAT GAc

BANGPHUONGPHApsAYTHANGHOA

LuAN AN TIEN SY KY THUAT

Chuyen nganh dilO tao: Ky thuat mayva thietbi cogioi hoa

nang nghiep va nang thanMil sa: 6052 1401

Ngu01 hu6'ng dftn khoa hoc:

1 PGs.rs, rRAN NHU' KHUYEN

2 PGS.TS NONG VAN VIN

HANOI-20l2

LOI CAM BOAN

Toi xin cam doan: Luan an "Nghien cuu mot s6 thong s6 lam co sa

th iit ki t hiet bi lam kho mang hat gdc bang phuong phap say thdng hoa " H i

cong trinh nghien ciru cua rieng toi Nhtrng 86 lieu, kStqua neu trong luan annay latrung thuc, khach quan vachua tungduoc ai cong bE> trong bat ky cong

trinh nao khac

T6i xin cam doan riing moi su giup dO' trong quatrinh thuc hien luan annay da duoc cam on va cac thong tin trich d~n trong luan an dSu diroc chi ra

Be hom thanh luan an, tac gia di nhan diroc r~t nhi~u SlJgiup do nhiettinh va tao di~u kien cua cac ca nhan va t~p the, dS dap lai SlJgiup do do sauday la loi cam an chan thanh cua tac gia:

V&i su kinh trong, toi xin bay to long biet on sau s~c toi PGS.TS TdnNhu Khuyen va PGS.TS Nang Van Vin - Truong Dai hoc Nang nghiep Ha

Toi xin chan thanh cam an Ban Giam hieu, cac thay giao khoa CO' khi vacac phong ban trong Truong Cao d~ngCong nghiep va Xaydung di quan Him

va tao dieu kien thuan loi d~ toi hoan thanh d~tai

Toi xin chan thanh cam an Trung tam Ki~m nghiern v~ sinh an toan thucpham, thuoc Vi~nDinh Duong (48B Tang B~tHb ,RaiBaTrung,HaNQi) diigiup t6i trong vieclam thuc nghiemva danhgiak~tqua nghienCUu cua d~tai.Toi xin tran trong dun an cac nha khoa hoc, ban be, d6ng nghiep, giadinh dii luon quan Him, dQng vien giup toi vuot qua moi kho khan trong quatrinh hoc t~pva hoan thanh ban luan annay

Ha N(Ji, nga» thdng nam 2 012

Tac gia luan an

DB Minh Chien

Ml)C LlJC

Loi cam doan

.Loicam an

M\lcl\lC

Danhmuc chir viett~t

Danhmu c cac ky hieu toan hoc

Danhmuc bang

Danhmu c hinh

MOBAu

1 Tinh c~p thiStcua d@ tai

2 Muc tieu nghien ciru

3 Nhi~m vu nghienciru

4 D6i t UQTIgva pham vi nghien ciru

5 Ynghia khoa h9C va tlnrc tiSn cua d~ tai

6 Nhtrng dong gop moi

7 C~u true noi dung luan an

Chuang 1 TONG QUAN NGIllEN CUD

1.1 D?c diem,thanh phan hoa hQC va cong dung cuag~c

1.1.1 D~c di~m cua g~c

1.1.2 Thanhphan hoa hoc cuag~c

1.1.3 Cong dung cuag~c

1.104 Cac san pham tir g~c

1.2 Tinh hinh san xuat vatieu thu san pham g~c

1.2.1 Tinh hinh san xuat

1.2.2 Tinh hinh tieu thu san pham gftc

1.3 Tinh hinh nghien ciru cong nghe va thiSt bi s~y g~c

1

11 111 Vll Vll1 Xll X1111122233

1.3.1 Tinh hinh nghien ciru cong nghe va thi§t bi say gac tren th§ gioi 141.3.2.Tlnhhinh nghien ciru congngheva thi~t bisay gac aVi~t Naill 18

1.4 1 Ban ch~tcua qua trinh s~ythanghoa 22

1.4.2 Cac giai doan cua quatrinh s~ythang hoa 24

Chuang 2 NGUYEN VAT LIEU, DOl TUONG vA PHUONG PHAp

2.1 Nguyen v~tlieu nghien ciru

2.2 :E>6i tirong nghien CUu

4141

2.3.3 Phuong phap xacdinh mot s6 thong s6 cua quatrinh s~y 55

Nlll]~:TTRUYEN CHAT TRONG THIET Bl sAyTRANG BOA 62

3.1 Mo hinh hoa qua trinh trao o6i nhiet fim trong buong sftY

3.1.1 Mo hinh k~tc§.ucua buong s§.y thang hoa 62

3.1.2 Quatrinh trao o6i nhietam trong buong s§.y thanghoa 63

3.2 Mo phong quatrinhtrao o6i nhiet amtrong buong s~ythang hoa 66

3.2.1 H~ phirongtrinh trang thai quatrinh nhiet amtrong buong s~y 673.2.2 Xac dinh di~ukiend~uva dieu kien bien cuah~phuong trinh

viphan

3.2.3 Xac dinh mot s6tham s6cua h~ phuong trinh viphan

69 72

3.3 Khao sat qua trinh nhiet lm trong buong s&y va Iva chon cac

3.3.1 Thuat giai he phirong trinh vi phan 76

3.3.2 Khao sat anh huong cua mot s6 thong s6 den qua trinh sfiy 79

3.3.3 Lira chon cac thong s6 co ban cua thiet bi va che dQ sfiy 80

4.1 K ~tquakhaosatche d(> sftymang do hat gftC trong thucti6nsan xuftt 82

4.2 E>~xuat cai tien qui trinh cong nghe s~ymang do hat gftc bang

4.3 Thi nghiem xac dinh dQ giam ~m cua V?t lieu trong qua trinh s&y

4.4.1- Anhhuongnhiet dQ lanh dongTv] (DC) 88

4.4.2 AM hirong cua nhiet d(> nguon birc xa Tbx (DC ) 89

4.4.3 Anhhuang cua chieu day lap vatlieu S (mm) 91

4.5 KSt qua nghien ciru thirc nghiem da ySu t6 - 92

4.6 K~t qua nghien ciru t6i Utitong quat 101

4.7 KSt qua thi nghiemimg voi'gia tri t6i tru cua cac ySu t6 va o 102

4.8 Roan thien quy trinh cong nghe sfty mang dohat gftc 103

·4.8.1 Sad6 quy trinh c6ng nghe s~ymang do hatg~c 103

4.9 Ung dung cac k~tquanghien ciru d~ hoanthien thiet k~ h~

4.9.1 Roan thien thiet kSh~ thong sfty thang hoa STR-50 105

4.9.2 Xac dinh cac chi tieu kinh t~ -leYthuat cua thi~tbi s~ySTH-50A 105

4.9.3 Danh gia hieu qua kinh tS - leY thu?tcuathiSt bi s~y STH-50A 108

N2NON02

O2

RID-lOA

RS232

S02SPK

Luu huynh dioxit

Sanpham kho

ThiStbi sfty thanghoanangsuM SOkgmang dohatgftc/me

Dan vi do ap suat khong thuoch~do luang Quoc tS

D6ngdolaMy

V~t ch~tkho

DANH Ml)C cAe KY HltU ToAN HOC

cpg kJ/kg OK Nhiet dung rieng cuakhi tro trong lap kho

Cpk kJ/kg "K Nhiet dung rieng cuav~tlieu lop kho

ty s6 gitra dQ khuech tan cua hoi nuoc va khf

,

tro trong lop kho so voi dQ khuech tan cuacluing adi~u kien nr do

C2 m2 H~ng s6 phu thuoc van dQ x6p cua lop kho va

lien quan d€n dQ tham D' Arey

lien quan d~n dQ tham Knudsen

Dw• ino kg.m/s' DQ khuech tan l~n nhau cua h6n hop hoi mroc

va khi tro&thai diSm ban dftu

Gw kg/kg mol Kh6i hrong phan nr cua hoi mroc

Gin kg/kg mol Kh6i hrong phanillcuakhi tro

Gk kg Kh6i hrong san pham kho thudtroc sau khis~y

ki h-1 H~ s6 thoat ~m cua giai doan s~y ~m lien k€t

ks h-1 H~ s6 thoat ~m cua giai doan s~y thang hoa

k1 m 2/s H~ngs6 khuSeh tan cua hoi mroc

\:

k3 m2/s H~ngs6khu€eh tan cua khi tro

H~ng s6 khuSeh tan h6 hop cua hoi nuoc vakhi tro

K in m 2/s D9 khuechtan Knudsen cuakhitro

Kmx m2Is 89 khuechtanKnudsentrungbmh cua h6n hop khiK; m 2/s D9 khuSehtanKnudsencua hoi mroc

L m Chieudaylopv~tlieusfty

M, kg funlkg D9funv~tlieus~y

VCK

Mvo kg fun!kg D9funban~u cua v~t lieu s~y

VCKlvIve kg fun!kg D9fun canbangwangling

S6thi nghiem armrc cosaLUll IUQl1g dong killtrothoatraillv~tlieus~yChi phi nang IUQl1g rieng

LUll hrong dong chatwangirng trongv~tlieus~yLUll IUQl1g dong hoi mroc thoatraillvatlieu s~y

se thi nghiem amire phu

Ky hi~u DO'D vi. Ghii thich

Pin N/m 2 Ap stilltriengphan cuakhitro

Pw N/m 2 Ap suat riengphancua hoi mroc trong khong gian

Tb °C Nhiet dQ khong gianbuongs~y

TVk oK Nhiet dQ cua lapkho

Tid OK Nhiet dQ cua lap lanh dong

TVl °c Nhiet dQ lanh dong san pham

Ve mg/lOOg Ham hrong vitamin E

Xi Giatri rna hoa cua ySu t6 thiri

ak m 2/s H~ s6 khuSch tan nhiet cualap kho

aid m 2/s H~ s6 khuSch tan nhiet cua lap lanh dong

Ky hi~u Boon vi• Ghiithich

DQ r6ng trong lap khoKhoang bien thien cua yeu tf> tlnr i

Ak kW/(m.oK) H~ s6 dfin nhiet cua lap kho

kW/(m.oK) H~ sa d~nnhiet cua lap lanh dong

kJ/kg

Entanpi cua mroc dong bangEntanpi cua hoi mroc

DANH Ml}C BANG

1.4

1.21.3

3.13.2

STT

1.1

Cac thanh phantrong mang nroi cuaqua gftc chin 7Cac thong s6 dong hoc phan huy nhiet trong qua trinh sfty gftc

Quanh~ gitra ap su&tva nhiet oQ thang hoa cuanuoc da 23Luong mroc va diem kSt dong cua mot s6thirc pham 25Thong s6 vao cua ch€ dQ tinh toan rna phong 76

M6i quan h~ gitra thai gian s§.y ling voi dQ day lap vat lieu s§.y

4.1 K€t qua phantich hoa hoc rn§:u sanpham say 834.2 K~t qua thi nghiem xac dinh anh huang cua nhiet dQ lanh dong 884.3 K€t qua thinghiem xac dinhanh hirong cuanhiet dQ nguon birc xa 904.4 K@t qua thi nghiem xac dinh anh huang cua chiSu day lap v~t lieu 914.5 Mire bi@n thien va gia tri rna hoa cua cac y@u t6Xi 92

4.7 Ki~rn tra tinh thich ling cua rna hinh toan 944.8 Gia tri t6i Uti cua cacyeu t6 vao Xiva cac hamthanh phan Y, 94

4.10 K@t qua thi nghiem s§.ytai cac thong s6 t6i Uti 1024.11 Dac tinhky thuat cua h~ thong s§.y g§.c STH - SOA: 105

4.12 MQt s6 chi tieu kinh t€ - ky thuat cua cac he thong sfty gftc 107

\

1.131.141.151.161.171.181.191.202.1

2.3

2.4

1.4 Ham lUQ11g ~-carotene trong mot s6 loai rau qua 8

1.11 S1)" bien d6i carotenoid cua mang g~c trong qua trlnh say- Phan

tich thea rna hinh hai biroc (Two-step approach) 20

1.12 SlJ phu thuoc nhiet dQ cua hang s6 t6c dQ phan ling cho S1)" phan

Quan he giira thai gian va nhiet dQ trong qua trinh lanh dong 25

AMhuang cua lanh dong toi mo t~ bao thirc v~t 30

Sa d6 nguyen ly c~u tao thiet bi s~y thang hoa gian doan 32

Sa d6 nguyen ly thiet bi s~y thang hoa lien tuc kieu khay 34

Sa d6 nguyen ly cua thiet bi s~y thang hoa lien tuc ki€u dao dong 34

Sa d6 nguyen ly cuathi~tbi s~y thang hoa lien tuc ki€u bang tai 34H~ thong thiet bi STH lien tuc hang Virtis Gadiner 35

Sa d6"cau t<;10 thiet bi s~y thang hoa STH - 50 41

;.; - ,

2.5

2.6 2.7

Sa d6 l~y mfiu mang do hat g~e trong buong s~y

Sa d6 vi tri l~y mau san pham tren khay s~y

2.12 May do sic ky long LC - 20AD (Nhat Ban) · 58

3.1 K~t cau mat e~t ngang cua buong s~y thang hoa 62

3.2 Sa d6 tinh toan qua trinh trao d6inhiet elm 633.5 Quy luat thay d6i nhiet dQ va dQ cim cua vat lieu s~y theo thai

,

gian say3.6 Anh huong cua chieu day lap v~t lieu s~y dSn nhiet dQ va thai

77

,

4.2 Qui trlnh cong nghe s~y,.khomang do hat g~e 84

4.3 Thi~t bi s~y thang hoa thi nghiem Labeoneo (My) 85

4.5 D6thibieu di~nanh htrong cua nhiet dQ lanh dong TvICC) 89

4:6 D6 thi anh huong cua nhiet dQ nguon birc xaTbx (DC) 90

4.7 D6 thi anh hirong cua chieu day lap v~t lieu s~y S (mm) 92

4.8 AM huang cua cap y~u t6 nhiet dQ lanh dong Tv1(OC) va nhiet

4.9 Anh huang cua e~p ySu t& nhiet dQ lanh dong TvICOC) va ehiSu

4.10 Anh huang cua C?P ySu t6 nhiet do birc xa Tbx va chieu day lap

,

4.11 Anh huangcua C?PySu t6 nhiet dO lanh dong Tvi vanhiet do birc

4.12 AM huang cua cap y~u t6 nhiet dQ lanh dong TvICOC) va chieu

4.13 Anh huang cua c~p ySu t6 nhiet do birc xa Tbx va chiSu day lap

4.14 AM huang cua cap y~u t6 nhiet dQ lanh dong Tv1(OC) va nhiet

4.15 Anh huang cua cjip ySu t6 nhiet dO lanh dong TvICOC) vachien

4.16 AM huang cua cap ySu t6 nhiet dQ birc xa Tbx va chieu day lop

4.17 Anh huang cua cap ySu t6 nhiet do lanh dong TvICOC ) va nhiet

4.18 Anh huang cua cap ySu t6 nhiet dO lanh dong TvICOC) va chieu

4.19 · Anh huang cua cap yeu t6 nhiet dQ birc xa Tbx vachi@u day lop

1 Tinh e§ p thi~tcua d~ tai

G~c co ten khoa hoc Momordica cochinchinensis trong avung BongNam chau Anr mi~n Nam Trung Quoc d~n Bong Bilc Australia 6Vi~t Namg&c diroc trong rai rae ahau h~t cac dia phirong nhirng t~p trung chu yeu a

cac tinh Hai Duong, Hai Phong, Ha NQi, Mang hatg~c la thanh phan co giatri nh&t gom co: protein, lipid, glucide va.r&t nhi~u vi ch&t nhir: carotenoids,licopene, cac vitamin va khoang chat, trongdo ham hrong f3 -carotene cao g:ip

1,8 l~n so voi dau gan ca thu, g~p 15 l~n so voi cu ca r6t va g~p 68 l~n so voi

ca chua" VI vay, mang hat g~c ngoai viec sir dung lam thuc pham rna conduoc dung lam duoc pham va my pham r~t co gia tri nhu: vien nang, thuocrna, tinh d~u, kern dirong da, (Bui Minh Dire, 2004) [10], (D6 T~t LQ'i,1991) [22], (LeH6ng Phuc, 2010) [31], (Nguyen Cong Suat, 2002) [33]

Do g~c qua tiroi thu hoach theo mila va r&t d~ bi hir hong nen d@ du trtrnguon nguyen lieu nguoi ta ti@n hanh tach mang do hat g~c, mang s~y khod~n d9 §.m an toan d@ bao quan Hien nay, viec s~y mang do anuoc ta duocthuc hien theo phuong phap s~y nhiet thirong anhiet dQ cao (50770°C) trongcac thiet bi s~y vi ngang, tham chi trong cac 10 s~y thu cong, sir dung khoi 10

lam tac nhan s~ynen eh~throng san pham s~ykhong cao, d~c biet la cac hamhrong vitamin, caroten, lycopen dS phan huy duoi tac dong cua nhiet (HoangKim Anh, 2008) [1] Phuong phap sfry anhiet dQ thap (0750°C) trong cac.thiet bi: s~y chan khong, s§.y bam nhiet va dac biet la plnrong phap s~y thanghoa (say lanh dong 6 nhiet dQ -20-;.- -40°C) da khac phuc duoc hoan toannhtrng nhuoc diSm cua phirong phap s§.y nhiet nen da gift g~n nhu nguyen venchat lirong san pham tuoi ban delu

Thirc t~ amroc ta hien nay phirong phap s§.y thang hoa chua duoc trien

khai v aling dung pho biSn do thiSt bi OO~p ngoaico gia thanh nit cao, chi phi

v~n hanh va chi phi nang hrong kha Ian VI vay, viec nghien elm thi§t

kS che tao h~ thong thiSt bi s§.ythang hoa OO~m tao ra san pham s§.y co ch~tluong cao, giam chi phi cho qua trinh s§.y la v~n dS c~p thiet d~ tri~n khai irngdung rong rai trong san xuat co ynghia kinh tSr~t 100

Xuat phi!ill tinh hinh thuc ti~n tren, cluing toi tlnrc hien dS tai "Nghi en

cteu m~t sa thong sa lam CO' sir thiit ki thiit hiLam kho mang hflt gac bling

phuong phtip say thiing hoa".

2 lVIl}c tieu nghien ciru

- M1,lC tieuchung: Tao ra thiet bi s§.y mangdo hat g~c bang phuong phaps§.y thang hoa nham nang cao chat hrong san pham, gop phan thuc dfiy d~u tutrong cay g~c d~ phat trien kinh tS qua viec chS biSn cac san pham tirg~c

.- Muc tieu cu the: Xac dinh mot s6 thong s6 t6i iru lam co sa dS hoanthien guy trinh cong nghe va thiet kS chS tao thiet bi say

3 Nhiem Vl} nghienciru

- Xac dinh mot s5 tinh chat ca 11' hoa cua mang do hat g~c lien quan denquatrinh s~y

- Xay dung mo hinh qua trinh truyen nhiet truyen chat trong vat lieus~y nh~rn dinh hu6ng cho viec thiSt kS thiet bi s~y

- Nghien ciru thuc nghiem xac dinh mot s6 thong s6-t6iUtilam ca sa choviec hoan thien quy trinh cong nghe va thiSt kS,cai tiSn thiet bi s~y

- Nghien ciru ling dung thiet bi s~y trong th1JC ti~n san xu§.t nham xacdinh hieu qua kinh tS - k:y thuat cua thiSt bi s~y d~ co thS tri~n khai ap dungrong rai trong tlnrc ti~n san xuat

4.1 J)6i tuvng nghien cuu

U5i nrong nghien ciru cua d@ tai la cac thong s5 cong nghe cua thiet bi

dy mang do hat g~c: nhiet dQ lanh dong V?t lieu say, nhiet dQ tarn gia nhiet

birc xa , chiSu day lapV?t li~u say,

Nghien ciru rna hmh thiSt bi s~y mang do hat g~c bing phuong phap

s~y thang hoa nang suat 50kg mang g~c nroi/me

5 'Y nghia khoa hQC va thuc ti~n cua d~ tai

- Da ling dung phuong phap rna hinh hoa va mo phong d~ xac dinh cac

thong s6 co ban v~ c§.u tao va chS dQ lam viec cua thiet bi s~y nh~m dinhhuang cho viec thiet kS, che tao may.KSt qua nghien ciru tren la tai lieu thamkhao cftn thiSt khi thiSt kS cac h~ thong s§.y co nang su~tkhacnhau veri cacloai V?t lieu s~ykhac nhau

- f)a thiet kS chS tao thanh cong thiSt bi s~y thang hoa dS lam kho mang

do hatg~c noi rieng va cac loai nang san thtrc pham noi chung Day la thiet bis~y tao ra san pham s~y co chat IUQ11g cao, c~u tao dan gian,hoan toan co the

chS tao duoc atrong nuoc thay cho thiet bi s~y nhap ngoai d~t tien,nho do coth€ trien khai ap dung rong rai cho cac co sa san xuat

6 Nhfrng dong gop mrri

- f)a thiet kS chS taothanh cong thiet bi s§.y thang hoa STH-50A, co 2 binhngung - dong bang lam viec lech pha nhau va xa bang trong binh ngung-dongbang bang nhiet cua hoi moi ch~t lanh sau may nen nen tiSt kiem diroc thaigian va chi phi nhiet nang cho qua trinh s~y

- f)a irng dung phuong phap tach mang hatg~c bang each cha sat, lanh dongeire nhanh V?t lieu s~y bang each phun N2long nen ill giam thoi gian va chi philao dong, tao diSu kien thuan loi cho vice cokhi hoa va tu dong boa day chuyenche bi~nmang hat g~c

- Bang phuong phap rna hmh hall va rna phong da: xayd1JI1g duoc rnahinh toan bieu di~n qua trinh truyen nhiet truyen ch~ttrong vat lieu say, lam

'.: .

co sa khoa hoc cho viec xac dinh cac thong s6 hinh hQC va che do lam viec

cua h~ thong thiet hi say

- Bang phuong phap nghien CUu thuc nghiem don va da ySu t6 da xacdinh duoc cac thong s6 t6ilIU cua qua trinh say lam co sa hom thien thiSt kS

va che t9-0 cac cO' thiet bi say thang hoa co nang suat khac nhau phil hop voi

r

quy mocua cac eo sa sanxuat

7 cAu true n<)i dunglu~n an

Ngoai phan rna d§'u, k§tluan,kien nghi cac phuluc,luan angem 4 chuang:Chuang 1:T6ng quan nghien ciru

Chuang 2: Nguyen vat lieu, d6i tirong va phuong phap nghien ciru.Chuang 3: Xay dung mo hinh toan qua trinh truyen nhiet truyen ch~t

trong thiSthi s~y thang hoa

Chuang 4:KStquanghienCUuthirc nghiem,

Chuong 1 TONG QUAN NGHIEN CUu

1.1.1 D{ie tliim cua gAe

Ode nip: trai to, nhieu hat, gai to, it gai Khi chin chuyen sang mau do

nroi rfit d~m

Ode te:trai nho, co it hat, gai nhon, Trai chin b6 ra ben trong cam co

duoc do nroi nhir g~c nep.

Do do, ta thuong chon g~c n~p d~ ch~ bien thuc pham vi g~c n~p trai to,khi chin nhieu cam va co maus~c dep, chatIuongt61

G~c ra hoa van thang 6, chin van thang 9, thang 10 Am lich, Qua g~c cohinh belu due, dit nhon, b€ mi;it vo co nhieu gai nho mem, ngan, khi chin co

mau do nroi, chieu dai trung binh cua qua 15-=-20cm, khoi hrong 0,7-=-5,Okg

C~ut(;1.0 qua g~cg6m cac lap: vo qua, hat, mang do bao ngoai hat, dichqua (hinh 1.2)

1.1.2 Thanh phlinhoa hoc cua gdc

Trong cac thanh phan c~u tao nen qua g~c thi rnang hat g~c la thanh

phan co gia tri nh~t, theo ban ke cua Vien dinh dirong - BQ Y TS, mang do

Khi s~y kho 6 nhiet dQ 60-70°C, co thanhphan g%: Nurre 7,1; protein

hrong (mg%) carotenoid (tong s6) 356; beta-caroten tren 26,5; tocopherol 490,5; lycopen 304 (Ngo Thi Thuy, 2004) [37], (Bauernfeind, J.C., 1972) [51]

30 GI

c:

QI 2 a.

0

o 1

;;

0 BU'-cYi Elu- -du DU'a h €l u Oi Ca c hua (M y) P intago Tam xua n G~c

Hinh 1.3 Ham lUClng Lyeopene trong mQt s81o\li rau qua

g~c khong co hien tuong thira vitamin A Trong dllu g~c vitamin A cao g~p1,8 Illn so voi dllu gan ca thu, g~p 15 Illn so voi cu ca r6t va g~p 68 Illn so voi

ca chua" (Kandlakunta, B., 2008) [67], (Singh, G., 2001) [94], (Vuong, L T.,2002) [97] (hinh 1.4)

NhiSu nha khoa hoc My da thira nhan g~c la mot loai qua sach, an toannhat va co tac dung chong oxy hoa cao nh~t Cac hang diroc pham 100 cua

nghia ly ''fruit from heaven" (trai cay dSn tir thien duong) (Nguyen Minh

pham phuc vu cho cac linhV\l'Ccongnghiepthuc pham,diroc pharn va mypham,

nghiep san xu~t banh keo, thirc pham chirc nang d~ chong suy dinh duong,

chong lao hoa, sanxu~t cac loai mau thuc pham tunhien

xuat nhieu loai thuoc rna dung boi len cac vSt thtrong, vSt 106t, vSt bong lamcho chong lanh, lam thu6c b6 dirong giup cho ngiroi benhchong len can, tangsire chong do benh t~tcua co th~, dung cho tre em cham 100, chong benh khomat, quang ga, d~c biet la vo hieu hoa cac ch~tgay ung thir,

Tnroc nam 1940, thea (D6T~tLQ'i, 1991) [22], trong sach Dong vaTayY

chi ghi 2 vi thuoc duoc sir dungillcay g~c la hat va r~ d~ chua mun nhot, tri, dau

nhirc te thap Den nam 1941, Ian diu tien Bui Dinh Sang va F.Guichard, tnrong

carotenoid (tien vitaminA) dtcao, g~p hang chuc l~n trong cu ca r6t,ca chua va

dau CQ do va dfi dung d~u gic d~ chS tao son moi cho cac "ba d~m" nguoi

Phap, sau d6 ca phu nfi Trang An dung thi thay moi do tham, r~t "nhuan", trot

va rna hong nroi, mat sang Sau do nam 1942, tac gia Bui Dinh Oanh dfi StY

dung kY thuat cong nghiep d~ ep d§.u g~c xuat sang Phap va ti~p theo cac tacdsgia Nguyen Van Dan, Dinh Ngoc Lam, Ha Van Mao dfi nghien ctru phantichb6 sung thanh phan carotenoid trong qua g~c va sir dung trong lam sang d~phuc vu nhu cau phong benh va diSu tri v~t thuong, dS phong ung thu gannguyen phat v.v

TiT nam 1970,duoc S\Ichi dao dong vien cua dong chi TilGi~y, cac tacgia Ha Huy Khoi, Phan Thi Kim, Bui Minh Dire, Nguyen Cong Kh~n, ToBich Phuong da cling cac cong S\TNguyen Van Chuyen (Nhat Ban), VuongThiiy L~ (Hoa Ky) r.e Doan Dien, Phan Quoc Kinh, Le Van Nhirong, La111Xuan Thanh, Nguyen Hung Phuc, Le Vi~t Thing, Blii Minh.Thu, Pham Thi

Tran Chau, cung nhiSu tac gia da nghien CUu sau them vS thanh phancarotenoid, lycopen, vitamin Ei.acid bee nhieu n6i doi omega 3, trong cac sanpham ch~ bientir qua gfic, d6ng thai theo doi thuc nghiem tac dung chong oxyhoa, han che tac dong dQc hai cua dioxin va d(>c t6 vi namAflatoxin tren ganchuot va nghien ciru irng dung ~rong chan nu6i d~ san xufit tnrng ga co hamlUQ11g cao Carotenoid, thanh phan beta caroten, retinol va giam cholesterol.Thirc t(~, nghien ciru tai My cho th§y cac hop chat cua Beta caroten, Lycopen,Alphatocopherol trong d~u g~c c6 tac dung lam vo hieu hoa 75% cac chatgay ung thu noi chung, nhat la ung thu vu aphu nil, phong va diSu triHIV/AIDS (Bui Minh Duc, 2004) [10]

Gia tri tir g~c dem lai la r~t IOn d6i voi doi song con ngiroi Thea tacgia Le Vuong - nha dinh duong hoc a Dai hoc California - Davis cho rang: d~

carotene 6 Viet Nam, g~c Hi nguon thuc pham tuyet voi chua nhieu carotene (FAG ail dua cdy g6c VaG 5 truong h9]J can aU(JC nghien cuu phat tridn aChdu A) nhung dt it nguoi bi~t d~ntac dung cua no Vi th~ viec trongcay g§.c tren dien rong va co cong nghe che bien phil hop la mot viec lam r~t

beta-cfin thiSt nham dem lai gia tri thuong pham tir cac che pham cua g~c xirng

dang voiten goi cuano "fruit from heaven' t-qua dSnill thien duong.

Ngay nay, khi diSu kien song duoc cai thien thi nhu cau vSthirc pham

cua con ngiroi ngay cang cao Nhtrng thuc pham chirc nang co gia tri dinhduong cao cang duoc nhiSu nguoi chu y dSn va qua g~c la mot trong nhirngloai thirc pham chirc nang do Cac san pham ch@ biSntir g§.c r§.t da dang nhamdap ling nhu cau cua nguoi tieu dung trong va ngoai mroc

Tir cam g§.c san xuat thuc pham cao cap; San xuat dfiu g§.c 811 dungtrong thirc pham, duoc pham, my pham; San xu§.t ch~t nhuorn mau thircpham, Cac loai san pham tir cay g§.c co th~ li~t ke diroi day:

Nam 08, C6n hat gac,

Thuc phdm: rmrt,kyo, banh, (banh cay, banh g~c, kyo gam g~c, rmrtg~c),mroc ep hoa qua, sua chuag~c,botg~c dinh duong, thuc pham chirc nang,

Phdn bon vi sinh; Thu6c tnr sdu "sach" chietxu~tillhat g~c, Diroi day

dS cap them vS 4 loai san ph:1m mang ynghia kinh te xa hQi hon ca la dau gac,vien.nangVinaga, kho dau g§.c va thirc pham chirc nang Lyfaten (hinh 1.5)

1.1.4.1 Dau gdc

Dfiu g~c co chua ~ -caroten, Iycopen, a-tocopherol la cac chat ch6ng

oxy hoa manh, Trang thanh phan dfiu con co cac ch~t beo, cac nguyen t6 vilUQ11g cfin thiSt cho co thS Nhirng ch~t tren co tac dung: tang kha nang miSndich, tang sire dS khang cua co thS, chong oxy hoa, chong lao hoa tS bao

D~c biet, phong va dieu tri hieu qua mot s6 benh ung thir Dfiu g~c co tac

dung nhu nhfrng thuoc vitamin A, dung boi len cac vSt thuong VSt Ioet, vStbong cho chong lanh Uong dfiu g~c nhanh len can, tang sire dS khang benh

t~t cho co thS Dfiu g~c co tac dung r~t t6t cho tre em suy dinh duong, chamIon, dung tri benh kho mat, quang ga r~t hieu nghiem (Nguyen Cong Suat,

d) Thuc pham chirc nang Lyfaten

Hinh 1.5. Cac san pham til' gAe

1.1.4.2 Vinaga

VINAGA la vien nang ddu gac do tac gia Nguyen Cong Suat bao che

Nam 2001, Nguyen Cong Su&t la nguoi d~u tien chiet suit d~u gic tren daychuyen cong nghe hien dai d~ che bien cay g&e thanh "cay hang hoa'' ,OngJ a

nguoi khoi xirong viec san xuat vien nang d~ug&e voi thirong hieu VINAGAdiroc thitnrong Myva trong mroc tin dung

1.1.4.3 Kh6 ddu

Sau khi l§'y d~u con lai ba g§.c chinh la kho d~u g§.c, co th~ dung lam

thirc an gia sue hay phan bon r&t t6t Kho dau la phan ruot qua +mang +nhancua hat g§.e sau khi da chiSt dau, v~n mang mau do d~m, mui thorn nhir banhbich quy, vi hoi ngot - ben bui, Theo kSt qua phan tich cua Vien Dinh Duongthi 1kg kho d~u co 105g protein, 122g ch§.t beo va 54g chat XO'. Ham hrongdinh duong cua kh6 d~u g&c tuong duong voi Ng6 Yang, nhung chat beonhiSu hon Ng6 g§.p 273 l~n Nh~t la, trong kh6 d~u g~c con kha nhiSu ~ -

caroten, lycopen va a-tocopherol (vitamin E) Trong chan nuoi, nguoi takh6ng con nghi ngo gl v~ tinh lanh ciing nhtr v~ hieu qua nhuom mau tunhien trong thirc an cong nghiep nham tang dQ darn mau cua da va long dotnrng ga/vit (Vii Duy Giang, 2009) [11]

1.1.4.4 Lyfaten

Thuc pham chirc nang Lyfaten diroc san xuat tir g§.c va ca chua doC6ng ty VDP san xuat Lyfaten co tac dung: Chong lao h6a va lam dep da,bao v~ da va ngan dung toe; Phong kh6 mat,rna mat, thieu mau; H6 tro giamcholesterol trong mau, giam nguy co m~c benh tim mach; Giup tang cuongsire d~ khang cho benh nhan ung thu, tieu dirong, nguoi bi viem gan, XO'gan;Tang cuong sire d~ khang, giai dQC d6i voi nhfrng nguoi lam viec trong moitnrong dQc hai; Giup tre em mau 100 khoe manh, it mac benh nhiem khuan;

tieu chay, viem phoi

~

1.2 Tinh hlnh san xu§t va tieu thu san pham g§c

1.2.1 Tinh hinh san xuat

Niroc ta co dieu kien thuan loi cho sir phat trien cay gac Cay gcie

San hrong hangnarn tir 1500+2600 tfin!nam Cay gfic diroc trong rai raetrong ca mroc, tuy nhien chua co vung tham canh t~p trung d~ cung capnguyen lieu cho cac day chuyen san xuat cong nghiep va chu yeu t~p trung 6

cac Tinh phia B~c Do nhu c§.u va eong dung d?c biet cua gcic nen cay gciengay cang duoc chu trong va phat trien rong rai, dff co nhiSu du an ciing nhuquy mo quy hoach cho cac vung trong g~c Vi du nhu xay dung rna hinhtrong va tham eanh cay gfic co nang suat.va chat hrong cao 6 tinh HaiDuong, Soc San- Ha NQi, trien khai du an trong g§.c xuat kh~u tai 7 huyen

va quan Hai An cua Thanh pho Hai Phong,

Tac gia (Dinh Thi Nguyen, 2003) [26] da co nghien elm danh gia hamhrong d~ug§.c thu duoc tir cac giong g§.c trong tren d§.t Hai Duong cho thay:trong 05 Ioai giong gfic thi loai giong gfic nep cho kSt qua t6t nhat, hamhrong d~u dat 27,7% so voi mang gfic kho; ty le rnang g§.c kho so voi quachin la 8,6% Nh~m hinh thanh vung trong gfic chuyen canh Cong ty C6phan Duoc VTYT Hai Duong da tien hanh du an "Xay dung mo hinh sanxuat, thu mua qua gfic hang hoa t?P trung lam nguyen lieu san xufit viennang mem d§.u g§.c phuc vu cho thi tnrong trong va ngoai mroc".KSt qua sau

1 nam thirc hien, cac hQ nang dan dff tiep thu duoc qui trinh trong g~c datnang suat cao: chon giong, lam d§.t, cham b6n, lam gian, phong tnr sau benh,thu hai, bao quan Cac ho nang dan dff lam chu duoc kythuat, huang d~ncho cac hQ khac cling lam Nhtrng diem thu gam g§.c qua la nhtrng noi tuyentruyen gioi thieu co suc thuy~tph\lc nh§.t d6i v6i nang dan Tu nguyen li~u

1.3.1 Tinlt hinh nghien cteu cong nghf va thiet hi say giic tren the giG"i

G~c la loai trai cay duoc tieu thu aca hai dang tum va kho, Day la mot

loai trai cay thea mila, vi vay c~ndiroc s~y kho (mang g~c)trong mila thu hoach

d~ bao quan va dir tru cho viec chS biSn lien tuc trong nam M~t khac, mang gackho la nguyen lieu d~u vao cho h~u hSt cac san pham chS bien ill g~c nhu d~ugac, viennang g~c, thirc pham b6 sung, nham dap img nhu c§.u tieu thu mangg~c kho lien tuc tang tren thi tnrong qu6c t~

Tuy nhien, viec nghien ciru v~ cong nghe s~y g~c thi chua co nhieu tac

gia quan tam dSn linh vue nay rna da s6 t~.p trung nghien ciru ve thanh phanhoa hoc va each chiet suat cac chat co trong qua gac, BiSn hinh cho cacnghien ciru v~ van d~ nay la cac cong trinh (Aoki, H., 2002) [48], (IshidaB.K., 2004) [631; (Vuong, T.L., 2003) [98] da cho th~y thanh phan carotenoidtong s6 va a tecopherol co su khac nhau gifra cac giong g~c, rmrc dQ qua chin,

dieu kien khi hau cua vung trong g~c,thai gian va di~ukien bao quan, phuongphap phan tich

Nham danh gia sir anh huang cua cac phuong phap s~y kho khac nhau

d€n ham hrong carotenoid trong mang hat g~c tac gia (Kha, T.C., 2009) [68]

da co nhfrng thuc nghiem so sanh chat lUQTIg san pham sau khi sir dung cacphuong phap s~y bang khong khi nang, s~y phun, s~y chan khong, s~y thanghoa mang do hat g~c KSt qua cho th~y phuong phap s~y thang hoa la phuong

phap t6t nhat, no cho chat hrong mau sang nh~t va ham hrong ~-carotencaonh~t Day la co sa dS Iva chon-phuong phap s~ythang hoa cho qua trinh lamkho mang do hat gac, no se gop phan nang cao ch~t hrong san pham ca v~chat hrong va cam quan san pham

Diroi day la mot s6 thiSt bi rna tac gia (Kha, T.C., 2009) [68] Iva choncho viec s~ykho mang do hat g~c:

Say bang khting khi n6ng: thiet bi duoc sir dung co cau tao don gian(hinh 1.6), bao g6m cac khay dung vat lieu s~y dang hroi (hoac tim co Q\lC16)d~ttrong til each nhiet Khong khi trong til s~y duoc lam nong bang h~ thong

day dien tro va hruthong gifra cac khay s~y Uu diSmchinh cua thiSt bi la tinhlinh hoat trong hoat dong, co thS s~y diroc nhiSu loai san pham khac nhau,v6n dfiu tu va chi phi bao tri thap Tuy nhien, ch~t hrong san pham kho cu6i

cling la thay d6i va thirongth~p hon cac phuong phap khac

Hinb 1.7 Thi~t b]sdy phon L-;'bPlant SD-05

Say phun: Mang g~c diroc tach ra khoi hat dem say nho va tron voi hoach~t x u Iytnroc khi s~y H6n hQ'P nay duoc bom va phun qua voi phun vankhong gian buong s~y co nhiet dQ til 120-=-200°C, ap suat O,06Mpa San phamducc bom nen qua voi phun van buong s~y du6i dang strong mu (lo-=-20f.lm),tai day no se trao d6i nhiet voi khong khi nong trong thai gian r~t ngan

,( 1 ;.-1 Os) sau do dtroc lam kho thanh bQt va roi xuong phia duoi, phan nho conlai hay theo tac nhan siy duoc thu h6i qua xyclon Tuy nhien san pham ti8p

mang theo ra rnoi tnrong (hinh 1.7)

Say chan khiing: thiet hi bao g6m mot buong chan khong, mot nguoncung cip nhiet, mot bam chan khong dS duy tri ap suit chan khong trong

khong phai dong lanh va dQ chan khong trong buong siy la khong cao

Say thang hoa: Khac voi cac phirong phap tren, siy thang hoa diroc

duoc cung cclp dS dam bao cho mroc dong bang duoc thang hoa thanh hoi

khong ra moi tnrong ben ngoai So voi cac phirong phap khac thi scly thanghoa cho phep gift lai duoc huang vi va chclt dinh dirong cua san pham la rit

cao, di~u nay la do san pham duoc sfty kho anhiet dQ thap.Hem nfra,met cftutrue x6p diroc hinh thanh do su loai bo cac tinh thS mroc da, do do v~ cftu truesan pham khong bi biSn dang nhieu.

- -- - ~

•

•

! , - ~ .~,,.J~ :.-IHinh 1.9 Thi~tb] s§y thang hoa Virtis 25EL

Voi viec rna rong quy mo san xufttva dien tich gieo trong gftc dS dapirng cho thi twang ngay cang tang thi vftn d~ sa chS va bao quan c&n phaiduoc quan tam Trong do, viec sfty kho mang hat gftc c&n duoc d&u tu nghienciru mot each d&y du, phan Ian gftc diroc lam kho trong cac 10 sfty thu cong donong dan nr chS va hoc hoi kinh nghiem Iftn nhau, nen chftt hrong san phamchua cao, khong dam bao tieu chuan v~ sinh an toan thuc pham,nhieu me sftychat hrong kern gay thiet haiIan cho nguoi trong gftc

Do phat hien duoc gia tri tiem nang cua cay gftctir rftt som nen cac nhakhoa hoc trong mroc da: co nhieu cong trinh nghien ciru v~ cac thanh phan cotrong qua gftc cua cac nha khoa hoc duoc, Tuy nhien, nhfmg nghien ciru trenmoi chi d~ c~p dSn cac thanh phdn hoa hoc trong gftc va each chiSt suftt dS thuh6i no rna chua d~ c~p dSn cong doan lam kho cling nhir thiSt bi phuc vu cho

cong doan nay, diSn hinh la cac cong trinh cua cac tac gia Nguyen Cong Su~t

- qui trinh baa che vien nang dau gac Vinaga; Nguyen Tuong Vy ve xac dinhmot s6 thanh phan c6 hoat tinh sinh h9Ctrong dau g~c, (Nguyen Tuong Vy,

2008) [46]

C6 nhieu quy trlnh cong nghes~y mang hat gac, nhu~g den nay ca c co

sa ch~ bi~n g~c thuong ap dung quy trinh cong nghe s~y theo phuong phaptruyen truyen thong chuasir dung nhieu thiet bi trong qui trinh, So' d6 quitrinhs~y mang do hat g~c (hinh 1.10)

Hinh 1.10 Qui trlnh cong ngh~ sfiy mang do hat gfic

Phai hra chon qua g~c nroi, chin do dSu khong dap, thoi, moe, kh6ngchon qua chin nhun, sau benh Nhtrng qua khong dat thanh pham t6t khong nensir dung dS chS bien, vi khong dat chat IU9'l1g vS cam quan ciing nhu t6n kernnhien lieu Trai g~c tnroc khi tiSn hanh ch~ bien phai dam baa dQ chin, mau

s~c, do do phai phan loai cac trai co cling dQ chin Nurre nra dung cho trai g~c

phai xu li sach se Qua trinh rnag~cphai nhe nhang va luon gift ngap mroc, sau

-d6 dS rao B6 doi qua g~c chin, l~y h~thatco mang nhaym~udo,dan mong lenkhay men hay mam nhom, dem phoi nang hoac s~y anhiet dQ 50-;-60°C cho semang dSn khi So' khong dinh tay.Dung dao tach mang ra khoi hat, TiSp WCphoi hoac s~y cho mang kho dSn dQ &m yeu efiu cong nghe va baa quan,

Trang qui trinh cong nghe tren thl khau lam kho hien nay d6i voi cac

hQ dan nho le va Co' sa san xu~t thirong sir dung phuong phap lam kho tv

nhien hoac su dung cac 16 s~y thu cong bang khong khi n6ng D6i voi hai

phucmg phap nay thuoc phucmg phap s~y nhiet do do r~t dS gay ra cac bi~n

-d6i ve tinh chat cua V ?t lieu , d?c bi~t ga c 1?1 mot san pham rat man c am voinhiet do thanh phan co chua l3-caroten,lycopen,vitamin E la cac vi ch~t dS bi

bi~n d6i anhiet dQ cao D6i voi hai phuong phap nay, mang nhay do cua g~c

thuong diroc dan mong len khay men hay khay nhom, dem phoi nang hoac

say bang khong khi n6ng anhiet d(> SO-:-60°C cho se mang d~n khi sa tay

khong dinh, sau do dung dao tach mang khoi hat va tiep tuc phoi hoac s~y cho

mang kho kiet,

Theo kSt qua nghien ciru cua tac gia (Nguyen Minh Thuy,2010) [38] khi

nhiet d(> va thai gian s ~y cang cao hrong mroc tach ra cang nhieu, nong d(> chat

kho cang tang lam mau s~c nguyen lieu cang bi bien d6i va d~n d~n s11 bi~n d6i

ham luong carotenoid do cac phan irng sinh h6a tang anh huong d~nham hrong

carotenoid.Nghienciru tac dong cua nhiet len S\Ipha huy carotenoid trong mang

00 0 60.6 6 6 65

Hinh 1.11 S\l'bi~n dBi carotenoid cua mangg§c trong qua trmh

s§y-Phan tich theorno htnh hai bmrc (Two-step approach)

IV1§:u g~c duoc s~y acac rmrc nhiet dQ 4S ;-65°C trong cac khoang tha i

gian nr 10 ;-60 phut Ham hrong carotenoid giam d~n thea qua trinh xu ly

~

nhiet va SlJ pha huy nay tuan theo rna hinh dong hoc bac nhat dang d~c biet,tire laphirong trinhbiSn d6i mot phan (hinh 1.11)

T6c dQ pha huy carotenoid duoc xac dinh viec phan tich h6i quy khong

tuyen tinh H~ng s6 t6c dQ k va ham luong carotenoid con 19-i (Aoo ) sau qu atrmh xu ly nhietkeo dai (bang 1.3)

Bang 1.3 Cac thong sa dQng hQC phan hiiy nhiettrong qua trinh sAy gAc

tbeo mf hmh bi~ndAi rnQt phan

4550556065

0,015 ± 0,00244** 36,68 ± 7,010.023 ± 0,00259 44,80 ± 3,610,031 ± 0,0060 44,25 ± 5,210,034± 0,0090 34,22 ± 7,000,047 ± 0,0088 36,85 ± 4,39

E,= 47,90± 5,14kl/mol

Correctedr20,9980,9980,9990,9970,9980,967Nhiet dQ lam tang nhanh SlJ pha huy carotenoid K€t qua th~ hien a

bang cho thay t6c dQ cua S\I pha huy carotenoid tang thea nhiet do Nhiet dQcang cao thi gia tri k cang 100 Tuy nhien, nhiet khong pha huy hoan toancarotenoid trong mangg~c rna v§n con mot hrong carotenoid b~n nhiet (hinh 1.12)

Hinh 1.12 S., ph thuQc nhi~t dQciia h~ng sB tBc dQ phan ung

cbo S\f phan buy carotenoid'

Ham luong carotenoid giam kh8ng nhi&u khi ·s&y g&c a nhiet do 4S-.;-60°C trong thai gian 10 phut, nhung co SlJ t6n th~t1611 carotenoid khi s~Ytrong thai gian dai hon hoac nhiet dQ s~y cao hon Nhiet dQ say 60°C trongthai gian 10 phut giup bS mat g~ckho, rao nen d~ dang loai bo hat, dong thoiSlJ ton that carotenoid thap K~t qua nay nrong dong voi k~t qua cac congtrinh nghien ciru cua Vuong va King (Vuong, T.L., 2003) [98] Cac tac gianay cling cho rang khich§ bi§n d~u g~c nen tien xu ly nhiet bang eachs~Y a

60°C dS bS mat kho rao t:;10 diSu kienthuan 19i hon trong qua trinh 10:;1i bo hat

1.4 Phuong phap va thi~t b]s~y thang hoa

1.4.1 Ban chllt cua qua trinh slly thiing hoa

Hien nay trong cong nghiep thuc pham, y hQC va cong nghiep diroccfing nhu cong nghiep hoa hoc noi chung, h~ thong s&y thang hoa duoc sirdung kha ph6 biSn S~y thang hoa la qua trinh tach ~m khoi v~t lieu say tnrc .tiep tu trang thai r~n sang trang thai hoi nho qua trinh thang hoa.Nhu vay d~

t:;10 ra qua trinh thang hoa, v~t lieu say phai diroc lam lanh xuong di~m k~t

dong, voi mroc nhiet d9va ap suat adiem ba th~ (diem 0) Ia: to =O°C va p =4,58 mmHg d6ng thai ti~n hanh hut chan khong Sau do nang nhiet dQ sanpham len adieu kien d~ng ap thirc hien qua trinh thang hoa ~m (Nguyen VanMay, 2007) [24], (Tr~nVan Phu, 2008) [29]

p (mml-lz)

• ,:>

Duong OB bi~u di~n ranh gioi gifra pha d.n va pha hoi, OA la ranh gioi

diem ba the, ado mroc t6n tai dong thai 3 the: th~ ran, th~ long va th~ khi(hinh 1.13)

N@u ~m trong v~t lieu s~y co trang thai dong bang adi~m F, duoc dbtnong ding ap dSn nhiet d(> to tuong ling voi diSm D thi mroc athS r~n se thuchien qua trinh thang hoa DE Khi ap suat cang thap thi nhiet do thang hoa cuamroc cang 000, do do khi cap nhiet chov~t lieu s~y aap su~t cang thap thi dQ

chenh l~ch nhiet d(> gitra nguon nhiet va viftt scly cang tang, diSu nay co loi cho quatrlnh truyennhiet, Quan h~ gitra nhiet do, ap suat thang hoa cua ~m (bang 1.4)

(Tr~nVan Phli, 2008) [29]

Bang 1.4 Quan h~gifra ap suAt va nhiet dQthang hoa cua mnrc da

Pth(mmHg)

4,584'00,

3,002,001,000,400,100,050,010,001

0,0098-1,70-5,10-9,80-17,5-26,6-393,

45,4-57,6-66,7Nhuv~y n@u d?t v~t lieu s~y atrang thai di~m E ling voi (tE:'S to, PE:'S Po)

thi qua trinh thang hoa se diSn ra rna khonge~n truyen nhietet~ nang nhiet c1Q

v~t lieu say, §.m se thang hoa tai di~m D (diem thang hoa thuc tS 13 H) 13 do

SlJchenh lech (T0-TE)

Trong giai doan lanh dong, thuc pham hoac dung dich c~n chS biSn

"" - '

duoc lam lanh d~n nhiet dQ rna tai do toan bQ nguyen lieu (] trang thai dong19-00 Trang giai doan sfry chinh, dung moi bi dong lanh duoc loai bo bangthang hoa; viec nay doi hoi ap su~t h~ thong (may s~y thang hoa) phai nhohon hoac g~n ap suat bay hoi din bang cua dung dich lanh dong NSu donglanh mroc tinh khiet (mroc da) tht qua trinh thang hoa cua mroc tinh khiSt xay

ra tai hoac g~n O°C va ap suat tuyet d6i 4,58 rnmHg

Qua trinh s~y thang hoa bao gom 3 giai doan: giai doan lanh dong, giaidoan sAy chinh va giai doan sfty ftm lien ket,

1.4.2.1 Giai doan lanh dong

Lanh dong la lam lanh thuc pham xuong duoi nhiet dQ dong bang cuathuc pham nhung khong co nghia la toan bQ mroc trong thuc pham bi dongbang Tuy theo rmrc dQ lanh dong va loai thuc pham rna luong mroc dongbang dat duoc tren 80% (Hoang Kim Anh, 2008) [1], (Tr~n Van Phu, 2008)[29], (Bruttini R (1994), [54], (Liapis A.I., 1987), [73] Chung ta bi~t rang,mroc trong san pham ton tai (] 2 dang: tir do valien ket,Nurre tv do chiem 85-95% duoc coi la dang dung moi hoa tan cac ch~ttrong t~ bao Nurre tv do d~bay hoi va cling d~ dong bang Nurre lien kSt chiSm khoang 5-10% t6n taidtroi dang lien kSt voi cac thanh phan hoa hoc: cac g6c protit, gluxit, chatbeo dang mroc nay khobay h~i.va kh6 thay.doi trang.thai Nhu 'V~y, trong- -b~tky nguyen lieu thirc pham nao cling t6n tai mothrong mroc lienk~t khongdong bang, hrong mroc nay se khong duoc loai bo trong giai doan thang hoarna chi loai be duoc trong giai dO?11 s§.yAmlienk~t (UNgoc ThVY, 2(09) [39]

Trong qua trinh lanh dong, nhiet hrong duoc chuyen di dS ha thap nhiet

dQ cua san pham xuong toi diem lanh dong (bang 1.4) £>6i voi thuc phamnroi, nhiet tao ra trong qua trinh ho hap cling diroc chuyen di Cong viec nayduoc goi la tai nhiet va r~tquan trong trong viec quyet dinh dSn kich co, nang