Luật sở hữu trí tuệ

SỞ HỮU TRÍ TUỆ VỀ BẢO MẬT BÍ MẬT KINH DOANH Công ty Tân Tân sở hữu độc quyền công nghệ gia truyền trong việc sản xuất đậu phộng da cá. Năm 2002 Công ty thuê anh T vào làm quản đốc phân xưởng sản xuất. Qua thời gian làm việc, t đã cố tìm hiểu và thu thập thông tin về công nghệ trên. Năm 2007, T xin nghỉ việc và được nhận vào làm tại Công ty Oishi. Anh T đã cung cấp thông tin về công nghệ trên cho Công ty Oishi và Công ty Oishi đã áp dụng để sản xuất đậu phộng da cá cạnh tranh với sản phẩm của Tân Tân. Theo anh (chị) Công ty Tân Tân có thể kiện anh T hay Công ty Oishi không? Tại sao?

MỤC LỤC

LỜI MỞ ĐẦU 1

NỘI DUNG 1

I CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ BÍ MẬT KINH DOANH 1

1 Khái niệm bí mật kinh doanh 1

2 Điều kiện bảo hộ đối với bí mật kinh doanh 2

II VẬN DỤNG CƠ SỞ LÍ THUYẾT ĐỂ GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG 3

1 Công nghệ gia truyền của Tân Tân trong sản xuất động phông da cá là bí mật kinh doanh 3

2 Công ty Tân Tân có thể kiện anh T hay Công ty Oishi không? Tại sao? 4

3 Hướng giải quyết để bảo vệ quyền lợi cho công ty Tân Tân 6

III MỘT SỐ GIẢI PHÁP KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VIỆT NAM VỀ BÍ MẬT KINH DOANH 9

KẾT LUẬN 10

DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO 11

ĐỀ BÀI SỐ 9

Công ty Tân Tân sở hữu độc quyền công nghệ gia truyền trong việc sản xuất đậu phộng

da cá Năm 2002 Công ty thuê anh T vào làm quản đốc phân xưởng sản xuất Qua thời gian làm việc, t đã cố tìm hiểu và thu thập thông tin về công nghệ trên Năm 2007, T xin nghỉ việc và được nhận vào làm tại Công ty Oishi Anh T đã cung cấp thông tin về công nghệ trên cho Công ty Oishi và Công ty Oishi đã áp dụng để sản xuất đậu phộng da cá cạnh tranh với sản phẩm của Tân Tân

- Theo anh (chị) Công ty Tân Tân có thể kiện anh T hay Công ty Oishi không? Tại sao?

LỜI MỞ ĐẦU

Kể từ khi Việt Nam trở thành một thành viên của tổ chức thương mại Quốc tế WTO mở ra nhiều cơ hội phát triển kinh tế trong thời kì hội nhập Đồng thời với sự phát triển đó, nước ta phải tuân theo các điều ước quốc tế trong nhiều lĩnh vực để phù hợp với các thành viên khác của tổ chức trong đó có lĩnh vực bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ Cùng với sự phát triển của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, việc bảo vệ bí mật kinh doanh của các doanh nghiệp, các công ty trên thương trường để tránh bị xâm phạm là một vấn đề quan trọng Trên cơ sở phân tích mặt lý luận về SHTT, sau đây em xin được giải quyết tình huống trong đề bài số 9 Bài làm của em còn nhiều thiếu sót, kính mong nhận được góp ý của quý thầy cô

NỘI DUNG

I CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ BÍ MẬT KINH DOANH

1 Khái niệm bí mật kinh doanh

Thông thường, bí mật kinh doanh được hiểu là một dạng thông tin hay tri thức liên quan đến hoạt động sản xuất kinh doanh, được giữ bí mật và tạo ra các giá trị kinh tế nhất định cho người nắm giữ thông tin đó

Theo khoản 23 điều 4 Luật SHTT “Bí mật kinh doanh là thông tin thu được từ

hoạt động đầu tư tài chính, trí tuệ, chưa được bộc lộ và có khả năng sử dụng trong kinh doanh” Theo đó, một bí mật kinh doanh có ba dấu hiệu cơ bản:

- Kết quả của quá trình đầu tư nghiên cứu, sáng tạo thể hiện qua các tri thức, thông tin

- Chưa được bộc lộ đến mức những người khác có thể dễ dàng có được

- Có khả năng tạo ra những giá trị kinh tế khi được sử dụng trong kinh doanh.

Bí mật kinh doanh thường liên quan đến các loại thông tin khác nhau như:

- Bí quyết kĩ thuật và khoa học như: công thức sản xuất sản phẩm, cấu tạo kí thuật của sản phẩm; bản mô tả kĩ thuật; bản thiết kế; đồ án; mã máy tính; dữ liệu…

- Thông tin thương mại như: danh sách các nhà cung cấp, danh sách khách hàng; hồ sơ khách hàng; hệ thống phân phối; kế hoạch tiếp thị, kinh doanh; chiến lược quảng cáo…

- Thông tin về tài chính như cơ cấu giá…

Thực tế, các thông tin này còn được bảo hộ theo các cơ chế khác nhau như: bảo hộ sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, nhãn hiệu, quyền tác giả… Người nắm giữ bí mật kinh doanh sẽ phải cân nhắc những ưu thế và bất lợi của cơ chế bảo hộ bí maatk kinh doanh

để chọn lựa cơ chế bảo hộ phù hợp Việc bảo hộ bí mật kinh doanh không cần phải bộc lộ thông tin đó, cũng như không mất chi phí cho việc đăng kí, thời hạn bảo hộ không bị hạn chế Tuy nhiên, bất lợi lớn nhất của cơ chế bảo hộ này là không bảo đảm cho chủ thể được độc quyền khai thác bí mật kinh doanh Nếu những chủ thể kinh doanh khác tự nghiên cứu, khám phá ra bí mật kinh doanh, đặc biệt trong trường hợp bí mật kinh doanh được đưa vào sản phẩm, những người khác có thể sử dụng phương pháp phân tích ngược

để tìm ra bí mật kinh doanh đó thì chủ thể không thể độc quyền khai thác

2 Điều kiện bảo hộ đối với bí mật kinh doanh

Bí mật kinh doanh được bảo hộ nếu đáp ứng được các điều kiện tại điều 84 Luật

sở hữu trí tuệ:

Thứ nhất: Không phải là hiểu biết thông thường hoặc không dễ dàng có được: đây

có thể coi là điều kiện về tính sáng tạo của bí mật kinh doanh Tri thức, thông tin chỉ được bảo hộ là bí mật kinh doanh nếu nó là thành quả của cả một quá trình đầu tư tài chính và trí tuệ của chủ sở hữu Những thông tin đơn lẻ không hàm chưa một lượng tri thức nhất định hoặc những tri thức phổ biến đối với nhứng người có trình độ trung bình trong lĩnh vực đó sẽ không đáp ứng được điều kiện bảo hộ là bí mật kinh doanh Tri thức, thông tin chỉ được bảo hộ là bí mật kinh doanh nếu nó chưa được biết đến rộng rãi và không dễ dàng có được qua những cách thức thích hợp bởi những người khác trong phạm

vi liên quan đến loại thông tin đó

Thứ hai là có giá trị thương mại: Tri thức, thông tin được bảo hộ là bí mật kinh doanh nếu nó tạo ra cho người nắm giữ bí mật kinh doanh lợi thế so với người không nắm giữ hoặc không sử dụng bí mật kinh doanh đó Bí mật kinh doanh được coi là một tài sản có giá trị của doanh nghiệp Để có được bí mật kinh doanh, doanh nghiệp phải đầu tư rất nhiều tiền của, công sức để thu nhập, phát triển, bảo mật bí mật kinh doanh và đổi lại, bí mật kinh doanh tạo ra những giá trị kinh tế độc lập cho người năm giữ nó Bảo

hộ bí mật kinh doanh là cơ sở để ngăn chặn việc chiếm đoạt bằng nhiều thủ đoạn khác nhau của các đối thủ cạnh tranh

Thứ ba là tính bảo mật: bí mật kinh doanh phải được chủ sở hữu bảo mật bằng các biện pháp cần thiết để thông tin không bị bộc lộ và không dễ dàng tiếp cận được

Để đảm bảo tính bảo mật của bí mật kinh doanh, chủ sở hữu phải thực hiện các biện pháp cần thiết và phù hợp để giữ bí mật kinh doanh như: các biện pháp hạn chế việc biết được hoặc tiếp cận được thông tin đối với cả nhân viên trong doanh nghiệp cũng như các chủ thể khác (cất giữ thông tin trong két sắt, cất giữ thông tin không theo trật tự vốn

có của nó, mã hóa thông tin, mã truy cập thông tin, xây dựng quy trình quản lí tài liệu…); các biện pháp chông việc bộc lộ thông tin (kí kết các hợp đồng bảo mật, hợp đồng lao

động trong đó quy định trách nhiệm của người được biết hoặc tiếp cận thông tin không được bộc lộ thông tin hoặc không được tìm cách biết được thông tin mà mình được tiếp cận

Các thông tin bí mật không được bảo hộ dưới danh nghĩa bí mật kinh doanh: các

bí mật nhân thân; về quản lí nhà nước; về an ninh, quốc phòng; các thông tin bí mật khác không liên quan đến kinh doanh (điều 58 Luật sở hữu trí tuệ)

II VẬN DỤNG CƠ SỞ LÍ THUYẾT ĐỂ GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG

1 Công nghệ gia truyền của Tân Tân trong sản xuất động phông da cá là bí mật kinh doanh

Nhắc đến từ “gia truyền” ta nghĩ ngay đến những thứ quý báu do các đời trước truyền lại và được trân trọng giữ gìn từ đời này sang đời khác Công nghệ sản xuất đậu phộng da cá của công ty Tân Tân cũng được gia truyền lại Bởi vậy công nghệ này là kết quả của quá trình đầu tư nghiên cứu, sáng tạo quy trình sản xuất đậu phộng da cá của riêng Tân Tân Và vì tính gia truyền đó nên công nghệ sản xuất đậu phộng da cá chưa được bộc lộ đến mức những người ngoài gia đình của Tân Tân có thể dễ dàng có được Việc sử dụng công nghệ này đã tạo ra nhiều lợi ích kinh tế có giá trị trong kinh doanh cho công ty trên thị trường kinh doanh đầy ganh đua khốc liệt như hiện nay Chính vì thế Công nghệ sản xuất đậu phộng da cá này được xem là bí mật kinh doanh

Theo điểm c khoản 3 điều 6 Luật SHTT thì quyền sở hữu đối với bí mật kinh doanh của công ty Tân Tân được xác lập dựa trên việc sở hữu bí mật kinh doanh công nghệ sản xuất đậu phộng da cá một cách hợp pháp và thực hiện bảo mật bí mật kinh doanh đó Quyền sở hữu công nghiệp đối với công nghệ này được hiển nhiên xác lập mà không cần phải đăng ký ở cơ quan có thẩm quyền Và vì không đăng ký nên Công ty Tân Tân không cần phải công khai thông tin về bí mật kinh doanh

2 Công ty Tân Tân có thể kiện anh T hay Công ty Oishi không? Tại sao?

Theo quy định tại điều 127 Luật sở hữu trí tuệ năm 2005 có ghi nhận về các hành

vi xâm phạm quyền đối với bí mật kinh doanh như sau:

“Điều 127 Hành vi xâm phạm quyền đối với bí mật kinh doanh

1 Các hành vi sau đây bị coi là xâm phạm quyền đối với bí mật kinh doanh:

a) Tiếp cận, thu thập thông tin thuộc bí mật kinh doanh bằng cách chống lại các biện pháp bảo mật của người kiểm soát hợp pháp bí mật kinh doanh đó;

b) Bộc lộ, sử dụng thông tin thuộc bí mật kinh doanh mà không được phép của chủ sở hữu bí mật kinh doanh đó;

c) Vi phạm hợp đồng bảo mật hoặc lừa gạt, xui khiến, mua chuộc, ép buộc, dụ dỗ, lợi dụng lòng tin của người có nghĩa vụ bảo mật nhằm tiếp cận, thu thập hoặc làm bộc lộ bí mật kinh doanh;

d) Tiếp cận, thu thập thông tin thuộc bí mật kinh doanh của người nộp đơn theo thủ tục xin cấp phép kinh doanh hoặc lưu hành sản phẩm bằng cách chống lại các biện pháp bảo mật của cơ quan có thẩm quyền;

đ) Sử dụng, bộc lộ bí mật kinh doanh dù đã biết hoặc có nghĩa vụ phải biết bí mật kinh doanh đó do người khác thu được có liên quan đến một trong các hành vi quy định tại các điểm a, b, c và d khoản này;

e) Không thực hiện nghĩa vụ bảo mật quy định tại Điều 128 của Luật này.

2 Người kiểm soát hợp pháp bí mật kinh doanh quy định tại khoản 1 Điều này bao gồm chủ sở hữu bí mật kinh doanh, người được chuyển giao hợp pháp quyền sử dụng bí mật kinh doanh, người quản lý bí mật kinh doanh”

Vấn đề bảo hộ kinh doanh đang được các doanh nghiệp hết sức quan tâm do nhiều yếu tố Trong đó, mức độ cạnh tranh trên thị trường ngày càng khốc liệt nên các đối thủ như Tân Tân và Oishi chắc chắn không hề muốn chia sẽ thông tin cho nhau Hơn nữa, khi mà người lao động có quyền tự do lựa chọn và thay đổi nơi làm việc, sẽ có khả năng rất cao là họ mang theo thông tin đến nơi làm việc mới mà thông thường là các đối thủ

cạnh tranh của công ty cũ Mà ở đây, anh T đã thực hiện hành vi này Cuối cùng, bản thân thông tin bí mật về công nghệ làm đậu phộng da cá không phải là giải pháp kỹ thuận nên không thể nào bảo hộ được dưới danh nghĩa sáng chế; và cũng không thể giải trình công khai để đăng ký bảo hộ do tinh bảo mật của thông tin

Ta có thể thấy, quy trình sản xuất của doanh nghiệp Tân Tân là bí mật kinh doanh không được bên Tân Tân phổ biến ra công chúng, nhưng anh T lại có hành động thu thập, tiếp cận trai phép với công nghệ làm đậu phộng da cá Như vậy anh T đã có hành vi xâm phạm quyền đối với bí mật kinh doanh thuộc điểm a tại khoản 1 nêu trên Thêm vào đó anh T đã cung cấp thông tin về công nghệ này mà chưa có được cho phép của công ty Tân Tân, đây là hành vi thuộc trường hợp nêu ở điểm b khoản 1 điều 127 Do đó công ty Tân Tân có thể kiện anh T vì hành vi tiếp cận, thu thập và bộc lộ thông tin liên quan đến

bí mật kinh doanh tại điều 127 Luật sở hữu trí tuệ

Ngoài ra, việc công ty Oishi đã sử dụng thông tin về công nghệ trên từ anh T cung cấp để áp dụng sản xuất đậu phộng da cá dù biết bí mật kinh doanh đó là anh T thu được

do hành vi nêu trên để cạnh tranh với công ty Tân Tân nhằm mục đích thương mại, việc làm của công ty Osishi cũng là một trong các trường hợp xâm phạm quyền bí mật kinh doanh tại điểm đ tại điều 127 Luật SHTT Điều 204 Luật SHTT về Nguyên tắc xác định thiệt hại do xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ:

“1 Thiệt hại do hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ bao gồm:

a) Thiệt hại về vật chất bao gồm các tổn thất về tài sản, mức giảm sút về thu nhập, lợi nhuận, tổn thất về cơ hội kinh doanh, chi phí hợp lý để ngăn chặn, khắc phục thiệt hại; b) Thiệt hại về tinh thần bao gồm các tổn thất về danh dự, nhân phẩm, uy tín, danh tiếng

và những tổn thất khác về tinh thần gây ra cho tác giả của tác phẩm văn học, nghệ thuật, khoa học; người biểu diễn; tác giả của sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí, giống cây trồng.

2 Mức độ thiệt hại được xác định trên cơ sở các tổn thất thực tế mà chủ thể quyền sở hữu trí tuệ phải chịu do hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ gây ra.”

Khi Oishi sử dụng công nghệ làm đậu phộng da cá được cung cấp từ anh T và sản xuất ra sản phẩm tương tự như của Tân Tân, có thể chỉ khác ở thương hiệu và bao bì sản phẩm, còn mùi vị tương tự thậm chí là giống hệt nhau Điều này sẽ làm giảm sự tín nhiệm của người tiêu dùng đối với sản phẩm của Tân Tân Thay vì như trước đây muốn tiêu dùng đậu phộng da cá thì tìm mua sản phẩm của Tân Tân, thì người tiêu dùng có thể tìm mua cả sản phẩm của Oishi Do đó doanh thu, lợi nhuận của Tân Tân sẽ giảm sút đáng kể, cơ hội kinh doanh cũng thu hẹp lại, danh tiếng của công ty Tân Tân về sản phẩm đậu phộng da cá cũng sẽ mờ nhạt dần Như vậy Công ty Oishi đã gây ra nhiều thiệt hại do xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ quy định ở điều 204 Vì thế công ty Tân Tân có thể kiện Công ty Oishi vì xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ về bí mật kinh doanh

3 Hướng giải quyết để bảo vệ quyền lợi cho công ty Tân Tân

Nhận thấy bí mật kinh doanh của mình bị xâm phạm, công ty Tân Tân có thể dùng các quyền tự vệ quy định tại Điều 198 Luật Sở hữu trí tuệ năm 2005 như sau:

“Điều 198 Quyền tự bảo vệ

1 Chủ thể quyền sở hữu trí tuệ có quyền áp dụng các biện pháp sau đây để bảo vệ quyền

sở hữu trí tuệ của mình:

a) Áp dụng biện pháp công nghệ nhằm ngăn ngừa hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ;

b) Yêu cầu tổ chức, cá nhân có hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ phải chấm dứt hành vi xâm phạm, xin lỗi, cải chính công khai, bồi thường thiệt hại;

c) Yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan;

d) Khởi kiện ra tòa án hoặc trọng tài để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình.

2 Tổ chức, cá nhân bị thiệt hại do hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ hoặc phát hiện hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ gây thiệt hại cho người tiêu dùng hoặc cho

xã hội có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền

sở hữu trí tuệ theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan.

3 Tổ chức, cá nhân bị thiệt hại hoặc có khả năng bị thiệt hại do hành vi cạnh tranh không lành mạnh có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng các biện pháp dân sự quy định tại Điều 202 của Luật này và các biện pháp hành chính theo quy định của pháp luật về cạnh tranh.”

Khi biết được những hành vi xâm phạm bí mật kinh doanh của anh T và công ty Oishi thì công ty Tân Tân có thể yêu cầu anh T và công ty Osishi phải chấm dứt hành vi xâm phạm, xin lỗi, cải chính công khai, bồi thường thiệt hại Nếu cả hai không thực hiện yêu cầu đó của công ty Tân Tân thì công ty Tân Tân có thể yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ theo quy định của Luật này và các quy định khác của pháp luật có liên quan, hoặc khởi kiện ra tòa án hoặc trọng tài để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình Ngoài ra, hành vi xâm phạm bí mật kinh doanh của công ty Oishi là một trong những hành vi cạnh tranh không lành mạnh quy định tại Điều 39 Luật cạnh tranh năm 2004 Cho nên, từ hành vi cạnh tranh không lành mạnh này của công ty Oishi gây thiệt hại cho công ty Tân Tân thì công ty Tân Tân có quyền yêu cầu cơ quan nhà nước có thẩm quyền áp dụng các biện pháp dân sự quy định tại Điều

202 Luật sở hữu trí tuệ năm 2005

Tùy theo mức độ xâm phạm của hành vi xâm phạm của anh T và công ty Tân Tân

có thể bị xử lý bằng biện pháp dân sự, hành chính hoặc hình sự (Khoản 1 Điều 199 Luật

sở hữu trí tuệ năm 2005) Áp dụng các biện pháp dân sự, hành chính hoặc hình sự được hướng dẫn tại Điều 4 Nghị định 105/2006/NĐ-CP

Việc xác định thiệt hại được hưởng dẫn bởi Mục 2 Chương 2 Nghị định 105/2006/NĐ-CP

Thứ nhất về áp dụng biện pháp dân sự, Công ty Tân Tân có thể gửi đơn yêu cầu đến Tòa án để áp dụng biện pháp dân sự kể cả khi hành vi vi phạm của cả hai đã hoặc đang bị xử lý bằng biện pháp hành chính hoặc biện pháp hình sự theo quy định của pháp luật về tố tụng dân sự Toà án áp dụng các biện pháp dân sự sau đây để xử lý anh T và công ty Oishi có hành vi xâm phạm bí mật kinh doanh của công ty Tân Tân như sau: