Bài giảng Cac hinh thuc TNTG

Bài giảng dân tộc và tôn giáo ...................................................................................................................................................................................................................................................................................

Trang 1

BÀI GIẢNG DÂN TỘC HỌC VÀ TÔN GIÁO HỌC

CHUYÊN ĐỀ VI.

NHỮNG HÌNH THỨC LỊCH SỬ VÀ

NHỮNG KHUYNH HƯỚNG TÍN NGƯỠNG,

TÔN GIÁO HIỆN NAY

Trang 2

CHUYÊN ĐỀ VI

NHỮNG HÌNH THỨC LỊCH SỬ VÀ KHUYNH HƯỚNG CỦA TÍN NGƯỠNG, TÔN GIÁO HIỆN NAY

- Thời lượng: 03 tiết

- Nội dung:

I Các hình thức lịch sử của tín ngưỡng, tôn giáo

II Tín ngưỡng, tôn giáo và mê tín dị đoan

III Tín ngưỡng, tôn giáo và khoa học, chính trị;

khuynh hướng của tôn giáo hiện nay

Trang 3

I NHỮNG HÌNH THỨC LỊCH SỬ CỦA

TÍN NGƯỠNG, TÔN GIÁO

I.1 Totem giáo

- Totem trong các ngôn ngữ thổ dân Bắc Mỹ

có nghĩa là giống loài.

- Totem giáo là hình thức thờ Vật tổ, các Vật

tổ có thể là một loài chim, thú, cá hay một loại thực vật…

- Totem giáo biểu hiện sự tin tưởng vào mối

quan hệ huyết thống siêu nhiên giữa những người trong một tập thể (thị tộc, bộ lạc) với một loài động vật, thực vật hoặc một đối

Trang 4

I NHỮNG HÌNH THỨC LỊCH SỬ CỦA TÍN NGƯỠNG, TÔN GIÁO

I.1 Totem giáo

Biểu tượng Chim sấm – vật

được thổ dân châu Mỹ coi

là tổ tiên của họ

Trang 5

I.1 Totem giáo

Hình cá trên đồ gốm cổ và cột

thờ đất sét của người Trung

Trang 6

I.1 Totem giáo

Hình cá sấu, các loài chim trên trống đồng, thạp

đồng của người Việt cổ

Trang 7

I.2 Ma thuật

- Hình thức ma thuật biểu

thị lòng tin của người

nguyên thủy vào khả năng

của một con người nào đó

có thể tác động đến các

hiện tượng tự nhiên, các sự

kiện liên quan đến bản thân

mình bằng những hành

động tượng trưng, bằng

con đường siêu nhiên như

Trang 10

I.2 Ma thuật

Những hình thức bói toán, tướng số, phù phép ngày nay chính là những biểu hiện khác nhau của ma thuật.

Trang 11

I.3 Bái vật giáo

- Bái vật giáo - Fetichisme bắt nguồn từ tiếng

Bồ Đào Nha “Fetico” có nghĩa là vật thờ, bùa

hộ mệnh.

- Bái vật giáo biểu hiện niềm tin vào sức mạnh, lực lượng siêu nhiên “trú ngụ” trong một vật nào đó như hòn đá, cái cây, khúc sông, ngọn suối và hy vọng vào sự giúp đỡ của lực lượng siêu nhiên đó

Trang 12

I.3 Bái vật giáo

Lòng tin vào sức mạnh của lá bùa, đất thiêng, vật

thiêng…sự sùng bái tượng gỗ, thánh giá, thánh cốt, thánh địa… là những biểu hiện rõ nét của bái vật giáo trong tín ngưỡng- tôn giáo hiện nay.

Trang 13

I.4 Vật linh giáo

- Vật linh giáo - Animisme bắt nguồn từ chữ La-tinh Animis-anima nghĩa là tinh thần, linh hồn; là tin ở linh hồn, ở thế giới linh hồn.

- Vật linh giáo xuất hiện khi con người đã có khả năng hình thành những khái niệm, ảo tưởng về phần hồn và phần xác, về thế giới hiện thực và thế giới siêu nhiên

Trang 14

- Quan niệm Vật linh giáo là quá trình linh hồn hóa các hiện tượng tự nhiên và gán cho linh hồn, thế giới linh

Trang 15

- Quan niệm thế giới thần linh, ma quỷ cũng có bộ mặt và đời sống như ở trần gian nhưng có sức mạnh ghê gớm, thần bí, chi phối, quyết định đời sống trần gian

Trang 16

→ Vật linh giáo là sự chuyển biến lớn trong tín ngưỡng- tôn giáo và là cơ sở của những tôn giáo sau này.

Trang 17

I.5 Shaman giáo

- Shaman giáo xuất

phát từ sinh hoạt tín

ngưỡng của bộ tộc

Shaman ở Xi-bê-ri

- Shaman giáo xuất

hiện vào thời kỳ thị tộc

tan rã và kết hợp chặt

chẽ với vật linh giáo

Trang 18

- Shaman giáo là hình thức giao tiếp giữa người và thần linh, ma quỷ thông qua một nhân vật trung gian – Shaman (người lên đồng, thầy phù thủy, thầy mo…)

Trang 19

- Các Shaman là người có

thật, được thần linh hay ma

quỷ nhập vào để phán bảo

trực tiếp, hoặc thoát xác đi

tìm gặp thần linh, ma quỷ cầu

xin ý kiến phán bảo để về

truyền lại cho người cầu

đồng, cho đệ tử.

Trang 20

Sa-man bao giờ cũng diễn ra

với nghi thức và y phục

riêng, đặc biệt có trống,

phách, có mùi hương tỏa, có

cử chỉ múa may theo nhịp

trống phách và tiếng hát ê a,

tác động kích thích mạnh

đến thần kinh, tâm lý người

tham dự tạo ra khung cảnh

Trang 21

Shaman giáo làm

xuất hiện những

người chuyên làm

nghề tôn giáo

Trang 22

Cúng then, lên đồng hay gọi hồn ở Việt Nam

chính là những biểu hiện của Shaman giáo

Trang 23

II TÍN NGƯỠNG, TÔN GIÁO VÀ MÊ TÍN DỊ ĐOAN

- Lực lượng siêu nhiên đó có thể mang hình thức biểu

tượng như: “trời”, “phật”, “thần thánh” hay một sức

 Khái niệm:

Trang 24

 Quan hệ với tôn giáo:

Trang 25

Trang 27

II.2 Tôn giáo

tạo của mỗi cá nhân trong

nỗi cô đơn của mình”.

Trang 28

II.2 Tôn giáo

- KN của C.Mác (phản ánh bản chất xã hội của tôn giáo):

“Tôn giáo là tiếng thở dài của chúng sinh bị áp bức, là trái tim của thế giới không có trái tim, nó là tinh thần của trật

tự không có tinh thần”

- KN của Ph.Ăngghen (phản ánh nguồn gốc của tôn giáo) : “Tôn giáo là sự phản ánh hoang đường vào trong đầu óc con người những lực lượng bên ngoài, cái mà thống trị họ trong đời sống hàng ngày …”

Trang 29

II.2 Tôn giáo

 Thời điểm, điều kiện ra đời:

- Về cơ cấu xã hội loài người: đã phân chia giai cấp

- Về ý thức: Tư duy con người đã phát triển đến độ có thể khái quát lên các biểu tượng về “Thế giới thần linh”,

“Đấng tối cao”, “Đấng sáng thế”

- Về điều kiện vật chất xã hội: đủ để xuất hiện lớp người thoát li sản xuất, làm nghề tôn giáo

Trang 30

II.2 Tôn giáo

 Các yếu tố cấu tạo:

1 Hệ thống giáo lý, giáo luật, giáo lễ:

Trang 31

II.2 Tôn giáo

2 Tổ chức giáo hội:

- Các nhà tu hành:

Trang 32

II.1 Tôn giáo

2 Tổ chức giáo hội:

- Trụ sở,

trường đào tạo

nhà tu hành:

Trang 33

II.2 Tôn giáo

3 Tín đồ - những người tự nguyện tuân theo giáo lí, giáo luật, giáo lễ; chịu sự quản lí, hướng dẫn về mặt tín ngưỡng của giáo hội

Trang 34

II.3 Mê tín dị đoan

- Mê tín là lòng tin mê muội, cuồng nhiệt, viển vông,

không trên cơ sở khoa học và lẽ phải thông thường

- Dị đoan là sự suy đoán nhảm nhí, bậy bạ, dị thường

Trang 35

 Biểu hiện: nhiều hình thức

Trang 36

 Quan hệ với tính ngưỡng – tôn giáo:

- Mê tí dị đoan có nguồn gốc từ các tín ngưỡng – tôn giáo nguyên sơ như: totem giáo, ma thuật, vật linh giáo, shaman giáo

- Tôn giáo lợi dụng, sử dụng một số hình thức mê tín đưa vào hành lễ nhằm lôi cuốn tín đồ, tăng thêm lòng cuồng tín của những người theo đạo

Trang 37

 Quan hệ với tính ngưỡng – tôn giáo:

- Tín ngưỡng, tôn giáo nếu nhấn mạnh quá mức yếu

tố sức mạnh siêu nhiên thành siêu phàm, huyền bí

thì thường dẫn đến mê tín dị đoan

Trang 38

 Tác hại:

- Mê tí dị đoan làm cho con người cảm thấy bế tắc, mất lòng tin ở sức mạnh làm chủ của cộng đồng và của bản thân

- Mê tí dị đoan uy hiếp sinh mạng; chia rẽ tình duyên, tình bạn, tình ruột thịt; tổn hại đến tài sản, của cải; làm suy yếu ý chí phấn đấu làm chủ bản thân; ảnh hưởng đến an ninh chính trị trật tự xã hội, của tập thể, của gia đình và của mỗi người

- Mê tí dị đoan làm thay đổi thế giới quan của con người dẫn đến nhận thức lệch lạc về tự nhiên, xã hội

- Mê tí dị đoan có thể dẫn đến phạm pháp

Trang 39

II TÍN NGƯỠNG, TÔN GIÁO VỚI CHÍNH TRỊ, KHOA HỌC; KHUYNH HƯỚNG TN - TG HIỆN NAY

II.1 Tín ngưỡng – tôn giáo với chính trị, khoa học

- Tôn giáo với chính trị: Cùng thuộc thượng tầng kiến trúc

xã hội; có lúc phối hợp, lợi dụng nhau; có lúc mâu thuẫn, đối đầu nhau

- Tôn giáo với khoa học: hai thế giới quan đối lập, tuy

bài xích lẫn nhau nhưng cơ bản là tồn tại song song, độc lập, ít mâu thuẫn

Trong xã hội hiện đại, trình độ khoa học làm mờ nhạt niềm tin tôn giáo nhưng không phủ nhận, xóa bỏ được

Trang 40

II.1 Tín ngưỡng – tôn giáo với chính trị, khoa học

- Tôn giáo với chính trị: Cùng thuộc thượng tầng kiến trúc

xã hội; có lúc phối hợp, lợi dụng nhau; có lúc mâu thuẫn, đối đầu nhau

- Tôn giáo với khoa học: hai thế giới quan đối lập, tuy

bài xích lẫn nhau nhưng cơ bản là tồn tại song song, độc lập, ít mâu thuẫn

Trong xã hội hiện đại, trình độ khoa học làm mờ nhạt niềm tin tôn giáo nhưng không phủ nhận, xóa bỏ được tôn giáo

Trang 41

II.2 Các khuynh hướng TN – TG hiện nay

- Khuynh hướng tin tưởng mù quáng, thậm chí tô vẽ thành khả năng kỳ diệu vượt ra ngoài thực tế vốn có

- Khuynh hướng đả kích, bác bỏ triệt để

- Khuynh hướng phân biệt giữa tôn giáo, tín ngưỡng - nhu cầu tinh thần của con người với mê tín dị đoan để có thái độ ứng xử thích hợp

Định dạng
Số trang	41
Dung lượng	1,12 MB