NGU VAN 7 HOC KI I

- Đọc –hiểu văn bản biểu cảm được viết như những dòng nhật kí của một người mẹ.- Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn bị cho ngày khai trườn

- Đọc –hiểu văn bản biểu cảm được viết như những dòng nhật kí của một người mẹ.

- Phân tích một số chi tiết tiêu biểu diễn tả tâm trạng của người mẹ trong đêm chuẩn

bị cho ngày khai trường đầu tiên của con

- Liên hệ vận dụng khi viết một bài văn biểu cảm

3- Về thái độ:

- Yêu quý, trân trọng tình cảm cũng như công lao của cha mẹ với bản thân

- Thấy được vai trò to lớn của nhà trường và gia đình trong việc hình thành nhân cáchcho bản thân

Hoạt động 2: Kiểm tra sự chuẩn bị của h/s:

- Mục tiêu : Tạo cho học sinh thói quen khi học tập bộ môn

- Phương pháp : Nhắc học sinh tinh thần học tập bài mới và chuẩn bị bài trước khi đến lớp

- Thời gian: 5 phút

Hoạt động 3: Tổ chức dạy học bài mới:

- Mục tiêu: Hiểu được đây là văn bản nhật dụng đề cập đến vấn đề mối quan hệ giữa nhà trường , gia đình và trẻ em; hiểu những nét về nội dung ( Những tình cảm dịu ngọt người mẹ dành cho con; tâm trạng trong đêm không ngủ vì lo lắng cho con) và nghệ thuật ( hình thức tự bạch, ngôn ngữ biểu cảm) ; ý nghĩa của văn bản

- Phương pháp : Đọc sáng tạo, Thảo luận nhóm, phân tích chi tiết , bình giảng

- Th i gian: 35 phút.ời gian: 35 phút

HOẠT ĐỘNG CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH YÊU CẦU CẦN ĐẠT

- Gv nêu yêu cầu đọc , đọc mẫu

- Gọi học sinh đọc, tìm hiểu chú thích

? Văn bản thuộc loại hình văn bản nhật

dụng nhưng sử dụng kiểu văn bản nào ?

Phương thức biểu đạt chính của văn bản

là gì?

? Nhân vật chính của văn bản là đứa con

hay người mẹ?

? Văn bản có thể chia thành mấy phần?

nêu nội dung từng phần ?

- Theo dõi phần đầu VB:

? Người mẹ nghĩ đến con trong thời

( Có phải vì lo lắng cho con? Có phải vì

nôn nao nhớ lại ngày khai trường của

2- Còn lại: Cảm nghĩ của mẹ về vai trò của XH và Nhà trường trong việc giáo dục trẻ em

- “ Không tập trung được vào việc gì”

- “Lên giường và trằn trọc”

- “Tin tưởng”

những chuẩn bị của mình cho con,

“tin con” không bỡngỡ vì con đã lớn

- Hồi tưởng lại kỉ niệm sâu đậm, không thể nào quên của bản thân

về ngày đầu tiên đihọc

-> Lí do không ngủđược vì lo cho con;

mừng con đã lớn;

hi vọng những điềutốt đẹp sẽ đến với con và một phần

do nhớ lại những

kỉ niệm về thuở mới cắp sách tới trường của mình

- “ Giấc ngủ đến với con dễ dàng

… Gương mặt thanh thoát …đôi môi hé mở và thínhthoảng chúm lại như đang mút kẹo”

- “ lòng không mộtmối bận tâm”

tâm trạng của mỗi người?

? Trong đêm không ngủ đó mẹ đã làm gì

cho con?

? Em cảm nhận như thế nào về tình mẫu

tử qua những cử chỉ đó?

? Trong đêm không ngủ , tâm trí mẹ đã

sống dậy kỉ niệm quá khứ nào? Tìm

ngủi trong đêm trước ngày khai trường

của con đã ùa về cả một trời quá khứ

thời thơ bé của mẹ Biết bao tâm trạng,

biết bao tình cảm cảm xúc)

? Từ cảm xúc ấy , em hiểu tình cảm sâu

nặng nào đang diễn ra trong lòng mẹ?

? Như vậy trong đêm không ngủ người

mẹ đã chăm sóc giấc ngủ của con, nhó

tới những kỉ niệm thân thương về bà

ngoại, về mái trường … Tất cả đã cho

-> Dùng nghệ thuật đối lập về tâm trạng , ta thấy :

Sự hồi hộp, vui sướng, tin tưởng,

hi vọng của mẹ khicon chuẩn bị vào lớp Một

-> Thanh thản, nhẹnhàng, vô tư, háo hức, vui sướng củacon khi được vào lớp Một

* Cử chỉ, hành động trong đêm không ngủ:

* Hồi tưởng lại quá khứ :

- Nhớ lại những ngày bà ngoại dắt mẹ vào lớp Một

- Nhớ lại tâm trạng trước cổng trường: “ nôn nao, hồi hộp, nỗi chơi vơi hốt hoảngkhi cổng trường đóng lại , bà ngoại đứng ngoài cánh cổng”

-> Một loạt những từ láy liên tiếp diễn tả cảm xúc( những từ ngữ biểu cảm dùng trong văn biểu cảm), gợi tả cảm xúc phức tạp đan xen trong lòng người mẹ Đó là niềm vui, nỗi nhớ thương trong lòng cô học trò lớp một nay đã trở thành bà mẹ có con vào lớp Một

-> Không chỉ là nhớ thương mái trường xưa, nhớ thương bà ngoại mà còn muốn “ cẩn thận tự nhiên ghi vào lòng con”, truyền vào cậu học sinh lớp Một những cung bậc cảm xúc đẹp đẽ của cuộc đời những học sinh được cắp sách tới trường

em hình dung về một bà mẹ ntn?

( GV liên hệ tâm trạng những người

mẹ )

- Theo dõi phần cuối: (HS đọc)

? Bà mẹ đã suy nghĩ ntn về ngày khai

trường của nước Nhật trong đêm đó?

? Em nhận thấy ngày khai trường ở nước

ta có quan trọng như vậy không? Cảm

nhận của em về ngày khai trường?

( học sinh liên hệ )

? Từ việc nghĩ về ngày khai trường ở

Nhật người mẹ suy nghĩ gì về vai trò của

giáo dục nói chung?

? Em hiểu ntn về suy nghĩ ấy?

? Câu nói : “ Bước qua cánh cổng trường

là một thế giới kì diệu sẽ mở ra” có ý

nghĩa ntn?

- Thảo luận lớp:

? Trong bài văn, có phải bà mẹ đang trực

tiếp nói với con không? Theo em bà

đang tâm sự với ai? Cách viết này có tác

dụng gì?

- Gv sử dụng bảng phụ:

? Nêu nghệ thuật đặc sắc của văn bản?

? Nội dung văn bản?

trong ngày đầu lớp Một-> Đó là hình ảnh một bà mẹ vô cùng yêu thương con, sẵn sàng hi sinh cho sự tiến

bộ của con, tin tưởng vào tương lai của con và cũng rất yêu quý, biết ơn trường học

2- Suy nghĩ của mẹ về giáo dục trong nhà trường.

- Mẹ nghĩ về tầm quan trọng của ngày khai trường ở Nhật: “ người lớn nghỉ việc

để đưa trẻ con đến trường, đường phố được dọn , trang trí Tất cả quan chức đều đến dự, gặp gỡ, xem xét, điều chỉnh chính sách về giáo dục”

- Nghĩ về ảnh hưởng của giáo dục với trẻ em:

“ Mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ánh hưởngđến cả một thế hệ mai sau, sai lầm một li

có thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả ngàn dặm”

-> Khẳng định tầm quan trọng của giáo dục Giáo dục quyết định tương lai của một đất nước

* Câu nói cuối cùng: “ Bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”

- Một lần nữa khẳng định vai trò của giáo dục

- Tin tưởng ở sự nghiệp giáo dục

- Khích lệ con đến trường học tập

-> Sử dụng những lời tự bạch như những dòng nhật kí -> làm nổi bật được tâm trạng, khắc họa được tâm tư tình cảm, những điều sâu thẳm khó nói được bằng lời trực tiếp

ngôn ngữ biểu cảm.

2- Nội dung:

Tấm lòng yêu thương , tình cảm sâu nặng của người mẹ đối với con và vai trò to lớncủa giáo dục Nhà trường với cuộc sống mỗi con người

Hoạt động 4: Luyện tập, củng cố:

- Mục tiêu : Củng cố kiến thức trọng tâm

- Phương pháp : Nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 5 phút

? Văn bản “ Cổng trường mở ra” viết về nội dung gì?

A- Miêu tả quang cảnh ngày khai trường

B- Bàn về vài trò của Nhà trường trong việc giáo dục thế hệ trẻ

C- Kể về tâm trạng của một chú bé trong ngày đầu tiên đến trường

D- Tái hiện lại tâm tư tình cảm của người mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con vào lớp Một

- Hiểu sơ giản về tác giả Ét-môn -đô đơ A-mi-xi

- Cách giáo dục vừa nghiêm khắc vừa tế nhị, có lí và có tình của người cha khi con mắc lỗi

- Nghệ thuật biểu cảm trực tiếp qua hình thức một bức thư

2- Về kĩ năng:

- Đọc - hiểu một văn bản viết dưới hình thức một bức thư

- Phân tích một số chi tiết liên quan đến hình ảnh người cha ( tác giả bức thư) và người mẹ nhắc đến trong thư

3- Về thái độ:

Bồi dưỡng lòng yêu quý, kính trọng cha mẹ; có ý thức sâu sắc về công lao của cha

mẹ để tự hoàn thiện bản thân

B- Chuẩn bị:

1- Thầy : Giáo án , sgk, sgv, bảng phụ

2- Trò : Sgk, chuẩn bị bài

C- Phương pháp:

Vấn đáp, đọc sáng tạo, đàm thoại phân tích chi tiết, bình giảng.

D- Tổ chức các hoạt động dạy học:

Hoạt động 1: Ổn định tổ chức.( 1 phút )

Hoạt động 2: Kiểm tra bài cũ:

- Mục tiêu : Kiểm tra kiến thức bài “ Cổng trường mở ra”

- Phương pháp : Vấn đáp

- Thời gian: 5 phút

? Nỗi lòng người mẹ trong đêm trước ngày khai trường của con được thể hiện ntn trong văn bản?

? Trình bày đoạn văn bài tập 2( sgk)

Hoạt động 3: Tổ chức dạy học bài mới:

- Mục tiêu: Hiểu được những nét cơ bản về tác giả, bố cục văn bản; những nét về nộidung ( hoàn cảnh người cha viết thư ; Lời của người cha cảnh cáo nghiêm khắc lỗi lầm của con, gợi hình ảnh người mẹ và vai trò của người mẹ, yêu cầu con sửa lỗi) và nghệ thuật ( sáng tạo hoàn cảnh, khắc họa hình ảnh nhân vật lồng trong bức thư, dùngbiểu cảm trực tiếp); ý nghĩa của văn bản

- Phương pháp : Đọc sáng tạo, Thảo luận nhóm, phân tích chi tiết , bình giảng

- Th i gian: 35 phút.ời gian: 35 phút

? Nêu vài nét về tác giả?

? Nêu xuất xứ đoạn trích?

? Em hiểu gì về tác phẩm “ Những tấm

lòng cao cả”?

(Hs: “ Những tấm lòng cao cả” là tác

phẩm nổi tiếng nhất trong sự nghiệp sáng

tác của ông Cuốn sách gồm nhiều mẩu

chuyện có ý nghĩa giáo dục sâu sắc, trong

đó nhân vật trung tâm là một thiếu niên,

được viết bằng giọng văn hồn nhiên

trong sáng.)

? Nhân vật chính trong văn bản là ai?

? Văn bản có thể chia thành mấy phần?

Nêu nội dung từng phần?

* Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt:

- Văn bản biểu cảm

- Biểu cảm trực tiếp

* Nhân vật chính : Người cha

* Bố cục: 2 phần 1-Từ đầu -> “ vô cùng” : lí do bố viết thư, tâm trạng En-ri-cô khi đọc thư bố 2- Còn lại: Hình ảnh người mẹ và thái

độ của cha trước lỗi lầm của con

? VB là một bức thư bố gửi cho con

nhưng tại sao lại lấy tên là “ Mẹ tôi”?

? Thái độ của người bố được biểu hiện

trong hoàn cảnh nào?

? Thái độ ấy biểu hiện qua những chi tiết,

lời nói nào? Đó là thái độ gì?

? Khi biểu hiện thái độ của mình trong

thư, người cha đã dùng biện pháp nghệ

thuật gì? Kiểu câu gì được sử dụng

nhiều? Tác dụng của nghệ thuật ấy là gì?

? Vì sao người bố có tâm trạng như vậy?

? Em hiểu gì về người cha qua những lời

* Nhan đề văn bản: “ Mẹ tôi”

- Nhan đề do chính tác giả đặt

- Tuy người mẹ không xuất hiện trực tiếp trong câu chuyện nhưng đó lại là tiêu điểm mà các nhân vật và chi tiết đều hướng tới để làm sáng tỏ Điểm nhìn xuất phát từ người bố nhưng qua cái nhìn của

En-* Thái độ của người bố:

- Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim bố vậy!-> Buồn bã, đau đớn

- Nhớ lại điều ấy bố không thể nén được cơn tức giận đối với con-> Tức giận

- Bố rất yêu con nhưng thà rằng bố không có con còn hơn là thấy con bội bạc với mẹ-> dứt khoát

- Nhắc nhở con từ nay không bao giờ còn được tái phạm hành vi thiếu lễ độ với mẹ;yêu cầu con phải thành khẩn xin lỗi mẹ ; khuyên con cầu xin mẹ tha thứ-> thái độ nghiêm khắc, kiên quyết

=> Dùng nghệ thuật so sánh rất thành công “Sự hỗn láo của con như một nhát dao đâm vào tim bố vậy!”; câu văn biểu cảm trực tiếp ; kiểu câu cầu khiến được sửdụng nhiều => biểu hiện được tâm trạng buồn bã, đau đớn, tức giận và thái độ nghiêm khắc của ông trước lỗi lầm của En-ri-cô

Ông không chấp nhận được việc con trai

có hành vi thiếu lễ độ với mẹ mình nhất làtrước mặt cô giáo; ông cảnh cáo con, coi hành vi đó như là một sự vong ơn bội nghĩa, một sự chà đạp lên tình cảm của cha mẹ dành cho con, một sự xấu hổ và nhục nhã; cũng là vì ông yêu con tha thiết, muốn con là một đứa trẻ ngoan biết thương yêu kính trọng cha mẹ, muốn qua

khuyên con này?

? Người bố đã gợi lại kỉ niệm nào giữa

mẹ và En-ri-cô?

? Gợi hình ảnh người mẹ, tác giả sử dụng

nghệ thuật gì?

? Em cảm nhận phẩm chất cao quý nào

của người mẹ En-ri-cô sáng lên từ những

chi tiết đó?

? Phẩm chất đó được biểu hiện ntn ở mẹ

em hoặc người mẹ VN nào mà em biết?

? Không chỉ gợi lại kỉ niệm để En-ri-cô

thấy tình thương yêu mà mẹ đã dành cho,

tác giả đã nâng hình ảnh người mẹ lên

tầm cao hơn, khái quát hơn để khắc sâu

trong En-ri-cô cũng như bất cứ người con

nào bằng chi tiết nào?

* Thảo luận nhóm:

? Nhóm 1: Lẽ ra hình ảnh dịu dàng và

hiền hậu của mẹ sẽ làm cho tâm hồn con

ấm áp, hạnh phúc, nhưng vì sao người

cha lại cho rằng : “Hình ảnh dịu dàng và

hiền hậu của mẹ sẽ làm tâm hồn con như

bị khổ hình”?

? Nhóm 2: Em hiểu thế nào về tình cảm

thiêng liêng trong lời nhắn nhủ của người

cha: “ Con hãy nhớ rằng , tình thương

yêu kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng

2- Hình dung về người mẹ của En-ri-cô qua bức thư.

* Gợi hình ảnh người mẹ:

- “ Thức suốt đêm, cúi mình trên chiếc nôi trông chừng hơi thở hổn hển của con, quằn quại vì nỗi lo sợ , khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể mất con!”

- “ sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc đểtránh cho con một giờ đau đớn, có thể đi

ăn xin để nuôi con, có thể hi sinh tính mạng để cứu sống con!”

=>Những từ láy gợi hình “quằn quại”, từ láy gợi âm thanh “ nức nở”; phép đối lập

“ một năm - một giờ”; câu văn cảm thán -> Người mẹ En-ri-cô cũng như bao người mẹ khác đã :

- Dành hết tình thương yêu , lo lắng chocon cái

- Vì tình mẫu tử có thể quên mình vì con

( hs liên hệ)

* Tác giả nâng hình ảnh người mẹ lên tầmkhái quát cao hơn có tính chất quyết địnhcuộc đời đứa con : “ Trong đời con có thể trải qua những ngày buồn thảm, nhưng ngày buồn thảm nhất tất sẽ là ngày con mất mẹ

Dù có lớn khôn, khỏe mạnh thế nào đi chăng nữa, con sẽ vẫn tự thấy mình chỉ là một đứa trẻ tội nghiệp, yếu đuối và khôngđược chở che Hình ảnh dịu dàng và hiềnhậu của mẹ sẽ làm tâm hồn con như bị khổ hình”

=> Rõ ràng những đứa con hư đốn khôngxứng đáng với hình ảnh dịu dàng và hiền

hậu của mẹ Người cha muốn cảnh tỉnh lỗi lầm của cậu con trai một cách nghiêm khắc đồng

? Nhóm 3: Em hiểu ntn về nỗi “ xấu hổ

và nhục nhã” trong lời khuyên của người

cha?

- Gv phát phiếu, hs thảo luận trả lời

- Gv khái quát KL: đây cũng là chủ đề

mà VB muốn gửi tới người đọc

? Tâm trạng En-ri-cô ntn khi đọc thư bố?

? Vì sao cậu bé xúc động như thế?

? Sự xúc động chứng tỏ gì về cậu bé này?

? Em học tập được gì từ cậu bé này?

* Thảo luận lớp:

? Vì sao người bố không nói trực tiếp nói

với En-ri-cô mà lại viết thư?

Viết thư là cách nói tế nhị mà kín đáo

cho riêng người mắc lỗi biết Và như

vậy ông muốn con mình đọc đi đọc lại

nhiều lần , suy nghĩ thấm thía lời ông

khuyên nhủ và hành động như ông yêu

cầu một cách tự giác.Đó là cách dạy con

tế nhị mà hiệu quả

( Đây là cách ứng xử khéo léo trong gia

đình cũng như trong nhà trường và XH)

? Vậy khi em mắc lỗi bố mẹ đã dùng

cách giáo dục nào? Em thích cách dạy

Rất đáng hổ thẹn cho kẻ nào chà đạp lêntình yêu thương đó

(Hành động ấy đáng bị người khác lên

án, coi thường.)

3- Tâm trạng En-ri-cô khi đọc thư bố.

- En-ri-cô thấy “xúc động vô cùng”

- Vì :+ Thư bố gợi những ngày cậu còn nằm trong nôi, mẹ đã chăm sóc cậu tận tình đến mức xả thân như thế nào

+ Vì đọc thư, cậu nhận ra sự tức giận, buồn bã, nghiêm khắc và kiên quyết của

bố xuất phát từ tình yêu thương con, muốn con trở thành đứa con hiếu thảo, kính yêu cha mẹ

+ Vì cậu cảm nhận được mình là một đứa trẻ sinh ra và lớn lên trong một gia đình hạnh phúc, có cả bố và mẹ- hai người đều yêu thương chăm chút cho cậu nên người, biết điều hay lẽ phải, biết rõ đạo lí ở đời, đạo lí làm con

=> En-ri-cô là một cậu bé ngoan

Là một đứa trẻ nhạy cảm, đã nhận ra

sự để ý tinh tể của bố

Là một đứa trẻ biết nhận ra những điều hay lẽ phải để hướng tới những điều tốt đẹp trong đạo lí làm người

( hs bộc lộ)( hs bộc lộ)

III- Tổng kết:

1- Nghệ thuật:

- Bài văn viết dưới dạng một bức thư Giọng văn vừa chân thành tha thiết , vừa nghiêm khắc dứt khoát; sử dụng nhiều câu văn biểu cảm và biện pháp tu từ so sánh

- Nghệ thuật sáng tạo hoàn cảnh, lồng hình ảnh nhân vật trong bức thư, ta hiểu được bao điều quý báu về tình cảm gia đình, thái độ ứng xử của con cái với cha mẹ

2- Nội dung:

Văn bản đưa ra một bài học sâu sắc thấu tình đạt lí về lòng hiếu thảo, về sự kính trọng biết ơn cha mẹ: Tình yêu thương kính trọng cha mẹ là tình cảm thiêng liêngcao cả Bởi lẽ lòng hiếu thảo là cái gốc của đạo làm con Kẻ bất hiếu thật đáng xấu hổ và nhục nhã vì đã chà đạp lên tình yêu thương đó

Hoạt động 4: Luyện tập, củng cố:

- Mục tiêu : Củng cố kiến thức trọng tâm

- Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 5 phút

? Phân tích những lời cảnh tỉnh nghiêm khắc của người cha qua bức thư?

? Hình ảnh người mẹ được gợi lên ntn trong thư?

? Vì sao En-ri-cô xúc động vô cùng khi đọc thư bố?

Hoạt động 5: Hướng dẫn h/® nèi tiÕp:

- Nắm chắc nội dung và nghệ thuật bài, phân tích lại bài

- Em thích nhất đoạn thư nào? Vì sao? Đọc thuộc lòng đoạn thư đó ?

- Chuẩn bị : Cuộc chia tay của những con búp bê

- Nắm được cấu tạo của từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập

- Đặc điểm về nghĩa của các từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập

- Mục tiêu : Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh.

- Phương pháp : Vấn đáp

- Thời gian: 5 phút

? Từ là gì ? Căn cứ vào cấu tạo thì từ chia thành mấy loại?

Hoạt động 3: Tổ chức dạy học bài mới

- Mục tiêu: Nắm được cấu tạo của từ ghép chính phụ và đẳng lập; nghĩa của từ ghép chính phụ và đẳng lập

-Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm, đàm thoại

- Th i gian : 25 phútời gian: 35 phút

- HS đọc ví dụ 1 sgk:

? Trong các từ ghép “ bà ngoại”, “ thơm

phức”, tiếng nào là tiếng chính? Tiếng

nào là tiếng phụ bổ sung ý nghĩa cho

tiếng chính?

? Em hãy nhận xét về trật tự của các tiếng

trong hai từ đó ? ( tiếng chính đứng ở vị

trí nào trong từ, tiếng phụ đứng ở vị trí

nào trong từ?)

( Gv: Đó là trật tự chỉ dành cho từ ghép

chính phụ thuần Việt.Còn từ ghép chính

phụ Hán Việt thì trật tự giữa các tiếng

phức tạp hơn Ta sẽ học kĩ hơn ở bài Từ

Hán Việt)

? Vậy từ ghép mà có một tiếng chính

đứng trước , và tiếng phụ bổ sung ý nghĩa

cho tiếng chính được gọi là từ ghép chính

? Các tiếng trong từ “ quần áo”, “ trầm

bổng” có phân ra tiếng chính , tiếng phụ

nghĩa cho tiếngchính

- Thơm phức: + “ thơm” -> tiếng chính + “ phức” -> tiếng phụ bổsung ý

nghĩa cho tiếngchính

->Tiếng chính đứng trước ( bà, thơm) Tiếng phụ đứng sau tiếng chính.( ngoại,phức)

=> KL1 : Từ ghép chính phụ có tiếngchính và tiếng phụ bổ sung ý nghĩa chotiếng chính Tiếng chính đứng trước,tiếng phụ đứng sau

VD : Xe đạp, hoa lan, cá diếc

* VD 2:

“ quần áo”, “ trầm bổng”

nhau về mặt ngữ pháp không phân biệt ra

tiếng chính tiếng phụ được gọi là từ ghép

đẳng lập Em hiểu ntn về từ ghép này?

? Lấy VD về từ ghép đẳng lập?

? Vậy có mấy loại từ ghép ? Trình bày

cấu tạo của từ ghép chính phụ và từ ghép

đẳng lập?

* Thảo luận nhóm:

? Nhóm 1: Giải thích nghĩa của từ “ bà”

và nghĩa của từ “ bà ngoại”?

? So sánh nghĩa của từ “ bà ngoại” với

nghĩa của từ “ bà”, em thấy có gì khác

nhau?

? Nhóm 2: Giải thích nghĩa của từ “

thơm” và nghĩa của từ “ thơm phức”?

? So sánh nghĩa của từ “ thơm phức” với

nghĩa của từ “ thơm”, em thấy có gì khác

? Nhóm 1: So sánh nghĩa của từ “ quần

áo” với nghĩa của mỗi tiếng “ quần” và

“áo”, em thấy có gì khác nhau?

? Nhóm 1: So sánh nghĩa của từ “ trầm

bổng” với nghĩa của mỗi tiếng “ trầm” và

- Các từ trên không phân ra tiếng chính

-> các tiếng bình đẳng về mặt ngữ pháp

=> KL 2: Từ ghép đẳng lập có các tiếngbình đẳng với nhau về ngữ pháp

VD: ăn uống, đi đứng, chạy nhảy, tắmgiặt, xinh đẹp, trâu bò, bàn ghế, nhà cửa 2- GHI NHỚ ( sgk- trang 14)

II- Nghĩa của từ ghép.

1- Nghĩa của từ ghép chính phụ.

a- Ví dụ: -“ bà ngoại” , “ thơm phức”: -“ bà ngoại”:

+ “ bà” : người đàn bà sinh ra mẹ hoặccha

+ “ bà ngoại” : người đàn bà sinh ra mẹ -> nghĩa của từ “ bà ngoại” hẹp hơnnghĩa của từ “ bà”

-“ Thơm phức” : + “ thơm” : có mùi như hương của hoa,

dễ chịu, làm cho thích ngửi

+ “ thơm phức” : có mùi thơm bốc lênmạnh, hấp dẫn

-> nghĩa của “ thơm phức” hẹp hơnnghĩa của “ thơm”

b- KL : Từ ghép chính phụ có tính chấtphân nghĩa Nghĩa của từ ghép chính phụhẹp hơn nghĩa của tiếng chính

VD : “cá thu” -> nghĩa hẹp hơn so với “cá”

“ rau muống”-> nghĩa hẹp hơn sovới “ rau”

-“ Trầm bổng” : +” Trầm” : giọng thấp và ấm.

+ “ Bổng” : cao ( bay bổng)

+ “ Trầm bổng” : lúc trầm lúc bổngnghe rất êm tai

-> Nghĩa của từ “ trầm bổng” khái quáthơn nghĩa của mỗi tiếng tạo nên nó

b- KL: Từ ghép đẳng lập có tính chấtphân nghĩa Nghĩa của từ ghép đẳng lậpkhái quát hơn nghĩa của các tiếng tạo nênnó

VD : “ Nhà cửa” -> nghĩa khái quát hơn

so với tiếng “ nhà” và tiếng “ cửa”

Hoạt động 4: Luyện tập, củng cố:

- Mục tiêu: Nhận biết từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập; điền thêm tiếng vào cáctiếng cho trước để tạo từ ghép chính phụ và từ ghép dẳng lập; timg hiểu nghĩa và cấutạo của một số từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập

- Phương pháp : Nêu và giải quyết vấn đề

- Th i gian: 10 phút.ời gian: 35 phút

III- Luyện tập:

B i 1:ài 1:

Từ ghépchính phụ

Lâu đời,xanh ngắt, nhàmáy, nhà ăn, cười nụ

Từ ghépđẳng lập

Suy nghĩ, chài lưới, cây cỏ,

ẩm ướt, đầu đuôi, Bài 4: Có thể nói “ một cuốn sách”, “mộtcuốn vở” vì “sách” và “vở” là những danh

từ chỉ sự vật tồn tại dưới dạng cá thể, cóthể đếm được Còn “sách vở” là từ ghépđẳng lập có nghĩa tổng hợp chỉ chung cảloại nên không thể nói “một cuốn sách vở”

* Củng cố:

? Có mấy loại từ ghép?

? Thế nào là từ ghép chính phụ? Từ ghép đẳng lập?

? Nghĩa của từ ghép chính phụ và nghĩa của từ ghép đẳng lập có tính chất gì?

Hoạt động 5: Hướng dẫn h/đ nối tiếp(5 phút)

-Học, nắm chắc ghi nhớ , phân tích ví dụ để rõ hơn về từ ghép

-Làm bài tập 2,3,5,6,7

- Chuẩn bị : Từ láy

Soạn: 20/8/2015 Dạy:

Tiết 4- Tập làm văn.

LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN.

A- Mục tiêu cần đạt:

1- Về kiến thức:

- Hiểu được khái niệm liên kết trong văn bản

- Yêu cầu về liên kết trong văn bản

2- Về kĩ năng.

- Nhận biết và phân tích tính liên kết của các văn bản

- Viết các đoạn văn, bài văn có tính liên kết

Hoạt động 2: Kiểm tra chuẩn bị của học sinh :

- Mục tiêu : Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh

- Phương pháp : kiểm tra vở chuẩn bị

- Thời gian: 5 phút

Hoạt động 3: Tổ chức dạy học bài mới

- Mục tiêu: Nắm được khái niệm liên kết ; các phương tiện liên kết

-Phương pháp: Thảo luận nhóm, đàm thoại

- Th i gian : 25 phútời gian: 35 phút

- HS đọc đoạn văn:

? Theo em, nếu bố En-ri-cô viết mấy câu

như trong đoạn văn thì En-ri-cô có thể

hiểu được điều bố muốn nói chưa?

? Nếu En-ri-cô chưa hiểu điều bố muốn

nói thì do những lí do nào sau đây:

- Vì có câu văn viết chưa đúng ngữ pháp

- Vì có câu văn nội dung chưa rõ

- Vì giữa các câu văn còn chưa có sự liên

1- Tính liên kết của văn bản :

a- Nếu viết như vậy thì En-ri-cô khônghiểu bố muốn nói gì

b- Vì giữa các câu văn còn chưa có sựliên kết

c- Các câu văn được viết phải chính xác,

rõ ràng, đúng ngữ pháp và giữa các câuphải có phương tiện liên kết

=> KL: Liên kết là một trong những tínhchất quan trọng nhất của văn bản, làmcho văn bản trở nên có nghĩa, dễ hiểu

2- Phương tiện liên kết.

- Đọc lại đoạn văn phần 1:

? Do thiếu ý gì mà nó trở nên khó hiểu?

( GV: Liên kết trong VB trước hết là sự

liên kết về phương diện nội dung ý nghĩa)

? Sửa lại đoạn văn để nó có tính liên kết?

( Gv: Một văn bản chỉ có liên kết về nội

dung ý nghĩa không thôi thì chưa đủ mà

còn cần có những phương tiện liên kết )

? Hãy đọc đoạn văn phần 2 (b), chỉ ra sự

thiếu liên kết của chúng?

? Từ đoạn văn phần 1 và 2, hãy cho biết

một văn bản có tính liên kết phải có điều

kiện gì? Cùng với điều kiện ấy các câu

văn trong văn bản phải sử dụng các

phương tiện gì?

( GV: Như vậy bên cạnh sự liên kết về

nội dung ý nghĩa VB còn cần phải có sự

liên kết về phương diện hình thức ngôn

ngữ Có nghĩa là : Một văn bản có tính

liên kết trước hết nội dung của các câu

văn phải gắn bó chặt chẽ với nhau.Cùng

điều kiện ấy, các câu trong VB phải sử

dụng các phương tiện ngôn ngữ liên kết

một cách thích hợp)

? Liên kết là gì? Người nói, người viết

cần làm ntn để cho nội dung của các câu ,

các đoạn văn trong văn bản được rõ

-> Đoạn văn trong VD b thiếu sự liên kết

vì giữa các câu không có phương tiệnngôn ngữ để két nối:

+ Thiếu từ có tác dụng liên kết “ cònbây giờ”

+ Chép nhầm chữ “ con” thành “ đứatrẻ”

Vì vậy đoạn văn trở nên rời rạc, thiếu tínhliên kết

Sửa lại : “Một ngày kia , còn xa lắm con

sẽ biết thế nào là không ngủ được Cònbây giờ giấc ngủ đến với con dễ dàng nhưuống một li sữa, ăn một cái kẹo Gươngmặt thanh thoát của con tựa nghiêng trêngối mềm, đôi môi hé mở và thỉnh thoảngchúm lại như đang mút kẹo”

* GHI NHỚ( sgk- trang 18)

( hs đọc sgk)

Hoạt động 4: Luyện tập , củng cố

- Mục tiêu: Biết sắp xếp các câu văn cho trước theo một trật tự hợp lí để tạo thành một đoạn văn có liên kết chặt chẽ; chỉ ra tính liên kết trong đoạn văn cụ thể ; điền từ ngữ thích hợp để tạo tinhd liên kết giữa các câu

- Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 10 phút

II- Luyện tập.

Bài 1:

Thứ tự các câu là: (1)->( 4)-> (2)-> (5)->(3)

Bài 2:

Các câu văn chưa có tính kiên kết vìchúng không cùng nói về một nội dung.Bài 4:

Hai câu văn trên , nếu tách khỏi các câuvăn khác trong VB thì nội dung ý nghĩakhông liên kết với nhau ( câu 1 nói về mẹ;câu 2 nói về con; câu 3 đề cập đến cả haiđối tượng trên Nhờ thế trong đoạn văn cả

ba câu vẫn liên kết nhau trở thành một thểthông nhất )

Sự sửa chữa là không cần thiết

* Củng cố :

? Liên kết là gì? Người nói, người viết cần làm ntn để cho nội dung của các câu , các đoạn văn trong văn bản được rõ nghĩa và dễ hiểu?

Hoạt động 5: Hướng dẫn h/đ nối tiếp( 1 phút)

- Nắm chắc liên kết và phương tiện liên kết

- Làm bài tập còn lại

- Chuẩn bị: Bố cục trong văn bản

Soạn: 25/8/2015

Dạy :

Tuần 2- Tiết 5- Văn bản:

CUỘC CHIA TAY CỦA NHỮNG CON BÚP BÊ.

Bồi dưỡng lòng yêu quý, trân trọng tình cảm gia đình nhất là tình cảm ruột thịt

Có ý thức sâu sắc về vấn đề hôn nhân và gia đình

Hoạt động 2: Kiểm tra swj chuẩn bị của h/s:

- Mục tiêu : Kiểm tra kiến thức bài “ Mẹ tôi”

- Phương pháp : Vấn đáp

- Thời gian: 5 phút

? Phân tích những lời cảnh tỉnh nghiêm khắc của người cha qua bức thư?

? Hình ảnh người mẹ được gợi lên ntn trong thư?

? Vì sao En-ri-cô xúc động vô cùng khi đọc thư bố?

Hoạt động 3: Tổ chức dạy học bài mới:

* GTBM

* Nội dung dạy học cụ thể

- Mục tiêu: Hiểu được li hôn là một thực trạng đau lòng mà nạn nhân đáng thương là những đứa trẻ; Cuộc chia tay của những con búp bê là văn bản nhật dụng viết theo kiểu văn bản tự sự nội dung chủ yếu kể về cuộc chia tay của anh em Thành và Thủy

và tình cảm gắn bó của hai anh em Về nghệ thuật : xây dựng tình huống tâm lí, ngôi

kể , khác họa hình tượng nhân vật, lời kể …và ý nghĩa của VB

- Phương pháp : Đọc sáng tạo, đàm thoại phân tích chi tiết , bình giảng

- Th i gian: 35 phút.ời gian: 35 phút

+ Chia tay búp bê.

+ Chia tay Thủy với lớp học

+ Chia tay anh em

- Tìm hiểu chú thích sgk

? Nêu xuất xứ của truyện?

? Văn bản là một truyện ngắn Truyện kể

về việc gì ? Phương thức biểu đạt chính

của văn bản là gì?

? Nhân vật chính trong văn bản là ai?

? Truyện được kể theo ngôi thứ mấy?

Tác dụng của việc lựa chọn ngôi kể đó?

? Truyện được kể theo 3 sự việc chính

như nói ở trên Hãy xác định các phần

nội dung đó?

? Nhan đề VB gợi trong em suy nghĩ gì?

? Búp bê có ý nghĩa ntn trong cuộc sống

của hai anh em Thành và Thủy?

? Vì sao cuộc sống đang gắn bó, búp bê

b- Tìm hiểu chung:

* Xuất xứ: Truyện ngắn “ Cuộc chia taycủa những con búp bê” được trao giải nhìtrong cuộc thi Thơ- văn viết về quyền trẻ

em do Viện Khoa học Giáo dục và Tổchức cứu trợ trẻ em tổ chức

* Kiểu văn bản và phương thức biểu đạt:

- Văn bản nhật dụng viết theo kiểu VB tựsự: kể về cuộc chia tay của hai anh emThành và Thủy khi gia đình tan vỡ

- Tự sự

* Nhân vật chính : Thành và Thủy

* Ngôi kể :Ngôi thứ nhất ( Thành)-> Thể hiện mộtcách sâu sắc những suy nghĩ, tình cảm vàtâm trạng của nhận vật, làm tăng tính chânthực cho câu chuyện

* Bố cục: 3 phần 1-Từ đầu -> “ hiếu thảo như vậy” : Chiatay búp bê

2- Tiếp -> “ trùm lên cảnh vật” : Chiatay Thủy với lớp học

3- Còn lại: Chia tay anh em

* Nhan đề văn bản: “ Cuộc chia tay củanhững con búp bê” có liên quan đến ýnghĩa truyện: Vì sự li dị của cha mẹ màhai anh em Thành và Thủy phải chia tay.Những con búp bê vốn là đồ chơi củaThành và Thủy nhưng cũng như hai bạnchúng cùng chung số phận nên đành phảichia tay

II- Phân tích.

1- Cuộc chia búp bê.

- Vốn là những đồ chơi của tuổi nhỏ, búp

bê thường gợi lên thế giới ngộ nghĩnh ,ngây thơ, vô tội của trẻ em

- Với anh em Thành và Thủy thì búp bêgắn với tuổi thơ của hai anh em Hai con

Vệ sĩ và Em nhỏ luôn bên nhau chẳngkhác nào anh em Thành và Thủy vậy

* Hoàn cảnh chia đồ chơi:

Bố mẹ li hôn, hai anh em phải xa nhau

đang ở cạnh nhau mà họ phải chia đồ

chơi ra?

? Hình ảnh Thành và Thủy hiện lên ntn

khi mẹ lệnh chia đồ chơi?

? Những chi tiết về Thành và Thủy biểu

hiện tâm trạng ntn của hai anh em?

? Việc đưa đoạn văn miêu tả cảnh buổi

sáng lúc hai anh em đang buồn có ý

nghĩa gì?

? Cuộc chia búp bê diễn ra ntn?

? Tâm trạng Thủy diễn biến ntn?

? Vì sao Thủy lại có tâm trạng ấy?

? Hình ảnh hai con búp bê luôn đứng

cạnh nhau mang ý nghĩa gì?

? Theo em vì sao Thành, Thủy không thể

mang búp bê chia ra?

(GV: Chia búp bê là cuộc chia li thứ

nhất Qua cuộc chia búp bê và hình ảnh

hai con búp bê vẫn đứng cạnh nhau đã

hé mở một ý nghĩa hết sức nhân văn:

Búp bê không chia lìa cũng như tình cảm

hai anh em Thành và Thủy vậy)

Búp bê cũng phải chia đôi theo lệnh củamẹ

* Hình nh Th nh v Th y:ảnh Thành và Thủy: ài 1: ài 1: ủy:

- “ run lên bần bật”

-“cặp mắt tuyệtvọng”

- “ hai bờ mi sưngmọng lên vì khócnhiều”

- “ Cắn chặt môi đểkhỏi bật lên tiếngkhóc”

- “ Nước mắt cứtuôn ra như suổiướt đầm cả gối vàhai cánh tay”

-> Tâm trạng hai anh em cực kì buồn khổ,đau xót, thậm chí bất lực trước hoàn cảnh

đổ vỡ của gia đình

- Đưa đoạn văn miêu tả cảnh vật buổi sánglúc hai anh em đang buồn đối lập tâmtrạng của hai anh em càng làm tăng thêmnỗi đau trong lòng Thành

* Cuộc chia búp bê:

-“ Lấy hai con búp

bê từ trong tủ đặtsang hai phía”

- “ Đặt con Vệ Sĩvào cạnh con EmNhỏ”

- Tru tréo giận dữ:

Hoạt động 4: Luyện tập, củng cố:

- Mục tiêu: củng cố kiến thức trọng tâm.

- Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 5 phút

Tại sao có cuộc chia tay giữa hai anh em Thành và Thủy?

A- Vì cha mẹ chúng đi công tác xa

B- Vì anh em chúng không thương yêu nhau

- Nắm vững nội dung đã phân tích

- Chuẩn bị tiếp phần còn lại

Hoạt động 2: Kiểm tra sự chuẩn bị của h/s:

- Mục tiêu: Kiểm tra việc nắm kiến thức của HS về tiết 1 bài “ Cuộc chia tay của những con búp bê”

- Phương pháp: Vấn đáp

- Thời gian: 5 phút

? Tóm tắt văn bản “ Cuộc chia tay của những con búp bê”?

? Cuộc chia búp bê diễn ra ntn? Tâm trạng hai anh em? Cảm nhận của em về cuộc chia búp bê đó?

Hoạt động 3: Tổ chức dạy học bài mới:

* GTBM

* Nội dung dạy học cụ thể

- Mục tiêu : Thực hiện tiếp mục tiêu tiết 5

- Phương pháp : Đàm thoại phân tích chi tiết, bình giảng

- Th i gian: 35 phút.ời gian: 35 phút

- Hs đọc “ Tôi đứng dậy -> trùm lên

cảnh vật”:

? Tại sao khi đến trường học Thủy lại

“bật khóc thút thít”?

( Không nói cũng có thể hình dung được

2- Chia tay Thủy với lớp học.

- Thủy khóc thút thít Vì:

+ Trường học là nơi khắc ghi những niềmvui của Thủy: thầy cô, bản tin, cột cờ, tròchơi ô ăn quan

+ Thủy sắp phải chia xa mãi mãi với nơinày Em đến để từ biệt lần cuối cùng trướckhi đi xa

+ Và đau xót hơn là Thủy sẽ không cònđược đi học

tâm trạng trống trải, cô đơn, đau xót của

một cô bé khi phải xa mãi mãi “ con

đường đất đỏ quen thuộc của thị xã quê

hương” dẫn Thủy đến trường, con

đường hai anh em Thủy “ đi lại hàng

nghìn lần từ thuở ấu thơ” Thầy cô, bản

tin, cột cờ và những vạch than vẽ ô ăn

quan tất cả giờ đây đều trở nên thân

thiết hơn bao giờ Vậy mà em phải từ

biệt nó mãi mãi)

Tiếng cô giáo Tâm đã đưa Thủy về với

hiện tại:

( GV đọc đoạn tiếp theo)

? Chi tiết cô giáo ôm chặt lấy Thủy nói:

“ Cô biết chuyện rồi, cô thương em

lắm”, các bạn trong lớp thì “sững

sờ khóc thút thít” có ý nghĩa gì?

? Nhưng điều làm cho cô giáo Tâm bàng

hoàng sửng sốt “ nước mắt giàn giụa” và

lũ nhỏ “ cũng khóc mỗi lúc một to hơn”

là gì?

? Chi tiết đó gợi trong em điều gì?

( Một đứa trẻ mà không được đi học nữa

vì cha mẹ li hôn, gia đình tan vỡ quả là

một nỗi đau không của riêng ai, cần

được chia sẻ)

? Vậy cảm xúc của em ntn trước cuộc

chia tay đầy nước mắt này?

( HS bộ lộ: Cuộc chia tay khiến mọi

người sửng sốt Còn với chúng ta, đọc

đến đây ai mà không cảm thấy sống mũi

mình cay cay, nước mắt ai mà không

rơm rớm Ta không những cảm động

trước tình thầy trò, bạn bè mà còn xót xa

cho cảnh ngộ éo le của anh em, gia đình

Thành và Thủy)

? Nỗi buồn sâu thẳm, trạng thái bơ vơ

của hai anh em Thành và Thủy còn được

tăng thêm bởi một yếu tố ngoại cảnh khi

họ ra khỏi cổng trường Đó là chi tiết

áp, trong sáng

- Khi nghe Thủy nói “ em không được đihọc nữa, em phải ra chợ bán hoa quả vìnhà bà ngoại ở xa trường học”, cô giáoTâm bàng hoàng sửng sốt “ nước mắt giàngiụa” còn lũ nhỏ “ khóc mỗi lúc một tohơn”

-> Một lần nữa gợi sự đồng cảm chia sẻcủa cô giáo và các bạn cùng lớp Chi tiếtcòn biểu hiện niềm oán thán ghét cảnh giađình chia lìa tan vỡ

- Ra khỏi trường, Thành kinh ngạc thấy “mọi người vẫn đi lại bình thường và nắngvẫn vàng ươm trùm lên cảnh vật”

+ Kinh ngạc vì : trong lòng Thành rấtbuồn và đau khổ khi sắp phải chia tay vớiđứa em nhỏ, em cảm thấy đất trời như sụp

? Vì sao Thành kinh ngạc?

? Việc đối lập ngoại cảnh và tâm cảnh

đã diễn tả được điều gì trong tâm hồn

hai đứa nhỏ?

? Trước khi nói về cuộc chia tay của hai

anh em, tác giả cho thấy Thành và Thủy

rất mực gần gũi, thương yêu, chia sẻ và

luôn quan tâm đến nhau Hãy tìm chi tiết

thể hiện?

? Vào lúc đồ đạc đã được chất lên xe tải

chuẩn bị cho cuộc ra đi, hình ảnh Thủy

hiện lên qua những chi tiết nào?

? Em hiểu gì về tâm hồn tình cảm của

Thủy qua những chi tiết trên?

? Lời nhắn của Thủy với anh trai về việc

không để hai con búp bê xa nhau toát

lên ý nghĩa nào sau đây?

A- Tình yêu những kỉ niệm tuổi thơ

B- Lời nhắn nhủ không được chia rẽ

anh em

C- Lời nhắc nhở mỗi gia đình và XH

hãy vì hạnh phúc của tuổi thơ

? Theo em cuộc chia tay có phải là cuộc

đổ trong tâm hồn, thế nhưng cảnh vật bênngoài vẫn đẹp, cuộc đời bên ngoài vẫnbình yên không có gì thay đổi còn hai anh

em Thành và Thủy phải chịu đựng một sựmất mát quá lớn

-> Sự đối lập giữa tâm cảnh và ngoại cảnhcàng tăng thêm nỗi buồn sâu thẳm, trạngthái thất vọng, bơ vơ của những đứa trẻkhi hôn nhân gia đình đổ vỡ

3- Cuộc chia tay của hai anh em.

* Anh em Thành và Thủy rất thương nhau:

- Thủy mang kim chỉ ra tận sân vận động

vá áo cho anh

- Chiều nào thành cũng đón em đi học về,hai anh em nắm tay nhau vừa đi vừa nóichuyện

- Hai anh em đều muốn nhường hết đồchơi cho nhau, không muốn chia đồ chơinhư mẹ ra lệnh Cuối cùng, Thủy để con

Vệ Sĩ lại “gác đêm cho anh ngủ”; sau đó,

để cả con Em Nhỏ nữa vì không muốnchúng phải xa nhau

- Giờ phút cuối trước khi chia tay, Thủycòn khóc nức nở và nói: “Bao giờ áo anh

có rách, anh tìm về chỗ em, em vá cho”

* Thủy :- “ Mặt tái xanh như tàu lá”

-“ Chạy vội vào nhà ghì lấy con búp bê”

- “ Khóc nức lên”, nắm chặt tayanh dặn dò

- “ Đặt con Em Nhỏ quàng tayvào con Vệ Sĩ”

=> Thủy là một em gái có tâm hồn trongsáng, nhạy cảm, một cô bé có tình cảmthắm thiết tình nghĩa với anh trai, một em

bé hồn nhiên trong sáng ngây thơ sớm phảichịu nỗi đau không đáng có

-> Lời nhắn của Thủy với anh trai về việckhông để hai con búp bê xa nhau chính làlời nhắc nhở mỗi gia đình và XH hãy vìhạnh phúc của tuổi thơ

chia tay bình thường không? Vì sao?

( HS bộc lộ, Gv : Đó là cuộc chia tay

không bình thường vì những người tham

gia cuộc chia tay đều không có lỗi Đây

là cuộc chia tay không đáng có.)

? Viết về những cuộc chia tay không

đáng có, VB này toát lên một thông điệp

về quyền trẻ em Theo em đó là thông

điệp gì?

? Theo em có cách nào tránh được nỗi

đau không đáng có ấy không?

( HS bộc lộ)

? Câu chuyện chia tay buồn bã nhưng

vẫn ấm áp tình anh em ruột thịt Điều đó

gợi trong em suy nghĩ gì về tình cảm

anh em ruột thịt của con người?

- Gv dùng bảng phụ:

? Em hãy khái quát những nghệ thuật

nổi bật trong bài?

? Nêu nội dung nổi bật của văn bản?

-> VB toát lên bức thông diệp về quyền trẻ

- Mục tiêu : Củng cố kiến thức trọng tâm

- Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 5 phút

? Kết thúc truyện cuộc chia tay nào không xảy ra?

A- Cuộc chia tay của hai anh em

B- Cuộc chia tay của cha mẹ

C- Cuộc chia tay giữa con búp bê Em Nhỏ và Vệ Sĩ

D- Cuộc chia tay giữa bé Thủy vói cô giáo và bạn bè

Hoạt động 5: Hướng dẫn các hoạt động tiếp nối( 1 phút)

- Nắm chắc nội dung và nghệ thuật VB, phân tích lại VB

- Chuẩn bị : Ca dao: Những câu hát về tình cảm gia đình

Soạn: 28/8/2015

Dạy : …………

Tiết 7- Tập làm văn

- Nhận biết phân tích bố cục trong văn bản.

- Vận dụng kiến thức về bố cục trong việc đọc hiểu văn bản, xây dựng bố cục cho một văn bản nói( viết) cụ thể

Hoạt động 2: Kiểm tra sự chuẩn bị của h/s :

- Mục tiêu : Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh

* Nội dung dạy học cụ thể

- Mục tiêu: Nắm được khái niệm bố cục, điều kiện khi sắp xếp bố cục, bố cục của vănbản gồm ba phần : MB, TB, KB

-Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm, đàm thoại

- Th i gian : 25 phútời gian: 35 phút

- HS đọc phần a :

? Khi viết một lá đơn xin gia nhập đội

Thiếu niên Tiền Phong Hồ Chí Minh có

cần sắp xếp theo một trật tự không?

I- Bố cục và những yêu cầu về bố cục trong văn bản.

1- Bố cục của văn bản:

-> Nội dung đơn phải được sắp xếp theomột trình tự nhất định( nếu không ngườiđọc sẽ không hiểu nội dung đơn viết gì)

Cụ thể:

* Phần mở đầu phải gồm:

+ Quốc hiệu( tiêu ngữ) + Địa điểm , ngày tháng năm + Tên đơn

* Phần chính:

+ Người nhận đơn + Họ tên, nơi công tác hoặc nơi ở củangười viết đơn

? Như vậy việc sắp xếp VB theo một

trình tự hợp lí được gọi là bố cục Vậy

vì sao khi xây dựng một VB lại cần phải

quan tâm tới bố cục?

chuyện trên không ? Hãy nêu lại?

? Nhóm 2: Hai câu chuyện trên đã có bố

cục chưa? Cách kể chuyện như trên bất

=> KL: Bố cục là sự bố trí, sắp xếp cácphần các đoạn theo một trình tự, một hệthống rành mạch và hợp lí

2- Những yêu cầu về bố cục trong VB.

* Chủ đề hai câu chuyện:

( 1) Ếch ngồi đáy giếng ngụ ý phê phánnhững kẻ hiểu biết nông cạn mà huênhhoang, khuyên nhủ người ta phải cố gắng

mở rộng tầm hiểu biết của mình, khôngđược chủ quan kiêu ngạo

( 1) Lợn cưới áo mới: chế giễu, phê phánnhững người có tính hay khoe của, mộttính xấu khá phổ biến trong XH

a- Hai câu chuyện trên chưa có bố cục b- Các sự việc được kể trong “ Ếch ngồiđáy giếng” lộn xộn Nếu không đọc VBnày ở lớp 6 thì ta khó tiếp nhận VB đang

đề cập đến vấn đề gì

Trong truyện “ Lợn cưới áo mới” bố cụcđược sắp xếp đỡ lộn xộn hơn nhưng khôngđem lại tiếng cười cho mọi người và ýnghĩa phê phán cũng chưa rõ ràng

c- Cần sắp xếp lại như sgk Ngữ Văn 6

=> KL: Điều kiện để bố cục rành mạchhợp lí:

- Nội dung các phần, các đoạn trong VBphải thống nhất chặt chẽ với nhau; đồngthời , giữa chúng lại phải có sự phân biệtrạch ròi

- Trình tự sắp xếp các phần, các đoạn phải

- Gv sử dụng bảng phụ:

? Hãy điền những nội dung thích hợp

vào bảng hệ thống?

? Có cần phân biệt rạch ròi nhiệm vụ

của mỗi phần không? Vì sao?

Cần phân biệt nhiệm vụ từng phần Vì mỗiphần có nội dung riêng biệt, giúp VB trởnên rành mạch và hợp lí

c- Nói như thế không đúng Vì mở bài chỉ

là giới thiệu đối tượng và sự việc, còn KB

là phần bộc lộ cảm xúc cá nhân về đốitượng và sự việc

d- MB và KB vẫn rất cần thiết Vì MBngoài nhiệm vụ giới thiệu đề tài của VB,còn giúp người đọc đi vào đề tài một cách

dễ dàng, tự nhiên và hứng thú

Còn KB không chỉ là nêu cảm nghĩ,lời hứa mà còn làm cho VB để lại ấn tượngtốt đẹp trong lòng người đọc

* GHI NHỚ ( sgk – trang 30)Hoạt động 4: Luyện tập, củng cố:

- Mục tiêu: Phân tích để nhận ra bố cục của các VB cụ thể; Nhận xét cách xây dựng

Thân bài: Tiếp -> “em vá áo cho anhnhé”: Nỗi đau khổ , sự thương yêu , đùmbọc lẫn nhau của anh em Thành và Thủy.Mâu thuẫn trong tâm trạng của Thủy Sựchia tay vô cùng cảm động của Thủy với

cô giáo và lớp học

Kết bài: Thủy để lại con Vệ Sĩ cho anh,tâm trạng của Thành

Ngoài cách bố cục này ta còn có thể bố

cục khác VD: theo trình tự tâm lí củaThủy.

Hoặc : theo trình tự sự việc như đã chiatrong khi học về VB

* Củng cố:

? Bố cục là gì? Các điều kiện để có một bố cục rành mạch hợp lí?

? VB thường được bố cục thành mấy phần? Nêu nhiệm vụ từng phần?

Hoạt động 5: Hướng dẫn các hoạt động tiếp nối (1 phút)

-Học, nắm chắc ghi nhớ , phân tích ví dụ để rõ hơn về bố cục

Hoạt động 2: Kiểm tra sự chuẩn bị của h/s :

- Mục tiêu : Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh

* Nội dung dạy học cụ thể

- Mục tiêu: Nắm được khái niệm mạch lạc, điều kiện để văn bản có tính mạch lạc, rèn

kĩ năng nói viết một cách mạch lạc

-Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm, đàm thoại

- Th i gian : 25 phútời gian: 35 phút

HOẠT ĐỘNG CỦA GV VÀ HS YÊU CẦU CẦN ĐẠT

? Tuy nhiên nội dung khái niệm mạch lạc

trong VB có hoàn toàn xa rời với nghĩa

đen của từ mạch lạc không?

? Dựa vào sự hiểu biết về mạch lạc em

- Thông suốt, liên tục, không đứt đoạn

? Có người cho rằng : Trong VB, mạch

lạc là sự tiếp nối của các câu, các ý theo

- Tán thành Nhưng cần bổ sung : Trong một VB, mạch lạc là sự tiếp nốinhưng là sự tiếp nối của một nội dungchủ đạo xuyên suốt qua toàn bộ các ý, cácphần

2- Các điều kiện để một VB có tính mạch lạc.

a- VB “ Cuộc chia tay của những con búpbê” kể về nhiều sự việc khác nhau:

( GV diễn giảng các sự việc – sgk )Tuy kể về nhiều sự việc khác nhau , nhiềunhân vật khác nhau nhưng không vì thế

mà VB mất đi tính mạch lạc Các sự việcđều xoay quanh chủ đề chính đó là tìnhcảm cuộc chia tay của Thành và Thủy.Trong đó “ sự chia tay” và “ những conbúp bê” là sự kiện chính giúp bộc lộ đềtài của VB Còn hai anh em Thành vàThủy là nhân vật chính của VB

=> Các sự việc trong VB đều nói về một

đề tài, biểu hiện một chủ đề chung

b- Chủ đề của Vb là tình cảm anh em gắn

bó máu thịt và sự chia tay đau đớn đầycảm động của những em bé chẳng mayrơi vào hoàn cảnh gia đình tan vỡ

Các từ ngữ trong VB như nêu trên

? Một VB có tính mạch lạc là một VB

bản đảm bảo yêu cầu gì?

chạy suốt các phần , các ý của tác phẩmphục vụ cho “ sự chia tay”: Hai anh emThành và Thủy buộc phải chia tay .Nhưng hai con búp bê của hai em thìkhông thể chia tay Không một bộ phậnnào của thiên truyện này lại không liênquan đến chủ đề đau đớn thiết tha đó

=>Điều này chứng tỏ mạch lạc và liên kết

có mối quan hệ với nhau

Tuy nhiên trong VB bản, cái mạch đóđược thể hiện dần dần Nó cần đượcngười tạo lập VB dẫn dắt theo một conđường sao cho không bị quẩn quanh hayđứt đoạn Chẳng hạn trong truyện “ Cuộcchia tay của những con búp bê”, chúng takhông thể biết ngay được Thành và Thủycùng với con búp bê rốt cuộc có phải chiatay không ? Cuộc chia tay của hai anh em

và không chia tay của hai con búp bê luôn

có những diễn biến mới mẻ qua các phần,các đoạn và qua mỗi phần , mỗi đoạn tathấy kịch tính của tác phẩm => Như vậymạch lạc và bố cục cũng không hề mâuthuẫn mà nó cùng giúp bộc lộ chủ đề củaVB

c- Các đoạn được nối với nhau theo trình

tự thời gian Tuy nhiên tác giả không đưađoạn “ Gia đình tôi khá giả Anh em tôirất thương nhau” lên đầu câu chuyện chođúng với trật tự thời gian, đây không phải

sơ suất của tác giả mà là dụng ý nghệthuật Tác giả muốn làm cho câu chuyệnthu hút, hấp dẫn ngay từ đầu , tạo khôngkhí cảm xúc, lôi cuốn người đọc vàonhững dòng đầu tiên của tác phẩm buộcngười đọc phải tìm hiểu đầu đuôi câuchuyện

GHI NHỚ ( sgk- trang 32)

Hoạt động 4: Luyện tập, củng cố:

- Mục tiêu: Tìm chủ đề chung xuyên suốt các phần, các đoạn, các câu trong VB cụthể Chỉ rõ sự hợp lí của trình tự tiếp nối giữa các phần, các đoạn, các câu trong VB

cụ thể Luyện tập viết đoạn văn có tính mạch lạc

- Phương pháp : Nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 10 phút

Chủ đề này được thể hiện qua từng đoạn,từng phần trong tác phẩm:

- Đầu tiên là việc En-ri-cô thiếu lễ độ vớimẹ

- Tiếp đến là việc tác giả nêu lên nỗi vất

vả, khó khăn, tấm lòng yêu thương concao cả của người mẹ

- Cuối cùng là việc nêu lên vai trò to lớncủa người mẹ đối với con, tác giả khuyêncon xin lỗi mẹ một cách thành khẩn

=> Các phần , các đoạn được bố trí tiếpnối theo một trình tự hợp lí , theo mối liên

hệ tâm lí( Gv phân tích) Vì thế Vb rấtmạch lạc

b- Trong bài thơ: “ Lão nông và các con” Chủ đề là lời dạy bảo của người cha trướckhi nhắm mắt, “lấy lao động là vàng” Chủ đề này được thể hiện dần dần trongbài thơ:

- Hai dòng đầu : là lời khuyên hãy cần cùlao động

- Mười bốn dòng tiếp theo: kể chuyệnlão nông để lại kho vàng cho các con

- Bốn dòng cuối cùng là một cáchkhuyên dạy “ lấy lao động là vàng” đểtặng con

-> Sự liên kết các phần tạo nên mạch lạc,thể hiện một chủ đề chung

* VB của Tô Hoài :

Ý tứ chủ đạo : sắc vàng trù phú , đầm ấmcủa làng quê vào mùa đông, giữa ngàymùa Ý tứ ấy được dẫn dắt theo một trình

tự hợp lí:

- Câu đầu giới thiệu khái quát về sắcvàng trong mùa đông, giữa ngày mùa vàtrong không gian là làng quê

- Tiếp đến là những biểu hiện của sắcvàng trong không gian và thời gian đó

- Hai câu cuối là nhận xét , cảm xúc vềmàu vàng

-> Một trình tự với ba phần nhất quán và

rõ ràng như thế đã làm cho mạch vănthông suốt và bố cục của đoạn văn trở nênmạch lạc

* Củng cố:

? Các điều kiện để một Vb có tính mạch lạc là gì?

Hoạt động 5: Hướng dẫn các hoạt động tiếp nối (1 phút)

- Học, nắm chắc ghi nhớ , phân tích ví dụ để rõ hơn về mạch lạc

- Hiểu được sơ lược khái niệm ca dao- dân ca

- Nội dung ý nghĩa và một số hình thức đặc sắc trong nghệ thuật của những bài ca dao nói về tình cảm gia đình

2- Về kĩ năng:

- Đọc - hiểu , phân tích ca dao trữ tình

- Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh, ẩn dụ, những mô típ quen thuộc trong những bài ca dao trữ tình về tình cảm gia đình

Hoạt động 2: Kiểm tra bài cũ:

- Mục tiêu : Kiểm tra kiến thức bài “ Cuộc chia tay của những con búp bê”

- Phương pháp : Vấn đáp

- Thời gian: 5 phút

? Bức thông điệp mà VB “ Cuộc chia tay của những con búp bê” tác giả muốn gửi tới người đọc là gì ?

? Câu chuyện gợi trong em suy nghĩ gì về tình cảm ruột thịt ?

Hoạt động 3: Tổ chức dạy học bài mới:

- Mục tiêu: Hiểu được khái niệm ca dao- dân ca, tình cảm gia đình là chủ đề góp phầnthể hiện đời sống tâm hồn phong phú của người dân VN Hiểu được nội dung và nghệthuật của các bài ca dao nói về tình cảm gia đình

- Phương pháp : Đọc sáng tạo, đàm thoại phân tích chi tiết , bình giảng

- Th i gian: 35 phút.ời gian: 35 phút

? Em hiểu ntn về khái niệm ca dao- dân

* Cấu trúc VB:

Cả bốn bài đều có nội dung tình cảm gia đình

* Nội dung :

- Bài 1: Ơn nghĩa, công lao cha mẹ

- Bài 2: Nỗi nhớ mẹ nơi quê nhà

- Bài 3: Nỗi nhớ và kính yêu ông bà

- Bài 4: Tình anh em ruột thịt

II- Phân tích.

1- Bài ca 1:

? Theo em bài ca 1 là lời của ai, nói với

ai? Nói về điều gì?

? Phân tích cái hay trong nghệ thuật diễn

tả của bài ca dao?

? Với biện pháp nghệ thuật trên , bài ca

dao đã thể hiện nội dung gì?

( Nhờ những biện pháp nghệ thuataj trên,

bài ca dao không rơi vào giáo huấn khô

khan về chữ hiếu Các khái niệm về công

cha, nghĩa mẹ trở nên cụ thể, sinh động.)

? Em còn nhớ những câu ca dao nào cũng

nói về ơn nghĩa cha mẹ ?

? Bài ca 2 diễn tả tâm trạng của ai?

? Tâm trạng đó diễn ra trong không gian,

thời gian nào? Không gian ,thời gian ấy

có gì đặc biệt? Nó góp phần thể hiện tâm

trạng gì của cô gái?

? CẢm nhận của em về lời ca “ Trông về

quê mẹ ruột đau chín chiều”

( Bài ca diễn tả tâm trạng nhớ nhung da

diết , sự buồn tủi của người con gái lấy

chồng xa quê đang hướng tâm hồn mình

về cha mẹ đẻ với nỗi nhớ, nỗi buồn đau

Lời mẹ ru con, nói với con về công lao cha mẹ

=> Thể thơ lục bát ngọt ngào, uyển chuyển, âm điệu của bài là âm điệu tâm tình, thành kính, sâu lắng

- Lối nói ví von của ca dao : lấy cái vĩnh hằng , to lớn mênh mông của thiên nhiên ( “ núi, biển”) làm biểu tượng cho công cha và tình mẹ Những hình ảnh ấy lại được bổ sung bằng những định ngữ chỉ mức độ ( núi ngất trời; núi cao; biển rộngmênh mông) Chỉ những hình ảnh to lớn, cao rộng không cùng và vĩnh hằng ấy mớidiễn tả nổi công ơn sinh thành, nuôi dạy của cha mẹ đối với con cái

=> + Khẳng định công lao cha mẹ với con cái sáng ngang tầm vĩnh cửu của thiên nhiên

+ Biểu hiện lòng biết ơn sâu nặng của con cái với cha mẹ - người sinh thành ra mình

-> Thời gian thường gợi buồn, gợi nhớ

- Không gian: “ ngõ sau” ( nơi vắng lặng heo hút)-> gợi cảnh ngộ cô đơn của thân phận người phụ nữ đi lấy chồng xa trong gia đình dưới chế độ PK gia trưởng và một sự che giấu nỗi niềm riêng

- “ Ruột đau” là cách nói ẩn dụ chỉ nooic nhớ thương đến xót xa

-“ chín chiều” : nhiều chiều, nhiều bề

- “ quê mẹ” : nơi mẹ ruột ở, nơi bản thân được sinh ra, được nuôi nắng, chăm sóc lớn khôn trong vòng tay cha mẹ

-> Cả lời thơ diễn tả nỗi nhớ cha mẹ , nỗi

không nguôi Đó là nỗi buồn của sự xa

cách không thể đỡ đần cha mẹ lúc tuổi già

khi cơ nhõ ốm đau; có thể có cả nỗi nhớ

về thời con gái đã qua, nỗi đau về cảnh

ngộ thân phận hiện tại khi ở nhà chồng)

? Em có thuộc bài ca dao nào tương tự

không?

? Nét độc đáo trong nghệ thuật diễn tả ở

bài ca 3 là gì?

? Vì sao hình ảnh “ nuộc lạt mái nhà” có

thể diễn tả được nỗi nhớ sâu nặng đó?

? Cụm từ “ bao nhiêu…bấy nhiêu” có sức

diễn tả nỗi nhớ ntn?

? Cử chỉ “ ngó lên” còn gợi tả tình cảm

nào với ông bà , tổ tiên?

? Tóm lại bài ca dao diễn tả tình cảm nào

của con người?

? Những cụm từ “ người xa”, “ bác mẹ”, “

cùng thân” có nghĩa ntn?

? Từ đó có thể thấy tình anh em được cắt

nghĩa trên cơ sở nào?

? Dân gian sử dụng biện pháp nghệ thuật

nào để lí giải tình cảm đó? Tác dụng của

cách sử dụng biện pháp tu từ đó?

? Tình anh em gắn bó còn có ý nghĩa gì

trong lời ca “ Anh em hòa thuận hai thân

vui vầy”?

? Như vậy bài ca dao có ý nghĩa đề cao

tình cảm nào của con người?

nhớ nhà da diết của cô gái thân phận lấy chồng xa quê

( hs bộc lộ)Bài ca 3:

- Dùng hình ảnh so sánh đơn so mộc mạc

“ nuột lạt mái nhà” để diễn tả nỗi nhớ thương thấm thía của lòng người Đó là nỗi nhớ thương sâu nặng của con cháu với ông bà

- Hình ảnh “ nuộc lạt mái nhà” gợi sự kết nối bền chặt , không tách rời của sự vật cũng như của tình cảm huyết thống và công lao của ông bà để gây dựng ngôi nhà, tạo lập gia đình

- Tả nỗi nhớ thương ông bà bằng hình ảnhnuộc lạt vừa cụ thể , dễ hiểu lại vừa sâu sắc

- Cụm từ “ bao nhiêu….bấy nhiêu” diễn

tả nỗi nhớ thường xuyên, nhiều và bền chặt Không thể đếm được mái nhà có bao nhiêu nuộc lạt, cũng không thể kể ra được có bao nhiêu nỗi nhớ ông bà, tổ tiên mình

- Cụm từ “ ngó lên” có nghĩa là “ trông lên” -> thể hiện tình cảm tôn kính với ông

bà của con cháu

=> Bài ca dao diễn tả tình cảm thương nhớ, niềm kính trọng sâu sắc của con cháu với ông bà tổ tiên

- So sánh “ anh em như thể chân tay” ->

so sánh giản dị : Chân tay liền một cơ thể

? Tình anh em yêu thương hòa thuạn là

nét đẹp truyền thống đạo lí của dân tộc

Nhưng trong truyện cổ tích lại có tryện

không hay về tình anh em như truyện “

Cây khế” Em nghĩ gì về điều này?

( Mượn chuyện tham lam của người anh

để cảnh báo: Nếu đặt vật chất lên trên tình

anh em sẽ bị trừng phạt Đó là một cách

để ND khẳng định sự cao quý của tình

anh em)

? Nêu những nét nghệ thuật nổi bật trong

bốn bài ca dao này?

? Qua bốn bài ca dao, em cảm nhận được

những vẻ đẹp cao quý nào trong đời sống

tinh thần của ND ta?

không bao giớ tách rời Hàm ý : Tình anh

- Mục tiêu: củng cố kiến thức trọng tâm

- Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 5 phút

? Những biện pháp nghệ thuật nào được cả bốn bài ca dao sử dụng?

? Tình cảm được diễn đạt trong bốn bài ca dao là tình cảm gì?

? Nêu một số bài ca dao có nội dung tương tự?

* Củng cố:

- HS đọc thêm những bài ca dao trong phần đọc thêm và ghi nhớ sgk

Hoạt động 5: Hướng dẫn các hoạt động tiếp nối ( 1 phút)

- Học thuộc lòng các bài ca dao

- Nắm được nội dung và nghệ thuật từng bài ca dao

- Chuẩn bị: Những câu hát về tình yêu quê hương

Soạn: 5/9/2011

Tiết 10- Văn bản:

NHỮNG CÂU HÁT VỀ TÌNH YÊU QUÊ HƯƠNG, ĐẤT NƯỚC, CON NGƯỜI.

- Đọc - hiểu , phân tích ca dao dân ca trữ tình.

- Phát hiện và phân tích những hình ảnh so sánh, ẩn dụ, những mô típ quen thuộc trong những bài ca dao trữ tình về tình yêu quê hương, đất nước

Hoạt động 2: Kiểm tra bài cũ:

- Mục tiêu : Kiểm tra kiến thức bài “ Những câu hát về tình cảm gia đình”

Hoạt động 3: Tổ chức dạy học bài mới:

- Mục tiêu: Hiểu được nội dung và nghệ thuật của các bài ca dao nói về tình cảm gia đình

- Phương pháp : Đọc sáng tạo, đàm thoại phân tích chi tiết , bình giảng

- Th i gian: 35 phút.ời gian: 35 phút

? Theo em tại sao bốn bài ca dao lại hợp

thành một VB?

? Khái quát nội dung chính của mỗi bài?

? Theo em bài ca 1 là lời của một hay hai

người?

? Chỉ ra bố cục của bài ca dao?

I- Đọc và tìm hiểu chung.

1- Đọc và tìm hiểu chú thích 2- Tìm hiểu chung:

? Hình thức đối đáp có phổ biến trong ca

dao, dân ca không?

( hs: có nhiều nhưng không phổ biến)

? Tìm một số bài ca dao có sử dụng hình

thức đối đáp?

( HS:

- Đố anh chi sắc hơn dao

Chi sâu hơn bể , chi cao hơn trời?

- Em ơi mắt sắc hơn dao

Bụng sâu hơn bể, trán cao hơn trời

- Cái gì nó bé nó cay

Cái gì nó bé nó hay cửa quyền?

- Hạt tiêu nó bé nó cay

Đồng tiền nó bé nó hay cửa quyền.)

? Những địa danh nào được nhắc đến

trong bài ca dao?

? Các địa danh đó có những điểm riêng và

chung nào?

- Gv dùng bảng phụ:

? Nội dung đối đáp đó toát lên ý nghĩa gì

trong các ý nghĩa sau?

+ Bày tỏ sự hiểu biết về văn hóa, lịch sử

+ Bày tỏ tình yêu quê hương đất nước

thường trực trong mỗi con người

+ Thể hiện niềm tự hào về vẻ đẹp văn

hóa, lịch sử của dân tộc

? Căn cứ vào những danh từ riêng được

nhắc tới trong bài ca 2, hãy xác định địa

danh được phản ánh?

? Bài ca không nhắc đến địa danh Hà Nội

mà vẫn gợi nhắc tới Hà Nội Vì sao?

? Nhắc đến những địa danh đó là nhắc

đến vẻ đẹp của truyền thống lịch sử hay

văn hóa?

( Hồ Gươm gợi truyền thuyết Lê Lợi trả

gươm cho Long Vương thể hiện tư tưởng

yêu chuộng hòa bình Cầu Thê Húc là nét

đẹp kiến trúc Chùa Ngọc Sơn là nét đẹp

tâm linh Đài Nghiên, Tháp Bút là nét đẹp

- Bố cục: 2 phần:

+ Phần đầu : Lời người hỏi

+ Phần sau: Lời người đáp

- Các địa danh : Năm Cửa Ô Hà Nội, sôngLục đầu, sông Thương, núi Tản Viên, đềnSòng Thanh Hóa, Lạng Sơn

- Điểm riêng: Gắn với mỗi địa phương

- Điểm chung: Đều là những nơi nổi tiếng

về lịch sử văn hóa của miền Bắc nước ta

- Ý nghĩa:

+ Bày tỏ sự hiểu biết về văn hóa, lịch sử + Bày tỏ tình yêu quê hương đất nướcthường trực trong mỗi con người

+ Thể hiện niềm tự hào về vẻ đẹp vănhóa, lịch sử của dân tộc

Bài ca 2:

- Địa danh: Hà Nội

- Hồ Gươm, cầu Thê Húc, chùa NgọcSơn, Đài Nghiên, Tháp Bút đều là cácdanh lam thắng cảnh nằm trong quần thểdanh lam thắng cảnh của Hồ Gươm- HàNội

-> Đó là những truyền thống về lịch sử vàvăn hóa

tham quan đến thủ đô Hà Nội.

+ Tình cảm yêu quý tự hào của tất cả mọi

người với thủ đô Hà Nội

+ Sức hấp dẫn của cảnh đẹp thủ đô Hà

Nội

Em cảm nhận theo nội dung ý nghĩa nào?

? Trong ca dao có rất nhiều bài mở đầu

bằng cụm từ “ rủ nhau” Hãy đọc một vài

bài như thế?

(hs:

- Rủ nhau lên núi đốt than

Chồng mang đòn gánh vợ mang quang

rành

- Rủ nhau đi cấy đi cày

- Rủ nhau đi tắm hồ sen

Nước trong bóng mát hương chen cạnh

mình.)

? Lời ca “ Hỏi ai gây dựng nên non nước

này” gợi cho em suy nghĩ gì?

? Bài ca khơi gợi tình cảm nào trong em?

? Từ láy “ quanh quanh” trong câu ca

dao :

“ Đường vô xứ Nghệ quanh quanh” có

sức gợi tả một không gian của xứ Huế

? Đại từ “ ai” trong bài có ý chỉ ai? Câu

thơ “ Ai vô xứ Huế thì vô” toát lên ý

nghĩa nhắn gửi nào?

- Cụm từ “ rủ nhau” : + Phản ánh không khí tấp nập của kháchtham quan đến thủ đô Hà Nội

+ Tình cảm yêu quý tự hào của tất cả mọingười với thủ đô Hà Nội

+ Sức hấp dẫn của cảnh đẹp thủ đô HàNội

- Câu hỏi “Hỏi ai gây dựng nên non nướcnày” rất tự nhiên, giàu âm điệu hắn nhủtâm tình, khẳng định công lao dựngnwocscuar ông cha ta, ngợi ca bàn tay laođộng tài hoa của ông cha đã tạo ra nhiều

vẻ đệp cho Hà Nội, đồng thời nhắc nhởmọi người hướng về HN, chăm sóc bảo

vệ các di sản văn hóa của thủ đô

-> Khơi gợi niềm tự hào , yêu quý vàmong muốn được đến thăm HN

Bài ca 3:

- Từ láy” quanh quanh” : gợi một khônggian rộng lớn, khoáng đạt với con đườnguốn lượn mềm mại dẫn về xứ Huế

- Các tính từ gợi tả màu xanh của núi ,nước và rừng cây hòa lẫn tạo nên mộtcảnh đẹp êm dịu, tưoi mát, hiền hòa

- Đại từ “ ai” chỉ người bất kì, số đông,đồng thời cũng là lời nhắn nhủ, lời mời.Câu thơ là lời mời chào du khách hãy đếnvới xứ Huế

- Lời mời toát lên:

+ Tình yêu với xứ Huế

+ Niềm tự hào về Huế

? Theo em có những ý nghĩa tình cảm nào

ẩn chứa trong lời chào mời , nhắn gửi đó?

? Quan sát bốn dòng đầu và nhận xét về

cấu tạo của hai dòng thơ này về phương

diện ngôn từ và nhịp điệu?

? Theo em phép lặp, đảo và đối đó có tác

? Như vậy bài ca dao đã diễn tả vẻ đẹp

nào của làng quê?

? Bài ca đã toát lên tình cảm tha thiết

dành cho quê hương và con người Theo

em, đó là tình cảm nào?

? Bài ca xuất xứ từ miền nào? Tình cảm

trong bài có bó hẹp ở miền đó không?

? Nêu những nét nghệ thuật nổi bật trong

bốn bài ca dao này?

? Qua bốn bài ca dao, em cảm nhận được

những tình cảm nổi bật nào ?

+ Lòng tin mọi người với Huế

+ Con người Huế muốn kết giao bạn bèvới tất cả

Bài ca 4:

Hai câu đầu:

- Các từ ở dòng sau lặp, đảo và đối xứngvới các nhóm từ ở dòng trước

- Nhịp thơ 4/4/4-> Tạ ấn tượng về một cánh đồng lúa bạtngàn, xanh tốt Biểu hiện cảm xúc phấnchấn yêu quê hương, yêu đời của ngườinông dân

* Hai câu sau: sử dụng hình ảnh so sánh “Thân em như chẽn lúa đòng đòng” -> gợi

tả vẻ đẹp thon thả và sức sống thanhxuân đầy hứa hẹn của người thôn nữ giữacánh đồng lúa bát ngát trong một buổisáng đẹp trời

=> Bài ca dao diễn tả vẻ đẹp của cánhđồng làng quê; gợi tả vẻ đẹp của conngười nơi quê nhà

Bài ca dao toát lên lòng yêu quý, tự hào

về vẻ đẹp và sức sống của quê hương vàcon người; thể hiện niềm tin tưởng vàocuộc sống tốt đẹp ở làng quê

Bài ca dao xuất xứ từ miền Trung nhưngkhông bó hẹp ở đó Bài ca mở rộng vànhân lên tình yêu tình yêu quê hương, đấtnước ở mỗi con người VN

Hoạt động 4: Luyện tập, củng cố:

- Mục tiêu: củng cố kiến thức trọng tâm

- Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề

- Thời gian: 5 phút

? Em có nhận xét gì về thể thơ trong bốn bài ca?

? Tình cảm được diễn đạt trong bốn bài ca dao là tình cảm gì?

? Bốn bài ca dao gợi lên trong em mong ước gì?

* Củng cố:

- HS đọc ghi nhớ sgk

Hoạt động 5: Hướng dẫn các hoạt động tiếp nối ( 1 phút)

- Học thuộc lòng các bài ca dao

- Nắm được nội dung và nghệ thuật từng bài ca dao

- Chuẩn bị: Những câu hát than thân

- Phân tích cấu tạo từ, giá trị tu từ của từ láy trong văn bản

- Hiểu nghĩa và biết cách sử dụng một số từ láy quen thuộc để tạo giá trị gợi hinhf, gợi tiếng, biểu cảm, để nói giảm hoặc nhấn mạnh

Hoạt động 2: Kiểm tra bài cũ :

- Mục tiêu : Kiểm tra phần chuẩn bị của học sinh

- Phương pháp : Vấn đáp

- Thời gian: 5 phút

? Từ ghép chính phụ và từ ghép đẳng lập có cấu tạo ntn ? Cho ví dụ minh họa?

? Phân biệt nghĩa của từ ghép chính phụ và nghĩa của từ ghép đẳng lập? Cho

ví dụ?

? Làm bài 3,4,5

Hoạt động 3: Tổ chức dạy học bài mới

- Mục tiêu: Nắm được khái niệm của từ láy, nghĩa của từ láy

-Phương pháp: Nêu và giải quyết vấn đề, thảo luận nhóm, đàm thoại