TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG

Cũng theo thời gian và kinh nghiệm, hoạt động hướng nghiệp và tư vấn tâm lý trong nhà trường không chỉ là hoạt động đơn lẻ, mà là hoạt động nhằm xúc tác, thúc đẩy nhiều hoạt động khác tr

TƯ VẤN TÂM LÝ HỌC ĐƯỜNG TẠI CÁC TRƯỜNG THPT THÀNH PHỐ ĐÀ NẴNG: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP

School Counseling in Danang high Schools,

ThS Nguyễn Thị Minh Huệ

Phó hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Trãi thành phố Đà Nẵng

Email: minhhue.av.nt@gmail.com

ABSTRACT:

Psychological counseling for high school students is becoming more urgent in the current social trends That is the inescapable demands to relieve the frustrations and problems in learning, living, careering , which require the psychological balance, understanding and the development of personality oriented correctly The need for counseling from students is becoming more urgent before the current existence when the students are difficult to looking for the support and help We can say the operation of psychological counseling is as a part of the educational process in schools, it plays an important role in creating the human for meeting comprehensive educational goals But how to manage the operation of psychological counseling for bringing the highest efficiency, developing full effect and meeting human resources for the innovation is essential The operation of psychological counseling have an important role and significant impact on the development of their personality On a theoretical basis for management the operation of psychological counseling, we have learnt, studied the exsitence of the management on the operation of psychological counseling at some high schools in the city of Da Nang to propose measures to improve the management of the operation of psychological counseling at schools.

Keywords: high school, psychological counselling, school counseling, management, education

TÓM TẮT:

Tư vấn tâm lý cho học sinh Trung học phổ thông (THPT) ngày càng trở nên cấp thiết trong xu thế

xã hội hiện nay Đó là những đòi hỏi tất yếu nhằm giải tỏa những bức xúc, vướng mắc trong học tập, sinh hoạt, hướng nghiệp…, có được sự thăng bằng về tâm lý, sự hiểu biết và phương hướng phát triển nhân cách đúng đắn Nhu cầu cần tư vấn của học sinh ngày càng trở nên cấp bách trước thực trạng hiện nay khi các em học sinh đang gặp nhiều khó khăn cần hỗ trợ và giúp đỡ Có thể nói hoạt động tham vấn tâm lý (HĐTVTL) là một bộ phận của quá trình giáo dục trong nhà trường, có vai trò quan trọng trong việc tạo nên những con người đáp ứng mục tiêu giáo dục toàn diện Tuy nhiên việc làm thế nào để việc quản lý HĐTVTL mang lại hiệu quả cao nhất, phát huy được hết tác dụng và đáp ứng nguồn nhân lực cho công cuộc đổi mới là điều hết sức cần thiết HĐTVTL có vai trò quan trọng và ảnh hưởng không nhỏ tới sự phát triển nhân cách của các em Trên cơ sở lý luận về quản lý HĐTVTL, chúng tôi đã tìm hiểu, nghiên cứu thực trạng quản lý HĐTVTL tại một số trường THPT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng nhằm đề xuất những biện pháp góp phần nâng cao công tác quản lý hoạt động tư vấn tâm lý tại các trường THPT.

Từ khóa: THPT, tư vấn, tâm lý, tư vấn tâm lý học đường, quản lý giáo dục

1 ĐẶT VẤN ĐỀ

Sự phát triển với tốc độ nhanh và đầy biến động của nền kinh tế xã hội, các yêu cầu ngày càng cao của nhà trường và cả những điều bất cập trong thực tiễn giáo dục; thêm vào đó là sự kỳ vọng quá cao của cha mẹ, thầy cô đang tạo ra những áp lực rất lớn và gây

ra căng thẳng cho HS trong cuộc sống, trong học tập và trong quá trình phát triển Mặt khác, sự hiểu biết của HS về bản thân mình cũng như kỹ năng sống của các em vẫn còn hạn chế trước những sức ép nói trên Thực tế cho thấy HS trong nhà trường phổ thông có thể có những rối loạn về tâm lý, rối loạn phát triển và kỹ năng nhà trường (như đọc, viết, tính toán…), những rối loạn cảm xúc như lo âu, trầm cảm hay những rối loạn về hành vi (như gây rối, bỏ học, trộm cắp…) hậu quả là ngày càng có nhiều học sinh gặp không ít khó khăn trong học tập, tu dưỡng đạo đức, xây dựng lý tưởng sống cho mình cũng như

xác định cách thức ứng xử cho phù hợp với các mối quan hệ xung quanh Vì vậy các HS rất cần sự giúp đỡ của các nhà chuyên môn, của các thầy cô giáo và cha mẹ, các em đều

có nhu cầu cần được sự giúp đỡ của người lớn để thoát khởi sự khủng hoảng về tâm lý trong quá trình phát triển của mình

Đứng trước thực trạng trên rất cần có những hoạt động tâm lý học đường cho HS Tuy nhiên, hiện nay ở nước ta các hoạt động trợ lý tâm lý trong trường học còn chưa được thực hiện một cách phổ biến và chưa được chú trọng một cách hợp lý, hoạt động tư vấn của các trường THPT hiện nay chưa mang tính hệ thống và chưa đáp ứng được nhu cầu tư vấn tâm lý ngày càng cao ở học đường

Theo khảo sát hiện nay một số trường phổ thông trên địa bàn thành phố Đà Nẵng có lập các phòng tư vấn nhưng hoạt động chưa có hiệu quả cao do công tác quản lý và do bất cập về đội ngũ tham gia hoạt động tư vấn tâm lý chưa qua trường lớp đào tạo hoặc chưa được bồi dưỡng chuyên sâu về chuyên môn Việc quản lý các hoạt động tư vấn tâm lý ở các trường THPT chỉ mang tính hình thức, đối phó Đa số học sinh khi gặp khó khăn đều tự mình giải quyết hoặc chỉ tham khảo ý kiến qua các hình thức khác thay vì đến phòng tư vấn tâm lý của nhà trường Trước thực trạng trên, việc thành lập các trung tâm tư vấn tâm lý học đường để giúp học sinh tháo gỡ những nút thắt trong nhận thức, cảm xúc và hành vi là một việc làm có ý nghĩa và thiết thực Trên thực tế, số trường THPT trên địa bàn thành phố

Đà Nẵng có phòng tư vấn tâm lý rất ít, công tác quản lý còn thiếu chặt chẽ chỉ mang nặng tính thức và đối phó Vì vậy việc tìm hiểu, phân tích và đưa ra những biện pháp nhằm nâng cao tính hiệu quả của hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh THPT là rất cần thiết

2 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU

2.1 Cơ sở lý thuyết

Khái niệm tư vấn tâm lý học đường

Hội ngành tư vấn viên tâm lý thuộc Hiệp hội Tâm lý nước Mỹ năm 1961 lần đầu tiên đã làm rõ ý nghĩa chức năng của hoạt động tư vấn tâm lý Theo đó, 3 khuynh hướng sau đây được hợp nhất lại trong tư vấn tâm lý (Counseling): Tư vấn hướng nghiệp (Vocational Guidance), Tư vấn trắc nghiệm, chẩn đoán tâm lý (Psychometrics), và tư vấn phát triển nhân cách (Personnality Development)

Tư vấn học đường bao gồm cả ý nghĩa “hướng dẫn” và tham vấn tâm lý

- Hướng dẫn, cố vấn, cung cấp thông tin hướng nghiệp: trắc nghiệm, thông tin về kết quả trắc nghiệm tâm lý, tính cách con người, thông tin về thị trường lao động, về thế giới nghề nghiệp liên quan

- Tư vấn tâm lý, phát triển nhân cách (tư vấn phát triển, lắng nghe, khơi dậy…) Cũng theo thời gian và kinh nghiệm, hoạt động hướng nghiệp và tư vấn tâm lý trong nhà trường không chỉ là hoạt động đơn lẻ, mà là hoạt động nhằm xúc tác, thúc đẩy nhiều hoạt động khác trong trường học, dưới sự lãnh đạo giáo dục đặc biệt của hiệu trưởng, dưới hình thức một chương trình tổng thể tư vấn học đường (Comprehensive School Counseling Program).[1]

Theo nghĩa hiện đại, kết quả của một thế kỷ phát triển, tham vấn học đường ngoài ý nghĩa thông thường bao gồm hoạt động hướng nghiệp và tham vấn tâm lý, còn là một chương trình giáo dục theo từng thời kỳ, có sự thông đạt và tham gia tổng lực của nhà

trường, quan tâm đến kiến thức, kỹ năng học sinh và cả giáo viên, phụ huynh là những người trực tiếp tham gia giaó dục học sinh: Chương trình tổng thể tư vấn học đường Tóm lại, tư vấn tâm lý học đường là hoạt động nhằm hỗ trợ, giúp đỡ học sinh trong việc giải quyết các khó khăn nảy sinh trong học tập, trong hoạt động hướng nghiệp và trong các mối quan hệ với bạn bè, thầy, cô giáo, người thân…[2,177]

Quản lý hoạt động tư vấn tâm lý trong trường học

Theo văn bản số 9971/BGD&ĐT-HSSV ngày 28/10/2005 của Bộ Giáo dục- đào tạo

về việc Triển khai công tác tư vấn cho học sinh, sinh viên thì Tư vấn cho học sinh, sinh viên là phương pháp tác động mang tính định hướng giáo dục tới những học sinh, sinh viên đang có những khó khăn tâm lý, tình cảm, những bức xúc của lứa tuổi cần được giải đáp, những vướng mắc trong học tập, sinh hoạt, trong hướng nghiệp, trong tìm kiếm việc làm cần được người am hiểu và có trách nhiệm trợ giúp, tham vấn giải quyết để chọn được cách xử lý đúng, góp phần ổn định đời sống tâm hồn, tình cảm và giúp học sinh, sinh viên thực hiện được nguyện vọng của mình

Trong thời gian qua, một số trường đại học, cao đẳng, trung học chuyên nghiệp đã chủ động tổ chức những hoạt động tư vấn, tìm việc làm cho học sinh, sinh viên và phần lớn đã hình thành trung tâm (có nơi là nhóm, bộ phận, câu lạc bộ hoặc do nhà trường hoặc Đoàn TNCS Hồ Chí Minh, Hội Sinh viên trường đảm nhiệm, ) giúp tư vấn việc làm cho học sinh, sinh viên Một số trường phổ thông đã tổ chức tham vấn học đường cho học sinh trung học phổ thông, thu hút đông đảo các em tham gia và có hiệu quả cao Hoạt động của bộ phận tư vấn nói trên đã đáp ứng được một phần nhu cầu bức xúc về giải đáp những vướng mắc trong tâm lý, tình cảm của những học sinh, sinh viên tham gia, giải quyết được việc làm cho nhiều sinh viên sau tốt nghiệp và đã trở thành địa chỉ đáng tin cậy của học sinh, sinh viên trước và sau khi tốt nghiệp ra trường

Quản lý HĐTVTL là một bộ phận của quá trình quản lý trường học, bao gồm các hoạt động như tư vấn tâm lý, tổ chức, các nguồn lực, các tác động của tập thể sư phạm, của giáo viên, học sinh, của các lực lượng giáo dục khác trong và ngoài nhà trường theo

kế hoạch và được tổ chức trong khuôn khổ thời gian ngoài chương trình giáo dục chính khóa và ngoài giờ học trên lớp nhằm hỗ trợ cho học sinh khi gặp khó khăn về tâm lý và phát triển nhân cách toàn diện cho học sinh, tạo ra hiệu quả giáo dục cần thiết

HĐTVTL được tổ chức trong nhà trường và do nhà trường quản lý, tiến hành ngoài giờ dạy học trên lớp với sự tham gia của các CB, GV được chọn lựa ngay từ đầu năm học

HĐTVTL được tiến hành xen kẽ trong phạm vi nhà trường hoặc trong đời sống xã hội, được diễn ra trong suốt năm học và có thể cả thời gian nghỉ hè để khép kín quá trình giáo dục, hỗ trợ tâm lý cho các em, làm cho quá trình đó được thực hiện mọi lúc, mọi nơi Như vậy có thể hiểu quản lý HĐTVTL cho học sinh là quá trình tác động của chủ thể quản lý (Hiệu trưởng và bộ máy giúp việc của hiệu trưởng) đến tập thể giáo viên và học sinh, được tiến hành ngoài giờ học chính khóa theo chương trình và kế hoạch nhằm đạt được mục đích giáo dục học sinh một cách toàn diện

Hiệu trưởng trên cơ sở nắm vững các chủ trương của Bộ GD&ĐT về việc tổ chức TVTL cho học sinh ở trường THPT để đi đúng hướng, mềm hóa nội dung, đa dạng hóa

về hình thức, thực hiện từng bước việc quản lý HĐTVTL cho học sinh tại trường theo các nội dung sau: Nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò, tầm quan trọng của HĐTVTL; Xây dựng kế hoạch quản lý HĐTVTL và kế hoạch hoạt động; Tổ chức, chỉ đạo HĐTVTL; Kiểm tra đánh giá kết quả HĐTVTL; Bồi dưỡng đội ngũ giáo viên tham gia vào Tổ tư vấn tâm lý và Ban quản lý HĐTVTL; Xây dựng điều kiện quản lý HĐTVTL

2 2 Phương pháp nghiên cứu và đối tượng khảo sát

Đối tượng khảo sát

CBQL, GV tham gia TVTL, GVCN và HS của các trường THPT Nguyễn Trãi, Nguyễn Thượng Hiền, Nguyễn Hiền, Thái Phiên, Phan Châu Trinh, Phạm Phú Thứ

Bảng 2.1 Thực trạng đối tượng khảo sát và địa bàn khảo sát

Stt Đối tượng khảo sát

THPT Phan Châu Trinh

THPT Nguyễn Hiền

THPT Thái Phiên

THPT Nguyễn Thượng Hiền

THPT Phạm Phú Thứ

THPT Nguyễn Trãi

Tổng mẫu điều tra

Phương pháp khảo sát

Tác giả sử dụng phương pháp phỏng vấn và điều tra bằng bảng hỏi để thực hiện Bảng hỏi được thiết kế thành 4 phiếu hỏi: Phiếu hỏi dành cho Cán bộ quản lý, GV, Cha

mẹ phụ huynh và học sinh Các câu hỏi được thiết kế nhằm đánh giá các nội dung về công tác tham vấn tâm lý học đường và quản lý công tác tư vấn tâm lý học đường hiện nay tại các trường THPT thành phố Đà Nẵng

2.3 Kết quả nghiên cứu và bàn luận

2.3.1 Thực trạng HĐTVTL cho học sinh tại các trường THPT trên địa bàn Đà Nẵng

Thực trạng đội ngũ tư vấn viên của các trường THPT

Hiện nay, các trường học trên địa bàn thành phố Đà Nẵng chưa thực sự có đội ngũ chuyên trách về công tác tham vấn học đường Ở các trường có thành lập tổ tham vấn tâm lý, tuy nhiên các giáo viên tham gia vào tổ này thì chưa được đào tạo chính quy Bộ, ngành giáo dục chưa đưa ra chỉ tiêu biên chế trong các trường học, do vậy mà chưa khẳng định được vị trí, vai trò của công tác tham vấn học đường hiện nay

Theo thống kê tại các trường THPT có 92,76% cán bộ, giáo viên tham gia vào Tổ tư vấn tâm lý chưa qua các lớp tập huấn, bồi dưỡng về chuyên môn hoặc được đào tạo về chuyên ngành tâm lý Có 7,2 % giáo viên được tham gia lớp tập huấn giáo viên chủ nhiệm với công tác

tư vấn tâm lý - giáo dục cho học sinh trung học (Trường THPT Nguyễn Hiền và trường THPT Phan Châu Trinh)

Như vậy với thống kê như trên thực tế các Tổ tư vấn của các trường THPT đều hoạt động theo kiểu không chuyên hoặc bán chuyên nghiệp của các thầy cô biên chế trong nhà trường

Thực trạng hoạt động của Tư vấn viên (TVV)

Để khảo sát về thực trạng hoạt động của tư vấn viên các trường THPT, chúng tôi phỏng vấn trực tiếp 3 CBQL, và phát phiếu hỏi cho 6 CBQL, 12 TVV của 6 trường THPT Kết quả cho thấy hoạt động của các tư vấn viên chưa thật sự hiệu quả, thiếu tính chuyên nghiệp

Qua phỏng vấn và khảo sát 20 CBQL, 12 GV (tổng số người phỏng vấn 32) tham gia TVTL (TVV) tại các trường THPT về hoạt động của tư vấn viên thì rất ít tư vấn viên xây dựng kế hoạch hoạt động cá nhân về việc triển khai thực hiện các chỉ đạo của nhà trường mà chỉ thực hiện theo kế hoạch chung của Tổ tư vấn tâm lý đầu các năm học

Khảo sát về mức độ thực hiện việc tư vấn cho học sinh thì có 43.8% cho rằng thực hiện không thường xuyên, 21.8% CBQL và TVV cho rằng thực hiện thường xuyên (số TVV và CBQL cho rằng thực hiện thường xuyên là trường THPT Phan Châu Trinh và THPT Nguyễn Hiền) Thực tế tại các trường THPT, việc TVV tư vấn cho lãnh đạo nhà trường về việc nâng cao chất lượng HĐTVTL của nhà trường là hạn chế Có đến 75% TVV đánh giá ở mức độ không thường xuyên và 35% CBQL cũng đánh giá ở mức độ này

Ngoài các hoạt động trên TVV cần báo cáo cho BGH về kết quả thực hiện các cuộc tư vấn cho học sinh định kỳ hàng tuần, hàng tháng để nhà trường nắm bắt được tình hình HĐTVTL của các TVV Qua khảo sát thực tế cho thấy có 41.7%TVV và 20% CBQL cho rằng TVV rất thường xuyên báo cáo về HĐTVTL, 25% TVV và 15% CBQL đánh giá ở mức “không thường xuyên” Với kết quả khảo sát trên chúng tôi nhận thấy, các TVV nói riêng và nhà trường nói chung chưa coi trọng hoạt động này

Thực trạng về các phương pháp hỗ trợ tư vấn tâm lý ở các trường THPT

Với phương pháp lập chương trình hướng dẫn/ giáo dục “nhằm mục đích giúp học sinh

tự nhận thức bản thân, phát triển các kĩ năng” được GV và HS đánh giá từ 4% đến 8.9%

ở mức độ “Rất thường xuyên”, mức độ “thỉnh thoảng” có 28.7% HS và 18.9% GV chọn.

Đánh giá mức độ hiệu quả của phương pháp này, tỉ lệ chiếm cao nhất được HV và HS

chọn “Không hiệu quả” với tỉ lệ từ 58.3% và 62.2% trên mức trung bình Như vậy các

trường THPT được khảo sát cho là có sử dụng phương pháp hỗ trợ này nhưng không thường xuyên và không có tính khả thi cao

Khảo sát “Phương pháp hướng dẫn lập kế hoạch cá nhân” với mục đích giúp học sinh

và cha mẹ định hướng học tập, đào tạo và kế hoạch nghề nghiệp, đa số HS và GV cho rằng Tổ tư vấn tâm lý đã thường xuyên sử dụng phương pháp hỗ trợ này, tỉ lệ có 71.1% GV và

59.3 GV đánh giá ở mức độ “Thường xuyên” và tính hiệu quả của phương pháp này cũng được nhiều HS và GV chọn với tỉ lệ trung bình là 72%, chiếm tỉ lệ cao nhất ở mức độ “Hiệu

quả”.

Với “Phương pháp hỗ trợ phòng ngừa và can thiệp” nhằm hỗ trợ can thiệp kịp

thời những nhu cầu, khó khăn, lo lắng, khủng hoảng trước mắt của học sinh, chỉ có 5.6%

GV và HS chọn ở mức“Rất thường xuyên”, 62.2% GV và 27.6% HS đánh giá ở mức độ

“không thường xuyên” có 82.2% HS chọn ở mức “Thỉnh thoảng” thực hiện Đánh giá ở

mức độ hiệu quả áp dụng phương pháp này đa số học sinh và giáo viên chọn mức độ

“Không hiệu quả” Thực tế khảo sát đã cho thấy các nhà trường chưa quan tâm một cách

sâu sắc đến các phương pháp phòng ngừa và can thiệp, điều đó cũng phù hợp với tình hình thực tế hiện nay về sự manh nha, non trẻ của hoạt động hỗ trợ tâm lý tại các trường học

Thực trạng về điều kiện hỗ trợ hoạt động tư vấn tâm lý trong trường học

Để HĐTVTL đạt hiệu quả cao, hiệu trưởng các trường cần tính đến các điều kiện phục vụ HĐTVTL của nhà trường Chúng tôi tiến hành khảo sát 20 CBQL và 90 GV với 5 tiêu chí: Đảm bảo về nguồn lực, đội ngũ cán bộ tham gia hoạt động tư vấn tâm lý; đảm bảo nội dung và phương thức hoạt động của phòng tư vấn tâm lý; đảm bảo điều kiện về

cơ sở vật chất, trang thiết bị hỗ trợ cho hoạt động tư vấn tâm lý của nhà trường; đảm bảo điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị hỗ trợ cho hoạt động tư vấn tâm lý của nhà trường; đảm bảo điều kiện về cơ sở vật chất, trang thiết bị hỗ trợ cho hoạt động tư vấn tâm lý của nhà trường Kết quả khảo sát cho thấy có 85.6% CBQL và GV cho rằng việc đảm bảo về nguồn lực, đội ngũ cán bộ tham gia hoạt động tư vấn tâm lý là rất quan trọng và

không có CBQL và GV nào đánh giá ở mức độ “không quan trọng” Điều này chứng tỏ nhà

trường rất quan tâm đến nguồn lực, đội ngũ cán bộ tham gia HĐTVTL Về điều kiện đảm

bảo nội dung và phương thức hoạt động của phòng tư vấn tâm lý mức độ “rất quan trọng” chiếm tỉ lệ cao nhất 63.3% và thấp nhất 11.1% ở mức “không quan trọng”

Với điều kiện đảm bảo về cơ sở vật chất, trang thiết bị hỗ trợ cho hoạt động tư vấn tâm lý

của nhà trường có 12/20 CBQL cho rằng “rất quan trọng” và 57/90 GV cũng chọn ở mức

độ này

2.3.2 Thực trạng quản lý HĐTVTL ở các trường THPT

Thực trạng nhận thức của GV, HS, CBQL về HĐTVTL

Để điều tra nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và phụ huynh về vị trí, vai trò của hoạt động TVTL chúng tôi vừa tiến hành điều tra bằng phiếu hỏi vừa kết hợp với phỏng vấn Kết quả nghiên cứu được mô tả ở bảng sau:

Bảng 2.2 Thực trạng nhận thức của cán bộ quản lý, giáo viên, học sinh và

phụ huynh học sinh về vị trí, vai trò của HĐTVTL

Đối tượng điều tra Rất quan trọng Quan trọng

Không quan trọng

[Nguồn: Sở Giáo dục & Đào tạo TP Đà Nẵng]

Qua bảng 2.2 chúng tôi nhận thấy: 95% cán bộ quản lý được hỏi đều khẳng định

HĐTVTL có vị trí, vai trò rất quan trọng và “Giúp học sinh giải quyết những vướng mắc,

khó khăn chưa được giải quyết trong tâm lý, tình cảm, những bức xúc lứa tuổi”, có 84%

CBQL cho rằng HĐTVTL “Giúp đỡ cá nhân tất cả học sinh hay các nhóm học sinh riêng

biệt xây dựng kế hoạch phát triển học tập, định hướng nghề nghiệp, xác định mục tiêu kế hoạch xây dựng nhân cách, học tập các kỹ năng xã hội”; 5% cán bộ quản lý khẳng định

HĐTVTL có vị trí, vai trò quan trọng và không có cán bộ quản lý nào cho rằng HĐTVTL

không có vị trí, vai trò gì Điều đó chứng tỏ 100% cán bộ quản lý đều nhận thức vị trí, vai trò quan trọng của HĐTVTL trong nhà trường

Bảng khảo sát cũng cho thấy có 52% CBQL chọn nội dung HĐTVTL có vai trò

quan trọng trong việc “Hỗ trợ nhà trường trong việc hoạch định các chiến lược giáo dục

toàn diện cho học sinh, cách thức phối hợp với phụ huynh trong việc giáo dục, cách thức

tổ chức các hoạt động nhằm phát triển và ngăn ngừa các hành vi nguy cơ trong trường học của học sinh”.

Thực trạng quản lý xây dựng chương trình, kế hoạch của HĐTVTL

Kết quả khảo sát về nội dung chương trình, kế hoạch của HĐTVTL cho thấy, có 79% giáo viên và 82% học sinh cho rằng Hiệu trưởng đã có kế hoạch, chương trình cụ thể

về hoạt động của Tổ tư vấn tâm lý ngay từ đầu năm học Qua khảo sát chỉ có 15% CBQL cho rằng Hiệu trưởng rất thường xuyên xây dựng kế hoạch, chương trình HĐTVTL của lãnh đạo nhà trường và chỉ đạo việc xây dựng CT, KH HĐNGLL của Tổ TVTL Mức độ hiệu quả của hai hoạt động này cũng không cao chỉ ở mức từ 5% đến 10% CBQL chọn ở mức “Rất hiệu quả” Đối với GV khi được khảo sát chúng tôi nhận được kết quả về mức

độ thực hiện “Rất thường xuyên” cũng khá thấp từ 10% đến 12% Có 44% GV cho rằng việc quản lý hai hoạt động này của lãnh đạo nhà trường “Không hiệu quả”

Bảng 2.3 Thực trạng quản lý xây dựng chương trình, kế hoạch hoạt động của HĐTVTL

đánh giá

Mức độ thực hiện Kết quả thực hiện

Xây dựng kế

hoạch, chương

trình HĐTVTL của

lãnh đạo nhà

trường

Chỉ đạo việc xây

dựng CT, KH

HĐNGLL của Tổ

TVTL

Duyệt KH, CT

HĐTVTL

Kiểm tra, đánh giá

việc thực hiện CT,

KH của HĐTVTL

[Nguồn: Sở Giáo dục & Đào tạo TP Đà Nẵng]

Tình hình khảo sát trên thực tế cho thấy có 100% GV cho rằng chưa thường xuyên việc chỉ đạo và theo dõi hoạt động của Tổ tư vấn tâm lý, chưa thực hiện nghiêm túc các buổi trực theo chỉ đạo của nhà trường; nhà trường chưa thường xuyên duyệt KH, CT HĐTVTL và chỉ đạo các giáo viên tham gia Tổ tư vấn tâm lý thực hiện đúng các yêu cầu

về nhiệm vụ, chức năng của tư vấn viên, chú ý đến các đối tượng học sinh được tư vấn tâm lý

Ngay từ đầu năm học Ban giám hiệu đã ra quyết định thành lập Tổ tư vấn tâm lý, xây dựng kế hoạch và chương trình hoạt động cụ thể Tuy nhiên công tác kiểm tra, đánh giá việc thực hiện CT, KH của HĐTVTL của các trường thực hiện chưa thật sự hiệu quả,

có 38% GV và 25% CBQL cho rằng công tác kiểm tra, đánh giá việc thực hiện chương trình, kế hoạch HĐTVTL không hiệu quả

Như vậy với kết quả khảo sát mức độ thực hiện và hiệu quả thực hiện về thực trạng quản lý xây dựng chương trình, kế hoạch HĐTVTL của các trường THPT hiện nay chưa hiệu quả và thực hiện không thường xuyên

Thực trạng quản lý công tác phối hợp với các tổ chức trong HĐTVTL

Hiện nay các trường THPT đều có kế hoạch phối hợp với các tổ chức trong và ngoài nhà trường nhằm nâng cao hiệu quả của HĐTVTL

Nhìn vào bảng khảo sát dưới đây ta thấy với nội dung “Phối hợp với ĐTNCS Hồ chí Minh và Công đoàn nhà trường” các trường THPT cũng đã phối hợp nhằm tổ chức, quản

lý HĐTVTL, tuy nhiên mức độ “thường xuyên” chỉ đạt ở mức 20% đến 23.3 % và

“không thực hiện” chiếm tỉ lệ 8% Với nội dung “Phối hợp với Hội cha mẹ học sinh”,

các trường THPT cũng đã phối kết hợp trong HĐTVTL, tuy nhiên mức độ “không

thường xuyên” được CBQL và GV lựa chọn nhiều nhất với tỉ lệ từ 30% đến 33.3%

Kết quả khảo sát về nội dung “Phối hợp với chính quyền địa phương” thì có

36.6%GV và 15% CBQL chọn ở mức độ “Thỉnh thoảng”, như vậy mức độ thực hiện chỉ

đạt được ở mức trung bình, chưa có sự phối hợp chặt chẽ trong HĐTVTL của nhà trường

Chúng tôi có khảo sát nội dung “Phối hợp với Bênh viện tâm thần Đà Nẵng” trong HĐTVTL của nhà trường thì mức độ “thường xuyên” không có CBQL và GV nào chọn,

có đến 63.3% GV đánh giá ở mức độ “Không thực hiện Để hoạt động TVTL nhà trường

hoạt động một cách hiệu quả các trường cần phối hợp với bệnh viên tâm thần để tư vấn về chuyên môn, cách thức tư vấn đặc biệt đối với những trường hợp cần điều trị tâm lý

2.4 Đề xuất các biện pháp nâng cao chất lượng HĐTVTL

Từ thực tế HĐTVTL tại các trường THPT hiện nay, nhiệm vụ quan trọng và cấp thiết của các nhà quản lý là tìm kiếm những giải pháp ưu việt để HĐTVTL tại trường đạt hiệu quả như mong đợi Từ thực trạng nêu trên, bài báo đề xuất các biện pháp quản lý HĐTVTL cho học sinh tại các trường THPT trên địa bàn thành phố Đà Nẵng trong giai đoạn hiện nay như sau:

1) Nâng cao nhận thức của học sinh, giáo viên - Tư vấn viên về hoạt động tư vấn tâm lý trong nhà trường Trước hết, hiệu trưởng phải nhận thức đúng đắn về vai trò,

vị trí của hoạt động TVTL đối với việc giáo dục toàn diện cho HS hướng tới mục tiêu giáo dục của nhà trường phổ thông Từ đó mới có những biện pháp để động viên mọi thành viên của Ban chỉ đạo hoạt động TVTL tham gia tích cực các hoạt động TVTL và tổ chức tốt đội ngũ tư vấn viên, giáo viên chủ nhiệm tham gia vào hoạt động TVTL, nhất là động viên và

sử dụng những giáo viên có kinh nghiệm, có kỹ năng giao tiếp, thấu hiểu mọi vấn đề để làm nòng cốt cho các hoạt động

2) Kế hoạch hoá HĐTVTL trong nhà trường BGH cần xây dựng toàn bộ

chương trình hoạt động TVTL của nhà trường, của Tổ tư vấn tâm lí căn cứ vào hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Sở Giáo dục và Đào tạo Xây dựng kế hoạch sử dụng nguồn tài chính, vật chất đảm bảo, sự ủng hộ của các lực lượng ngoài nhà trường Việc xây dựng kế hoạch hoạt động trong cả năm học sẽ giúp cho người quản lý có cái nhìn bao quát về hoạt động TVTL diễn ra trong một năm như thế nào

3) Hoàn thiện bộ máy nhân sự làm công tác TVTL Thành lập Ban chỉ đạo bao

gồm: Hiệu trưởng (Phó hiệu trưởng), bí thư Đoàn thanh niên, tổ trưởng tổ chủ nhiệm, đại diện Ban chấp hành Công đoàn, trưởng ban đại diện Hội CMHS, và một số giáo viên có năng lực trong các hoạt động giáo dục trong nhà trường

4) Điều chỉnh mô hình tư vấn tâm lý tại các trường THPT Hỗ trợ giáo viên, cán bộ

quản lý, cha mẹ học sinh trong việc vận dụng kiến thức tâm lý học và giáo dục học để nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện, để dự phòng, từ đó ngăn chặn sự phát triển không lành

mạnh về sức khoẻ tinh thần ở học sinh; Trực tiếp tìm hiểu, can thiệp sớm với những trường

hợp mới chớm có dấu hiệu rối nhiễu

Ngoài những nội dung trên các trường cần điều chỉnh mô hình tư vấn tâm lý theo nội dung sau:

Bảng 2.4 Bảng mô hình TVTL

Tổ chức phối hợp với chuyên gia TL Bước 4

5) Bồi dưỡng đội ngũ GV, TVV về năng lực TVTL: Bồi dưỡng nhận thức, ý

thức; Bồi dưỡng năng lực TVTL; Bồi dưỡng khả năng ứng xử

6) Tăng cường rèn luyện kỹ năng sống, giá trị sống cho học sinh: Tăng cường

công tác tuyên truyền; Các cơ quan chức năng, các đoàn thể xã hội cần phối hợp tốt với nhà trường đẩy mạnh công tác giáo dục ý thức chấp hành pháp luật, đạo đức cho học sinh, các trường học chủ động phối hợp với gia đình- nhà trường - xã hội trong việc giáo dục học sinh; Nhà trường giúp gia đình tư vấn giáo dục học sinh, tổ chức nhiều hoạt động ngoại khoá, hoạt động ngoài giờ lên lớp, các hoạt động giáo dục kỹ năng sống, giá trị sống cho các em học sinh

7) Quản lí các điều kiện hỗ trợ HĐTVTL trong trường học: Tăng cường cơ sở vật

chất, nguồn tài chính cho tổ chức hoạt động TVTL; Có kế hoạch xây dựng, trang bị cơ sở vật chất trước mắt và lâu dài cho trường bằng các nguồn lực khác nhau;

8) Tăng cường quản lý việc kiểm tra, đánh giá hoạt động tư vấn tâm lý cho học sinh Tăng cường công tác kiểm tra, đánh giá quản lý hoạt động TVTL để điều chỉnh kế

hoạch, điều chỉnh những biện pháp quản lý; Kiểm tra việc thực hiện kế hoạch hoạt động của các bộ phận, của các cá nhân tư vấn viên

3 KẾT LUẬN

Với những đề xuất các giải pháp nêu trên, các trường THPT có thể thực hiện được phương châm “Phòng tư vấn là chỗ dựa của học sinh”, ở đó các em được cảm thông, giúp

đỡ và trưởng thành theo đúng tính cách của mình

Các HĐTVTL học đường cần đa dạng từ hoạt động đào tạo đến nghiên cứu, ứng dụng và xâu chuỗi lại thành một hoạt động chung nhất về mục tiêu, chương trình Các nhà quản lý cần làm tốt công tác tuyên truyền cho học sinh, phụ huynh và những người làm công tác giáo dục nhận thức được tính cấp thiết công tác hỗ trợ tâm lý học đường, mà công tác tham vấn học đường là hoạt động cần thiết trong bất cứ một nhà trường phổ thông nào tạo nên chất lượng cuộc sống học sinh và đảm bảo giáo dục toàn diện cho học sinh

DANH MỤC CÁC TÀI LIỆU THAM KHẢO

[1] Trần Thị Minh Đức – Đỗ Hoàng, Tham vấn học đường – nhìn từ góc độ giới, Tạp chí

Tâm lý học, số 11 (92), tháng 11 năm 2006

[2] Báo cáo khoa học hội nghị quốc tế lần thứ 2 về tâm lý học đường tại Việt Nam, thúc đẩy nghiên cứu và thực hành tâm lý học đường tại Việt Nam, NXB Đại học Huế, 2011

[3] Bộ Giáo dục và đào tạo (2005), văn bản số 9971/BGD&ĐT-HSSV ngày

28/10/2005 về việc Triển khai công tác tư vấn cho học sinh, sinh viên thì Tư vấn cho học sinh, sinh viên