Mẫu GA Ngữ văn 10 kì 1

Năm học mới sắp bắt đầu. Nhiều địa phương mới bắt đầu thực hiện soạn GA 5 hoạt động và phát triển năng lực. Thầy cô tham khảo tài liệu t mẫu GA văn 10, 11, 12 và các loại dạng bài tập tài liệu có liên quan xem kĩ GA

TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG VÀ MỴ CHÂU – TRỌNG THỦY

- Đọc (kể) diễn cảm truyền thuyết dân gian

- Phân tích văn bản truyền thuyết theo đặc trưng thể loại

3 Về thái độ: Nhận thức được bài học giữ nước , đề cao cảnh giác với

thế lực xâm lược, đặc biệt là trong tình hình đất nước hiện nay cần hội nhậpvới thế giới nhưng vẫn phải giữ chủ quyền dân tộc

II Định hướng năng lực, phẩm chất

a Năng lực

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến thể loại truyền thuyếtdân gian Việt Nam

- Năng lực đọc – hiểu các truyền thuyết dân gian Việt Nam

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về một nhânvật trong truyền thuyết;

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về cốt lõi sự thật lịch sử,yếu tố hoang đường trong truyền thuyết

- Năng lực phân tích, so sánh đặc điểm của thể loại truyền thuyết vớithể loại truyện cổ dân gian khác

- Năng lực tạo lập văn bản nghị luận văn học

b Phẩm chất: Tự lập, tự tin, tự chủ; Trung thực, tự trọng, chí công vô tư;

Yêu gia đình, quê hương, đất nước

B PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN:

- SGK, SGV, Tài liệu tham khảo

- Sưu tầm tranh, ảnh liên quan đến truyền thuyết ( thành Cổ Loa, đềnthờ An Dương Vương, Giếng Ngọc…)

+ SGK, sách chuẩn kiến thức ngữ văn 10

+ Sách tham khảo

C CÁCH THỨC TIẾN HÀNH:

- PPDH: thuyết trình, vấn đáp, bình giảng, thảo luận nhóm, nghiên cứu tình

huống, nêu vấn đề

- KTDH: Đặt câu hỏi, chia nhóm.

D TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

 1 KHỞI ĐỘNG ( 5 phút)

Ngày soạn: 13/8/2008

Tiết : Đọc văn

Hoạt động của GV - HS Mục tiêu cần đạt

- PPDH: thuyết trình, vấn đáp

- GV yêu cầu HS: kể tên những truyền thuyết đã học/ đã

đọc Theo anh/chị đâu là đặc trưng cơ bản của truyền

Trải qua năm tháng thăng trầm của lịch sử vẫn còn

đây sừng sững những dấu tích của một triều đại, của một

đoạn sử bi hùng ( đền Thượng Am bà chúa, giếng Ngọc,

những đoạn thành ốc) gắn liền với truyền thuyết mà mỗi

người Việt Nam chúng ta đều thuộc: “ Truyền thuyết An

Dương Vương và Mị Châu – Trọng Thuỷ”.

- Nhận thức đượcnhiệm vụ cần giảiquyết của bài học

- Tập trung cao vàhợp tác tốt để giảiquyết nhiệm vụ

- Có thái độ tíchcực, hứng thú

 2 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC ( 25 phút)

cần hình thành Họat động 1: Tìm hiểu chung

truyền thuyết dân gian thường có một

cái lõi là sự thật lịch sử mà nhân dân

qua nhiều thế hệ đã lí tưởng hóa, gửi

gắm vào đó tâm tình thiết tha của

mình cùng với thơ và mộng, chắp đôi

cánh của sức tưởng tượng và nghệ

thuật dân gian làm nên tác phẩm văn

hóa mà đời đời con cháu ưa thích.

- Theo em, môi trường sinh thành, biến

đổi và diễn xướng của truyền thuyết là

- Thể hiện nhận thức,quan điểm đánh giá, tìnhcảm của nhân dân laođộng đối với các sự kiện,nhân vật lịch sử ấy Yếu

tố lịch sử và yếu tố tưởngtượng thần kì hòa quyện

b Môi trường sinh thành, biến đổi và diễn xướng: Lễ hội và

các di tích lịch sử có liênquan

2 Xuất xứ: Truyện An

-Năng lực

tự học

-Năng lựcgiải quyếtnhững tìnhhuống đặtra

Năng lựcgiao tiếng

Vương và Mị Châu - Trọng Thủy có mấy

bản kể?

Hs đọc tiểu dẫn và rút ra các ý chính

- GV bổ sung: Văn bản có 3 bản kể

+ Truyện Rùa Vàng- trong Lĩnh Nam

chích quái (Những chuyện quái dị ở đất

Lĩnh Nam) do Vũ Quỳnh và Kiều Phú

sưu tập, biên soạn bằng chữ Hán vào

cuối thế kỉ XV, được Đinh Gia Khánh và

gian được sưu tập vàocuối thế kỉ XV

3 Tóm tắt

4 Bố cục

+ (1) Từ đầu đến bèn xin hoà An Dương Vương xây

thành, chế nỏ và chiếnthắng Triệu Đà

+ (2) Tiếp đến cứu được nhau: Trọng Thủy lấy cắp

lẫy nỏ thần

+ (3) Tiếp đến xuống biển: Triệu Đà lại phát

binh xâm lược, bi kịchnước mất nhà tan

+ (4) Còn lại: Kết cục bithảm của Trọng Thủy,hình ảnh ngọc trai- nướcgiếng

tiếng Việt

Họat động 2: Đọc - hiểu văn bản

 Thao tác 1: Hướng dẫn học sinh

tìm hiểu về quá trình An Dương

Vương xây thành, chế nỏ giữ

Vương đã lập nên những chiến công

nào? Quá trình xây thành của An

Dương Vương được miêu tả ntn?

 Nhóm 2: Ý nghĩa của các chi tiết

thần kì: An Dương Vương được một

cụ già mách bảo, sứ Thanh Giang

giúp xây thành?

 Nhóm 3: Xây thành xong, khi Rùa

Vàng từ biệt, An Dương Vương đã

nói gì với Rùa Vàng? Qua đó, em có

suy nghĩ gì về An Dương Vương?

 Nhóm 4: Tại sao An Dương Vương

lại dễ dàng chiến thắng kẻ thù xâm

lược trong giai đoạn này?

II Đọc - hiểu văn bản

1) An Dương Vương xây thành, chế nỏ giữ nước :

- Qúa trình xây thành:

+ Thành xây ở đất Việt

thường nhưng hễ đắp đến đâu lại lở đến đó.

+ Lập đàn cầu đảo báchthần, trai giới

+ Nhờ sự giúp đỡ của RùaVàng ADV xây được thành,chế nỏ thần, chiến thắngtriệu Đà, buộc hắn phảicầu hòa

 Nhận xét:

+ Quá trình xây thànhgian nan, khó nhọc cũnggiống như quá trình dựngnước

+ Thông qua những chi tiết

kì ảo trong truyền thuyết,dân gian đã ngợi ca nhàvua, tự hào về chiến công

-Năng lựcgiải

quyếtnhữngtìnhhuốngđặt ra

GV đưa ra câu hỏi nêu vấn đề: Trước

khi Rùa Vàng ra về, An Dương Vương

đã hỏi: “Nếu có giặc ngoài thì lấy gì mà

chống?” Rùa Vàng đáp: “Vận nước

thịnh suy…, con người có thể tu đức

mà kéo dài thời vận Nhà vua ước

muốn ta có tiếc chi” Câu nói của Rùa

Vàng nhằm thể hiện điều gì trong việc

giữ nước?

GV giảng thêm: Truyền thuyết phản

ánh quá trình xây thành của An Dương

Vương bằng các chi tiết kì ảo Ví dụ

như nhân vật cụ gìa xuất hiện một

cách bí ẩn; Rùa Vàng hiện lên giúp An

Dương Vương xây thành, chế nỏ

Những chi tiết đó nhằm lí tưởng hóa

việc xây thành của An Dương, qua đó

nhằm khẳng định những việc làm của

An Dương Vương “được ý trời, hợp lòng

dân” và tính chất chính nghĩa của công

cuộc dựng nước, giữ nước

- HS hoàn thiện phiếu học tập sau:

Nỏ thần

xây thành, chế nỏ chiếnthắng ngoại xâm của nhândân

- Ý nghĩa của các chi tiếtthần kì:

+ Hình ảnh xứ ThanhGiang thần Kim Quy là sự

lí tưởng hóa việc xâythành, kì ảo hoá sự nghiệpchính nghĩa, phù hợp vớilòng người

+ Nỏ thần là sự kì ảo hoá

vũ khí tinh xảo (dấu tíchkho tên đồng hành vạnchiếc) của người Việt xưa

+ Nét đẹp của truyềnthống Việt Nam: cha ôngluôn ngầm giúp đỡ concháu đời sau trong côngcuộc dựng nước và giữnước

- Khi Rùa Vàng từ biệt, thái

độ của An Dương Vương:

+ Cảm tạ Rùa Vàng

+ Băn khoănNếu có giặc ngoài thì lấy gì mà chống?

 Ý thức trách nhiệm caovới đất nước và tinh thầncảnh giác

- An Dương Vương chiếnthắng quân xâm lược do:

+ Bản thân An DươngVương là người kiên trì,quyết tâm, không sợ khókhăn, không nản chí xứngđáng là nhà vua anh hùng,

là thủ lĩnh bộ lạc anh minh,sáng suốt nên đã dượcnhân dân và thần linh ủnghộ

+ Có tướng giỏi+ Có thành ốc kiên cố, vũkhí lợi hại

+ Đặc biệt là có tinh thầncảnh giác cao độ

→Bài học về tinh thần tựcường dân tộc

-Năng lựchợp tác

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Nănglực sángtạo

- Nănglực cảmthụ thẩmmĩ

Câu hỏi 1: Thành Cổ Loa được xây dựng ở

địa phương nào?

a Gia Lâm (Hà Nội)

b Sóc Sơn(Hà Nội)

c Ðông Anh(Hà Nội)

d Ba Ðình(Hà Nội)

Câu hỏi 2: Nỏ thần có tên gọi khác là gì?

a Linh quang Kim qui thần cơ

b Huyền quang Kim qui thần cơ

c Phật quang Kim qui thần cơ

d Thần quang Kim qui thần cơ

Câu hỏi 3: Chi tiết nào sau đây không là

chi tiết nghệ thuật kì ảo?

a Nhân vật cụ già xuất hiện một cách thần bí

b Thần Kim Quy từ biển Ðông lên giúp An

Dương Vương xây thành ,chế nỏ

c Thần Kim Quy thông tỏ việc trời đất âm

Năng lựcgiải quyếtvấn đề

sử” của truyện và cốt lõi

lịch sử đó đã được dân gian

thần kì hoá như thế nào

trong truyền thuyết An

Dương Vương và Mị Châu –

- Yếu tố thần kì: Sứ ThanhGiang giúp vua xây thành chế nỏ,Kim Quy thét lớn thức tỉnh nhàvua, sự hóa thân của Mỵ Châunhằm giải thích nguyên nhân mấtnước, người Âu Lạc K/đ: Nước ÂuLạc bị mất không phải vì kém cỏitài năng mà là vì kẻ thù dùng thủđoạn hèn hạ, đê tiện Sử dụng

Năng lực giảiquyết vấn đề:

phẩm nhiều chủ đề? Theo

anh chị chủ đề nào là

chính? Vìsao ?

- HS thực hiện nhiệm vụ và

báo cáo kết quả

yếu tố thần kì để nhằm tôn vinh

vị vua anh hùng, đất nước anhhùng

2 – Các chủ đề của văn bản:

+ Chủ đề cũng như bài hockinh nghiệm về công cuộc dựngnước và giữ nước

+ Chủ đề về tình cha con+ Chủ đề về tình yêu đôi lứa

- Tuy nhiên, chủ đề quan trọngnhất của truyền thuyết này chính

là bài học lịch sử về việc giữ nướccủa dân tộc Lịch sử Việt Nam cómột đặc điểm nổi bật, đó là lịch

sử không ngừng đấu tranh chốngngoại xâm Trong tình hình ấy,các sáng tác văn học dân giannói chung, đặc biệt là truyềnthuyết nói riêng, có nhiệm vụ đềcao tư tưởng yêu nước thươngnòi, giáo dục lòng trung thành vớidân tộc, ý thức và tình cảm thathiết đối với nền độc lập tự chủcủa quốc gia

Tìm hiểu về sự khác biệt của các

chi tiết, các sự việc trong các dị

bản khác nhau của trong truyền

thuyết An Dương Vương và Mị

Châu – Trọng Thủy?

- HS thực hiện nhiệm vụ và báo

cáo kết quả

Hs tìm đọc và pháthiện sự khác biệt của cácchi tiết, các sự việc

Năng lực tự học

Giao bài và hướng dẫn học bài, chuẩn bị bài ở nhà.( 5 PHÚT)

- Quan điểm của anh (chị) về ý kiến cho rằng truyền thuyết này là tiếng nói ngợi

ca tình yêu chung thuỷ và phản kháng chiến tranh

-Dặn dò: Soạn phần tiếp theo của bài học

E RÚT KINH NGHIỆM

Ngày soạn: 13/8/2008

Tiết : Đọc văn

TRUYỆN AN DƯƠNG VƯƠNG

VÀ MỴ CHÂU – TRỌNG THỦY (Tiếp theo)

- Đọc (kể) diễn cảm truyền thuyết dân gian

- Phân tích văn bản truyền thuyết theo đặc trưng thể loại

3 Về thái độ: Nhận thức được bài học giữ nước , đề cao cảnh giác với thế lực xâm lược,

đặc biệt là trong tình hình đất nước hiện nay cần hội nhập với thế giới nhưng vẫn phải giữ chủquyền dân tộc

II Định hướng năng lực, phẩm chất

a Năng lực

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến thể loại truyền thuyết dân gian Việt Nam

- Năng lực đọc – hiểu các truyền thuyết dân gian Việt Nam

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về một nhân vật trong truyềnthuyết;

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về cốt lõi sự thật lịch sử, yếu tố hoangđường trong truyền thuyết

- Năng lực phân tích, so sánh đặc điểm của thể loại truyền thuyết với thể loại truyện

cổ dân gian khác

- Năng lực tạo lập văn bản nghị luận văn học

b Phẩm chất: Tự lập, tự tin, tự chủ; Trung thực, tự trọng, chí công vô tư;

Yêu gia đình, quê hương, đất nước

B PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN:

- SGK, SGV, Tài liệu tham khảo

- Sưu tầm tranh, ảnh liên quan đến truyền thuyết ( thành Cổ Loa, đền thờ An DươngVương, Giếng Ngọc…)

+ SGK, sách chuẩn kiến thức ngữ văn 10

+ Sách tham khảo

C CÁCH THỨC TIẾN HÀNH:

- PPDH: thuyết trình, vấn đáp, bình giảng, thảo luận nhóm, nghiên cứu tình

huống, nêu vấn đề

- KTDH: Đặt câu hỏi, chia nhóm.

D TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

 1 KHỞI ĐỘNG ( 5 phút): Kiểm tra bài cũ

 2 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC ( 25 phút)

Hoạt động của GV - HS Kiến thức cần đạt Năng lực cần

hình thành Họat động 1: Tìm hiểu chung

Họat động 2: Đọc - hiểu văn bản

 Thao tác 1: Hướng dẫn học

sinh tìm hiểu về bi kịch nước

mất nhà tan

 PPDH: vấn đáp, bình

giảng, thảo luận nhóm,

nghiên cứu tình huống,

nêu vấn đề

GV đặt câu hỏi để HS thảo

luận trình bày

- Vì sao An Dương Vương

nhanh chóng thất bại thê

thảm khi Triệu Đà cất quân

xâm lược lần 2?

- Hành động điềm nhiên chơi

cờ ung dung và cười Đà ko sợ

nỏ thần sao? nói lên điều gì

về nhân vật này?

- Bài học nghiêm khắc và

muộn màng mà nhà vua rút

ra được là gì? Khi nào?

- Sáng tạo những chi tiết về

Rùa Vàng, Mị Châu, nhà vua

tự tay chém đầu con gái

mình, nhân dân muốn biểu

lộ thái độ, tình cảm gì với

nhân vật lịch sử An Dương

Vương và việc mất nước Âu

Lạc?

- Hành động rút gươm chém con gái

của An Dương Vương nói lên điều

gì? Em có đồng ý với hành động này

không? Vì sao?

GV bình: Thanh gươm lúc này chính

là sự đại diện cho công lí Thanh

gươm ấy đã được dùng trên chiến

trường để giết giặc bảo vệ đất nước

và bây giờ cũng chính thanh gươm

II Đọc - hiểu văn bản 2) Bi kịch nước mất nhà tan

- Quá trình dẫn tới thất bại của An

Dương Vương:

+ Nhận lời cầu hòa và cầu hôn của

kẻ thù+ Cho Trọng Thủy ở rể, không giámsát

+ Giặc đến chân thành vẫn điềm

nhiên đánh cờ “Đà không sợ nỏ thần sao”

+ Khi sứ Giang Thanh kết tội MịChâu là giặc, An Dương Vương đãchặt đầu Mị Châu:

~ Sự thức tỉnh, ý thức được sai lầmcủa bản thân

~ Hi sinh tình riêng, nhân danhnhân dân và đất nước để trừng phạt

kẻ có tội, cũng là một hình thức tựtrừng phạt mình

→ Thái độ dũng cảm, kiên quyết đặtnghĩa nước lên trên tình nhà, tuymuộn nhưng là hành động đúngđắn, sáng suốt, hợp lòng dân

- Nguyên nhân thất bại:

+ Chủ quan, lơ là, mất cảnh giác, konhận ra dã tâm nham hiểm của kẻthù

+ Phạm nhiều sai lầm nghiêm trọng:

 Nhận lời cầu hoà của Triệu Đà

 Nhận lời cầu hôn cho Trọng Thuỷ ở

-Năng lựchợp tác

ấy đã lấy đi đầu con gái duy nhất của

ông Còn gì đau xót, thương tâm hơn

khi chính cha lại giết con Nhưng kẻ

có tội thì phải đền tội và chính hành

động dứt khoát, quyết liệt ấy của An

Dương Vương đã cho thấy được nét

đẹp trong con người nhà vua, phân

minh rạch ròi giữa công – tư

GV giảng thêm: Sau khi hai cha con

đã chạy về phía biển và cầu cứu Rùa

Vàng, câu nói của Rùa Vàng “giặc

ngồi sau lưng” chính là lời kết tội

đanh thép của công lí, của nhân dân

về hành động vô tình phản quốc của

Mị Châu Lời tuyên án đó lập tức

khiến An Dương Vương tỉnh ngộ,

nhận ra bi kịch của mình Đó là bài

học đắt giá, xương máu trong quá

trình giữu nước – phải luôn nêu cao

tinh thần cảnh giác với kẻ thù

- Tác giả dân gian lại không để

cho An Dương Vương tự sát mà

lại để cho “Rùa Vàng rẽ nước

dẫn vua xuống biển”

Thao tác 2: Hướng dẫn học sinh

tìm hiểu về Bi kịch tình yêu tan vỡ

Nhóm 1: Nhân vật Mị Châu

- Tìm những chi tiết biểu lộ

sự cả tin, ngây thơ đến

mức khờ khạo của Mị

Châu?

- Lời nguyền của Mỵ Châu trước

khi chết thể hiện điều gì?

- Thái độ và tình cảm của

nhân dân đối với Mị Châu

qua những chi tiết hư cấu

tưởng tượng: máu nàng

dũng cảm – con người sẵn sàng hi sinh những tình cảm riêng tư để giữ tròn khí tiết

và danh dự trước đất nước non sông Nó cũng

phê phán thái độ mất cảnh giác của Mị Châu,đồng thời cũng là lời giải thích "nhẹ nhàng"

nhằm xoa dịu nỗi đau mất nước

An Dương Vương cầm sừng tê bảytấc theo Rùa Vàng xuống biển Sựbất tử của An Dương Vương

 Lòng kính trọng, biết ơn nhữngcông lao to lớn của An Dương Vươngcủa nhân dân ta

 So với hình ảnh Thánh Gióng bay

về trời, hình ảnh An Dương Vương rẽnước xuống biển khơi ko rực rỡ, hàohùng bằng Bởi ông đã để mất nước

Một người, ta phải ngước nhìnngưỡng vọng Một người, ta phải cúixuống thăm thẳm mới thấy  Thái độcông bằng của nhân dân ta

3 Bi kịch tình yêu tan vỡ

Mối tình Mị Châu - Trọng Thuỷ tan

vỡ bởi âm mưu xâm lược của Triệu Đà Cáichết của Mị Châu, Trọng Thủy là kết cục bithảm của một mối tình éo le luôn bị tác động,chi phối bởi chiến tranh

mà hoàn toàn ko biết

+ Mất cảnh giác trước những lời chiatay đầy ẩn ý của Trọng Thủy Kohiểu được những ẩn ý trong lời từbiệt của Trọng Thủy: chiến tranh sẽxảy ra

+ Đánh dấu đường cho Trọng Thủylần theo chỉ nghĩ đến hạnh phúc cánhân, mù quáng vì yêu

- Năng lực giải quyết vấn đề

- Năng lựcsáng tạo

- Năng lựccảm thụthẩm mĩ

+ Mị Châu làm vậy là chỉ

thuận theo tình cảm vợ

chồng mà quên nghĩa vụ

với nước?

Nêu quan điểm của em?

Mị Châu đáng thương hay

đáng giận? Vì sao?

Nhóm 2: Nhân vật Trọng

Thủy

Gv nêu các ý kiến đánh giá

về nhân vật Trọng Thủy cho

hs thảo luận:

+ Trọng Thủy là một tên gián

điệp nguy hiểm, một người

con bất hiếu, một người

chồng lừa dối, một người con

rể phản bội- kẻ thù của nhân

+ Nỏ thần thuộc về tài sản quốc gia,

là bí mật quân sự Vì thế, Mị Châulén cho Trọng Thủy xem nỏ thần làviệc vi phạm vào nguyên tắc của bềtôi với vua cha và đất nước, biếnnàng thành giặc, đáng bị trừng phạt.+ Tình yêu, tình cảm vợ chồng (tráitim) ko thể đặt lầm chỗ lên trên lí trí,nghĩa vụ với đất nước (đầu) Nướcmất dẫn đến nhà tan nên ko thể đặtlợi ích cá nhân (cái riêng) lên lợi íchcộng đồng (cái chung) Nàng đã giántiếp tiếp tay cho kẻ thù nên đã bịkết tội, bị trừng phạt nghiêm khắc

- Có phần đáng thương, đáng cảmthông: Những sai lầm, tội lỗi đềuxuất phát từ sự vô tình, tính ngâythơ, nhẹ dạ, cả tin đến mức mùquáng, đặt tình cảm lên trên lí trí,

thực sự bị người lừa dối.

- Các chi tiết hư cấu:

+ máu Mị Châu ngọc trai

+ xác Mị Châu ngọc thạch

 Sự an ủi, chứng thực cho lời khấnnguyện của Mị Châu trước khi bị chachém

- Bài học:

+ Cần đặt cái chung lên trên cáiriêng, đặt lợi ích của quốc gia, dântộc lên trên quyền lợi của cá nhân,gia đình

+ Biết cảm xúc bằng lí trí, suy nghĩbằng trái tim - giải quyết mối quan

hệ giữa lí trí và tình cảm đúng mực

*Trọng Thủy

Cuộc hôn nhân giữa Trọng Thủy

-Mị Châu là một cuộc hôn nhân mangmục đích chính trị: Triệu Đà giả cầuhoà, cầu thân để điều tra bí mậtquân sự, đánh cắp lẫy nỏ thần Trọng Thủy đóng vai trò của một têngián điệp

- Thời kì đầu  Trọng Thủy đơn thuầnđóng vai trò của một tên gián điệp

Thao tác 3: Hướng dẫn học sinh

tìm hiểu về ý nghĩa hình ảnh Ngọc

trai -giếng nước

- Sáng tạo hình ảnh “ngọc trai –

giếng nước” có phải nhân dân ta

muốn ca ngợi mối tình chung thủy

Mỵ Châu – Trọng Thủy?

- Với hình ảnh “ngọc trai – giếng

nước” này nhân dân ta đã thực hiện

cách phán xét như thế nào?

theo lệnh vua cha sang làm rể AnDương Vương để điều tra bí mậtquân sự, tìm cơ hội đánh tráo lẫy nỏthần

- Thời gian ở Loa Thành y ko quênnhiệm vụ gián điệp  lợi dụng, lừagạt được Mị Châu, thực hiện đượcmục đích

- Có thể trong thời gian chung sống,Trọng Thủy đã nảy sinh tình cảmthực sự với Mị Châu  để lộ những sơ

hở trong lời tiễn biệt  ngầm báotrước một cuộc chiến tranh khótránh khỏi và bộc lộ tình cảm cóphần chân thành với Mị Châu Nhưng

y vẫn trở về, hoàn thành bổn phậnvới Triệu Đà

- Khi đuổi kịp cha con An DươngVương, Mị Châu đã chết  TrọngThủy ôm xác vợ khóc lóc, thươngnhớ rồi tự tử

- Cái chết của y cho thấy sự bế tắc,

ân hận muộn màng

4) Ý nghĩa hình ảnh Ngọc trai -giếng nước

- Sơ lược cốt truyện, giới thiệu hình ảnh :

Ngọc trai là một phần hoá thân của Mị Châu.Giếng nước, nơi có hồn Trọng Thuỷ hoà cùngtrong mối ân hận và sự đau khổ khôn khuây.Lao đầu xuống giếng tự vẫn khi thấy bóng MịChâu ở nơi ngày xưa hai vợ chồng vui vầyhạnh phúc chứng tỏ con người y là cả khốimâu thuẫn chỉ có thể giải quyết bằng một kếtcục bi đát Y là tội nhân Y lại cũng là nạnnhân của tham vọng chiến tranh xâm lược Đóphải chăng là điều y đã thức tỉnh khi tìm đếncái chết ?

- Ngọc trai - giếng nước không phải là cặphình ảnh ca ngợi mối tình thuỷ chung của

“Một đôi kẻ Việt người Tần” (Tản Đà) Bởibản án của nhân dân rất đỗi công minh Trongtiếng thét của Rùa Vàng, Mị Châu bị coi là

“giặc” Trong sự phẫn nộ của nhân dân,Trọng Thuỷ đã phải tự đền tội bằng nỗi hốihận ăn năn Làm sao có thể ngợi ca nhữngnhân vật đã đưa nhân dân Âu Lạc đến bi kịchdằng dặc mười thế kỉ mất nước ?

 Sáng tạo hoàn mĩ này thể hiện thái độvừa nghiêm khắc vừa bao dung độ lượngcủa nhân dân Ngọc trai như là sự ngâythơ trong trắng Mị Châu Đem ngọc trai

đó mà rửa với nước giếng, ngọc lại càngsáng hơn Hình ảnh ngọc trai - giếng nướcminh chứng cho sự trong trắng của MịChâu.

- Kết hợp nhuần nhuyễn giữa "cốt lõi lịch sử" và hưcấu nghệ thuật

- Kết cấu chặt chẽ, xây dựng những chi tiết kì ảo cógiá trị nghệ thuật cao (ngọc trai - giếng nước)

- Xây dựng được những nhân vật truyền thuyết tiêubiểu

2) Ý nghĩa văn bản

Truyện An Dương Vương và Mị Châu Trọng Thủy giải thích nguyên nhân việc mất nước ÂuLạc và nêu bài học lịch sử về việc giữ nước, tinh thầncảnh giác với kẻ thù, cùng cách xử lí đúng đắn mốiquan hệ giữa riêng với chung, nhà với nước, cá nhânvới cộng đồng

Năng lực giảiquyết nhữngtình huống đặtra

Năng lực giải quyết vấn đề

Năng lực sángtạo

Năng lực cảmthụ thẩm mĩ

Câu hỏi 1: Hành động tuốt gươm chém Mị

Châu của An Dương Vương đượi miêu tả như

Câu hỏi 2: Chi tiết An Dương Vương tuốt

gươm chém Mị Châu gợi cho em những cảm

nghĩ gì?

a An Dương Vương hoàn toàn tin và làm theo

lời thần

b Ðặt lợi ích quốc gia dân tộc lên trên tình cảm

cha con và gia đình

c Ðây là hành động tỉnh ngộ muộn mằn của An

Dương Vương đối với lỗi lầm của mình

d Cả ba phương án(A,B,C)đều đúng

Câu hỏi 3: Em hiểu như thế nào về câu nói

trươc khi chết của Mị Châu: "Thiếp là phận

gái, nếu có lòng phản nghịch mưu hại cha,

chết đi sẽ hoá thành cát bụi Nếu một lòng

TRẢ LỜI[1]='a'[2]='d'[3]='d'[4]='d'

Năng lực tư duy

trung hiếu mà bị người lừa dối thì chết đi sẽ

biến thành châu ngọc để rửa sạch mối nhục

thù".

a Mị Châu đã kịp nhận ra mình bị chính người

nàng tin yêu nhất lừa

b Mị Châu đã ý thức được những sai lầm và tội

lỗi của mình

c Nàng hoàn toàn chấp nhận cái chết

d Cả ba phương án (A,B,C) đều đúng

Câu hỏi 4: Ý nghĩa của chi tiết kì ảo: "Máu

Mị Châu chảy xuống biển thành ngọc" là gì?

a Minh chứng cho tấm lòng trong trắng mà bị

lừa dối của Mị Châu

b Thanh minh cho sự vô tình gây tội của Mị

Châu

c Thể hiện thái độ thông cảm, thương xót, bao

dung của nhân dân đối với nàng

d.Cả ba phương án (A,B,C) đều đúng

- HS thực hiện nhiệm vụ và báo cáo

GV giao nhiệm vụ: GV đưa ra câu hỏi liên hệ:

Sống trong xã hội thời bình như hiện nay, chúng

ta có cần phải nêu cao tinh thần cảnh giác với

kẻ thù không?

- HS thực hiện nhiệm vụ và báo cáo

kết quả

HS: Thảo luận trả lời

GV: Liên hệ tới vấn đề biểnĐông hiện nay

Năng lực giảiquyết vấn đề:

- Chỉ ra những hư cấu nghệ thuật trong

truyền thuyết và phân tích ý nghĩa của

Giao bài và hướng dẫn học bài, chuẩn bị bài ở nhà ( 2 phút)

- Nắm vững nội dung cơ bản của bài

- Dặn dò: Soạn bài mới

- Ý nghĩa của những mâu thuẫn, xung đột và sự biến hóa của Tấm trong truyện Tấm Cám,

từ đó thấy được sức sống mãnh liệt của con người và niềm tin của nhân dân

- Kết cấu của truyện cổ tích: người nghèo khổ, bất hạnh trải qua nhiều hoạn nạn cuối cùngđược hưởng hạnh phúc; sử dụng hợp lí, sáng tạo các yếu tố thần kì

- Đạo lí dân gian “Ở hiền gặp lành, ở ác gặp dữ”

II Định hướng năng lực, phẩm chất

a Năng lực

- Năng lực đọc – hiểu văn bản truyện cổ tích thần kì theo đặc điểm thể loại

- Năng lực tạo lập văn bản

- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến văn bản

- Năng lực giải quyết những tình huống đặt ra trong văn bản

- Năng lực trình bày suy nghĩ, cảm nhận của cá nhân về ý nghĩa của văn bản

- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận về nội dung và nghệ thuật của văn bản

b Phẩm chất: Tự lập, tự tin, tự chủ; Trung thực, tự trọng, chí công vô tư;

Yêu gia đình, quê hương, đất nước

B PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN: - SGK, SGV, Tài liệu tham khảo

- Sưu tầm tranh, ảnh, video về truyện Tấm Cám

C CÁCH THỨC TIẾN HÀNH:

- PPDH: thuyết trình, vấn đáp, thảo luận nhóm, nghiên cứu tình huống, nêu

vấn đề

- KTDH: Đặt câu hỏi, chia nhóm.

D TIẾN TRÌNH BÀI DẠY

 1 KHỞI ĐỘNG ( 5 phút)

Ngày soạn: 13/8/2008

Tiết : Đọc văn

Hoạt động của GV - HS Mục tiêu cần đạt

- GV giao nhiệm vụ: Chia sẻ những ấn tượng về thế giới truyện cổ tích trog

anh/ chị?

- GV nhận xét và dẫn vào bài mới: Truyện cổ tích Tấm Cám là một câu

chuyện tiêu biểu cho loại truyện cổ tích thần kỳ,cũng là câu chuyện khá

quen thuộc trên thế giới như : Cô bé Lọ Lem ( Pháp ),chiếc hài pha

lê( Đức ) ,Con cá vàng ( Thái Lan )

- Nhận thức được nhiệm

vụ cần giải quyết củabài học

- Tập trung cao và hợptác tốt để giải quyếtnhiệm vụ

- Có thái độ tích cực,hứng thú

 2 HÌNH THÀNH KIẾN THỨC ( 25 phút)

hình thành Họat động 1: Tìm hiểu chung

* HS thuyết trình: Khái niệm, phân loại

(Có dẫn chứng minh họa), đặc trưng của

truyện cổ tích thần kỡ (cú dẫn chứng

minh họa)

GV nhận xét, bổ sung:

- Truyện cổ tích loài vật là những truyện

kể chủ yếu giải thích theo cách dân gian

về đặc điểm và quan hệ của các con vật

trong thế giới loài vật (Vd: Quạ và công,

Trí khôn của ta đây, Con thỏ thông

minh…)

- Truyện cổ tích sinh hoạt: là những

truyện phản ánh sinh hoạt đời thường,

gần gũi với người bỡnh dõn, phản ỏnh

hiện thực, đề cao đạo đức, lí trí sáng suốt

và tinh thần thực tế của nhân dân (Vd:

Làm theo vợ dặn, cái cân thủy ngân,

thằng ngốc, em bé thông minh…)

- Truyện cổ tích thần kỳ: Là những

truyện kể chủ yếu phản ánh ước mơ,

nguyện vọng, lý tưởng xó hội của nhõn

dõn thụng qua chiến thắng tất yếu của cỏi

đẹp, cái thiện Yếu tố kỡ ảo tham gia như

một phần không thể thiếu trong cốt

truyện ( Vd: Thạch Sanh, Lọ nước thần,

Cây tre trăm đốt…)

* Đặc trưng quan trọng của cổ tích thần

xó hội, thể hiện tinh thần nhân đạo

và lạc quan của nhân dân lao động

- Một số truyện cổ tích Việt Namquen thuộc : Thạch Sanh, Sọ Dừa,

Em bé thông minh…

- Phân loại truyện cổ tích :

- Truyện cổ tích được chia làm

-Năng lực giảiquyết nhữngtình huống đặtra

Năng lực giaotiếng tiếng Việt

trong xã hội

+ Kết cấu phổ biến: Nhân vật

chính trải qua hoạn nạn cuối cùng được

hưởng hạnh phúc thoả nguyện mơ ước

+ Nội dung : Thể hiện mâu thuẫn,

xung đột trong gia đình, ngoài xã hội;

cuộc đấu tranh giữa thiện – ác, tốt – xấu ;

đề cao cái thiện phê phán cái ác; thể hiện

mơ ước thiện chiến thắng ác, xã hội công

a Nhân vật:

+ Tấm: mồ côi, phải làm lụng vất vả, hiền lành, chịu khó

+ Mẹ con Cám: lười biếng, ăn trắng mặc trơn, cay nghiệt.

- Mối quan hệ:

+ Tấm – Cám ( hai chị em cùng cha khác mẹ)+ Tấm - mẹ Cỏm ( con chồng – dì ghẻ)

b Quá trình phát triển mâu thuẫn

*Nguồn gốc của mâu thuẫn:

+ Sự phân biệt đối xử: Tấm phải làm lụng vất vả > < Cám được nuông chiểu, ăn trắng mặc trơn

*Sự phát triển của mâu thuẫn

- Giai đoạn đầu:

Sự việc Hành động của

Tấm Hành động củaCám Nhận xét

Đi bắttép

- Chăm chỉ bắt

cả buổi, đượcđầy giỏ

- Tin vào lờicủa Cám

- Mất giỏ tép,bưng mặt khóc

hu hu

Đủng đỉnh dạohết ruộng nọ sangruộng kia, khôngđược gỡ

- Lừa Tấm, trúthết giỏ tép củaTấm vào giỏmình

- Mâu thuẫn trongtính cách: lườibiếng >< căm chỉ;

cả tin, hiền lành ><

gian xảo, lừa lọc

- Cơ sở: quyền lợivật chất: giỏ tép,yếm đỏ

Cábống

- Nuôi cá bống,chia sẻ phầncơm của mình

- Tin lời mụ dìghẻ, đi chăntrâu ở đồng xa

- Lừa bắt bốnglàm thịt

- Mâu thuẫn giữa

sự cả tin, yêu đuối,hền lành > < lừalọc, xảo trá

- Cở sở: nhu cầutinh thần, tình cảm

-Năng lựcgiải quyếtnhững tìnhhuống đặtra

-Năng lựchợp tác

- Phải nhặt thócgạo

- Ngồi khúc mộtmỡnh

- Trộn một đấuthóc với một đấugạo, bắt Tám nhặt

Giai đoạn sau:

Bảng so sánh mâu thuẫn – xung đột của Tấm và mẹ con Cám trong hai giai đoạn

Giai đoạn đầu Giai đoạn sau

Xung đột cơbản

Chị em cùng cha khác mẹ,ghỡ ghẻ - conchồng→xung đột gia đình

Thiện ác →xung đột

xã hội

Nội dungtranh chấp

Quyền lợi vật chất, tinhthần

Địa vị xã hội, hạnhphúc

Mức độ Hơn thua, ganh ghét Cuộc đấu tranh sinh

tồn, một mất một cònThái độ của

Tấm

Cam chịu, nhường nhịn,yếu đuối, thụ động

Chủ động, kiên trì,triệt để

Phương thứcđấu tranh

Nhờ sự giúp đỡ của Bụt,trợ thủ thần kì

Tự bản thânYếu tố kì ảo: các kiếphóa sinh

Nhận xét:

- Mâu thuẫn pháttriển từ thấp đếncao và trở thànhxung đột gay gắt

- Phản ánh mâuthuẫn trong giađình phụ quyềnphong kiến: Dì ghẻ

- con chồng

- Phản ánh mâuthuẫn căn bản trong

xã hội: Cái thiện –cái ác

 xung đột thiện ác được tác giả truyện cổ tích giải quyết theohướng thiện thắng ác, ở hiền gặp lành;

thể hiện tâm hồn lãng mạn, lạc quan, yêu đời, niềm tin vào công lí,chính nghĩa, khát khao hạnh phúc của nhân dân lao động

- Năng lực giải quyết vấn đề

Năng lựcsáng tạo Năng lựccảm thụthẩm mĩ

Sự việc Hành động của

Tấm

Hành động củaCám

Nhận xét

Tấm được

làm hoàng

hậu

- Về giỗ cha, trèo

cau hái quả cúng

cha, bị chặt cau,

lộn cổ xuống ao

chết

- Ngạc nhiên và hằnhọc

- Lũng ghen ghộtbừng bừng trước sựsung sướng củaTấm

- Lừa giết Tấm

- Mẹ conCám hủyhoại hạnhphúc, địa

vị và sựsống củaTấmTấm biến

ra ngoài vườn

- Mẹ conCám truyđuổi, hủydiệt tậngốc

nhữngkiếp hóasinh –luân hôicủa Tấm

- Tấm trỗidậy, hồisinh từkiếp nàyđến kiếpkhác

GV giao nhiệm vụ:

Câu hỏi 1: " Là những truyện dân gian có nội dung kể lại

những câu chuyện tưởng tượng về một số nhân vật như

dũng sĩ, người bất hạnh, người thông minh, chàng

Câu hỏi 2: Căn cứ vào đề tài và phương pháp biểu hiện

người ta chia truyện cổ tích thành loại nào sau đây :

a Truyện cổ tích về loài vật, truyện cổ tích thần kỳ, truyện về

d.Truyện cổ tích thần kỳ,truyện cổ tích sinh hoạt

Câu hỏi 3: Điểm nào sau đây không thuộc nội dung ý

nghĩa của truyện cổ tích về loài vật:

TRẢ LỜI[1]='b'[2]='b'[3]='d'

Năng lực giảiquyết vấn đề

a Giải thích đặc điểm của một số con vật

b Đề cao trí thông minh của một số con vật

c Đúc kết kinh nghiệm sống, nhất là những hiểu biết về thế

giới loài vật

d Mượn chuyện loài vật để nói chuyện con người- HS thực

hiện nhiệm vụ và báo cáo kết quả

 4.VẬN DỤNG ( 5 phút)

Hoạt động của GV - HS Kiến thức cần đạt Năng lực cần

hình thành

GV giao nhiệm vụ: Trong truyện cổ tích,

những người yếu đuối, chăm chỉ đều có thể

đổi đời có hạnh phúc, nhờ sự giúp đỡ của

ông Bụt, bà Tiên, còn trong cuộc sống của

chúng ta, có phéo “màu nhiệm của đời”

nào dành cho người có số phận thu thiệt

5 TÌM TÒI, MỞ RỘNG ( 2 phút)

hình thành

GV giao nhiệm vụ:

+Tìm hiểu về những mâu thuẫn

– xung đột trong các truyện cổ

tích thần kì khác

+ Tìm đọc các bài thơ viết về

nhân vật Tấm

- HS thực hiện nhiệm vụ và

báo cáo kết quả

- Tra cứu tài liệu trên mạng, trong sách tham khảo.

Năng lực tự học

Giao bài và hướng dẫn học bài, chuẩn bị bài ở nhà ( 2 phút)

- Đọc (kể) bằng giọng phù hợp với đặc điểm nhân vật: Tấm hiền thục, Cám chanh chua, Bụtnhân từ, dì ghẻ độc ác

- Dặn dò: Soạn bài mới