Bài giảng Tuần 8. Việt Bắc

- Các câu bát gợi nhớ ân tình cách mạng và những kỉ niệm kháng chiến.. - Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng - Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn - Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù

Giáo viên dạy : Nguyễn Thị Dạ Ngân Nguyễn Thị Dạ Ngân

Lớp dạy : 12A4

BÀI HÁT : GIẢI PHÓNG ĐIỆN BIÊN

SÁNG TÁC : ĐỖ NHUẬN

TỐ HỮU

TIẾT 25-26 ĐỌC VĂN.

Tiết 25-26 Đọc văn VIỆT BẮC (Tố Hữu)

CẤU TRÚC BÀI HỌCTIẾT 25 :

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Hoàn cảnh sáng tác

2 Đọc diễn cảm

3 Thể thơ

4 Kết cấu bài thơ

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1 Tâm trạng của người ở lại

TIẾT 26 :

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN (tiếp)

2 Tâm trạng của người ra đi

III TỔNG KẾT

1 Nghệ thuật

2 Nội dung

Tiết 25 Đọc văn VIỆT BẮC (Tố Hữu)

cho Tố Hữu sáng tác bài Việt Bắc.

Bài thơ được sáng tác nhân sự kiện lịch sử đặc biệt nào ?

KHU GIẢI PHÓNG VIỆT BẮC (1954)

Gồm 6 tỉnh Đông Bắc: Cao, Bắc, Lạng, Thái, Tuyên, Hà

Tiết 25 Đọc văn VIỆT BẮC (Tố Hữu)

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Hoàn cảnh sáng tác

2 Đọc diễn cảm

- Đọc phân vai đối đáp : một giọng nam, một giọng nữ

- Yêu cầu giọng đọc :

+ Chậm rãi, tha thiết, ngọt ngào, tình tứ mà vẫn nghiêm trang.+ Khi hồi tưởng, giọng lắng sâu, bồi hồi

+ Khi nhắn gửi, giọng tin tưởng

+ Khi nhớ về những chiến thắng hào hùng, giọng vui tươi, sảng khoái…

Tiết 25 Đọc văn VIỆT BẮC (Tố Hữu)

Tiết 25 Đọc văn VIỆT BẮC (Tố Hữu)

- Tác phẩm được kết cấu theo lối đối đáp giữa hai nhân

vật trữ tình Mình, Ta – là những từ xưng hô quen thuộc

trong ca dao giao duyên, dân ca

Bản hùng ca của thời kháng chiến vang lên với

âm điệu ngọt ngào, tha thiết của một khúc tình ca.

HÁT ĐỐI ĐÁP (GIAO DUYÊN)

Đoạn trích có những nhân vật trữ tình nào?

Nhận xét kết cấu của

bài thơ ?

Tiết 25 Đọc văn VIỆT BẮC (Tố Hữu)

- Các câu lục là những câu hỏi tha thiết ân tình.

Dạng câu nào được sử dụng nhiều trong

hai lời của người ở lại?

Điệp ngữ Mình đi, có nhớ; Mình về, có nhớ láy đi, láy lại tô

đậm nỗi niềm da diết, khắc khoải của người ở lại, nhắn nhủ người ra đi đừng quên một thời quá khứ.

Điệp ngữ

Mình đi, có nhớ;

Mình về, có nhớ

có tác dụng gì ?

- Các câu bát gợi nhớ ân tình cách mạng và những

kỉ niệm kháng chiến.

- Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng

- Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn

- Mưa nguồn suối lũ, những mây cùng mù

- Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai

- Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son

- Nhớ khi kháng Nhật, thuở còn Việt Minh

- Tân Trào, Hồng Thái, mái đình, cây đa

Trong các câu bát, người ở lại nhắc người ra đi

nhớ những điều gì ?

- Trám bùi để rụng, măng mai để già

…Mười lăm năm ấy thiết tha mặn nồng

…Nhìn cây nhớ núi, nhìn sông nhớ nguồn

“Mười lăm năm ấy” chỉ quãng thời gian

nào ? Ý nghĩa của cụm từ “thiết tha mặn

nồng” ?

+ “Mười lăm năm ấy” (1940-1954) là thời gian gắn bó “thiết tha

mặn nồng”, thủy chung, sâu nặng giữa đồng bào Việt Bắc và

những cán bộ kháng chiến.

Người ở lại nhắc người đi

nhớ điều gì ?

+ Các cặp hình ảnh “cây” – “núi, “sông” – “nguồn” nhắc người

đi nhớ cội nguồn cách mạng.

- Các câu bát gợi nhớ ân tình cách mạng và những

kỉ niệm kháng chiến.

Mưa nguồn suối lũ những mây cùng mù

…Miếng cơm chấm muối, mối thù nặng vai

Người ở lại nhắc người ra đi nhớ

những kỉ niệm nào ?

+ “Mưa nguồn”, “suối lũ”, “mây”, “mù” là hình ảnh thực về thiên nhiên miền núi khắc nghiệt, là ẩn dụ chỉ những khó khăn, gian khổ buổi đầu kháng

chiến.

+ Hình ảnh “miếng cơm chấm muối” gợi nhắc sự thiếu thốn về vật chất;

“mối thù nặng vai” thể hiện sự đồng cam cộng khổ, một lòng gánh vác

nhiệm vụ với cán bộ kháng chiến của đồng bào Việt Bắc.

- Các câu bát gợi nhớ ân tình cách mạng và những

kỉ niệm kháng chiến.

Trám bùi để rụng, măng mai để già

…Hắt hiu lau xám, đậm đà lòng son

Các hình ảnh “Trám bùi để rụng”, “măng mai để già” diễn tả điều gì ? Các hình ảnh “Trám bùi để rụng”,

“măng mai để già” diễn tả điều gì ?

+ Thiên nhiên như cũng nặng tình, nặng nghĩa với con người,

mang nỗi buồn thiếu vắng, nhớ thương người đi.

+ Quê hương và con người Việt Bắc nghèo khó, đơn sơ nhưng nghĩa tình son sắt, thủy chung.

Hình ảnh tương phản “Hắt hiu lau xám / đậm đà lòng son” diễn tả điều gì ?

- Các câu bát gợi nhớ ân tình cách mạng và những

kỉ niệm kháng chiến.

Hai câu thơ gợi lên những sự kiện lịch sử nào?

- Các câu bát gợi nhớ ân tình cách mạng và những

kỉ niệm kháng chiến.

…Nhớ khi kháng Nhật, thuở còn Việt Minh

…Tân Trào, Hồng Thái, mái đình, cây đa

+ Những sự kiện lịch sử gắn liền với các địa danh, tên gọi : phong trào kháng Nhật, phong trào Việt Minh, cây đa Tân Trào, mái đình Hồng Thái… khẳng định Việt Bắc là cái nôi của cách mạng.

Đình Hồng Thái Cây đa Tân Trào

Nhận xét phẩm chất, vẻ đẹp tâm hồn

của đồng bào Việt Bắc?

Vẻ đẹp tâm hồn của đồng bào Việt Bắc :

- Thủy chung son sắt, tình nghĩa với cách mạng.

- Kiên cường, dũng cảm vượt qua khó khăn, gian khổ, hết lòng với kháng chiến.

TIỂU KẾT

Đặc sắc nghệ thuật :

- Thể thơ lục bát đậm tính dân tộc.

- Cách xưng hô “mình”- “ta” ngọt ngào, thắm thiết

“Mình” dùng linh hoạt ở các ngôi :

“Mình (1) đi, mình (2) có nhớ mình (3)”

Mình (1), mình (2) chỉ ngôi thứ hai (người đi).

Mình (3) vừa chỉ ngôi thứ hai (người đi) vừa chỉ ngôi thứ nhất (kẻ ở) Mình và ta tuy hai mà một, gắn bó keo sơn.

TIỂU KẾT

Đặc sắc nghệ thuật :

- Thể thơ lục bát đậm tính dân tộc.

- Cách xưng hô “mình”- “ta” ngọt ngào, thắm thiết

- Ngôn ngữ thơ giản dị.

- Sử dụng nhiều câu hỏi tu từ, hoán dụ, nhân hóa, tương phản,

điệp từ “nhớ”…

- Tính nhạc rõ nét nhờ : phép điệp, tiểu đối…

Lời hỏi mang giọng điệu ngọt ngào thiết tha, gợi ân nghĩa

thủy chung của đồng bào Việt Bắc, tiêu biểu cho phong cách trữ tình - chính trị của Tố Hữu.

Bài thơ Việt Bắc ra đời năm nào?

1945

1950

1954

1

CỦNG CỐ

Bài thơ “Việt Bắc” ra đời nhân sự kiện nào?

Đất nước bắt đầu bước vào cuộc kháng chiến

chống thực dân Pháp

Quân và dân ta giành được thắng lợi quan trọng trong chiến dịch Điện Biên Phủ

Các cơ quan TW của Đảng và Chính phủ rời chiến khu Việt Bắc trở về Hà Nội sau chiến thắng Điện Biên Phủ

2

CỦNG CỐ

“Mười lăm năm ấy” trong bài thơ là khoảng

thời gian nào ?

1930

- 1945

1940

- 1954

1941

- 1956

3

CỦNG CỐ

Thể thơ lục bát dân tộc

Tất cả các ý trên

4

CỦNG CỐ

Dòng nào sau đây nói đúng nội dung phần đầu bài thơ “Việt Bắc” ( đoạn trích SGK)?

Tái hiện một thời gian khổ, vẻ vang của cách mạng và kháng chiến ở chiến khu Việt Bắc nay đã trở thành những

kỉ niệm sâu nặng trong lòng người

Phản ánh chân thực diễn biến cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp gian khổ mà hào hùng

Cụm từ nào sau đây thể hiện đúng

tâm trạng của người ở lại ?

Nhớ thương lưu luyến, nhắn nhủ thiết tha

Vui vẻ chia tay

Níu kéo không muốn rời xa

6

CỦNG CỐ

CÂU HỎI THẢO LUẬN

1 Trình bày suy nghĩ của anh/chị về đạo lý “Uống nước

nhớ nguồn” của dân tộc Việt Nam ?

2 Nét tài hoa của Tố Hữu trong việc sử dụng hai đại từ

xưng hô “mình” – “ta” trong “Việt Bắc”.