Bệnh hô hấp mãn tính (CRD)1

Bài giảng bệnh hô hấp CRD ở gà hoặc bệnh hen gà Nội dung gồm: khái niệm, lịch sử và địa dư bệnh lý, căn bệnh, triệu chứng, bệnh tích, chẩn đoán và cách phòng trị bệnh HÌnh ảnh minh họa rõ nét, sinh động

BỆNH HEN GÀ (CRD) (Bệnh hô hấp mãn tính)

Bệnh CRD là bệnh truyền nhiễm của nhiều loại gia

cầm, nhưng phổ biến hơn cả là ở gà và gà tây Bệnh có các triệu chứng đặc trưng là viêm thanh dịch có fibrin trên các cơ quan đường hô hấp, gầy yếu, giảm sản

lượng.

Bệnh hô hấp mãn tính CRD hay còn gọi là bệnh "hen" Bệnh chủ yếu do vi khuẩn Mycoplasma gallisepticum (MG) gây ra Ngoài ra, chủng Mycoplasma Synoviae

(MS) gây bệnh viêm khớp truyền nhiễm thỉnh thoảng cũng gây ra bệnh viêm đường hố hấp trên của gà.

Đây là nguyên nhân gây tổn thất kinh tế lớn trong

chăn nuôi gà đặc biệt ở các nơi thường xuyên có các bệnh như: viêm đường hô hấp do virus, bệnh

Newcastle, viêm thanh khí quản truyền nhiễm, bệnh cúm gia cầm…

Khái niệm

Lịch sử bệnh

- 1936 Nelson là người đầu tiên mô tả bệnh ở Bắc Mỹ và gọi tên là bệnh Coryza và đặt tên là Coccobacillaris.

- 1943 J Delaplane và H Stuart đã mô tả và chứng minh rằng mầm bệnh có kích thước trung gian giữa vi khuẩn

và virus, về sau thống nhất gọi tên là Mycoplasma.

- 1961 trong cuộc họp của tổ chức dịch tể thế giới thống nhất gọi tên bệnh là Mycoplasmosis respiratoria

avium.

Địa dư bệnh lý

Bệnh có khắp nơi trên thế giới Ở Việt Nam bệnh được chú ý từ năm 1969, có nhiều cuộc điều tra huyết thanh học cho tỷ lệ nhiễm khá cao.

Lịch sử và địa dư bệnh lý

Bệnh hen gà (Chronic Respiratory Disease) viết tắt

là CRD, do Mycoplasma Gallicepticum (MG) gây nên

Nguyên nhân:

-  Gà bố mẹ mắc bệnh truyền sang gà con qua phôi

-  Lây lan qua tiếp xúc, mật độ vi khuẩn

Mycoplasma có trong chuồng nuôi cao.

-  Mật độ các loại vi khuẩn kế phát cao trong khi

sức đề kháng của cơ thể giảm.

-  Tiểu khí hậu chuồng nuôi kém thông thoáng.

Bệnh thường gặp ở gà con, nặng nhất trong giai

đoạn từ 3 tuần – 3 tháng tuổi.

Gà ≥ 3 tháng tuổi thường mắc ở thể mang trùng

1.Căn bệnh

-Đối với gà thịt: bệnh xảy ra nhiều nhất ở gà thịt

4-8 tuần tuổi Thiệt hại kinh tế  rất lớn trên đàn gà thịt là làm giảm khả năng tăng trưởng, tăng tiêu tốn thức ăn, tỷ lệ chết cao

-Đối với đàn gà giống và gà đẻ thương phẩm: làm

giảm tỷ lệ sống và giảm sản lượng trứng Khi mầm bệnh truyền qua trứng thường làm giảm số lượng những đàn gà giống. 

Bảng chỉ số thiệt hại thực tế do CRD gây ra Chỉ số Tỷ lệ (%)

Tỷ lệ chết 5 - 10

Giảm đẻ 10 - 20

Giảm tăng trọng 10 - 20

1.Căn bệnh

Sau khi xâm nhập vào cơ thể, Mycoplasma đến ký sinh

và làm viêm nhẹ niêm mạc đường hô hấp, niêm mạc

mũi và các xoang quanh mũi, thành các túi hơi Niêm mạc bị phù nhẹ, lớp dưới bị thâm nhiễm các tế bào

lympho và histoxit tạo nên các hạt nhỏ lấm tấm

Nếu sức đề kháng của cơ thể tốt thì các bệnh tích này sẽ nhẹ, có khi không nhìn thấy Nhưng nếu sức đề kháng giảm sút, bệnh tích sẽ nặng hơn và lan tràn Trường

hợp này thường thấy khi niêm mạc hô hấp bị tổn

thương do các virus viêm phế quản, thanh khí quản,

cúm… bệnh càng thể hiện rõ khi niêm mạc đường hô hấp có một số type E.coli ký sinh Lúc đó niêm mạc sẽ

bị viêm thanh dịch có fibrin, gọi là Mycoplasmosis tạp nhiễm Một số trường hợp không có vai trò của

Mycoplasma nhưng Ecoli vẫn gây được những thể bệnh giống như Mycoplasmosis tạp nhiễm (trường hợp E.coli

kế phát sau một số bệnh do virus).

Cơ chế sinh bệnh

-   Bệnh thường ở thể mãn tính với các triệu chứng viêm túi khí, viêm niêm mạc xoang mũi, mắt, viêm phế quản.

-   Gà ngạt thở từng cơn, trong cơn ngạt, gà tím tái, gà

há mồm thở kèm theo tiếng rít mạnh, gà rướn cổ cao hít khí, cuối cơn rít có tiếng đờm và bọt khí trong cổ

họng.

-   Các biểu hiện ho hen trở nên nặng về đêm, đặc biệt khi ghép với bệnh viêm phế quản truyền nhiễm, E.Coli hoặc các bệnh khác sẽ gây tỷ lệ tử vong cao.

-   Gà chậm lớn, kém ăn, hay vẩy mỏ…

-   Trên gà đẻ trứng ngoài các triệu chứng trên còn thấy: giảm tỷ lệ đẻ, trứng biến màu, trong trường hợp bệnh ghép với E.coli sẽ thấy trứng méo mó, vỏ trứng có vết máu.

2.Triệu chứng

Với đàn bị bệnh nặng còn có các triệu chứng:

Khớp bị tổn thương.

Rối loạn thần kinh.

Sưng khớp.

Gà bị quèo

Nằm một chỗ.

Không ăn - uống.

Chết…

2.Triệu chứng

-  Các biến đổi đều tập trung ở đường hô hấp.

-  Niêm mạc vùng thanh khí quản phù nề kèm theo xuất huyết, bị phủ một lớp dịch nhầy,

đôi khi bịt kín cả phế quản.

-  Túi khí viêm tích dịch (dày và đục) Bề mặt

túi khí đôi khi bị phủ một lớp màng, hay có

các chất như bã đậu đóng thành cục Nếu

bệnh ghép với E.coli sẽ thấy màng bao quanh tim và màng bụng viêm, sưng.

-  Mắt gà sưng, có một số gà bị mù bởi tuyến lệ

bị viêm, loét.

-  Trong một vài trường hợp gà bị viêm khớp,

mổ khớp gà ta thấy khớp gà bị sưng chứa

nhiều dịch vàng loãng.

3.Bệnh tích

3 bước

Bước 1:Vệ sinh:

-  Vệ sinh chuồng trại sạch sẽ, đảm bảo

độ thoáng chuồng nuôi.

-  Rắc men vi sinh xử lý chuồng nuôi.

-  Định kỳ phun sát trùng chuồng nuôi.

4 Phòng bệnh

Bước 2: Dùng thuốc phòng bệnh theo một

trong các cách sau:

Cách1

GENTADOX hoặc DOXYCIP20% liều 100gr/2tấn TT/ngày, dùng theo lịch phòng bệnh.

Cách 2

ENROVET 10% liều 100 ml/2 tấn TT/ ngày,

dùng theo lịch phòng bệnh.

Bước 3: Bổ trợ, tăng cường sức đề kháng:

   Bổ sung men, vitamin và điện giải

-  UNILYTE VIT-C liều 2-3gr/1lít nước uống

-  Dùng ALL-ZYM pha nước uống liều 1gr/1lít nước, cho uống 3h/ngày

3 bước

Bước 1:Vệ sinh

- Tạo độ thoáng bằng cách kéo bạt ngược, giảm mật độ gà/m2 chuồng

- Rắc men vi sinh lên nền trấu

- Phun thuốc sát trùng

Bước 2: Dùng thuốc điều trị:

TYLANVET (100gr)+ DOXYCIP20%(100gr)/1 tấn gà Dùng liên tục trong 3-5 ngày, ngày đầu dùng liều

tấn công (gấp 1.5 lần liều điều trị).

Bước 3: Bổ trợ tăng cường sức đề kháng:

UNILYTE VIT-C liều 2-3gr/1lít nước uống 

5 Điều trị