BAI TAP CAO HOC

Và để thấy rõ được sự thay đổi các khoản mục chi phí sản xuất của các mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến, bán thâm canh, thâm canh chúng tôi phân tích kết cấu các yếu tố chi phí sản xu

3.5.4 Kết quả và hiệu quả kinh tế của các mô hình nuôi tôm thịt ở tỉnh Khánh Hòa

Tổng hợp toàn bộ số liệu điều tra mức độ đầu tư cho nuôi tôm và kết quả sản xuất của 134 nông hộ nuôi tôm trong toàn tỉnh Khánh Hòa cho thấy chi phí sản xuất

và năng suất, sản lượng giữa các mô hình nuôi tôm ở tỉnh Khánh Hòa cũng có sự khác nhau khá rõ (xem bảng 46)

Bảng 46: Mức độ đầu tư và kết quả thu được theo các mô hình

nuôi tôm sú ở tỉnh Khánh Hòa, năm 2000.

Chỉ tiêu ĐVT Tổng số Q/C cảitiến Bán thâmcanh Thâmcanh

1 Diện tích điều tra ha 117,99 42,6 56,3 19,09

4 Tổng sản lượng kg 222.250 19.570 122.990 79.690

5 Tổng thu nhập Triệu 22.030,1 1.732,5 11.510,8 8.786,8

6 Tổng chi Triệu 12.617,4 1.146 7.004,9 4.466,5 + Chi v/c và dịch vụ - 11.485,7 1.013,3 6.353,2 4.119,2

Căn cứ vào số liệu điều tra của 118 ha nuôi tôm ở tỉnh Khánh Hòa theo các mô hình khác nhau: quảng canh cải tiến, bán thâm canh, thâm canh chúng tôi tính doanh thu, chi phí sản xuất, năng suất, lợi nhuận …bình quân cho 1ha ao nuôi (xem bảng 47)

Bảng 47: Một số chỉ tiêu kinh tế của 1 ha ao nuôi tôm sú

ở tỉnh Khánh Hòa, năm 1999

cải tiến Bán thâmcanh Thâmcanh Trung bình

1 Tiền mua đất Tr đồng 50-70 100-150 100-150 100

8 Năng suất Kg/ha 459,39 2.184,55 4.174,44 1.883,63

-Diện tích trung bình nuôi tôm theo hình thức bán thâm canh và thâm canh là 0,47 ha và quảng canh cải tiến là 0.76 ha

-Hệ số sử dụng ruộng đất của mô hình nuôi tôm bán thâm canh là cao nhất gần

2 vụ/ năm và thâm canh là thấp nhất 1,2 vụ/năm

-Năng suất trung bình cho 1ha ao nuôi tôm là 1.880 kg/ha, mô hình nuôi thâm

canh đạt cao nhất 4.174 kg/ha, bán thâm canh là 2.184 kg và quảng canh cải tiến là

459 kg/ha

-Chi phí sản xuất bình quân cho 1ha ao nuôi quảng canh cải tiến là 26,9 triệu đồng, bán thâm canh là124,42 triệu đồng, thâm canh là 233,97 triệu đồng

-Doanh thu của 1ha nuôi tôm theo hình thức quảng canh cải tiến là 40,67 triệu đồng, bán thâm canh là204,45 triệu đồng, thâm canh là 460,28 triệu đồng và trung bình cho 1ha nuôi tôm trong toàn tỉnh là 186,71 triệu đồng

-Lợi nhuận thu được của 1ha nuôi tôm theo hình thức quảng canh cải tiến là 13,77 triệu đồng, bán thâm canh là 80,03 triệu đồng, thâm canh là 226,31 triệu đồng

và trung bình cho 1ha nuôi tôm trong toàn tỉnh là 79,775 triệu đồng

-Giá hòa vốn (Giá thành sản phẩm) có sự khác nhau rất ít giữa các mô hình nuôi tôm biến động từ 56000 –58000 đồng/kg

Và để thấy rõ được sự thay đổi các khoản mục chi phí sản xuất của các mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến, bán thâm canh, thâm canh chúng tôi phân tích kết cấu các yếu tố chi phí sản xuất theo bảng 48

Bảng 48: Chi phí và cơ cấu chi phí sản xuất của 1 ha ao nuôi tôm sú

ở tỉnh Khánh Hòa, năm 1999.

ĐVT: triệu đồng ng

Chỉ tiêu Số tiền Tỷ trọngQ/C, cải tiến Bán thâm canh Thâm canh

%

Số tiền Tỷ trọng

%

Số tiền Tỷ trọng

%

+ Chi v/c và d/v 23,78 88,4 112,84 90,7 215,78 92,2

-Chi v/chất khác 0,96 3,6 6,89 5,5 14,35 6,1

Tổng chi phí 26,90 100% 124,42 100% 233,97 100%

-Chi phí thức ăn chiếm tỷ trọng cao nhất trong tất cả các mô hình nuôi tôm, tăng cả về giá trị tuyệt đối lẫn giá trị tương đối: quảng canh cải tiến là 12,39 triệu đồng/ha chiếm 46,1%, bán thâm canh là 68,12 triệu đồng/ha chiếm 54,8%, thâm canh là 128,59 triệu đồng/ha chiếm 55,0%

-Chi phí về tôm giống cũng chiếm tỷ trọng tương đối cao tăng dần về giá trị tuyệt đối và giảm đần về giá trị tương đối theo các mô hình nuôi từ quảng canh cải tiến đến thâm canh; quảng canh cải tiến là 5,03 triệu đồng/ha chiếm 18,7%, bán thâm canh là 12,4 triệu đồng/ha chiếm 10% và thâm canh là 16,01 triệu đồng/ha chiếm 6,8%

-Phòng trừ dịch bệnh, năng lượng chiếm tỷ trọng tương đối cao trong mô hình nuôi tôm bán thâm canh và thâm canh, tăng cả về giá trị tuyệt đối lẫn giá trị tương đối; Phòng trừ dịch bệnh tôm cho mô hình quảng canh cải tiến là 1,23 triệu đồng/ha chiếm 4,6%, bán thâm canh là 6,69 triệu đồng/ha chiếm 5,4%, thâm canh là 16,32 triệu đồng/ha chiếm 7,0%; Chi năng lượng, nhiên liệu chạy máy cho mô hình quảng canh cải tiến là 1,42 triệu đồng/ha chiếm 5,3%, bán thâm canh là 6,46 triệu đồng/ha chiếm 5,4%, thâm canh là 20,12 triệu đồng/ha chiếm 8,6%

-Khấu hao tài sản cố định chiếm tỷ trọng cao trong tất cả các mô hình nuôi tôm, tăng về giá trị tuyệt đối và giảm về giá trị tương đối: quảng canh cải tiến là 2,46 triệu đồng/ha chiếm 9,1%, bán thâm canh là 9,95 triệu đồng/ha chiếm 8,0%, thâm canh là 16,62 triệu đồng/ha chiếm 7,1%

-Chi tiền công lao động cho 1ha ao nuôi tôm tăng về giá trị tuyệt đối và giảm

về giá trị tương đối: quảng canh cải tiến là 2,27 triệu đồng/ha chiếm 8,3%, bán thâm canh là 8,68 triệu đồng/ha chiếm 7,0%, thâm canh là 13,03 triệu đồng/ha chiếm 5,6%

3.5.5 Phân tích đánh giá các chỉ tiêu kết quả sản xuất

Qua bảng phân tích kết cấu chi phí sản xuất theo khoản mục giữa các mô hình

nuôi tôm sú ở tỉnh Khánh Hòa chúng tôi cũng tính được chi phí trung gian (IC), khấu hao tài sản cố định (KH), tiền công lao động gia đình (CL:trực tiếp và quản lý tính theo giá thuê lao động), tổng chi phí sản xuất (IC+CL+KH) và các chỉ tiêu thể hiện kết quả sản xuất của các mô hình nuôi tôm theo hình thức quảng canh cải tiến bán thâm canh và thâm canh (xem bảng49)

Bảng 49: Chi phí và kết quả sản xuất của 1 ha ao nuôi tôm sú

ở tỉnh Khánh Hòa, năm 1999

ĐVT: triệu đồng Chỉ tiêu Q/Ctiến cải Bán thâmcanh Thâm canh

1 Chi phí trung gian (IC) 22,91 107,22 205,89

3.Tiền công lao động gia đình(CL) 1,53 7,25 11,46

4.Tổng chi phí (IC+CL+KH) 26,90 124,42 233,97

5 Giá trị sản xuất (GO) 40,67 204,45 460,28

-Một ha ao nuôi tôm trong 1 năm sẽ tạo ra giá trị sản xuất (Doanh thu) là: 40,67 triệu đồng cho hình thức nuôi quảng canh cải tiến, 204,45 triệu đồng cho hình thức nuôi bán thâm canh và 460 triệu đồng cho hình thức nuôi thâm canh

- Một ha ao nuôi tôm trong 1 năm sẽ tạo ra giá trị gia tăng (VA) là: 17,76 triệu đồng cho hình thức nuôi quảng canh cải tiến, 97,23 triệu đồng cho hình thức nuôi bán thâm canh va ø254,39 triệu đồng cho hình thức nuôi thâm canh

- Một ha ao nuôi tôm trong 1 năm sẽ tạo ra giá trị thu nhập hỗn hợp là: 15,30 triệu đồng cho hình thức nuôi quảng canh cải tiến, 87,28 triệu đồng cho hình thức nuôi bán thâm canh va 237,77 triệu đồng cho hình thức nuôi thâm canh

-Lợi nhuận trên 1 ha ao nuôi tôm thu được cũng rất cao13,77 triệu đồng cho hình thức nuôi quảng canh cải tiến, 80,03 triệu đồng cho hình thức nuôi bán thâm canh và 226,31 triệu đồng cho hình thức nuôi thâm canh

Như vậy lợi nhuận thu được trên 1 ha diện tích mặt nước nuôi theo hình thức thâm canh gấp 2,8 lần bán thâm canh và gấp 16,4 lần quảng canh cải tiến

3.5.6 Phân tích đánh giá các chỉ tiêu hiệu quả kinh tế của 1 ha ao nuôi tôm

Để đánh giá hiệu quả của đồng vốn đầu tư đối với từng mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến, bán thâm canh và thâm canh chúng tôi đã so sánh giữa chi phí sản xuất

và kết quả thu được đối với từng mô hình; (với định mức lao động cho hình thức nuôi tôm quảng canh cải tiến là 2 lao động/1ha; bán thâm canh là 3 lao động/ha; thâm canh là 5 lao động/ha) Chúng tôi thu được kết quả qua bảng 50

Bảng 50: Hiệu quả kinh tế của 1 ha ao nuôi tôm sú

ở tỉnh Khánh Hòa, năm 1999

Chỉ tiêu Q/Ctiến cải B/thâmcanh Thâmcanh 1.Giá trị sản xuất/chi phí trung gian (GO/IC) 1,77 1,90 2,24 -Giá trị sản xuất/tổng chi phí SX, (GO/TC) 1,51 1,64 1,97 -Giá trị sản xuất/1 lao động (GO/LĐ) 20,335 68,15 115,00 2.Giá trị gia tăng/chi phí trung gian (VA/IC) 0,78 0,91 1,24 -Giá trị gia tăng/tổng chi phí SX,(VA/TC) 0,66 0,78 1,09 -Giá trị gia tăng/1 lao động (VA/LĐ) 8,88 32,41 63,60 3.Thu nhập hỗn hợp/chi phí trung gian (MI/IC) 0,67 0,81 1,15 -Thu nhập hỗn hợp/tổng chi phí SX (MI/ TC) 0,57 0,70 1,02 -Thu nhập hỗn hợp/1 lao động (MI/LĐ) 7,65 29,0 59,4 4.Lợi nhuận/ chi phí trung gian (Pr/IC) 0,6 0,75 1,1 -Lợi nhuận/ tổng chi phí SX (Pr/ TC) 0,51 0,64 0,97

a/-Giá trị sản xuất (GO) hay doanh thu

- Các nông hộ nuôi tôm cứ bỏ ra 100 đồng chi phí sản xuất trung gian sẽ tạo ra được 177 đồng doanh thu (Giá trị sản xuất) đối với mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến; 190 đồng doanh thu đối với mô hình bán thâm canh và 224 đồng đối với mô hình thâm canh

- Các nông hộ nuôi tôm cứ bỏ ra 100 đồng tổng chi phí sản xuất sẽ tạo ra được

151 đồng doanh thu (Giá trị sản xuất) đối với mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến;

164 đồng doanh thu đối với mô hình bán thâm canh và 197 đồng đối với mô hình thâm canh

-1 lao động trong năm tạo ra 20,335 triệu đồng giá trị sản xuất đối với mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến; 68,15 triệu đồng đối với mô hình bán thâm canh và

115 triệu đồng đối với mô hình thâm canh

b/Giá trị gia tăng (VA)

-Các nông hộ nuôi tôm cứ bỏ ra 100 đồng chi phí trung gian sẽ tạo ra được 78 đồng giá trị gia tăng đối với mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến; 91 đồng đối với

mô hình bán thâm canh và 124 đồng đối với mô hình thâm canh

-Các nông hộ nuôi tôm cứ bỏ ra 100 đồng tổng chi phí sản xuất sẽ tạo ra được

66 đồng giá trị gia tăng đối với mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến; 78 đồng đối với mô hình bán thâm canh và 109 đồng đối với mô hình thâm canh

-1 lao động trong năm tạo ra 8,88 triệu đồng giá trị gia tăng đối với mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến 32,41 triệu đồng đối với mô hình bán thâm canh và 63,60 triệu đồng đối với mô hình thâm canh

c/Thu nhập hỗn hợp (MI).

-Các nông hộ nuôi tôm cứ bỏ ra 100 đồng chi phí sản xuất trung gian sẽ tạo ra được 67 đồng thu nhập hỗn hợp đối với mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến; 81 đồng đối với mô hình bán thâm canh và 115 đồng đối với mô hình thâm canh

-Các nông hộ nuôi tôm cứ bỏ ra 100 đồng tổng chi phí sản xuất sẽ tạo ra được

57 đồng thu nhập hỗn hợp đối với mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến; 70 đồng đối với mô hình bán thâm canh và 102 đồng đối với mô hình thâm canh

-1 lao động trong năm tạo ra 7,65 triệu đồng thu nhập hỗn hợp đối với mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến; 29 triệu đồng đối với mô hình bán thâm canh và 59,4 triệu đồng đối với mô hình thâm canh

d/ Lợi nhuận (Pr)

Các nông hộ nuôi tôm cứ bỏ ra 100 đồng chi phí sản xuất trung gian sẽ tạo ra được 60 đồng lợi nhuận đối với mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến; 75 đồng đối với mô hình bán thâm canh và 110 đồng đối với mô hình thâm canh

-Các nông hộ nuôi tôm cứ bỏ ra 100 đồng tổng chi phí sản xuất sẽ tạo ra được

51 đồng lợi nhuận đối với mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến; 64 đồng đối với

mô hình bán thâm canh và 97 đồng đối với mô hình thâm canh

-1 lao động trong năm tạo ra 6,9 triệu đồng lợi nhuận đối với mô hình nuôi tôm quảng canh cải tiến; 26,7 triệu đồng đối với mô hình bán thâm canh và 45,2 triệu đồng đối với mô hình thâm canh

3.5.7 Hiệu quả về mặt xã hội.

Nghề nuôi tôm sú thịt hiện nay có lãi suất khá cao, vì vậy ở tỉnh Khánh Hòa các hộ nông dân ở vùng ven biển đã sử dụng gần hết đất đai diện tích mặt nước hoang hóa ở các vùng bãi bồi ven sông, biển đưa vào nuôi trồng thủy sản Nuôi tôm

sú thịt đã góp phần đáng kể vào chuyển đổi đổi cơ cấu kinh tế ở các vùng nông thôn ven biển, giải quyết công ăn việc làm cho hàng ngàn người lao động đồng thời nâng cao thu nhập cho người dân, tăng tích lũy ngoại tệ cho Nhà nước

Chúng ta có thể sơ bộ tính số lao động đã tham gia trực tiếp trong ngành nuôi tôm thương phẩm của tỉnh Khánh Hòa:

4298 ha  5 lao động/ha=21.490 lao động

(Căn cứ vào định mức lao động của nghề nuôi tôm thương phẩm của sở thủy sản Khánh Hòa là 5 lao động/1 ha ao nuôi tôm)

Nghề nuôi tôm sú thịt còn kéo theo sự phát triển của hàng loạt các ngành khác, góp phần giải quyết công ăn việc làm cho người lao động như: 5.000 lao động sản xuất tôm post, ương tôm giống và hàng ngàn lao động chế biến thủy sản, sản xuất thức ăn cho tôm và các hoạt động dịch vụ khác

Ngoài ra nuôi tôm thương phẩm còn tạo điều kiện cho ngư dân các vùng ven biển xóa đói giảm nghèo Kết quả của nuôi tôm thương phẩm đã giúp nhiều hộ ngư dân thoát khỏi cảnh nghèo Tỷ lệ số hộ đói nghèo ở Vạn Ninh giảm từ 4.311 hộ năm

1997 xuống còn 3.902 hộ năm 1998; tỷ lệ số hộ đói nghèo ở Ninh Hòa giảm từ 5.155 hộ năm 1997 xuống còn 3.491 hộ năm 1998 [31];

Rất nhiều nông hộ trở lên giầu có nhờ nuôi tôm với mức thu nhập bình quân 3050 triệu đồng/năm, nhiều nông hộ đã trở thành tỷ phú nông thôn (có mức thu nhập 1001.000 triệu đồng/năm

Năm 1998, trong tổng số 122.499 hộ ở nông thôn thì có 25.553 hộ giầu, chiếm 20,86%, trong đó có 1.501 hộ rất giầu chiếm khoảng 1,23%[ 31] Song hộ giầu phân

bố không đều giữa các vùng trong tỉnh, tập trung chủ yếu ở các vùng nuôi tôm ven biển như: Cam Ranh (549 hộ chiếm 1,68%), Vạn Ninh (279 hộ chiếm 1,41%), Ninh Hòa (530 hộ chiếm 1,39%) Xem bảng 51

Nhận xét chung :

-Mức độ đầu tư cho nuôi tôm theo các mô hình có sự khác nhau rất nhiều cả về vốn đầu tư xây dựng cơ bản và chi phí sản xuất Tổng số vốn đầu tư cho 1 ha ao nuôi theo mô hình quảng canh cải tiến khoảng 100 triệu đồng, bán thâm canh khoảng 200 triệu đồng và thâm canh khoảng 300-400 triệu đồng

-Chi phí sản xuất bình quân cho 1ha ao nuôi quảng canh cải tiến là 27 triệu đồng, bán thâm canh là124 triệu đồng, thâm canh là 234 triệu đồng

-Chi phí thức ăn chiếm tỷ trọng cao nhất trong tất cả các mô hình nuôi tôm, tăng cả về giá trị tuyệt đối lẫn giá trị tương đối: quảng canh cải tiến là 12 triệu đồng/

ha chiếm 46 %, bán thâm canh là 68 triệu đồng/ha chiếm 54 %, thâm canh là 129 triệu đồng/ha chiếm 55%

-Chi phí năng lượng, nhiên liệu chạy máy tăng theo các mô hình nuôi tôm từ quảng canh cải tiếnthâm canh, về cả giá trị tuyệt đối lẫn giá trị tương đối

-Các chi phí khác như: con giống, khấu hao tài sản cố định, , phòng trừ dịch bệnh, tiền lương có xu hướng tăng về giá trị tuyệt đối và giảm về giá trị tương đối theo các mô hình nuôi từ quảng canh cải tiến đến bán thâm canh và thâm canh -Giá thành sản xuất 1 kg tôm thương phẩm khoảng 57 ngàn đồng/kg

-Năng suất trung bình cho 1ha ao nuôi tôm theo mô hình nuôi thâm canh đạt cao nhất 4.174 kg/ha, bán thâm canh là 2.184 kg và quảng canh cải tiến là 459 kg/ha -Doanh thu của 1ha nuôi tôm theo hình thức quảng canh cải tiến là 41 triệu đồng, bán thâm canh là 204 triệu đồng, thâm canh là 460 triệu đồng và trung bình cho 1 ha nuôi tôm trong toàn tỉnh là 187 triệu đồng

-Lợi nhuận trên 1 ha ao nuôi tôm thu được cũng rất cao14 triệu đồng cho hình thức nuôi quảng canh cải tiến, 80 triệu đồng cho hình thức nuôi bán thâm canh và

226 triệu đồng cho hình thức nuôi thâm canh

Như vậy lợi nhuận thu được trên 1 ha diện tích mặt nước nuôi theo hình thức thâm canh gấp 2,8 lần bán thâm canh và gấp 16,4 lần quảng canh cải tiến ;Nếu so sánh lợi nhuận của nuôi tôm với một số loại cây trồâng khác chúng ta càng thấy sự khác biệt, lợi nhuận thu được trên 1 ha diện tích mặt nước nuôi theo hình thức thâm canh gấp 90 lần 1ha trồng lúa một vụ (lợi nhuận 2,158 triệu đồng/ha/vụ ), gấp 180 lần 1 ha trồng mì (lợi nhuận 1,050 triệu đồng/ha ) và gấp 46 lần 1 ha trồng mía (lợi nhuận 4,008 triệu đồng/ha/năm ).[33 ]

Tóm lại nuôi tôm sú thương phẩm là một trong những nghề sản xuất nông nghiệp có mức vốn đầu tư cao, yêu cầu kỹ thuật hiện đại và có hiệu quả kinh tế cao nhất