Ông đề ra nguyên lý sáng tác “tảng băng trôi”: coi tác phẩm nghệ thuật như một “tảng băng trôi”, người đọc tự khám phá phần chìm để thấy được ý nghĩa và giá trị của tác phẩm.. Nguyên lý
Trang 1ÔNG GIÀ VÀ BIỂN CẢ
Hê-minh –uê
1.Tác giả:
- Ơ-nít Hê-minh-uê là một nhà văn Mĩ nổi tiếng (1899- 1961) sinh tại bang I-li-noi trong một gia đình tri thức Sau khi tốt nghiệp trung học, ông đi làm phóng viên Mười tám tuồi, ông tham gia đội lái xe cứu thương của hội chữ thập đỏ Italia trong chiến tranh thế giới thứ I ở chiến trường I-ta-li-a, sau đó ông bị thương và trở
về Hoa kỳ Ông thất vọng về xã hội đương thời, tự nhận mình thuộc “thế hệ mất mát”, không hòa nhập được với cuộc sống đương thời và đi tìm bình yên trong men rượu và tình yêu
- Chiến tranh thế giới thứ II nổ ra, ông tham gia lực lượng quân đồng minh với tư cách là phóng viên mặt trận
- Hê-minh-uê là một trong những nhà văn vĩ đại nhất nước Mĩ thế kỷ XX Ông là một trong những người khai sinh ra lối viết kiệm lời, kiệm cảm xúc trong
sáng tác Ông đề ra nguyên lý sáng tác “tảng băng trôi”: coi tác phẩm nghệ thuật như một “tảng băng trôi”, người đọc tự khám phá phần chìm để thấy được ý nghĩa
và giá trị của tác phẩm Hê-minh-uê dù viết về đề tài gì cũng đề nhằm mục đích
“viết một áng văn xuôi trung thực và đơn giản về con người”
- Tác phẩm: Giã từ vũ khí (1936), Chuông nguyện hồn ai (1940), Ông già và
biển cả
- Hê-minh-uê được nhận giải Pu-lit-dơ, giải thưởng báo chí cao quý nhất của Hoa Kỳ năm 1952 và được trao giải thưởng Nô-ben về Văn học năm 1954
2 Về nguyên lý tảng băng trôi:
- Dựa vào hiện tượng tự nhiên trong thực tế, tảng băng trôi trên đại dương, chỉ một phần nổi lên bề mặt, bảy phần chim khuất, Hê- minh-uê nêu lên nguyên lý
"tảng băng trôi".
- Theo nguyên lý này, nhà văn nhấn mạnh đến yếu tố hàm súc, ngụ ý trong mạch ngầm văn bản và khẳng định hiệu quả của cách viết ngắn gọn ấy Nguyên lý
"tảng băng trôi", theo Hê-minh-uê, được thực hiện khi nhà văn hiểu biết cặn kẽ
mọi vấn đề mình muốn tái hiện, rồi loại bỏ hết các chi tiết không cần thiết, chỉ giữ
Trang 2lại những phần cốt lõi và sắp xếp sao đó để khi tiếp xúc với nó, độc giả vẫn có thể hiểu được những gì tác giả bỏ đi, không có trong văn bản Còn nếu nhà văn bỏ qua
các chi tiết mà bản thân anh ta không biết thì sẽ có lỗ hổng trong tác phẩm, độc giả
không thể tái hiện được mảng thiếu vắng đó, đấy không phải là lối viết "tảng băng trôi"
- Nhiệm vụ của người đọc là phải đồng sáng tạo mới có thể hiểu được « bảy phần chìm », những hình tượng, hình ảnh giàu tính tượng trưng, đa tầng ý nghĩa; phải vận dụng kinh nghiệm và những hiểu biết để có thể lấp đầy những khoảng trống mà nhà văn cố tình tạo ra trong tác phẩm
3 Tóm tắt tác phẩm "Ông già và biển cả":
- Ông già Xan-ti-agô thường đánh cá trên vùng biển ấm ngoài khơi La La Ha-ba-na Đã tám mươi tư ngày liền ông không bắt được con cá nào và mọi người đều cho là ông đã hết thời, gặp vận rủi Ngày thứ tám mươi lăm, một mình ông lại
ra khơi, chuyến đi diễn ra trong ba ngày hai đêm Lần này ông câu được một con
cá rất lớn Trận chiến giữa người với cá bắt đầu Con cá cứ bơi ra khơi, lôi thuyền câu lênh đênh giữa biển cả Đến chiều hôm sau, con cá mới ngoi mình lên mặt nước rồi lặn xuốngvà đó là một con cá kiếm thật to Bằng ý chí, sức chịu đựng kỳ diệu và phải chiến đấu đến gần như kiệt sức, ông lão mới hạ được con cá và buộc
nó vào mạn thuyền Nhưng sau đó, một con, rồi cả đàn cá mập kéo đến tấn công xác con cá kiếm Ông lại phải chiến đấu với đàn cá mập Cuối cùng, khi đưa thuyền về đến bến, ông chỉ còn lại bộ xương con cá kiếm Ông lão về lều đánh một giấc ngon lành và mơ về những con sư tử
4 Nội dung ý nghĩa:
a Các hình ảnh biểu tượng trong tác phẩm:
* Phần nổi của đoạn trích : miêu tả cuộc săn bắt cá kiếm của ông lão đánh cá
* Phần chìm (biểu tượng, ẩn dụ) :
+ ông lão đánh cá Xan-ti-a-gô: được thể hiện như một biểu tượng về Con Người, một kiểu người anh hùng, dũng cảm đấu tranh, luôn theo đuổi ước mơ, khát vọng
+ con cá kiếm: biểu tượng cho ước mơ, khát vọng, hoài bão của con người
Trang 3+ cuộc đi săn con cá kiếm đầy nhọc nhằn, vất vả của ông lão: tượng trưng cho con đường thực hiện ước mơ và hoài bão của con người đầy gian truân và khó nhọc, nhưng nếu thực sự có ý chí, nghị lực, niềm tin và bằng kinh nghiệm nhất định con người sẽ thực hiện được ước mơ của mình
b Chủ đề:
- Thông qua hình ảnh ông lão Xan-ti-a-gô quật cường, người chiến thắng
con cá kiếm bằng kĩ năng nghề nghiệp điêu luyện, Hê-minh-uê gửi gắm một thông
điệp: trong bất cứ hoàn cảnh nào « con người sinh ra không phải để dành cho
thất bại con người có thể bị hủy diệt chứ không thể bị đánh bại ».
- Theo mạch trần thuật, người đọc thấy được diễn biến trận đánh ngày càng
gay go, căng thẳng Sức ông lão cứ suy kiệt dần đi theo từng đường lượn vòng của con cá Có lúc ta tưởng như ông lão sẽ mất con cá hoặc gục ngã Nhưng cuối cùng, ông lão đã chiến thắng, một chiến thắng vinh danh ý chí và sức mạnh của con
người Chiến thắng của ông lão đã chứng minh tuyên ngôn « con người có thể bị
hủy diệt chứ không thể bị đánh bại »
c Nghệ thuật đặc sắc :
+ Dùng độc thoại nội tâm : Có 24 lần xuất hiện cụm từ “Lão nghĩ”=> 24 độc thoại :
- Trước khi lão giết được con cá : 15 lần => tất cả đều hướng đến việc phân tích tình hình và tự động viên bản thân nhằm tăng thêm sức mạnh chiến đấu
Ông lão đã già > < Con cá sung sức
= > Cuộc chiến đấu rõ ràng là không cân sức
- Sau khi giết được con cá : 9 lần =>
Ông lão hiện lên là một người biết phân tích tình hình và ý thức rõ công việc nhọc nhằn của mình Đồng thời cho thấy tâm trạng không vui của ông lão, ngược lại là nỗi lo những bất trắc có thể xảy ra
Như vậy, qua độc thoại có thể thấy ông lão là nhân vật tâm trạng, khiêm tốn, tự trọng, biết lượng sức mình, biết lo xa
- Có 18 lần Lão nói lớn : ( ( Kiểu ngôn ngữ đối thoại ) – Trong đoạn văn thực chất cũng là độc thoại nội tâm => Ông lão tự phân thân, nói với chính mình
để tìm nguồn sức mạnh bên trong nhằm vượt qua thử thách
Trang 4+ Cách viết dung dị , hành văn có nhiều “khoảng trống” ; hình tượng mang
tính đa nghĩa … theo “nguyên lí tảng băng trôi”