Bai 19 Sinh 7

Tìm hiểu một số đại diện thân mềm GV: Yêu cầu HS quan sát kỹ hình 19.1 đến 19.5, đọc chú thích dưới hình, nêu các đặc điểm đặc trưng của mỗi đại diện về đời sống, cấu tạo ngoài của cơ th

Trang 1

Tuần: 10 Ngày soạn: 17 - 10 - 2008

Tiết: 20 Ngày dạy: 24 - 10 - 2008

Bài 18 MỘT SỐ THÂN MỀM KHÁC

I Mục tiêu :

Qua bài này GV làm cho HS:

- Trình bày được đặc điểm của một số đại diện ngành Thân mềm, thấy được sự đa dạng của thân mềm, giải thích được ý nghĩa một số tập tính ở thân mềm

- Rèn kỹ năng quan sát tranh, kỹ năng hoạt động nhóm

- Có ý thức bảo vệ thân mềm có lợi, tiêu diệt thân mềm có hại

II Chuẩn bị :

- Giáo viên: Tư liệu tham khảo

- Học sinh: Tìm hiểu về đời sống, cấu tạo ngoài của ốc sên sò và mực

III Hoạt động dạy - học

1. Mở bài: GV yêu cầu HS kể tên một số loài thân mềm, từ đó vào bài

2 Phát triển bài :

Hoạt động 1 Tìm hiểu một số đại diện thân mềm

GV:

Yêu cầu HS quan sát kỹ hình 19.1 đến

19.5, đọc chú thích dưới hình, nêu các đặc

điểm đặc trưng của mỗi đại diện về đời

sống, cấu tạo ngoài của cơ thể

Hướng cho HS rút ra kết luận

I Một số đại diện

HS xem các hình SGK từ 19.1 đến 19.5, thảo luận rút ra các đặc điểm của từng đại diện Đại diện nhóm trình bày, HS khác nhận xét,

bổ sung

HS rút ra kết luận

Ốc sên: sống trên cạn, ăn thực vật, cơ thể có lớp vỏ xoắn bên ngoài, di chuyển chậm chạp Mực, bạch tuộc: sống ở biển, chân nằm ở phần đầu, di chuyển nhanh Sò: sống vùi lấp trong cát ở biển.

Yêu cầu HS rút ra nhận xét về sự đa dạng

của ngành Thân mềm

HS rút ra nhận xét về sự đa dạng của ngành Thân mềm: đa dạng về loài, môi trường sống và lối sống

Hoạt động 2 Tìm hiểu một số tập tính ở thân mềm

GV:

Yêu cầu HS nghiên cứu thông tin SGK

trang 66  giải thích vì sao thân mềm có

II Một số tập tính ở thân mềm

HS nghiên cứu thông tin SGK  nhờ thần kinh phát triển  giác quan phát triển và có

Trang 2

nhiều tập tính thích nghi với lối sống

Cho HS xem hình 19.6, đọc chú thích 

tập tính của ốc sên

Cho các nhóm thảo luận 2 câu hỏi mục

II.1 trang 66:

? Ốc sên tự vệ bằng cách nào?

? Ý nghĩa sinh học của tập tính đào lỗ đẻ

trứng của ốc sên?

Yêu cầu HS quan sát hình 19.7, đọc thông

tin thảo luận và trả lời câu hỏi:

? Mực săn mồi như thế nào trong 2 cách:

đuổi bắt mồi và rình mồi một chỗ?

? Mực phun chất lỏng màu đen để săn mồi

hay tự vệ? Hỏa mù mực che mắt động vật

khác nhưng bản thân mực có thể nhìn rõ

để trốn chạy không?

Giới thiệu: mực còn có tập tính chăm sóc

trứng

nhiều tập tính thích nghi với lối sống

1.Tập tính đẻ trứng ở ốc sên

HS xem hình 19.6, đọc chú thích  tập tính của ốc sên

Các nhóm thảo luận, trả lời:

Ốc sên tự vệ bằng cách rúc mình vào trong lớp vỏ

 Giúp trứng được bảo vệ

2.Tập tính ở mực

HS quan sát hình 19.7, đọc thông tin thảo luận và trả lời câu hỏi:

Mực săn mồi bằng cách rình mồi một chỗ Mực phun chất lỏng màu đen để tự vệ

Hỏa mù mực che mắt động vật khác nhưng bản thân mực vẫn nhìn rõ để trốn chạy vì giác quan phát triển

HS ghi kết luận về tập tính ở mực:

Săn mồi bằng cách rình mồi một chỗ.

Phun hỏa mù để tự vệ.

4 Củng cố - Đánh giá

? Kể một số đại diện thân mềm ở địa phương

? Nêu một số tập tính ở mực, ốc sên

5.Dặn dò

- Học bài, nắm vững nội dung củng cố

- Đọc mục Em có biết

- Xem bài mới Sưu tầm: vỏ ốc, mai mực, ốc sên Kẻ bảng theo mẫu SGK trang 70 Ôn lại cấu tạo của trai sông

Trang 3

Tuần: Ngày soạn: - - 2008

Tiết: 21 Ngày dạy: - - 2008

Bài 20 THỰC HÀNH: QUAN SÁT MỘT SỐ THÂN MỀM

I Mục tiêu :

- Quan sát cấu tạo đặc trưng của một số đại diện, phân biệt được cấu tạo chính của thân mềm từ vỏ, cấu tạo ngoài đến cấu tạo trong

- Rèn kỹ năng sử dụng kính lúp, kỹ năng quan sát đối chiếu vật mẫu với tranh vẽ

II Chuẩn bị :

GV: Mẫu trai, mực mổ sẵn; mẫu trai, mực để quan sát cấu tạo ngoài Tranh: cấu tạo trong của trai, mực Kính lúp

HS: Xem bài mới Sưu tầm: vỏ ốc, mai mực, ốc sên Kẻ bảng theo mẫu SGK trang 70 Ôn lại cấu tạo của trai sông

III Lên lớp :

1 Mở bài : Đã tìm hiểu một vài đại diện khác nhau của thân mềm Để minh họa và bổ trợ thêm thực hành GV nêu yêu cầu tiết thực hành

2 Tiến trình thực hành :

Hoạt động 1 Quan sát cấu tạo của vỏ

GV chia nhóm, kiểm tra sự chuẩn bị của

HS

Hướng dẫn HS quan sát vỏ ốc, đối chiếu

với hình 20.2 SGK trang 68 để nhận biết

các bộ phận, chú thích bằng số vào hình

Cho HS quan sát mai mực, đối chiếu với

hình 20.3 SGK trang 69 để chú thích vào

hình

HS quan sát vỏ ốc, đối chiếu với hình 20.3 SGK trang 69 để chú thích vào hình

Hoạt động 2 Quan sát cấu tạo ngoài của cơ thể

GV:

Yêu cầu các nhóm HS quan sát cấu tạo

ngoài của trai qua hình vẽ và mẫu vật 

nhận biết các bộ phận

Cho các nhóm HS quan sát mẫu để nhận

biết các bộ phận của cơ thể mực và chú

thích vào hình 20.5

HS quan sát hình 20.4, đối chiếu với mẫu cơ thể trai  nhận biết các bộ phận: chân trai, lớp áo, tấm mang, ống hút, ống thoát nước,

cơ khép vỏ…

HS quan sát cấu tạo ngoài của mực, chú ý những điểm thích nghi lối di chuyển tích cực

Trang 4

Hoạt động 3.Quan sát cấu tạo trong của mực

GV:

Cho các nhóm HS quan sát mẫu mỗ sẵn

cấu tạo trong của mực

HS quan sát mẫu mổ, đối chiếu với tranh vẽ

 phân biệt các cơ quan Sau đó nhóm thảo luận  điền số vào ô trống ở chú thích của hình 20.6

Hoạt động 4 Viết bảng thu hoạch

GV yêu cầu HS viết bảng thu hoạch theo

mẫu

HS viết bảng thu hoạch theo mẫu: hoàn thành chú thích ở các hình, hoàn chỉnh bảng đã kẻ

3 Kiểm tra đánh giá :

GV nhận xét tinh thần, thái độ của các nhóm trong giờ thực hành, công bố đáp án đúng để HS sửa chữa

4 Dặn về nhà :

- Xem bài mới Tìm hiểu về vai trò của thân mềm

- Kẻ bảng 1 và 2 trang 72



Tiết: Ngày dạy: - - 2008

Bài 21 ĐẶC ĐIỂM CHUNG VÀ VAI TRÒ THÂN MỀM

I Mục tiêu :

- Trình bày được sự đa dạng của ngành Thân mềm, đặc điểm chung và ý nghĩa thực tiễn của ngành

- Có ý thức bảo vệ thân mềm có lợi, tiêu diệt thân mềm có hại

II Chuẩn bị :

- Giáo viên: Tranh phóng to hình 21.1

- Học sinh: Xem bài mới Tìm hiểu về vai trò của thân mềm

Kẻ bảng 1 và 2 trang 72

Trang 5

1. Mở bài: Ngành Thân mềm có số loài rất lớn, chúng có cấu tạo và lối sống phong phú

 bài mới

Hoạt động 1 Tìm hiểu đặc điểm chung của thân mềm

GV:

Yêu cầu HS quan sát kỹ hình 21 thảo luận

nhóm:

? Cấu tạo chung của thân mềm?

GV treo bảng phụ, gọi HS lên hoàn chỉnh

GV chốt lại bằng bảng kiến thức chuẩn

Từ bảng trên, GV yêu cầu HS thảo luận:

? Nhận xét sự đa dạng của thân mềm

? Nêu đặc điểm chung của ngành Thân

mềm

I Đặc điểm chung

HS quan sát kỹ hình, ghi nhớ cấu tạo chung của thân mềm: gồm vỏ, áo, thân và chân Các nhóm thảo luận thống nhất ý kiến hoàn thành bảng 1

Đại diện HS lên ghi kết quả vào bảng phụ

HS thảo luận:

Nhận xét sự đa dạng của thân mềm

Nêu đặc điểm chung của ngành Thân mềm

Thân mềm, không phân đốt Có vỏ đá vôi Khoang áo phát triển Hệ tiêu hóa phân hóa.

Hoạt động 2 Tìm hiểu vai trò của thân mềm

GV:

Yêu cầu HS làm bài tập: điền vào bảng 2:

tên đại diện thân mềm ở địa phương

Cho HS thảo luận về vai trò thân mềm

II Vai trò của thân mềm

HS dựa vào kiến thức đã học và hiểu biết thực tế để hoàn thành bảng 2 Đại diện HS lên điền kết quả vào bảng phụ, HS khác nhận xét

HS thảo luận về vai trò thân mềm: rút ra lợi ích và tác hại của thân mềm

Hầu hết thân mềm có lợi về nhiều mặt, trừ một số thân mềm có hại.

Giáo dục HS ý thức bảo vệ thân mềm có

lợi, tiêu diệt loài có hại

? Thân mềm có những đặc điểm chung nào?

? Kể một số đại diện thân mềm cùng với vai trò của chúng

5.Dặn dò

- Học bài, nắm vững nội dung củng cố

- Đọc mục Em có biết

- Xem bài mới Kẻ bảng theo mẫu SGK trang 75

Trang 6

Tiết: 24 Ngày dạy: - - 2008

Bài 23 THỰC HÀNH: MỔ VÀ QUAN SÁT TÔM SÔNG

I Mục tiêu :

- Mổ và quan sát cấu tạo mang: Nhận biết phần gốc chân ngực và các lá mang; nhận biết một số nội quan của tôm như: hệ tiêu hóa, hệ thần kinh; viết thu hoạch sau tiết thực hành bằng cách chú thích đúng cho các hình vẽ

- Rèn kỹ năng mổ động vật không xương

II Chuẩn bị :

GV: Bộ dụng cụ mổ, khay mổ, đinh ghim

HS: Con tôm sông

III Lên lớp :

1 Mở bài : Để củng cố, mở rộng kiến thức về cấu tạo của tôm sông  thực hành GV nêu yêu cầu tiết thực hành

2 Tiến trình thực hành :

Hoạt động 1 Quan sát cấu tạo của vỏ

GV chia nhóm, kiểm tra sự chuẩn bị của

HS

Hướng dẫn HS cách mổ tôm như ở hình

23.1 A

Cho HS thảo luận ý nghĩa lá mang với

chức năng hô hấp

HS mổ khoang mang tôm theo hướng dẫn, sau đó quan sát dưới kính lúp một chân ngực kèm lá mang, nhận biết các bộ phận, chú thích vào hình

HS tìm hiểu ý nghĩa dặc điểm của lá mang

Hoạt động 2 Quan sát cấu tạo trong của tôm

GV:

Chọ một nhóm thao tác chuẩn, các nhóm

khác làm theo

Hướng dẫn các bước:

- Găm tôm vào khay mổ

- Mổ theo 2 bước chú thích ở hình 23.2

- Đổ nước ngập cơ thể tôm

- Nâng tấm lưng ra ngoài

- Mổ dọc lưng để quan sát hệ cơ quan

HS theo dõi các bước

Các nhóm làm theo hướng dẫn

Trang 7

Theo dõi, hướng dẫn các nhóm thực hành

yếu

HS quan sát các bộ phận của cơ quan tiêu hóa chú thích vào hình 23.3 B

HS quan sát cơ quan thần kinh của tôm qua quan sát mẫu đối chiếu với hình vẽ kết hợp thông tin SGK  nhận biết các bộ phận  chú thích vào hình 23.3 C

Hoạt động 4 Viết bảng thu hoạch

GV yêu cầu HS viết bảng thu hoạch theo

mẫu

HS viết bảng thu hoạch theo mẫu: hoàn thành chú thích ở các hình

3 Kiểm tra đánh gia ù:

GV nhận xét tinh thần, thái độ của các nhóm trong giờ thực hành, công bố đáp án đúng để HS sửa chữa

4 Dặn về nhà :

- Xem bài mới Tìm hiểu về vai trò của thân mềm

- Kẻ bảng theo mẫu SGK trang 81



Bài 24 ĐA DẠNG VÀ VAI TRÒ CỦA LỚP GIÁP XÁC

I Mục tiêu :

- Trình bày được một số đặc điểm về cấu tạo và lối sống của các đại diện giáp xác trường gặp, nêu được vai trò thực tiễn của giáp xác

- Có ý thức bảo vệ có giáp xác lợi

II Chuẩn bị :

- Giáo viên: Tranh phóng to hình 21.1

- Học sinh: Kẻ bảng SGK trang 81

1. Mở bài: Giáp xác có số loài khá lớn, sống ở nhiều môi trường  bài mới

Trang 8

Hoạt động của thầy Hoạt động của trò

Hoạt động 1 Tìm hiểu đặc điểm chung của thân mềm

GV:

Yêu cầu HS quan sát hình trang 79, 80 đọc

thông tin dưới hình  thảo luận nhóm:

II Đặc điểm chung

HS quan sát hình, ghi nhớ kiến thức

Các nhóm thảo luận các câu hỏi:

? Trong các đại diện trên, loài nào có ở địa phương? Chúng sống ở đâu?

? Loài nào có kích thước lớn, loài nào có kích thước nhỏ?

? Nhận xét sự đa dạng của giáp xác

HS ghi bài

Giáp xác có số lượng loài lớn, sống ở các môi trường khác nhau, có lối sống phong phú.

Hoạt động 2 Tìm hiểu vai trò thực tiễn của giáp xác

GV:

Yêu cầu HS làm bài tập: điền vào bảng

Cho HS thảo luận về vai trò thân mềm

II Vai trò của giáp xác

HS dựa vào kiến thức đã học và hiểu biết thực tế để hoàn thành bảng Đại diện HS lên điền kết quả vào bảng phụ, HS khác nhận xét

HS thảo luận về vai trò giáp xác: rút ra lợi ích và tác hại của thân mềm

Hầu hết giáp xác có lợi về nhiều mặt, trừ một số xác có hại.

Giáo dục HS ý thức bảo vệ giáp xác có lợi,

tiêu diệt loài có hại

? Nêu ví dụ chứng minh giáp xác đa dạng

? Kể một số đại diện giáp xác cùng với vai trò của chúng.

5.Dặn dò

- Học bài theo nội dung ghi kết hợp SGK

- Xem bài mới Kẻ bảng theo mẫu SGK trang 82 và 85

Trang 9

LỚP HÌNH NHỆN Bài 25 NHỆN VÀ SỰ ĐA DẠNG CỦA LỚP HÌNH NHỆN

I Mục tiêu :

- Trình bày được đặc điểm về cấu tạo ngoài của nhện và một số tập tính của chúng, nêu được sự đa dạng của hình nhện và và nghĩa thực tiễn của chúng và lối sống của các đại diện giáp xác trường gặp, nêu được vai trò thực tiễn của giáp xác

- Có ý thức bảo vệ có loài nhện có lợi trong tự nhiên

II Chuẩn bị :

- Giáo viên: Tranh cấu tạo ngoài của nhện và một số đại diện của Hình nhện

- Học sinh: Kẻ bảng SGK trang 82 và 85

1 Mở bài : GV giới thiệu về Hình nhện: chân khớp ở cạn đầu tiên xuất hiện phổi và ống khí, thuộc ngành phụ có kìm  đại diện con nhện

Hoạt động 1 Tìm hiểu về nhện

GV:

Hướng dẫn HS quan sát mẫu con nhện, đối

chiếu với hình vẽ

Treo tranh, gọi một HS lên xác định các

bộ phận của cơ thể nhện

Yêu cầu HS ghi kết quả vào bảng phụ cho

HS tự hoàn chình nội dung bài ghi (cần

nắm vữêng từng bộ phận)

I Nhện

HS xác định các bộ phận của cơ thể nhện

HS hoàn thành bảng đã kẻ theo mẫu, đại diện HS ghi kết quả vào bảng phụ

 Kết luận:

Cơ thể có 2 phần:

Đầu ngực: đôi kìm có tuyến độc, đôi chân xúc giác, 4 đôi chân bò.

Bụng: đôi khe thở, lỗ sinh dục, các núm tuyến tơ.

Yêu cầu HS quan sát hình 25.2, đọc chú

thích  sắp xếp quá trình chăng lưới theo

trình tự đúng

HS quan sát hình 25.2, đọc chú thích  sắp xếp quá trình chăng lưới theo trình tự đúng bằng cách đánh số vào ô trống

Trang 10

Chốt lại đáp án đúng.

Yêu cầu HS đọc thông tin về tập tính săn

mồi cuả nhện  sắp xếp quá trình chăng

lưới theo trình tự đúng

Nêu câu hỏi:

? Nhện chăng tơ vào thời gian nào trong

ngày?

Đại diện HS nêu đáp án HS khác nhận xét, bổ sung

HS đọc thông tin về tập tính săn mồi cuả nhện  sắp xếp quá trình chăng lưới theo trình tự đúng

HS ghi bài

Tập tính: chăng lưới, săn bắt mồi sống Hoạt động chủ yếu ban đêm.

Hoạt động 2 Tìm hiểu sự đa dạng của lớp Hình nhện

GV:

Yêu cầu HS quan sát tranh  nhận biết

một số đại diện của Hình nhện

GV cho HS kể thêm một số đại diện khác

Treo bảng phụ, yêu cầu HS hoàn chỉnh

bảng Gọi đại diện HS lên ghi kết quả vào

bảng

II Sự đa dạng của lớp Hình nhện

HS quan sát tranh  nhận biết một số đại diện của Hình nhện

HS kể thêm một số đại diện khác: mạt, nhện đỏ

HS hoàn chỉnh bảng Đại diện HS lên ghi kết quả vào bảng

HS rút ra nhận xét về sự đa dạng của lớp Hình nhện: đa dạng về số lượng, lối sống

HS ghi bài

Lớp Hình nhện đa dạng, có tập tính phong phú Đa số có lợi, một số có hại.

Giáo dục HS ý thức bảo vệ hình nhện có

lợi, tiêu diệt loài có hại

? Cơ thể nhện có mấy phần? So sánh với các phần của cơ thể giáp xác

? Nhện có mấy đôi phần phụ? Trong đó có mấy đôi chân bò?

? Nêu tập tính thích nghi với lối sống của nhện

5.Dặn dò

- Học bài theo nội dung ghi kết hợp SGK

- Xem bài mới Chuẩn bị mẫu vật: con châu chấu

Tiêu đề	Một Số Thân Mềm Khác
Người hướng dẫn	PTS. Nguyễn Văn A
Trường học	Đại Học Sư Phạm Hà Nội
Chuyên ngành	Sinh học
Thể loại	Bài giảng
Năm xuất bản	2008
Thành phố	Hà Nội

Định dạng
Số trang	10
Dung lượng	112 KB