MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU - Bản chất của n/v “thầy” qua những việc gây cười và ý nghĩa phê phán của truyện : cái dốt không che đậy được, càng giấu càng lộ ra, càng làm trò cười cho thiện hạ..
Trang 1BÀI DẠY: TAM ĐẠI CON GÀ –
NHƯNG NÓ PHẢI BẰNG HAI MÀY
I MỤC ĐÍCH, YÊU CẦU
- Bản chất của n/v “thầy” qua những việc gây cười và ý nghĩa phê phán của truyện : cái dốt không che đậy được, càng giấu càng lộ ra, càng làm trò cười cho thiện hạ
- Kết cấu của truyện ngắn gọn, chặt chẽ; lối kể chuyện tự nhiên, kết thúc truyện bất ngờ ; sử dụng hiệu quả NT phóng đại, “nhân vật tự bộc lộ”
- Sự kết hợp giữa lời nói và động tác trong việc thể hiện bản chất tham nhũng của thầy lí và tình cảnh vừa đáng thương vừa đáng trách của người lao động khi lâm vào cảnh kiện tụng
- Truyện ngắn gọn, chặt chẽ, lối kể chuyện tự nhiên, kết thúc bất ngờ Thủ pháp chơi chữ, kết hợp giữa ngôn ngữ và hành động của các n/v
- Phân tích một truyện cười thuộc loại trào phúng
- Khái quát hóa ý nghĩa và những bài học mà t/g gửi gắm
- Biết cách kết hợp các phương pháp trao đổi thảo luận, trả lời câu hỏi
3) Thái độ : hiểu được ý nghĩa phê phán của truyện.
II PHƯƠNG PHÁP VÀ ĐỒ DÙNG DẠY HỌC
1 Phương pháp dạy học
- Phương pháp nêu vấn đề
- Phương pháp phân tích, bình giảng
- Phương pháp tổ chức tranh luận, vấn đáp
2 Đồ dùng dạy học
- Sách giáo khoa;
- Sách giáo viên;
- Sách hướng dẫn thực hiện chuẩn kiến thức kĩ năng;
- Giáo án cá nhân;
- Một số tư liệu tham khảo khác;
- Phấn, bảng
III CHUẨN BỊ
1 Giáo viên
- Đọc SGK, SGV, TLTK
- Rút kinh nghiệm từ bài trước, soạn giáo án bài mới
- Phương án tổ chức lớp học, nhóm học
2 Học sinh
- Học thuộc bài cũ, hoàn thành bài tập đã giao ở tiết học trước.
- Đọc SGK, SBT, TLTK để củng cố bài cũ và chuẩn bị bài mới
- Soạn bài
IV HOẠT ĐỘNG DẠY HỌC
1 Ổn định tình hình lớp: (1 phút).
2 Kiểm tra bài cũ:
3 Giảng bài mới: (42 phút)
* Giới thiệu bài: (1 phút)
Trang 2Trong kho tàng VHDG chúng ta đã bắt gặp các thể loại nh: cổ tích, sử thi mỗi thể loại có những
điểm riêng khác nhau Truyện cời là một thể loại của vhdg nó rất hấp dẫn, thu hút nhiều độc giả ở những gốc độ khác nhau Để biết rõ, chúng ta tìm hiểu hai tryện cời sau
*Tiến trỡnh bài dạy: (41 phỳt)
Thời
lượng Hoạt động của GV
Hoạt động của HS Nội dung bài học
6
phỳt
Hoạt động 1: Hướng dẫn HS
tỡm hiờ̉u chung
-Em hóy nhắc lại khỏi niệm về thể
loại truyện cười?
-Truyện cười cú mấy loại? Cho
VD?
-Trả lời
-Trả lời
I Tỡm hiờ̉u chung về Truyện cười
1 Khỏi niệm: SGK
2 Phõn lọai: 2 loại
- Truyện khụi hài: Nhằm mục đớch giải trớ mua vui ớt nhiều cú tớnh giỏo dục
- Truyện trào phỳng: Phờ phỏn những kẻ thuộc giai cấp quan lại búc lột (trào phỳng thự), phờ phỏn thúi hư tật xấu trong nội bộ nhõn dõn (trào phỳng bạn)
30
phỳt
Hoạt động 2: Hướng dẫn HS đọc
– hiờ̉u văn bản.
- GV gọi HS đọc truyện “Tam đại
con gà”
- Đối tượng gõy cười trong truyện
này là ai ?
-Bổ sung: Bản thõn cỏi dốt của học
trũ khụng cú gỡ đỏng cười, ở đõy
cười kẻ dốt hay khoe, hay núi chữ:
dốt >< khoe giỏi → mõu thuẫn trỏi
với tự nhiờn
- Cỏi cười được thể hiện ntn ?
Thầy liờn tiếp bị đặt vào cỏc tỡnh
huống nào? Thầy đó giải quyết ra
sao ?
-Đọc -Trả lời
-Trả lời
II Đọc hiờ̉u văn bản
1 Tam đại con gà
a Đối tượng:
Thúi giấu dốt, sĩ diện hóo của anh học trũ làm thầy đồ
b.Tỡnh huống truyện
- Lần 1: Gặp chữ kờ, thầy khụng nhận ra
mặt chữ, học trũ hỏi gấp, thầy núi liều
“dủ dỉ là con dự dỡ”
→ Vừa dốt kiến thức sỏch vở vừa dốt kiến thức thực tế
- Lần 2: “Thầy cũng khụn, sợ nhỡ sai, người nào biết thỡ xấu hổ, mới bảo
học trũ đọc khẽ Sự giấu dốt và sĩ
diện hóo của thầy
- Lần 3: thầy khấn Thổ cụng, “xin 3 đài õm dương thỡ được cả 3” đắc chớ,
tự tin bảo học trũ đọc to lờn, cỏi dốt vụ tỡnh được khuếch đại
- Lần 4: chạm trỏn bất ngờ với chủ nhà Thầy tự thừa nhận cỏi dốt của
mỡnh “ Mỡnh đó dốt, thổ cụng nhà nú
Trang 3- Nờu ý nghĩa của truyện ?
-Em hóy nờu nghệ thuật gõy cười
của truyện?
- GV gọi HS đọc, yờu cầu đọc phải
cú ngữ điệu, đỳng với giọng cỏc
nhõn vật, phải biết nhấn mạnh cỏc
yếu tố khụi hài
- Đối tượng của truyện cười này là
ai ? Vỡ sao đối tượng lại đỏng cười ?
- Cỏi cười được miờu tả ntn?
=> Cỏi cười được miờu tả đầy kịch
tớnh qua cử chỉ và ngụn ngữ gõy
cười
- Em cú nhận xột gỡ về cử chỉ và
ngụn ngữ của Cải ?
- Trước cử chỉ ấy của Cải, thầy lớ xử
ntn ?
-Trả lời
-Trả lời
-đọc
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
cũng dốt nữa” tỡm cỏch chống chế,
che giấu bằng lớ sự cựn thúi giấu dốt
bị lật tẩy
c í nghĩa
- Phờ phỏn thúi giấu dốt của cỏc ụng đồ phong kiến năm xưa
- Khuyờn răn mọi người chớ nờn giấu dốt, hóy mạnh dạn học hỏi khụng ngừng
d Nghệ thuật gõy cười
- Truyện ngắn gọn, k/ cấu chặt chẽ, chỉ xoay quanh một mõu thuẫn gõy cười là dốt-giấu dốt, mọi chi tiết đều hướng vào mục đich gõy cười
- Cỏch vào truyện tự nhiờn, cỏch kết thỳc bất ngờ
- Thủ phỏp “nhõn vật tự bộc lộ” cỏi dốt của n/vật tự hiện ra, tăng dần theo mạch phỏt triển của truyện cho đến đỉnh điểm là lỳc k/thỳc
- Ngụn ngữ truyện giản dị nhưng rất tinh, nhất là ở phần kết, sử dụng yếu
tố vần điệu để tăng tớnh bất ngờ và yếu
tố gõy cười
2 Nhưng nú phải bằng hai mày
a Đối tượng
Hình thức bên ngoài ( nổi tiếng xử kiện giỏi ) >< thực chất bên trong ( giỏi ăn
đút lót )
-> Lẽ phải thuộc về kẻ nhiều tiền
b Tỡnh huống gõy cười
- Cải đỳt lút trước 5 đồng và yờn tõm mỡnh sẽ thắng kiện
- Khi vào lỳc xử kiện: Cải bị xử phạt
* Cử chỉ
- Cải: “Xũe 5 ngún tay, ngẩng mặt nhỡn thầy lớ…”→ nhắc thầy lớ số tiền anh ta
“lút trước”
- Thầy lớ: “Xũe 5 ngún tay trỏi ỳp lờn tay mặt”→ lẽ phải được nhõn đụi
→ Sử dụng ỏm hiệu đồng nghĩa với cử
chỉ để thụng bỏo: “cỏi phải” đó bị cỏi
Trang 4- Dựa vào cử chỉ và ngôn ngữ các
nhân vật, hãy phân tích sự phát triển
gây cười
-Cái cười còn được thể hiện bằng
bút pháp nghệ thuật nào ?
-Nêu ý nghĩa của tiếng cười?
-Truyện gây cười nhờ nghệ thuật gì?
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
-Trả lời
trái úp lên, che mất=> ngón tay trở thành kí hiệu cho đơn vị tiền tệ
* Ngôn ngữ nói
- Cải: ."lẽ phải về con mà !” → cái
đúng về mình, phải thắng kiện
- Thầy lí: “Tao biết mày phải…nhưng
nó lại phải …bằng hai mày”
=> Câu nói đầy hàm ý Ngô thắng Cải
là lẽ đương nhiên
→ dùng hình thức chơi chữ để gây cười,
xử kiện phải căn cứ vào luật pháp, vào chân lí nhưng ở đây chân lí đồng nghĩa với tiền đút lót.Tiền đút lót càng nhiều thì chân lí càng đúng
c Ý nghĩa
Tiếng cười nhằm đả kích thói tham lam của bọn quan lại Thói tham tiền làm che mờ công lí
d Nghệ thuật gây cười
- Tạo tình huống gây cười Thầy lí xử kiện “giỏi có tiếng” Cải lót 5 đồng và yên tâm là mình thắng Nhưng Cải bất ngờ vì bị thua kiện, phải đến phút cuối mới biết Ngô lót tiền cho thầy lí nhiều gấp 2 lần mình
- Xây dựng được những cử chỉ và hành động gây cười như trong kịch câm, mang nhiều ý nghĩa
- Chơi chữ: phải là từ chỉ tính chất được dùng kết hợp với từ chỉ số lượng tạo sự vô lí (trong xử kiện) nhưng lại hợp lí (trong quan hệ thực tế giữa các nhân vật)
4 phút Hoạt động 3: Hướng ẫn HS tổng
kết.
-Rút ra kết luận
-Giáo dục thái độ, tư tưởng:
+ Không nên giấu dốt, phải biết tự
nhận thức khuyết điểm của bản thân
để khác phuc
+ Nên xử lí mọi việc theo lẽ phải,
đảm bảo sự công bằng
-Ghi bài
III Tổng kết :
- Cả hai truyện đều ngắn gọn, đặt biệt nghệ thuật gây cười bằng cử chỉ, lời nói đáng cười, yếu tố bất ngờ được sử dụng rất thành công
- Kho tàng truyện cười biểu hiện trí thông minh sắc sảo, tính lạc quan và tinh thần đấu tranh chống lại cái xấu, cái đáng cười trong xã hội
4 Củng cố:
- Cái dốt không che đậy được, càng dấu càng lộ ra, càng làm trò cười cho thiên hạ
Trang 5- Đọc, kể lại tp bằng giọng hài hước, châm biếm.
- Hãy ghi lại các ý nghĩ mà anh/chị cảm nhận được từ truyện này
- Sưu tầm một số truyện cười VN và thế giới cùng đề tài này
5 Dặn dò:
- Đọc (kể) nhấn mạnh vào những từ ngữ chỉ số lượng, cử chỉ
- Sưu tầm một số truyện cười của VN và thế giới có nội dung gàn giống với truyện cười này
- Sọan bài CA DAO THAN THÂN, YÊU THƯƠNG TÌNH NGHĨA