Thiền là gì (What is meditation?)

Hiện nay, chữ ‘Thiền’ được sử dụng rất nhiều để diễn tả nhiều cách thực tập. Trong Phật giáo, chữ Thiền được dùng để chỉ định hai cách thực tập sau đây. Cách thực tập một gọi là “Thiền định” (samatha), và cái thứ hai gọi là “Thiền Minh Sát” (Vipassana). Thiền định (Samatha) là cách tập trung ý tưởng vào một vật và không để bị chi phối bởi gì khác. Ta chọn một đề mục như hơi thở chẳng hạn, và chú tâm theo dõi hơi thở ra vào. Trong cách thực hành này sau một thời gian huân tập, tâm trí của bạn sẽ được an lành, yên tịnh, vì những ý tưởng lăng xăng lộn xộn đến từ những cảm thọ đã bị cắt đứt. Không cần phải nói, muốn được yên tịnh, bạn cần phải sử dụng những gì có thể mang lại sự yên tịnh.

PHẬT GIÁO NGUYÊN THỦY

THIỀN LÀ GÌ?

Tác giả: Ajahn Sumedho

THIỀN LÀ GÌ?

(Dịch giả: Mỹ Thanh)

Hiện nay, chữ ‘Thiền’ được sử dụng rấtnhiều để diễn tả nhiều cách thực tập TrongPhật giáo, chữ Thiền được dùng để chỉ định haicách thực tập sau đây Cách thực tập một gọi là

“Thiền định” (samatha), và cái thứ hai gọi là

“Thiền Minh Sát” (Vipassana)

Thiền định (Samatha) là cách tập trung ý tưởngvào một vật và không để bị chi phối bởi gìkhác Ta chọn một đề mục như hơi thở chẳnghạn, và chú tâm theo dõi hơi thở ra vào Trongcách thực hành này sau một thời gian huân tập,tâm trí của bạn sẽ được an lành, yên tịnh, vìnhững ý tưởng lăng xăng lộn xộn đến từ nhữngcảm thọ đã bị cắt đứt Không cần phải nói,muốn được yên tịnh, bạn cần phải sử dụngnhững gì có thể mang lại sự yên tịnh

Nếu bạn muốn náo nhiệt thì đừng tìm đếnthiền viện, mà hãy đi vào vũ trường Sự náo

nhiệt hay làm chúng ta chú ý, phải khôngnào? Sự náo nhiệt có những rung động rấtmạnh và chúng hút bạn vào trong đó Nếu đixem phim mà phim sôi động thì bạn cũng náonức không kém Bạn chẳng cần chút cố gắngnào Nhưng nếu bảo bạn phải chú tâm vào cái

gì yên tịnh thì thiệt là chán, phải vậy không?Còn gì chán bằng khi phải theo dõi hơi thở khi

mà bạn đã từng quen chú ý đến những cái náonhiệt hơn? Vì thế đối với sự thực tập này, bạncần phải có một sự cố gắng lớn nơi tâm trí củabạn, vì hơi thở không có gì đặc biệt, không lãngmạn, không phiêu lưu, hay hấp dẫn…hơi thởrất là tầm thường Nó chỉ có như thế, vì vậy bạnphải cố gắng nhiều hơn

Trong cách thiền này, bạn không cần phảisáng tạo bất cứ một hình ảnh nào Chỉ cần chútâm theo dõi hơi thở Sau một thời gian theodõi hơi thở, dần dần hơi thở sẽ trở nên nhẹnhàng, đều đặn, và bạn sẽ trở nên trầm lặnghơn… Tôi biết có những lời khuyên nên tậpthiền định để giúp không bị áp huyết cao, vìthiền định làm cho nhịp tim đập tốt hơn Ðây là

một cách thực tập để được yên tịnh Bạn có thểchọn những đề mục khác nhau để tập trung sựchú tâm cho đến khi mà bạn cảm thấy mình và

đề mục chú tâm trở nên Một Sau một thời giantập luyện đến mức độ nầy thì gọi là “sự hòanhập”

Trong khi Thiền Minh Sát (Vipassana)hoặc “Thiền quán” thì với cách thực tập theocái nhìn thấu đáo thì tư tưởng của bạn sẽ được

mở rộng Bạn không cần phải chọn những đềmục đặc biệt để tập chú tâm, hoặc phải hòanhập với chúng Nhưng bạn chỉ cần nhìn, quansát để hiểu rõ sự vật như nó là Khi nào bạnthấy rõ sự vật như nó là thì bạn sẽ thấy nhữngcảm xúc thật là vô thường Mọi thứ bạn thấy,nghe, ngửi, nếm, đụng chạm; tất cả những kháiniệm trừu tượng… những cảm giác của bạn, ký

ức hay ý nghĩ - đang trên đà thay đổi, và tâmtưởng của bạn cũng vì thế mà đổi thay…Chúng xuất hiện một lúc rồi chúng biến mất

Trong Thiền Vipassana, chúng ta giữ ýniệm của sự vô thường (hoặc thay đổi) như là

một cách để quan sát những cảm thọ Ðâykhông phải là một triết lý hay một sự tin tưởng

có tính cách Phật học, mà đây là thấy được Vôthường - thấy mọi vật một cách thấu đáo, vớicặp mắt của hiểu biết, để biết rõ mọi sự vật nhưchúng là Ðây không phải là cách phân táchnhững sự vật để đánh giá rằng chúng như thếnầy hay thế khác - và khi sự vật không như tanghĩ, ta lại tìm cách suy đoán nguyên nhân tạisao Với sự thực tập về “cái thấy rốt ráo”,chúng ta không phân tách hay thay đổi sự vậttheo ý của mình

Trong cách thực tập nầy, chúng ta chỉkiên nhẫn quan sát để thấy những gì xuất hiện

sẽ biến mất, cho dù trên phương diện tinh thầnhay vật chất Khi “căn” và “trần” duyên vớinhau thì ý thức liền xuất hiện Sau đó là cảmgiác thương hoặc ghét đối với những gì chúng

ta thấy, nghe, ngửi, nếm, đụng chạm Tất cảnhững tên gọi, những ý tưởng, những chữ vàkhái niệm, chúng ta đặt ra theo kinh nghiệmcủa sự cảm thọ

Phần lớn đời sống của chúng ta được dựatrên sự phán đoán sai lầm vì chúng ta khônghiểu cũng như không chịu tìm tòi sự thật Vìvậy đối với một người không “tỉnh thức”, cuộcsống dường như chán chường, lộn xộn, nhất làlúc mà những thất vọng hay đau buồn xảy đến.

Và như vậy, người đó dễ bị khủng hoảng thầnkinh, vì họ đã không quan sát được sự vật nhưchúng là

Trong danh từ Phật giáo, chúng ta dùngchữ Pháp (Dhamma or Dharma) có nghĩa là “sựthể như nó là”- “luật thiên nhiên” Khi chúng taquan sát và ‘thực tập pháp’, chúng ta mở rộng

tư tưởng của chính mình để hiểu rõ sự vật như

nó là Như vậy, chúng ta sẽ không còn phảnứng mù quáng, chạy theo những cảm thọ;chúng ta đã hiểu được, và với sự hiểu biết nầy,

là một bắt đầu cho sự từ bỏ chạy theo cảm thọ

Chúng ta không bị những bề ngoài của sựvật làm mờ mắt, và chúng ta bắt đầu giải thoátcho chính mình khỏi sự ràng buộc Ðể đượctỉnh thức không phải là để trở thành như thế mà

là “sống như thế” Vì thế, chúng ta hãy tậpquan sát ngay bây giờ xem như thế nào, hơn làlàm cách nào để trở nên như thế trong tươnglai Ngồi nơi đây, chúng ta quan sát thân thểnhư nó là Thân thể thuộc về thiên nhiên, phảikhông nào? Cơ thể con người thuộc về đất, nócần được nuôi dưỡng bằng những thức từ mặtđất Bạn không thể sống bằng không khí hoặcthử nhập cảng thực phẩm từ hành tinh hay vệtinh Bạn cần phải ăn những thức ăn được nuôidưỡng và lớn lên từ trái đất nầy Khi mà cơ thể

hư hoại, nó trở về cát bụi, nó hư thối, mục rữa

và trở nên một với đất Nó chỉ theo chu trình tự nhiên của sinh và diệt, của thành và hoại Tất cảnhững gì sanh ra sẽ lớn lên, già đi và rồi chết.Tất cả mọi thứ trong thiên nhiên cho đến vũ trụ,cũng có thời hạn của chúng; sanh rồi chết, bắtđầu và kết thúc Tất cả những gì chúng ta nhậnthấy và có khái niệm đều trên đà thay đổi;chúng vô thường, vì thế không có gì có thể làmbạn hài lòng lâu dài

Với sự thực tập pháp, chúng ta quan sát

sự bất như ý của các cảm thọ Bạn hãy để ý

xem, trong cuộc sống của bạn, khi bạn muốnđược như ý từ những cảm thọ thì sự thỏa mãnnầy chỉ ngắn hạn, dù hạnh phúc, cũng chỉ tronggiây phút - và rồi thì nó cũng thay đổi Bởi vìtrong ý thức cảm thọ, không có tính chấtthường còn Vì vậy cảm thọ luôn đổi thay và vì

si mê, thiếu hiểu biết, nên chúng ta hay đòi hỏiquá đáng nơi những cảm thọ Chúng ta hay hyvọng, đòi hỏi, tạo ra đủ mọi thứ để rồi sau đócảm thấy thất vọng, chán chường, hối tiếc, vớinỗi thống khổ già, bệnh, chết

Ðây là cách xem xét ý thức của cảm thọ

Tư tưởng có thể suy nghĩ một cách trừu tượng,

có thể tạo ra đủ thứ ý kiến và hình ảnh, có thểlàm cho mọi vật trở nên xinh đẹp hay thô xấu

Nó có thể biến một trạng thái từ sang đẹp, hạnhphúc tới đau đớn, thô kệch, khổ sở, từ thiênđàng đến địa ngục Nhưng không có thiên đànghay địa ngục thường trực, bởi vì tất cả đều là vôthường Trong lúc chúng ta thực tập thiền,chúng ta bắt đầu biết được những giới hạn, thấy

rõ sự bất như ý, tính chất thay đổi của cảm thọ;chúng ta cũng bắt đầu hiểu rằng không có gì là

“tôi” hay “của tôi”, tất cả chỉ là “anatta”, vôngã

Vì vậy, khi hiểu rõ điều nầy, chúng ta bắtđầu giải thoát cho chính chúng ta khỏi nhữngràng buộc với những trạng thái của cảm thọ.Không phải là chúng ta chán ghét chúng nhưng

để hiểu rõ thực chất của chúng

Ðây là một sự thật cần được thấu hiểu,không phải là niềm tin “Anatta” không phải làniềm tin của Phật giáo nhưng mà là một chứngnghiệm thực sự Bây giờ nếu bạn không chịu

bỏ thời gian để tìm hiểu điều nầy, và vì thế suốtcuộc sống của bạn, bạn tin rằng bạn là thân thểnầy Mặc dù đôi lúc bạn cũng chợt nghĩ: “Ô, tôikhông phải là thân nầy” lúc bạn đọc một bàithơ gây hứng khởi hoặc một đoạn về triết lýmới Bạn có thể nghĩ thật là hay quá, vì mìnhkhông phải là thân thể nầy, nhưng chính bạnđâu có chứng nghiệm được điều đó Cho dù cónhững người rất thông thái sẽ nói, “chúng takhông phải là thân thể, thân thể không phải là

tôi” – nhưng thật ra, nói thì dễ, nhưng thật sựBiết thì là việc khác

Xuyên qua việc thực tập Thiền, khi cóđược sự hiểu biết về tính chất thật của sự vật,chúng ta bắt đầu cởi trói cho chính chúng takhỏi những ràng buộc tham đắm Khi chúng takhông còn đòi hỏi, ham muốn thì chúng ta sẽkhông còn hối tiếc hay chán nản, đau buồn khichúng ta không được những gì chúng ta muốn

Và đây là mục đích - Niết bàn (Nibbanahay Nirvana), là sự thấu hiểu về không hammuốn bất cứ điều gì có bắt đầu và có kết thúc.Khi chúng ta bỏ đi những ham muốn thườnghằng, chúng ta bắt đầu thấu hiểu được sự bất

tử

Nhiều người chỉ sống một cuộc sốnggiống như con chó của Pavlovian Dù có thôngminh nhưng chỉ là sự thông minh được “uốnnắn” sẵn Nhìn xem con chó của Pavlovian,chảy nước dãi khi nghe tiếng chuông – chúng

ta cũng có hơn gì đâu Bởi vì với kinh nghiệm

cảm thọ, tất cả chỉ là được “uốn nắn” sẵn Thânthể, cảm giác, ký ức, ý nghĩ là những khái niệm

đã “có sẵn” trong tâm thức, xuyên qua cuộcsống làm người Ðược sanh ra trong một giađình, chủng tộc, quốc tịch, thuộc về một giaicấp nào đó, dựa trên cơ thể đàn ông hay đàn bà,xấu hay đẹp, vv Ðây là tất cả những trạngthái “có sẵn”, không phải là của chúng ta,không phải Tôi hay Của tôi Những trạng tháinầy theo quá trình của quy luật thiên nhiên,chúng ta không thể nói, “Tôi không muốn giàđi”– Chúng ta có thể nói như thế, nhưng mà cơthể vẫn cứ già Chúng ta không thể nào đòi hỏi

cơ thể không bao giờ đau đớn hay đừng bịnh,lúc nào cặp mắt cũng thấy rõ, tai lúc nào cũngnghe rõ

Chúng ta thường hy vọng như vậy, cóphải không nào? “Tôi mong sao cho tôi luônkhỏe mạnh, không bao giờ bị tàn tật, luôn luôn

có mắt sáng, không bao giờ bị mù lòa; có taithính để luôn luôn nghe rõ, không như nhữngngười già lãng tai, luôn bị người la vào mặt; vàtôi sẽ không bị lãng, lúc nào cũng điều khiển

được các giác quan của mình cho đến khi 95tuổi, vẫn còn lanh lẹ, sáng suốt, yêu đời, vàđược chết trong giấc ngủ không đau đớn.”

Chúng ta ai ai cũng đều mong muốn nhưvậy cả Có những người trong chúng ta có thểsống lâu và chết an lành Cũng có thể xảy ranhư thế, nhưng mà khó nói trước lắm! Nhưnggánh nặng cuộc sống sẽ nhẹ đi nhiều nếu chúng

ta biết được giới hạn của chính mình Chúng ta

sẽ biết được chúng ta làm được gì và học được

gì trong đời sống nầy Những nỗi khổ đau củacon người đều bắt nguồn từ những ham muốnquá đáng, muốn được hết những gì mình đòihỏi

Do đó, khi thực tập thiền, thì chúng ta sẽthấu hiểu rõ ràng về sự vật cũng như tính chấtthật của chúng Chúng ta có thể thấy vẻ đẹp, vẻcao quý, sự sung sướng, cũng như sự xấu xí, sựđau đớn, nỗi khổ đau, là những trạng thái vôthường Nếu bạn thật sự hiểu điều nầy thì bạn

có thể sung sướng và chịu đựng tất cả những gì

có thể xảy ra cho bạn Thật ra, bài học của cuộc

sống là học chịu đựng những gì chúng ta khôngthích nơi chúng ta cũng như nơi cuộc sống, đểtrở nên kiên nhẫn và tử tế hơn và sẽ không quáchú trọng đến những gì bất toàn nơi những cảmthọ Chúng ta có thể thích ứng và chịu đựngcũng như chấp nhận tính cách đổi thay của sựvật, để không còn bám víu vào chúng nữa Khichúng ta không còn đồng hóa mình với sự vật,chúng ta sẽ kinh nghiệm được bản chất thật củamình Một cái gì đó trong sạch, sáng suốt, hiểubiết Không còn sự lệ thuộc giữa ta và vật.Không có “của tôi”hay “tôi”… không có gì đểbám víu vào hay phải đạt cho được.

Những lời dạy của Ðức Phật giúp chúng

ta thấy rõ được sự vật như chúng là Những lờidạy đưa chúng ta đến sự hiểu biết Những lờinầy không phải là những lời răn hay giáo điều

mà chúng ta buộc phải chấp nhận hay tintưởng Chúng ta không học những lời dạy củaÐức Phật như học bài nhưng học những lời nầy

để tự nhắc nhở mình phải luôn tỉnh thức, sángsuốt và chú ý đến những gì đang xuất hiện cũngnhư biến mất

Ðây là một cách luôn luôn theo dõi vàquan sát không ngừng nghỉ về những hiệntượng của cảm thọ Khi có được thân thể nầy

và sống trong một xã hội như hiện nay, ai aitrong chúng ta cũng cảm thấy bị “bức xúc”phần nào Mọi sự diễn biến rất nhanh: truyềnhình và máy móc hiện đại, xe cộ… mọi thứdường như tiến triển ở mức độ khá nhanh Thật

là hay, thật là náo nhiệt và thích thú, và mọi thứhình như thu hút mọi giác quan của chúng ta.Chẳng hạn ở Luân Ðôn, để ý xem, chúng ta sẽthấy những chương quảng cáo mời gọi chúng tadùng rượu và thuốc lá! Sự chú ý của chúng tađược mời gọi để tiêu thụ, các giác quan luônluôn tìm kiếm những kích thích mới cho sựcảm thọ Xã hội vật chất luôn kích thích lòngtham của chúng ta, để cho chúng ta phải xàitiền, và sẽ không bao giờ hài lòng với những gìmình đang có Lúc nào cũng phải có gì kháchơn, tốt hơn, đẹp hơn, ngon hơn, mới hơnnhững thứ của ngày hôm qua… Và cứ tiếp tụcnhư thế, các giác quan của bạn bị bao thứ mờigọi, lôi kéo…

Nhưng khi chúng ta bước vào thiềnphòng, chúng ta không đến đây để nhìn nhau,hoặc để cho những đồ vật trong phòng lôi cuốn.Nhìn mọi vật để nhắc nhở lấy mình, nên tậptrung tư tưởng vào một vật an lành, hoặc tìmhiểu và suy ngẫm về bản chất của sự vật.Chúng ta cần phải chứng nghiệm điều nầy tựnơi bản thân mỗi người Không có sự giác ngộcủa ai khác có thể làm cho mình trở nên giácngộ Ðây là một việc làm đòi hỏi nơi tự tâm.Không thể nào đem sự giác ngộ của người khác

để giúp mình giác ngộ Ðây là một cơ hội đểkhuyến khích và chỉ dẫn cho những ai muốn

“tự thức tỉnh” Nơi đây, thường thì không aigiựt bóp của bạn cả! Vì đây là Thiền Viện nênvẫn an toàn hơn ngồi ở gánh xiếc phải khôngnào? Thiền Viện là nơi tạm trú để khai thị tưtưởng của chúng ta Ðây là một cơ hội duy nhấtcủa chúng ta để thực tập Thiền khi chúng tađang mang được thân người

Ðược làm người chúng ta có được tưtưởng có thể suy ngẫm và quan sát Bạn có thểquan sát sự giận dữ, hay ghen tuông, hoặc sự

lộn xộn nơi tư tưởng của mình Khi bạn ngồixuống và cảm thấy thật sự lộn xộn hay tứcgiận, có một cái gì nơi bạn đang biết được điềunầy Nếu bạn không thích nó thì bạn sẽ phảnứng một cách mù quáng Nhưng nếu bạn kiênnhẫn và quan sát thì bạn sẽ thấy sự tức giận, lộnxộn, hay tham lam đều là những trạng thái luônthay đổi, không thường hằng Nhưng một conthú thì không thể quan sát như chúng ta được.Khi nó giận thì nó chỉ biết giận Thử bảo mộtcon vật nào đang giận, quan sát cái giận của nóxem! Dĩ nhiên là không thể nào được Nhưngchúng ta có thể quan sát được con mèo, và luôn

cả những ham muốn của nó khi nó nhìn thấy đồngon Chúng ta thấy đồ ngon, thích thú nhữngđồng thời cũng thấy được cái ham muốn nơichính mình Và đây là cách dùng sự sáng suốtcủa chính mình để theo dõi cái ham muốn và đểhiểu rõ nó hơn Cái mà đang quan sát sự hammuốn Sự ham muốn không thể quan sát lấychính nó Vì thế cái mà đang quan sát theo dõi

sự vật, chúng ta gọi là “Phật” hay “Phật

tánh”-“Cái biết”, sự chú ý về những gì đang xảy ra

HẠNH PHÚC, KHỔ ĐAU VÀ NIẾT BÀN

(Mỹ Thanh dịch)

Mục đích của Thiền Phật Giáo là bàn Chúng ta hướng đến Niết-bàn và tránh xanhững rắc rối của thế giới dục lạc - vòng trònkhông dứt của những thói quen

Niết-Niết-bàn là mục đích mà ta có thể đạtđược ngay hiện đời Chúng ta không cần đợilúc lìa đời mới biết Niết-bàn hiện hữu Các giácquan & thế giới dục lạc là cõi của Sanh, Già,Bệnh, Chết Cái thấy là một thí dụ, nó dựa vàorất nhiều nguyên nhân: cho dù là ngày hayđêm, cho dù mắt tốt hay không tốt Chúng tahay bám víu vào màu sắc, hình dáng mà ta cảmnhận được bằng mắt và bắt đầu đồng hóa vớichúng Kế đến là lỗ tai và cái nghe Khi chúng

ta nghe những âm thanh chói tai thì chúng tachán ghét Cái ngửi thì cũng vậy Chúng ta tìmkiếm những mùi thơm tho, và không ưa nhữngmùi hôi thối

Với cái nếm cũng thế, chúng ta kiếmnhững vị thơm ngon và tránh những vị dở Kếnữa là sự xúc chạm - có bao lần trong đời,chúng ta trốn chạy những xúc chạm khó chịu,đau đớn và tìm kiếm những xúc chạm dễ chịu

Cuối cùng là sự suy nghĩ, sự phân biệt.Cái suy nghĩ và phân biệt nầy đem lại chochúng ta bao niềm vui cũng như nỗi khổ Bời vìđây là những cảm giác, cảm xúc

Chúng ta đang ở trong thế giới dục lạc thế giới của Sanh Tử Do đó đau khổ, bất toàn,

-và bất như ý là những điều hiển nhiên Bạnkhông bao giờ tìm được hạnh phúc hoàn toàn,không bao giờ hài lòng và an bình trong thếgiới dục lạc Nơi đây chỉ có thất vọng và sựchết Thế giới dục lạc là bất như ý, do đó khichúng ta tìm sung sướng nơi đây - chúng ta chỉđược kết quả đau khổ mà thôi Chúng ta sẽ đaukhổ nơi thế giới nầy khi mà chúng ta đòi hỏinơi đây nhiều hơn là nó có thể mang lại chochúng ta

Chẳng hạn như đòi sự an toàn tuyệt đối,tình yêu vĩnh viễn, và mong đời sống củachúng ta chỉ toàn niềm vui và không có đaubuồn “Nếu chúng ta có thể đoạn diệt đượcbệnh hoạn và tuổi già” Tôi còn nhớ hai mươinăm trước ở Mỹ Quốc, người ta hy vọng vàokhoa học tiên tiến để loại trừ hết bệnh tật

Họ nói: Tất cả bệnh về tâm thần là do hóachất trong cơ thể không được cân bằng Nếuchúng ta có thể tìm ra công thức của những hợpchất và chích những hóa chất mà ta thiếu vàotrong cơ thể thì bệnh tâm thần như phân tántâm thần (schizophrenia) sẽ được chữa lành Sẽkhông còn bệnh đau lưng hay đau đầu nữa

Chúng ta có thể thay thế tất cả bộ phậnbên trong bằng những bộ phận tốt hơn làmbằng plastic Tôi còn đọc một bài báo của ÚcChâu nói là họ sẽ làm thế nào để chiến thắngtuổi già!

Nhưng hiện giờ dân số của thế giới cứtiếp tục gia tăng, chúng ta cứ tiếp tục sanh con

và nếu không ai già và không ai chết Thửxem thế giới sẽ hỗn loạn đến mức nào Thế giớisắc dục là bất như ý và điều nầy là hiển nhiên.Khi mà chúng ta bám víu vào thế giới nầy, thìchúng ta chỉ có thất vọng - vì bám víu nghĩa làmuốn được như ý - chúng ta muốn thế giới nầylàm vừa lòng chúng ta, làm cho chúng ta sungsướng và hạnh phúc, an toàn Nhưng chúng ta`hãy nhìn lại bản chất của hạnh phúc.

Chúng ta có thể hạnh phúc trong bao lâu?

Hạnh phúc là gì? Bạn có thể nghĩ là khi

mà bạn có được những gì bạn mong muốn, đó

là hạnh phúc Người nào đó nói điều gì, haylàm điều gì mà bạn hài lòng và bạn cảm thấyvui, cảm thấy hạnh phúc Người nào làm đồ ănngon đãi bạn - bạn vui Bạn vui khi trời đẹp, cónắng ấm Nhưng bạn có thể vui trong bao lâu?

Ở Anh Quốc, thời tiết thay đổi liền liền,

sự sung sướng, vui thích lúc nắng ấm bên Anh

là một việc không hoàn toàn được như ý, vả lại

chúng ta đâu phải lúc nào cũng vui khi đượcthời tiết đẹp.

Tóm lại, đau khổ là khi không được cái

mà ta mong muốn Muốn trời đẹp, mà trời mưa.Người ta làm những việc mà mình không vừa

ý, đồ ăn không ngon vv…

Đời sống nhàm chán, đơn điệu khi mà takhông vừa ý với đời sống ta đang có Do đóhạnh phúc và khổ đau dựa trên những gì tamuốn và được, hoặc không muốn mà phải chịu

có Nhưng hạnh phúc là mục đích của mọingười trong cuộc sống nầy Trong luật nhânquyền của Mỹ, có nói đến tự do tìm hạnhphúc Làm cho được những gì mình mongmuốn, và đây là mục đích của chúng ta trongđời sống hằng ngày Nhưng hạnh phúc lúc nàocũng đưa đến đau khổ vì nó là Vô Thường

Bạn có thể hạnh phúc được trong bao lâu?Ráng thu xếp, điều khiển, làm mọi cách để cónhững gì ta muốn, luôn nghe được những điều

ta muốn nghe, thấy những gì ta muốn thấy, để

cho ta không phải nếm đau khổ hay thất vọng nhưng đây chỉ là một việc làm vô ích Một điềukhông thể thực hiện đưọc, phải không?

-Vì thế đây không phải là một điều mà ta

có thể dựa vào hay lấy đó làm mục đích chođời sống

Hạnh phúc luôn luôn là thất vọng vì nóhiện hữu một cách ngắn ngủi và tiếp theo làđau khổ Hạnh phúc lúc nào cũng tùy thuộc vàonhững nguyên nhân khác - Chúng ta hạnh phúckhi chúng ta mạnh khỏe, nhưng cơ thể conngười luôn bị đổi thay; chúng ta có thể mất sứckhỏe một cách nhanh chóng Lúc ấy chúng tathiệt là khổ vì bệnh hoạn làm mất đi cảm giácmạnh mẻ, đầy sức sống

Do vậy, mục đích của người Phật tửkhông phải là tìm hạnh phúc vì biết nó khôngthật Mục đích thật, nằm ngoài thế giới dục lạc.Không có nghĩa là chối bỏ thế giới nầy, nhưng

mà là hiểu được nó một cách cặn kẽ để màthoát ra khỏi vòng lẩn quẩn Chúng ta không

còn chờ đợi nó mang hạnh phúc lại cho chúng

ta nữa Chúng ta không còn đòi hỏi quá đáng vàbắt đầu ý thức về bản chất thật của thế giớimình đang sống

Chấp nhận bản chất thật của nó trong mọitrường hợp và hoàn cảnh Ta không còn bámvíu vào những cảm xúc nhất thời lúc hạnh phúccũng như khi đau khổ Niết-bàn không phải làtrạng thái trống vắng mà là một trạng thái tỉnhthức - khi mà ta không còn bị lôi cuốn theonhững pháp trần

Bạn sẽ không còn đòi hỏi thứ gì nơi cõidục lạc nầy Bạn chỉ nhận biết tất cả là nhữnghiện tượng của có và không Trong hiện tạiđược thân người, chúng ta không thể tránh khỏigià, bệnh, chết

Một lần, có một người đàn bà trẻ ẵm conđến Thiền Viện ở Anh Quốc Đứa bé bệnh đãhơn một tuần và bị ho rất nhiều Người mẹ nhìncon với vẻ thất vọng và khổ sở

Bà ngồi ôm con, đưá bé bắt đầu ho và lakhóc đỏ cả mặt mày Bà mẹ nói:

"Ôi! Thầy Sumedho, tại sao con tôi phảikhổ như thế? Nó chưa từng hại ai, chưa làm gìsai trái Tại sao? Chẳng lẽ kiếp trước nó đã làm

gì nên tội, nên bây giờ phải chịu khổ như thế?"

Thật ra đứa bé khổ vì nó đã ra đời! Nếu

nó không ra đời thì đâu phải chịu khổ Khi màchúng ta được sanh ra tức là chúng ta sẽ phảigánh chịu bệnh hoạn, đau đớn, già và chết Đây

là một điều quan trọng cần suy ngẫm Chúng ta

có thể đoán chừng là kiếp trước, đứa bé nầy có

lẻ đã bóp cổ mèo, chó gì đó, và bây giờ phảichịu trả nghiệp mà nó đã gieo

Nghĩ và đoán chừng như thế nầy cũngchẳng lợi ích gì Ta chỉ cần biết là khi đượcsanh ra là do Nghiệp Mỗi người trong chúng tađều phải chịu bệnh, đau, đói, khát, già, và cuốicùng là chết Đây là định luật của Nghiệp báo!

Cái gì có bắt đầu thì phải có kết thúc, cósanh thì có tử, có sum hợp thì có chia ly Chúng

ta không phải chán đời vì những điều nêu trên,nhưng chúng ta nên chiêm nghiệm để mà đừngđòi hỏi nhiều nơi cuộc sống ở đây Nhờ vậy tamới có thể đương đầu với cuộc sống, chịu đựngkhi gặp trở ngại, hài lòng khi mọi việc êm xuôi.Nếu hiểu được như thế, chúng ta có thể sốngvui và không trở thành nạn nhân của cuộc sống

Bao nhiêu đau khổ xảy ra trong đời sốngcon người cũng chỉ vì chúng ta đòi hỏi quáđáng Chúng ta có những ý tưởng lãng mạn như

là gặp đúng ý trung nhân, thương nhau và sốngvới nhau hạnh phúc suốt đời; nghĩa là chúng ta

sẽ không cãi nhau, một liên hệ hoàn hảo

Nhưng còn cái chết thì sao? Bạn có thểnghĩ: "Nếu hai chúng ta có thể chết cùng lúc”.Đây chỉ là hy vọng phải không? Hy vọng và rồithất vọng khi một người thân yêu vĩnh viễn ra

đi - trước khi bạn đổi ý bỏ đi theo một ngườinào khác

Bạn có thể học được rất nhiều từ nơi trẻ

em, bởi vì trẻ em không biết che dấu nhữngcảm xúc Khi chúng vui thì cười, khi chúngbuồn thì khóc Một lần tôi đến nhà một cư sĩ.Khi chúng tôi đến, đứa con gái trông thấy cha

nó thì rất là vui mừng Người cư sĩ nói với con:

"Cha phải đi với Thầy Sumedho, chỉ mộtchút thôi - sẽ trở lại trong vòng một tiếng” Đứa

bé chưa đủ trí khôn để hiểu câu trở lại trongvòng một tiếng, và nó bắt đầu la khóc Bởi vì

sự chia ly đột ngột của người thân yêu là mộtnỗi khổ lớn

Hãy để ý xem trong cuộc sống của chúng

ta, khi nào có khổ đau là lúc mà ta phải chia lyvới người thân yêu, hay mất đi một vật gì mà tayêu thích hoặc phải rời xa một chỗ mà ta hằngyêu mến

Là người lớn chúng ta có đủ sáng suốt đểhiểu rằng chúng ta đi rồi sẽ trở lại - nhưng nỗibuồn vẫn man mác đâu đây

Từ tháng ll đến tháng 3, tôi du lịch khắpnơi mỗi lần đến phi trường, gặp người đón tôichào anh/chị, và vài ngày sau thì chào tạm biệt,lúc nào cũng có ý sẽ trở lại và tôi nói vâng, tôi

sẽ trở lại và như vậy tôi hứa với tôi sẽ trở lạinăm sau Ta không thể nói chào vĩnh biệt vớingười mà chúng ta mến thương, phải khôngnào? Vì vậy, chúng ta nói tôi sẽ gặp lại anh/chị;tôi sẽ điện thoại, tôi sẽ viết thư, và hẹn gặp lại Chúng ta nói lên những câu nầy để che đậyphần nào cảm giác buồn xa cách Đây là cảmgiác tự nhiên

Trong Thiền định chúng ta bắt đầu chứngnhận đau khổ, để hiểu rõ nó hơn, và không đènén, hoặc bỏ nó qua một bên Bên Anh, người

ta có khuynh hướng đè nén đau khổ khi ngườithân qua đời Họ tránh không khóc, và ráng giữbình tĩnh Và khi họ bắt đầu thực tập Thiền thì

họ thấy, họ tự nhiên khóc cho một người đãchết cách đây 15 năm

Họ đã không khóc và chờ 15 năm sau mớigiải tỏa nỗi lòng Khi mà người thân qua đời,

chúng ta không muốn chấp nhận nỗi khổ, vàkhông khóc vì khóc là yếu đuối, và mắc cỡ vớimọi người chung quanh Do đó, chúng ta đã đènén và giữ lại những cảm xúc, không nhận thứcđược đây là một hiện tượng tự nhiên

Trong Thiền định, chúng ta để cho tâm trírộng mở và để cho những gì bị đè nén, chèn ép,được nhận diện, và khi mà những vấn đề đượcnhận diện thì chúng sẽ tự dưng chấm dứt.Chúng ta để cho mọi việc trôi theo tiến trìnhcủa nó - Sanh và Diệt Chúng ta để nó tự nhiênmất đi hơn là chúng ta xua đuổi nó đi

Thông thường thì chúng ta hay đẩy nhữngvấn đề qua một bên, từ chối không chấp nhậnhoặc không chịu ý thức sự hiện diện củachúng Khi chúng ta ngắm nhìn hoa đẹp, trờixanh, đọc sách, xem TV, tức giận, chánchường, hoặc làm việc gì đó Chúng ta khôngkhi nào nhận thức được một cách hoàn toànnhững việc nầy

Chúng ta không nhận thức được nỗi buồn,nỗi thất vọng của chính mình vì chúng tathường tìm cách khỏa lấp chúng bằng cách: ta

có thể ăn bánh, kẹo, và nghe nhạc Rất dễ dàng

để thấm hồn vào âm nhạc, tránh được sự nhàmchán, thất vọng Chúng ta lệ thuộc vào việcxem TV, và đọc sách Có rất nhiều sách đến nỗi

ta cần phải đốt bớt, vì có bao sách vô bổ

Mọi người thi nhau viết về mọi thứ màkhông có thứ nào đáng để nói cả Ngày nay cóbao tài tử viết và làm phim về cuộc đời của họ.Rồi có những đề mục về tán gẫu

Con người muốn tránh sự nhàm chán củađời sống riêng mình, cho nên đọc nhữngchuyện về thiên hạ, chuyện liên quan đến tài tửnổi tiếng và những nhân vật quan trọng

Chúng ta không bao giờ nhận thức đượcbản chất thật của sự nhàm chán Khi mà sựnhàm chán xuất hiện thì tức thời chúng ta chạytìm những cái hấp dẫn, những thú vui khác đểkhoả lấp nó Nhưng trong lúc Thiền định,

chúng ta để cho sự nhàm chán bộc lộ Chúng ta

để cho thất vọng, chán chường, ganh tỵ, giận

dữ, oán ghét xuất hiện và ý thức nhận diệnchúng với bản chất thật của chúng không thêmkhông bớt

Bằng vào từ tâm và trí tuệ, chúng ta đểcho những điều nầy tự Sanh và Diệt - tốt hơn là

đè nén chúng theo thói quen Nếu chúng ta cứmuốn đè nén những cảm xúc thì đây là một thóiquen không tốt Khi chúng ta thất vọng và chánchường, chúng ta không thể nào thưởng thứcđược những vẻ đẹp; vì bình thường chúng tachưa bao giờ nhận thức được bản chất thật củacái đẹp

Tôi còn nhớ một kinh nghiệm trong nămđầu thực tập Thiền ở Thái Lan Trong năm đó,tôi sống một mình trong chòi lá và những thángđầu thật là khủng khiếp Bao nhiêu là thứ nổilên trong tâm thức - ham muốn, sợ hãi, khủnghoảng và ganh ghét Chưa bao giờ tôi cảm thấymình có nhiều ganh ghét đến thế

Tôi chưa bao giờ nghĩ rằng mình ghét ai,nhưng trong những tháng đầu Thiền định, tôihình như ghét tất cả mọi người Tôi không thểnghĩ tốt về ai hết, có rất nhiều phản kháng hiện

ra trong tâm thức

Cho đến một buổi trưa, tôi bắt đầu thấymột điều lạ Lúc đó, tôi nghĩ là tôi điên - Tôithấy người ta đi ra khỏi óc của tôi - Tôi thấy mẹtôi bước đi khỏi óc tôi và tan vào trong hưkhông Rồi cha và chị tôi bước đi kế tiếp Đây

là một kinh nghiệm rất là khó chịu Sáng hômsau thức dậy nhìn quanh, tôi cảm nhận và thấyrằng tất cả mọi vật đều tuyệt đẹp Tất cả, kể cảnhững cái bất toàn cũng đẹp.Tôi trong tìnhtrạng ngạc nhiên cực điểm Cái chòi được dựngnên rất thô sơ, nhưng lúc ấy tôi như sống trongcung điện Những cây cằn cỗi trông như khurừng xanh tươi, đẹp đẽ Ánh nắng tràn ngập quacửa sổ chiếu lên một cái dĩa plastic - trông thật

là đẹp vô cùng

Tôi sống trong cảm giác tươi đẹp ấy trongvòng một tuần lễ và chiêm nghiệm nó; và tôi

đột nhiên hiểu rằng mọi vật có chu trình của nó

và chỉ khi nào tâm thức thật sáng suốt thì tamới cảm nhận được một cách đầy đủ Trongbao tháng, cửa sổ có rất nhiều bụi bám, nhưngtôi không hề hay là cửa sổ dơ Mãi cho đến lúc

đó, tôi mới nhận ra rằng mình đã nhìn thấy mọiviệc qua khung cửa sổ dơ bẩn Và vì thế, chonên tất cả những gì tôi thấy đều mang màu sắcxám, xấu xí

Thực hành Thiền là lau chùi cửa sổ, làthanh lọc tinh thần, để cho mọi việc đến và đikhông chút vướng bận

Một khi đạt Giác ngộ, kiến tánh, chúng ta

sẽ nhận xét một cách rốt ráo bản chất thật của

sự vật Không còn bám víu vào cái sắc tướngnữa Nhờ vậy chúng ta không còn bị cuốn theothói quen qua cái nhìn của Vô minh mà thật sựthấy rõ lẽ tự nhiên của tạo hóa Có sanh là cógià, có bệnh và có chết Nhưng đây là nói vềthân thể của bạn, không phải bạn Thân thể củabạn không thật là của bạn

Không cần biết bạn có những đặc điểm

gì, cho dù bạn có khoẻ mạnh hay đau yếu, đẹphay không đẹp, trắng hay đen, tất cả đều là VôNgã Đó là ý nghĩa của Anatta Thân thể conngười thuộc về thiên nhiên, nó bị chi phối bởithiên nhiên, sanh ra, lớn lên rồi già, rồi chết.Biết là biết như thế, nhưng chúng ta vẫn bámvíu vào thân thể nầy rất nhiều

Ta có thể nói: "Tôi là người sáng suốt, tôi

sẽ không khi nào bám víu vào thân nầy” Nhưvậy thì là ta đã quá lý tưởng rồi Tựa như chúng

ta muốn leo lên ngọn cây, ta nói: "Tôi đáng lýphải ở ngọn cây, không phải ở dưới đất”.Nhưng thật ra ta phải khiêm mình chấp nhận là

ta hiện ở gốc cây, phải nhìn lại những việc xemnhư tầm thường, trước khi ta biết nhận diệnđược cái gì là ngọn cây

Đây là chiêm nghiệm một cách sáng suốt.Khi mà tâm thần được chút gì trong sáng, tacũng không nên bám vào cái mà gọi là thanhtịnh, sáng suốt