Khái quát VH Việt Nam

Đó là cở sở, điều kiến hình thành nền văn học Việt Nam hiện đại.. - Nắm đợc những đặc điểm cơ bản và thành tựu chủ yếu của văn học thời kỳ này.. Giáo viên giới thiệu nội dung hiện đại ho

Ngày day:

Tiết 33 – 34:

Khái quát văn học việt nam

Từ đầu thế kỷ XX đến cách mạng tháng 8 năm 1945

A./ Mục tiêu cần đạt:

Giúp học sinh:

- Hiểu đợc một số nét nổi bật về tình hình xã hội và văn hoá Việt Nam từ đầu thế kỷ

XX đến cách mạng tháng 8 năm 1945 Đó là cở sở, điều kiến hình thành nền văn học Việt Nam hiện đại

- Nắm đợc những đặc điểm cơ bản và thành tựu chủ yếu của văn học thời kỳ này

- Nắm đợc những kiến thức cần thiết, tối thiểu về một số xu hớng, trào lu văn học

- Rèn luyện kỹ năng vận dụng kỹ năng đó vào việc học những tác giả và tác phẩm cụ thể

B./ Phơng tiện dạy học:

- Giáo viên: Thiết kế bài giảng, SGK, SGV, bảng phụ

- Học sinh: SGK, SBT, vở ghi, vở soạn

C./ Cách thức tiến hành:

- Giáo viên hớng dẫn học sinh thảo luận và trả lời các câu hỏi

D./ Tiến trình lên lớp:

1 ổn định tổ chức:

2 Kiểm tra bài cũ:

3 Bài mới:

Hoạt động của thầy và trò Nội dung cần đạt

Hoạt động 1:

Em hiểu thế nào về khái niệm “ hiện

đại hoá” đợc dùng trong bài học này?

(Giáo viên giới thiệu nội dung hiện

đại hoá văn học)

- Những nhân tố nào đã tạo điều kiện

cho nền văn học từ đầu thế kỷ XX đến

cách mạng tháng 8-1945 đổi mới theo

hớng hiện đại hoá?

I./ Đặc điểm cơ bản của văn học Việt Nam từ

đầu thế kỷ XX đến cách mạng tháng 8-1945.

1 Văn học đổi mới theo h ớng hiện đại hoá:

a) Khái niệm “ hiện đại hoá”:

- Đợc hiểu là quá trình văn học thoát ra khỏi hệ thống thi pháp văn học trung đại và đổi mới theo hình thức văn học phơng Tây, có thể hội nhập với nền văn học hiện đại thế giới

b) Những nhân tố tạo điều kiện cho VHVN đổi

mới theo hớng hiện đại hoá.

- Đầu TK XX, văn hoá VN dần thoát khỏi ảnh h-ởng của phong kiến Trung Quốc, tiếp xúc với văn hoá phơng Tây -> văn hoá Pháp

-> Nến văn hoá VN (thời kỳ này) chuyển biến theo hớng hiện đại Một cuộc văn hoá đợc dấy lên chống lại lễ giáo phong kiến hủ lậu, đòi giải phóng cá nhân

- ĐCSVN là nhân tố quan trọng làm nền cho văn

- Quá trình hiện đại hoá đợc diễn ra

nh thế nào?

hoá nớc ta phát triển theo chiều hớng tiến bộ và cách mạng

- Báo chí và nghề xuất bản phát triển mạnh mẽ

- Chữ quốc ngữ dần thay thế chữ Hán, Nôm

- Phong trào dịch thuật phát triển

- Lớp trí thức “Tây học” thay Nho học, đóng vai trò trung tâm trong đời sống văn hoá thời kỳ này

-> hình thành nền văn học VN hiện đại và phát triển mạnh mẽ theo hớng hiện đại hoá

c) Quá trình hiện đại hoá:

* Giai đoạn thứ nhất ( từ đầu TK XX đến khoảng năm 1920):

- Đây là giai đoạn mở đầu và chuẩn bị các điều kiện cần thiết cho công cuộc hiện đại hoá văn học nên cha có nhiều thành tựu

- Chữ quốc ngữ đợc phổ biến rộng rãi, báo chí và phong trào nghệ thuật phát triển khá rầm rộ, thúc

đẩy sự hình thành và phát triển của nền văn xuôi chữ quốc ngữ

- Thành tựu: thơ của các chí sĩ cách mạng: Phan Bội Châu, Phân Châu Trinh, Huỳnh Thúc

Kháng

-> văn học giai đoạn này vẫn còn gần gũi với văn học trung đại cả trong quan niệm hình thức,

hệ thố thể loại và thi pháp Đây là giai đoạn giao thời của hai phạm trù văn học: trung đại – hiện

đại

* Giai đoạn thứ hai ( khoảng từ năm

1920->1930):

- Quá trình hiện đại hoá văn học đã đạt đợc những thành tựu đáng kể:

+ Một số tác giả giàu sức sáng tạo và khẳng định

đợc tài năng của mình

+ Nhiều tác phẩm có giá trị xuất hiện

+ Truyện kí của Nguyễn ái Quốc viết bằng tiếng Pháp có tính chiến đấu cao và bút pháp hiện đại điêu luyện

-> văn học giai đoạn này đạt đợc một số thành tựu đáng kể làm cho văn học có tính hiện đại

* Giai đoạn thứ ba (khoảng từ 1930 ->1945):

- Quá trình hiện đại hoá văn học đã đợc hoàn tất với những cuộc cách tân sâu sắc trên mọi thể loại: tiểu thuyết, truyện ngắn và thơ

(GV: hớng dẫn học sinh chỉ ra vài tác

giả và tác phẩm tiêu biểu)

GV: tuy nhiên, những yếu tố của văn

học trung đại vẫn còn tồn tại phổ biến

ở mọi thể loại từ nội dung đến hình

thức

- VHVN từ đầu thế kỉ XX đến

CM/8.1945 phân hoá ra sao? Kể tên

một số tác giả, tác phẩm tiêu biểu

thuộc các bộ phận, các xu hớng văn

học?

Còn một lí do rất thiết thực: Lúc này

văn chơng trở thành một thứ hàng hoá

và viết văn là một nghề có thể kiếm

- Truyện ngắn và tiểu thuyết đợc viết theo lối mới từ cách xây dựng nhân vật đến nghệ thuật

kể truyện và ngôn ngữ nghệ thuật

- Thơ ca đổi mới sâu sắc với trào lu “thơ mới” đa lại “một cuộc cách mạng trong thi ca” ( Hoài Thanh)

- Những thể loại mới: Phóng sự, kịch nói, bút kí, tuỳ bút, phê bình văn học góp phần khẳng định

sự đổi mới toàn diện của văn học

-> công cuộc hiện đại hoá văn học diễn ra trên mọi mặt của đời sống văn học, là biến đổi toàn diện nền văn học nớc nhà

2 Văn học hình thành hai bộ phận và phân hoá thành nhiều xu h ớng vừu đấu tranh với nhau, vừa bổ sung cho nhau cùng phát triển

- Văn học chia thành hai bộ phận:

a, Bộ phận VH phát triển hợp pháp: Có 2 xu h-ớng

+ Xu hớng lãng mạn chủ nghĩa Nội dung: Thể hiện cái tôi trữ tình đầy cảm xúc, những khát vọng và ớc mơ

Đề tài: Thiên nhiên, tình yêu và tôn giáo Thể loại: Thơ và văn xuôi trữ tình

+ Xu hớng hiện thực chủ nghĩa Nội dung: Phản ánh hiện thực thông qua những hình tợng điển hình

Đề tài: Những vấn đề xã hội Thể loại: Tiểu thuyết, truyện ngắn, phóng sự b- Bộ phận VH phát triển bất hợp pháp (VH CM)

- Nội dung:

Đấu tranh chống thực dân và tay sai Thể hiện nguyện vọng của dân tộc là độc lập

tự do Biểu lộ nhiệt tình vì đất nớc

- Nghệ thuật:

Hình tợng trung tâm là ngời chiến sĩ Chủ yếu là văn vần

→Do sự khác nhau về quan điểm nghệ thuật và khuynh hớng thẩm mĩ

3 Văn học phát triển với tốc độ hết sức nhanh chóng:

- Những nguyên nhân:

H: Nguyên nhân nào khiến cho nền

văn học VN phát triển nhanh chóng

cha từng thấy trong lịch sử văn học

dân tộc?

Hoạt động 2:

H: Những truyền thống t tởng lớn

nhất, sâu sắc nhất của lịch sử văn học

Việt Nam là gì?

H: VHVN từ đầu thế kỉ XX-> CMT

8- 1945 có đóng góp gì mới cho

những truyền thống ấy?

- Những truyền thống t tởng lớn của

lịch sử VH VN là gì? VH thời kì này

có đóng góp gì mới về t tởng?

- Vì sao VH thời kì này có sự phân

hoá?

- GV hớng dẫn HS tìm và phân tích

một số dẫn chứng trong các tác phẩm

đã học

- GV: Văn học thời kì này cũng đạt

đ-+ Do sự thúc bách của yêu cầu thời đại

+ Sự vận động tự thân của nền văn học dân tộc (nguyên nhân chính)

+ Sự thức tỉnh, trỗi dạy mạnh mẽ của “cái tôi” cá nhân

+ Văn chơng đã trở thành một thứ hàng hoá, viết văn đã trở thành một nghề kiếm sống Đây là lí

do thiết thực, một nhân tố kích thích ngời cầm bút

II./ Thành tựu chủ yếu của văn học Việt Nam

văn học từ đầu thế kỷ XX đến cách mạng tháng 8-1945.

1, Những truyền thống tởng lớn nhất, sâu sắc

nhất của lịch sử VHVN là: Chủ nghĩa yêu nớc,

chủ nghĩa nhân đạo, chủ nghĩa anh hùng

- VHVN từ đầu TK XX-> CMT8- 1945: Kế thừa

và phát huy truyền thống quý báu của văn học dân tộc là chủ nghĩa yêu nớc, chủ nghĩa nhân

đạo, đồng thời đem đến cho văn học thời kì này

đóng góp mới của thời đại: tinh thần dân chủ

* Về truyền thống yêu n ớc

Văn học thời kì phong kiến gắn với t tởng trung

quân, nay gắn với t tởng yêu nớc của dân tộc Việt Nam, t tởng chủ nghĩa xã hội và tinh thần quốc tế vô sản

Yêu nớc là truyền thống văn hoá, yêu tiếng

Việt, yêu làng quê, phong tục, lối sống của cah

ông

* Về truyền thống nhân đạo (ý thức dân chủ cũng làm cho văn học đổi mới)

- Văn học quan tâm tới số phận của những con ngời bình thờng, những kiếp ngời cực khổ, lầm than

- Thể hiện sâu sắc khát vọng mãnh liệt của mỗi cá nhân, đề cao vẻ đẹp hình thức, phẩm giá và phát huy cao độ tài năng của mỗi con ngời

* Truyền thống anh hùng (cũng đợc phát huy trên tinh thần dân chủ sâu sắc)

- Bộ phận văn học bất hợp pháp, chủ nghĩa anh hùng đợc phát hiện nh là phẩm chất phổ biến ở những con ngời bình thờng nhất trong nhân dân

- Tinh thần kiên cờng bất khuất và t thế ung dung tự chủ với tinh thần lạc quan chiến thắng

=> Thành tựu về nội dung t tởng

ợc những thành tựu to lớn về thể loại

và ngôn ngữ văn học

- GV hớng dẫn HS thảo luận nhóm

+ Nhóm lớn: 3 nhóm

+ Thời gian: 5phút

- GV phát phiếu học tập và giao

nhiệm vụ:

+ Nhóm 1 : Những thể loại văn học

nào mới xuất hiện trong văn học VN

từ đầu TK XX-> CMT8- 1945?

+ Nhóm 2: Tiểu thuyết hiện đại

khác truyện thơ Nôm thời trung đại

nh thế nào? Nêu dẫn chứng và phân

tích dẫn chứng cụ thể

+ Nhóm 3: Thơ mới khác thơ thời

trung đại nh thế nào? Nêu dẫn chứng

và phân tích dẫn chứng cụ thể

- Các nhóm cử nhóm trởng, th kí Đại

diện nhóm trình bày kết quả

- GV hớng dẫn các nhóm thống nhất ý

kiến:

- GV hớng dẫn HS tìm và phân tích

một số dẫn chứng trong các tác phẩm

đã học

2, Những thể loại văn học mới xuất hiện trong

văn học VN từ đầu TK XX-> CMT 8-1945.

- Văn:

+ Tiểu thuyết văn xuôi quốc ngữ ra đời Đến những năm 30 đợc đẩy lên một bớc mới

+ Truyện ngắn đạt đợc thành tựu phong phú và vững chắc

+ Phóng sự ra đời đầu những năm 30 và phát triển mạnh

+ Bút kí, tuỳ bút, kịch, phê bình VH phát triển

- Thơ ca: là 1 trong những thành tựu VH lớn nhất thời kì này:

* Bảng so sánh:

TT cổ điển TT hiện đại

- Đề tài, cốt truyện:

vay mợn

- Kể theo trật tự thời gian

- Nhân vật: phân tuyến rạch ròi, thể hiện tâm

lí theo hành vi bên ngoài

- Chú trọng cốt truyện

li kì

- Tả cảnh, tả ngời theo lối ớc lệ

- Kết cấu tác phẩm:

chơng hồi

- Kết thúc tác phẩm:

Có hậu

- Lời văn biền ngẫu

- Xoá bỏ những

đặc điểm của tiểu thuyết trung đại : Lấy tính cách nhân vật làm trung tâm, chú trọng xây dựng tính cách nhân vật hơn là cốt truyện, đi sâu vào thế giới nội tâm của nhân vật

Ngôn ngữ phong phú, giản dị, trong sáng, khoẻ khoắn, mang hơi thở của cuộc sống

Không theo thời gian tự nhiên mà rất linh hoạt Kết thúc thờng không

có hậu

Bỏ tính ớc lệ, dùng bút pháp tả thực, lời văn tự nhiên gắn với lời

ăn tiếng nói hàng ngày

- GV: Thơ mới đã đem đến “một

cuộc cách mạng trong thi ca” với

những đổi mới sâu sắc từ hình thức,

ngôn ngữ, giọng điệu, nhịp điệu đến

cách cảm nhận, bố cục, kết cấu, giọng

thơ đều đổi mới

Hoạt động 3.

- GV: gọi 1-2 hs đọc mục ghi nhớ

SGK

- GV: chốt lại kiến thức

- GV: Hớng dẫn hs làm bài tập trong

SGK

Thơ trung đại Thơ mơi

Mang đầy đủ những

đặc điểm thi pháp

VH trung đại (niêm luật, điển cố, hình

ảnh

- Phá bỏ các quy phạm chặt chẽ

- Thoát khỏi hệ thống ớc lệ mang tính phi ngã

- Là tiếng nói của

“cái tôi” cá nhân

⇒ Thơ mới thoát ra khỏi những quy phạm chặt

chẽ và hệ thống ớc lệ dày đặc của thơ trung đại III, Tổng kết

• Ghi nhớ: SGK- tr.91

- Kế thừa tinh hoa của truyền thống văn học trớc

đó

- Mở ra 1 thời kì VH mới: Thời kì VH hiện đại

• Luyện tập:

Bài tập SGK tr 91

4, Củng cố: - GV hệ thống lại toàn bộ kiến thức bài học

- Nắm vững những đặc điểm cơ bản, thành tựu của văn học từ đầu thế kỉ

XX đến CMT8- 1945

5, Dặn dò: - Học bài cũ

- Chuẩn bị làm tốt bài làm văn số 3