Tiết 4:KHÁI QUÁT VH DÂN GIAN VIỆT NAM potx

MỤC TIÊU BÀI HỌC _ Giúp HS nắm được k/n, các đặc trưng của VHDG , các định nghĩa 12 thể loại VHDG.. * VHDG phục vụ cho những sinh hoạt trong đời sống nhân dân.. KHÁI NIỆM “vhdg” Vhdg

Tiết 4: KHÁI QUÁT VH DÂN GIAN VIỆT NAM

A MỤC TIÊU BÀI HỌC

_ Giúp HS nắm được k/n, các đặc trưng của VHDG , các định nghĩa 12 thể loại VHDG Hiểu được vai trò của VHDG với VHV và đời sống văn hoá dân tộc

_ Rèn kỹ năng biết tóm tắt, khái quát nội dung cơ bản của một bài KQVH

_ Bồi dưỡng lòng tự hào, yêu mến vốn kho tàng VHDGVN

B PHƯƠNG TIỆN THỰC HIỆN:

_Thiết kế giáo án + SGK+SGV

_ Tranh ảnh về lễ hội truyền thống dân gian

C CÁCH THỨC THỰC HIỆN:

Kết hợp phát vấn, trả lời câu hỏi, thảo luận

A TIẾN TRÌNH BÀI DẠY:

I/ KIỂM TRA BÀI CŨ:

II/ GIỚI THIỆU VÀ DẠY BÀI MỚI:

HĐ1: Nêu k/niệm VHDG

? Em hiểu VHDG là gì?

* VHDG phục vụ cho những sinh hoạt trong đời

sống nhân dân

HĐ2: Gọi HS đọc phần I/sgk/16

? VHDG co những đặc trưng cơ bản nào?

?Thế nào là tính truyền miệng?

? Tính truyền miệng còn được biểu hiện bằng

I/ KHÁI NIỆM “vhdg”

Vhdg là những sáng tác tập thể bằng nghệ thuật ngôn từ được truyền miệng nhằm phục vụ cho đời sống tinh thần cộng đồng

II/ ĐẶC TRƯNG CƠ BẢN CỦA

VHDG:

1/ Tính truyền miệng:

Truyền miệng là không lưu hành bằng chữ viết, truyền từ người nọ sang người khác, từ đời này sang đời khác và qua các địa phương khác nhau

phương thức nào?

 GV gọi HS hát một làn điệu dân ca hoặc

một đoạn chèo, cải lương để minh hoạ

 Do truyền miệng từ người này sang người

khác cho nên tpVHDG có nhiều dị bản

chung quanh một tp Sự thay đổi do 2 lý do:

Do trí nhớ, do muốn biến đổi cho phù hợp

với từng tâm trạng, hoàn cảnh, làng xã địa

phương cụ thể

Ví dụ truyện Mị Châu – Trọng Thuỷ có hai bản kể

khác nhau: Với chi tiết ngọc trai – giếng nước:

+ Nói lên mối tình chung thuỷ

+ Minh oan cho Mị Châu

? Em hiêủ thế nào là tính tập thể? Nó khác với VH

viết ntn?

? Khi nào các tpvh được đem ra thực hành?

_ Trong sinh hoạt cộng đồng

HĐ3: GV gọi HS đọc phần II để tìm hiểu hệ thống

các thể loại VHDG/ trang 17

? VHDG bao gồm những thể loại chủ yếu nào?

? Những tiểu loại nào được xem là truyện cổ dân

gian ( loại tự sự)?

? Thế nào là thần thoại?

 GV: Quan niệm người Việt cổ là mỗi hiện

_ Tính truyền miệng biểu hiện trong diễn xướng dân gian( kể, hát, diễn các

vở chèo, tuồng)

_ Do truyền miệng nên tpVHDG có nhiều bản kể, gọi là dị bản

2/ Tính tập thể:

_ VHDG là những sáng tác của tập thể ( còn VH viết là cá nhân sáng tác) _ Quá trình sáng tác tập thể diễn ra như sau: cá nhân khởi xướng, tập thể hưởng ứng tham gia rồi truyền miệng trong dân gian

Trong quá trình truyền miệng, tp lại được sửa chữa, thêm bớt cho hòan chỉnh Mọi người có quyền tham gia bổ sung, sửa chữa các sáng tác dân gian

III/ HỆ THỐNG THỂ LOẠI CỦA

VHDG:

1/ Thần thoại:

tượng thiên nhiên có một vị thần cai quản:

thần sông, thần núi, thần biển,

? Loại hình sử thi có gì đặc biệt về hình thức sáng

tác?

?Thế nào là truyền thuyết? Nhân vật truyền thuyết

là nv ntn? Em được biết truyền thuyết nào đã học

hoặc đã đọc?

_ Là nhân vật nửa thần nửa người như Thánh

Gióng, Sơn Tinh – Thuỷ Tinh,

? Em đã nghe và đọc những truyện cổ tích nào? Kể

tên? Truyện cổ tích là gì? Có mấy loại?

?Nhân vật truyện thường là ai? Quan niệm mà ta

thường gặp trong truyện là gì?

_ Ndung: số phận bất hạnh và vươn lên với khát

vọng đổi đời( nhân đạo)

_ Nvật: Em út, con riêng, mồ côi,

_ Qniệm: Ở hiền gặp lành

? Truyện ngụ ngôn là gì?

 GV: Nvật truyện ngụ ngôn rất rộng, có thể

là người, vật và các con vật và không gian

xảy ra bất cứ nơi đâu

? Thế nào là truyện cười? Kể một vài truyện cười

dân gian mà em biết?

? Em hiểu thế nào là mâu thuẫn trong xã hội? Cuộc

sống?

_ MT giữa bình thường và không bình thường,

giữa lời nói, trong nhận thức bật lên tiếng

cười

_ Cái hài trong truyện cười làm cuộc sống đẹp

thêm, có sức cải hoá, cải thiện Đó là tiếng cười

2/ Sử thi:

3/ Truyền thuyết:

4/ Cổ tích:

5/ Truyện ngụ ngôn:

6/ Truyện cười:

thẩm mỹ

Ví du: Nghêu sò ốc hến, Tam đại con gà

? Hãy đọc một vài câu tục ngữ mà em ấn tượng?

Từ đó em hiểu tục ngữ là gì?

?Còn câu đố là gì?

Vd: Khi xưa em trắng như ngà

Cùng anh kết nghĩa nên đà thâm thâm

Trách chàng quân tử vô tâm

Khi đánh khi đập, khi nằm với em

Là cái gì? _ Chiếc chiếu nằm

? Hãy đọc hoặc hát bài ca dao mà em thích?

Vd: Tát nước đầu đình

 GV: CD –DC luôn đặt giữa lời ca và giai

điệu âm nhạc

? Cd – dc có những loại nào?

 GV: Về pdiện ngôn từ, cd có nhiều dạng

công thức : hỏi – đáp ( Bây giờ mận mới

hỏi đào ), kgian, tgian tâm tình( Chiều

chiều ); môtip hình ảnh biểu trưng(

thuyền- bến, con đò, miếng trầu),

? Thế nào là vè? Vè kể về các sự kiện trong XH để

làm gì?

? Truyện thơ là gì?Vdụ

? Chèo thuộc loại hình tp dân gian nào? Vdụ

? Ngoài chèo, còn thể loại sân khấu nào cũng thuộc

về dân gian?

HĐ 4: GV gọi HS đọc mục III/sgk, tổ chức cho HS

thảo luận theo 4 nhóm với 3 ý nhỏ theo gợi ý:

Nhóm 1: Kho tri thức phong phú của VHDG biểu

7/.Tục ngữ:

8/ Câu đố:

9/ Ca dao – dân ca:

10/ Vè:

11/ Truyện thơ:

12/ Chèo:

III/ NHỮNG GIÁ TRỊ CƠ BẢN

CỦA VH DÂN GIAN:

1/ VHDG là kho tri thức vô cùng phong phú về đời sống các dân tộc: _ Tri thức dg là nhận thức của nhân dân đối với cuộc sống quanh mình Đó là

hiện trong các thể loại ntn?VD/

Tri thức thuộc những lĩnh vực nào?

Nhóm 2+3 : Tìm và đọc những bài ca dao nói lên

giá trị giáo dục trong đời sống? Chỉ ra những phẩm

chất tốt đẹp chứa đựng trong từng bài, câu ca dao

ấy

Nhóm 4: Giá trị thẩm mỹ to lớn của VHDG qua

các thể loại ntn?

 Gợi ý:

+ Thần thoại: trí tưởng tượng

+Cổ tích: xây dựng nhân vật thần kỳ, nv có số

phận,

+ Truyện cười: tạo tiếng cười thẩm mỹ từ các mâu

thuẫn XH

HĐ 5: GV gọi 2 HS đọc ghi nhớ/ sgk

kinh nghiệm mà nhân dân đúc kết từ thực tiễn cuộc sống

_ Tri thức dg thuộc lĩnh vực đời sống

tự nhiên, xã hội và con người

_ VN có 54 dân tộc anh em nên vốn tri thức vô cùng phong phú

2/ VHDG có giá trị giáo dục sâu sắc: _ Gd tinh thần nhân đạo và lạc quan _ Góp phần hình thành những phẩm chất tốt đẹp: tình yêu quê hương, đất nước, tinh thần bất khuất, lòng vị tha , nhận hậu, thuỷ chung son sắt, 3/ VHDG có giá trị thẩm mỹ to lớn góp phần quan trọng tạo nên bản sắc riêng cho nền VHDT:

_ Mỗi thể loại VHDG đều chứa đựng những giá trị thẩm mỹ to lớn

_ VH viết thừa hưởng ở VHDG từ giọng điệu trữ tình, cách xây dựng nv trữ tình, ngôn từ, xây dựng cốt truyện cho đến cách cảm nhận thơ ca trước cuộc sống

IV/ GHI NHỚ : SGK

III CỦNG CỐ :

- HS nhắc lại 12 thể loại VHDG

- Nội dung cơ bản của VHDG

IV/ DẶN DÒ :

 Học thuộc ghi nhớ, các k/niệm thể loại

 Sưu tầm một số truyện, thơ thuộc VHDG

 Chuẩn bị bài tiếp theo: HĐGTBNN( Bài tập)