Tiet 7 & 8 - Bai 4. Su roi tu do

Vì sao như vậy?Có phải vật năng rơi nhanh hơn vật nhẹ hay không?. Hoạt động 2: Quan sát hiện tượng, rút ra nhận xét từ các TN đơn giản về sự rơi trong không khí.. HS: Trong kkhí

Tiết 7 & 8 – Ngày soạn:………

Bài 4: SỰ RƠI TỰ DO

I MỤC TIÊU.

1 Về kiến thức.

- Trình bày, nêu được ví dụ và phân tích được khái niệm về sự rơi tự do

- Nêu được những đặc điểm của sự rơi tự do và gia tốc rơi tự do

2 Về kĩ năng.

- Giải được một số dạng bài tập đơn giản về sự rơi tự do

- Phân tích được hiện tương xảy ra trong các TN về sự rơi tự do (tiến hành được các TN đó ở nhà)

- Phân tích được hình ảnh hoạt nghiệm để rút ra đặc điểm của sự rơi tự do

II CHUẨN BỊ.

1 Giáo viên: Dụng cụ TN.

- Sỏi với nhiều kích cỡ khác nhau, giấy phẳng nhỏ, bìa phẳng có khối lượng lớn hơn hòn sỏi nhỏ

- Sợi dây dọi và một vòng kim loại, tranh vẽ ảnh hoạt nghiệm

2 Học sinh: Kiến thức về CĐTBĐĐ, đặc biệt là CĐTNDĐ.

III TIẾN TRÌNH GIẢNG DẠY.

1 Ổn định lớp.

2 Kiểm tra bài cũ.

- Khái niệm của chuyển động thẳng biến đổi đều?

- Viết công thức tính v, a, s đi được và mqh giữa chúng trong CĐTNDĐ?

- Chuyển động ntn được gọi là CĐTNDĐ? Khái niệm gia tốc trong CĐTNDĐ?

- Chiều của vectơ gia tốc trong CĐTCDĐ ntn với các vectơ vận tốc?

3 Bài mới.

Hoạt động của giáo viên Hoạt động của học sinh Nội dung

- Chúng ta đã biết ở cùng 1 độ cao 1

hòn đá sẽ rơi xuống nhanh hơn 1

chiếc lá Vì sao như vậy?Có phải vật

năng rơi nhanh hơn vật nhẹ hay

không? Chúng ta cùng nhau nghiên

cứu

- Thả một vật từ một độ cao nào đó,

nó sẽ chuyển động không vận tốc

đầu, vật sẽ CĐ xuống dưới Đó là sự

rơi tự do của vật

- Chúng ta tiến hành một số TN để

xem trong không khí vật năng luôn

rơi nhanh hơn vật nhẹ hay không?

- GV biểu diễn TN cho HS quan sát

+ TN1:

+ TN2:

+ TN3:

+ TN4:

GV: Hoàn thành yêu cầu C1.

GV: Vậy qua đó các em kết luận

được gì?

- Sau khi nghiên cứu 1 số CĐ trong

kkhí, ta thấy kquả là mâu thuẩn với

giả thiết ban đầu, không thể kết luận

vật nặng bao giờ cũng rơi nhanh hơn

vật nhẹ

GV: Vậy yếu tố nào ảnh hưởng đến

sự rơi nhanh hay chậm của các vật

Hoạt động 1:Tổ chức tình huống học tập.

Hoạt động 2: Quan sát hiện tượng, rút ra nhận xét từ các

TN đơn giản về sự rơi trong không khí.

HS: Chú ý quan sát TN từ đó

rút ra kết luận

HS: Cá nhân trả lời từng câu hỏi

của C1

HS: Trong kkhí không phải lúc

nào vật nặng cũng rơi nhanh hơn vật nhẹ

I SỰ RƠI TRONG KHÔNG KHÍ VÀ SỰ RƠI TỰ DO.

1 Sự rơi của các vật trong không khí.

- Trong không khí không phải lúc nào vật nặng cũng rơi nhanh hơn vật nhẹ

- Không khí là yếu tố ảnh hưởng đến sự rơi của các vật trong không khí

trong kkhí?

GV: Làm cách nào để CM được điều

này? Nếu ta bỏ qua ảnh hưởng của

kkhí thì sự rơi của các vật sẽ ntn?

- Chúng ta cùng nhau kiểm tra điều

đó thông qua TN của Niutơn vả

Galilê

GV: Các em hãy đọc SGK phần 2.

Nhấn mạnh: Đây là những TN mang

tính kiểm tra tính đúng đắn của giả

thiết trên

GV: Các em có nhận xét gì về kquả

thu được của TN Niutơn?

- Vậy kquả này không mâu thuẩn với

giả thiết ban đầu (kkhí ảnh hưởng đến

sự rơi tự do của các vật)

- Đến đây ta kết luận được là: Nếu

loại bỏ được ảnh hưởng của kkhí thì

mọi vật sẽ rơi nhanh như nhau Sự rơi

của các vật trong trường hợp này gọi

là sự rơi tự do

GV: Hoàn thành yêu cầu C2

Gợi ý: Chỉ xét những sự rơi mà trong

đó có thể bỏ qua yếu tố kkhí

- GV đưa ra khái niệm chính xác về

sự rơi tự do

GV: Làm thế nào để xác định được

phương và chiều của CĐ rơi tự do?

- GV kiểm tra PATN của các nhóm,

rồi tiến hành 1 mà PA mà HS đưa ra

- Kết hợp với H4.3 để chứng tỏ kết

luận là đúng

GV: CĐ rơi tự do là CĐ ntn?

- GV giới thiệu ảnh hoạt nghiệm và

yêu cầu HS đọc SGK để biết cách

tiến hành thu được ảnh đó

GV: Dựa vào hình ảnh thu được hãy

chứng tỏ CĐ rơi tự do là CĐTNDĐ?

Gợi ý: + CĐ của viên bi có phải là

CĐTĐ không? Vì sao?

+ Nếu là CĐTBĐ thì là

CĐTNDĐ hay CDĐ? Vì sao?

- Từ đó chúng ta thấy CĐ rơi tự do là

CĐTNDĐ

GV: Viết công thức tính vận tốc và

quãng đường đi được trong

HS: Không khí

HS: Các vật sẽ rơi nhanh như

nhau

Hoạt động 3: Tìm hiểu sự rơi của các vật trong chân không.

HS: Cá nhân đọc SGK.

HS: Khi rút hết kkhí trong ống

ra thì bi chì và long chim rơi nhanh như nhau

HS: Sự rơi của hòn sỏi, giấy

nén chặt, hòn bi xe đạp được coi là sự rơi tự do

Hoạt động 4: Nghiên cứu đặc điểm của CĐ rơi tự do.

HS: Thảo luận để tìm ra PATN.

(Cho 1 hòn sỏi hoặc 1 chiếc vòng kim loại rơi dọc theo 1 sợi dây dọi)

HS: CĐ rơi tự do là CĐTNDĐ.

Hoạt động 5: Chứng minh CĐ rơi tự do là CĐTNDĐ.

HS: Cá nhân đọc SGK.

HS: + CĐ của viên bị không

phải là CĐTĐ Vì trong cùng 1 khoảng thời gian mà s đi được của nó khác nhau

+ Đó là CĐTNDĐ Vì s đi được của viên bị trong những khoảng thời gian bằng nhau là khác nhau (tăng dần)

Hoạt động 6: Tìm hiểu các công thức tính vận tốc, quãng đường đi và gia tốc rơi tự do.

2 Sự rơi của các vật

trong chân không (sự rơi

tự do).

a Ống Niutơn.

- Là ống thủy tinh kín trong có 1 hòn bi chì và 1 cái lông chim

- Cho 2 vật nói trên rơi trong ống còn đầy không khí thì hòn bi chì rơi nhanh hơn lông chim

- Hút hết kkhí trong ống

ra, cho 2 vật rơi ở trong ống thì chúng rơi nhanh như nhau

b Kết luận.

- Nếu loại bỏ được ảnh hưởng của không khí thì mọi vật sẽ rơi như nhau Sự rơi của các vật lúc này gọi là sự rơi tự do

- Sự rơi tự do là sự rơi chỉ dưới tác dụng của trọng lực

II NGHIÊN CỨU SỰ RƠI TỰ DO CỦA CÁC VẬT.

1 Những đặc điểm của

CĐ rơi tự do.

- Phương của CĐ rơi tự do là phương thẳng đứng

- Chiều của CĐ rơi tự do là chiều từ trên xuống dưới

- Chuyển động rơi tự do là chuyển động TNDĐ

GV: Đối với CĐ rơi tự do thì có vận

thức tính vận tốc và quãng đường đi

được trong CĐ rơi tự do ntn?

Chú ý: Gia tốc trong sự rơi tự do

được kí hiệu là g

GV: g có dấu ntn đối với vận tốc v?

Vì sao?

- Chú ý: Tại 1 nơi nhất định trên Trái

Đất và ở gần mặt đất, các vật đều rơi

tự do với cùng 1 gia tốc g

- Tại những nơi khác nhau, gia tốc rơi

tự do sẽ khác nhau Nếu không đòi

hỏi độ chính xác cao thì ta có thể lấy

g  9,8m/sm/s2 hoặc g  10m/s2

HS: Cá nhân trả lời HS: v0 = 0, v = gt, s = ½ gt2

HS: g và v cùng dấu vì CĐ rơi

tự do là CĐTNDĐ

- Công thức tính vận tốc:

.

v g t 

g: gia tốc rơi tự do

- Công thức tính quãng đường đi được của sự rơi tự do:

2

1 2

s g t

s: quãng đường đi được t: thời gian rơi

2 Gia tốc rơi tự do.

- Tại 1 nơi nhất định trên Trái Đất & ở gần mặt đất, các vật đều rơi tự do với cùng một gia tốc g

- Tại những nơi khác nhau gia tốc rơi tự do khác nhau Nếu không đòi hỏi độ chính xác cao chúng ta có thể lấy

g 9,8m/sm/s2 hoặc g10 m/s2

4 Củng cố, dặn dò.

- GV tóm tắt lại những kiến thức quan trọng trong bài

- Chứng minh rằng, trong CĐTNDĐ, hiệu 2 quãng đường đi trong 2 khoảng thời gian liên tiếp bằng nhau là 1 đại lượng không đổi

Gợi ý: + Chọn mốc thời gian là lúc bắt đầu CĐ, hãy tính độ dài của đường đi từ thời điểm t đến

thời điểm (t + t) và từ thời điểm (t + t) đến thời điểm (t + 2t)

+ Tính hiệu 2 quãng đường đi và xét các đại lượng trong hiệu đó

- Về nhà làm bài tập SGK và chuẩn bị bài tiếp theo

CÂU HỎI TRẮC NGHIỆM.

1 Đặc điểm nào sao đây không phải của chuyển động rơi tự do?

A Chuyển động có phương thẳng đứng, chiều từ trên xuống dưới

B Gia tốc của chuyển động có giá trị không đổi

C Hiệu quãng đường đi được trong những khoảng thời gian bằng nhau liên tiếp là 1 đại lượng không đổi

D Chuyển động có tốc độ tăng đều theo thời gian

2 Chuyển động của vật nào dưới đây sẽ được coi là chuyển động rơi tự do nếu được thả rơi?

3 Chuyển động nào dưới đây có thể coi như là chuyển động rơi tự do?

A Chuyển động của 1 hòn sỏi được ném lên cao

B Chuyển động của 1 hòn sỏi được ném theo phương ngang

C Chuyển động của 1 hòn sỏi được ném theo phương xiên góc

D Chuyển động của 1 hòn sỏi được thả rơi xuống

4 Thả rơi 1 hòn đá từ độ cao h xuống Hòn đá rơi trong 1s Nếu thả hòn đá đó từ độ cao 4h xuống thì hòn đá sẽ rơi trong bao lâu?

Giải:

'

4 2