Nhiều em vốn quen sống tự do theo ý thích, lại chưa nhậnthức được tầm quan trọng của việc học luôn có ý định bỏ buổi, nghỉ học… Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy và làm công tác chủ
Trang 1I PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Ở Tiểu học việc duy trì sĩ số đảm bảo tính chuyên cần đóng vai trò rất quan trọngtrong việc học tập của học sinh Nó là nền tảng giúp các em lĩnh hội kiến thức mộtcách đầy đủ, mang lại kết quả cao trong việc học tập và rèn luyện
Đây là mục tiêu quản lý về số lượng của nhà trường Có duy trì được sĩ số trongnhà trường thì mới bảo đảm được vững chắc công tác phổ cập giáo dục tiểu học(PCGDTH), mới đảm bảo được hiệu quả đào tạo của nhà trường nhằm thực hiện đúngđường lối giáo dục của Đảng
Trường Tiểu học Lê Hồng Phong có phân hiệu buôn Drai 100% là học sinh dântộc vùng đặc biệt khó khăn Cuộc sống gia đình nghèo khổ, trình độ dân trí thấp Họcsinh hay nghỉ học để theo bố mẹ kiếm sống bằng nghề mò tôm bắt cá, bắt sâu, hái càphê, lượm tiêu theo thời vụ Nhiều em vốn quen sống tự do theo ý thích, lại chưa nhậnthức được tầm quan trọng của việc học luôn có ý định bỏ buổi, nghỉ học…
Là một giáo viên trực tiếp giảng dạy và làm công tác chủ nhiệm lớp tôi luôn suynghĩ và trăn trở: “Làm thể nào để duy trì sĩ số học sinh và đảm bảo tỷ lệ chuyên cần/ngày? ” Đây cũng là một vấn đề quan trọng của việc chống bỏ học, bỏ buổi nhằmnâng cao chất lượng giáo dục toàn diện của lớp của trường
Chính vì những lí do trên mà tôi chọn sáng kiến kinh nghiệm với đề tài: “Một số
biện pháp duy trì sĩ số đối với học sinh dân tộc thiểu số” Đề tài này đã được nghiên
cứu và trải nghiệm thành công xin được trao đổi và chia sẽ với tất cả quý thầy cô vàcác bạn đồng nghiệp
2 Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài
* Mục tiêu
Điều tra, tìm hiểu rõ nguyên nhân nghỉ học, bỏ buổi ; phong tục tập quán và hoàn cảnh sống của học sinh dân tộc thiểu số ở buôn Drai để tìm ra các biện pháp khắc phục
Trang 2Tổ chức nhiều hoạt động giáo dục (HĐGD) gây hứng thú học tập nâng cao chất lượng toàn diện
* Nhiệm vụ
Là đưa ra một số biện pháp vận động học sinh đến lớp, đến trường đảm bảo tỷ
lệ chuyên cần nhằm duy trì sĩ số ở trường Tiểu học Lê Hồng Phong
Trao đổi và nâng cao nghiệp vụ chuyên môn, tích lũy thêm kinh nghiệm, giúpbản thân và giáo viên làm tốt công tác duy trì sĩ số
3 Đối tượng nghiên cứu
Một số biện pháp duy trì sĩ số đối với học sinh dân tộc thiểu số
4.Giới hạn của đề tài
Với đề tài này chỉ hướng vào một nội dung duy trì sĩ số đảm bảo tỉ lệ chuyên cần trên ngày ở trường tiểu học, đối tượng chính là học sinh lớp 2D, 3D
Đề tài thực hiện từ năm học 2016 - 2017 và đến hết học kỳ 1 năm học 2017 - 2018
5.Phương pháp nghiên cứu
* Để thực hiện tốt đề tài này, tôi xây dựng nhóm phương pháp nghiên cứu như
sau:
- Phương pháp đàm thoại
Là tiếp thu ý kiến của phụ huynh, học sinh, của giáo viên chủ nhiệm để tạo sựgần gũi, thân thiện, Từ đó hiểu được nguyên nhân để sàng lọc học sinh thành nhiềucấp độ nhận thức
- Phương pháp điều tra, phóng vấn
Hàng ngày tôi kịp thời xử lý các thông tin, kết quả thu thập được trong quá
trình nghiên cứu nhằm loại bỏ các biện pháp không thích hợp, đi sâu các biện pháp cótác dụng tích cực Có được những hiểu biết sâu hơn về vấn đề đang nghiên cứu
- Phương pháp trải nghiệm thực tế (chính)
Đề xuất với giáo viên bộ môn, với phụ huynh một số phương pháp đổi mới nhằmnâng cao kết quả học tập cho học sinh chậm tiến Sau đó cùng nhau phối hợp đánhgiá
Trang 3- Phương pháp cải tiến
Qua việc tìm ra nguyên nhân của vấn đề nghiên cứu Từ đó đưa ra một số
phương pháp cải tiến để tìm ra giải pháp tốt nhất làm cơ sở nghiên cứu
II.PHẦN NỘI DUNG
1.Cơ sở lý luận
Tiểu học là bậc học nền tảng trong hệ thống giáo dục quốc dân, là nơi tạo những
cơ sở ban đầu cơ bản và bền vững cho trẻ em tiếp tục học lên bậc học cao hơn Nhàtrường Tiểu học có vị trí, chức năng, nhiệm vụ đặc biệt quan trọng trong việc hìnhthành nhân cách cho trẻ em, là nơi tổ chức một cách tự giác quá trình phát triển đúngđắn, lâu dài về tình cảm, trí tuệ, thể chất và các kỹ năng học tập, rèn luyện của họcsinh để trở thành học sinh năng khiếu và là tiền đề cơ bản phát triển những tài năngchủ nhân tương lai của đất nước
Vì vậy việc duy trì sĩ số trong các trường học, là một chủ trương lớn của ngànhgiáo dục nhằm cụ thể hoá Nghị quyết của Đảng các cấp, đây là giải pháp có tính chiếnlược nhằm nâng cao chất lượng giáo dục và bồi dưỡng những tài năng
2 Cơ sở thực tiễn
Học sinh lớp 2 là lứa tuổi chuyển giao giữa giai đoạn ở hoạt động vui chơi sang giai đoạn học tập chính thức của bậc tiểu học Ở lứa tuổi này các em luôn muốn tựlàm theo ý thích của bản thân và ham chơi nhiều hơn là ham học ; Đồng thời các emcũng dễ bị cám dỗ, bắt chước theo bạn bè Các em luôn muốn tìm hiểu, khám phá thếgiới xung quanh mình Chính vì vậy, phải học tập, thực hiện theo những khuôn khổcủa nhà trường là việc các em cảm thấy không thoải mái, không muốn tuân thủ Từ
đó, các em muốn thoát ra, muốn được tự do Vậy phải làm gì để giúp các em học tậptốt, rèn luyện đạo đức theo những khuôn khổ, giáo huấn của nhà trường với tâm lýthoải mái, thích thú hơn là bị ép buộc ?
Chính vì thế mà tôi đã đề ra những biện pháp cụ thể riêng, những cách làm việcriêng và luôn có sự đổi mới, tích cực để tạo sự mới mẻ, ham thích đối với học sinhnhằm thúc đẩy các em thực hiện tốt việc duy trì sĩ số
Trang 43.Thực trạng vấn đề nghiên cứu
Trong nhiều năm làm công tác chủ nhiệm bản thân tự nhận thấy những năm gầnđây tệ nạn xã hội phát triển ngày càng nhiều, đạo đức của một bộ phận học sinh ngàycàng sa sút, việc học của một số ít học sinh giảm sút và dẫn đến bỏ học trong khi đónhu cầu đòi hỏi của xã hội ngày càng cao
Trường học được nằm trên địa bàn vùng khó khăn, là một địa phương có nhiềuđồng bào dân tộc thiểu số sinh sống nên phụ huynh học sinh phần lớn nằm trong diệnlao động nghèo, hoàn cảnh khó khăn và diện xoá đói giảm nghèo lại nhiều Vì thế việcđến trường của các em cũng hay gián đoạn do phải phụ giúp công việc gia đình, thêmvào đó kinh tế khó khăn không có điều kiện cho con em theo học, thời gian đầu tư chohọc tập của các em hạn chế, dẫn đến kết quả học tập chậm tiến bộ nên dễ bị chán nản,vắng mặt ngày càng nhiều rồi bỏ học giữa chừng, còn một nguyên nhân khá phổ biến
đó là tình trạng học sinh “nghiện” internet dẫn đến trốn học Chính vì vậy mà việc duytrì sĩ số là vấn đề hết sức quan trọng trong giáo dục đào tạo đặc biệt là trong giai đoạnthực hiện mục tiêu phổ cập giáo dục hiện nay
- GVCN có sự liên hệ phối hợp chặt chẽ với phụ huynh trong việc giáo dục họcsinh
- Sĩ số học sinh không đông, thuận lợi cho việc kiểm tra đôn đốc kịp thời
- Đa số học sinh chấp hành tốt nội quy nề nếp, đi học chuyên cần, đúng giờ giấcquy định, tích cực tham gia các phong trào hoạt động Đội
Trang 5- Nhiều gia đình cũng đã có sự quan tâm đến việc học của con em mình, tích cựctrong việc phối hợp với nhà trường giáo dục đạo đức học sinh, vận động con emchuyên cần trong học tập.
b Khó khăn
- Phân hiệu buôn Drai của Trường TH Lê Hồng Phong là một phân hiệu thuộcvùng đặc biệt khó khăn Với 100 % dân tộc Ê- đê Tỷ lệ hộ đói nghèo và cận nghèocao Trình độ dân trí thấp, vì thế việc nhận thức về quyền lợi và nghĩa vụ học tập củangười dân trong Buôn chưa cao Qua thời gian giảng dạy học sinh dân tộc thiểu số tôinhận thấy:
* Về phía học sinh:
- Nhiều em thuộc gia đình nghèo, đông con, các em không có áo quần lành lặn
để đến lớp như bao bạn khác Những học sinh này thường mặc cảm, tự ti về hoàncảnh, tự cho thân phận của mình không bằng bạn bè, tự tách biệt khỏi tập thể, các emluôn cảm thấy lòng tự trọng bị tổn thương và chán nản dẫn đến bỏ học
- Phần đa học sinh dân tộc, bố mẹ không biết chữ nên khi đi học về không có aikèm, dẫn đến học yếu, các em phải ở lại lớp nhiều năm liền cảm thấy xấu hổ khôngham muốn đến trường
- Một số em mồ côi cha (mẹ), bố mẹ ly hôn phải ở với ông bà, các em nàythường có tính khí bất thường, hay quậy phá, giận hờn, đánh nhau, tự ti, lúc nào cũngmặc cảm, tự cho mình thua kém và tự xa lánh bạn bè không muốn đến lớp
- Một số em thuộc gia đình có mức kinh tế trung bình bố mẹ ít quam tâm đếncon cái, lo kiếm sống, suốt ngày để các em lêu lổng không quản lý giờ giấc Các emthích tự do học ít chơi nhiều, hay trốn học, thường nói dối cha mẹ
* Về phía giáo viên:
- Giáo viên chủ nhiệm là người kinh không biết tiếng Ê- đê, không hiểu phongtục tập quán của học sinh, phương pháp vận động học sinh đến trường chưa khéo léocòn cứng nhắc nên hiệu quả chưa cao
Trang 6- Việc thực tế phụ huynh còn ít và hay qua loa nên việc theo dõi giúp đỡ học sinhcòn nhiều hạn chế.
Bảng khảo sát tỉ lệ chuyên cần đầu năm
Vì vậy việc đưa ra một số biện pháp nhằm duy trì sĩ số học sinh là việc làm cấpbách và rất cần thiết
4 Nội dung và hình thức của giải pháp.
a.Mục tiêu của giải pháp
Trao đổi kinh nghiệm với ban giám hiệu, các giáo viên chủ nhiệm, các tổ chứcđoàn thể trong nhà trường và địa phương một số giải pháp nhằm phòng và chống họcsinh bỏ học, huy động học sinh đã bỏ học quay lại trường
Giúp các em học sinh, các bậc phụ huynh nhận thức sâu sắc về tác hại của việcthất học, từ đó nhận thấy sự cần thiết của việc học: Học để lập nghiệp, học để chungsống, học để làm người…
Tìm ra giải pháp hay nhất để duy trì sĩ số học sinh trong nhà trường, vận động họcsinh đã bỏ học quay lại trường, huy động học sinh trong độ tuổi ra lớp đầy đủ Từ đó nhằm nâng cao chất lượng toàn diện cho học sinh dân tộc thiểu số
b Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp
Là giáo viên chủ nhiệm, tôi luôn suy nghĩ nên làm gì? Làm bằng cách nào? Đểgiúp các em đến lớp 100% Bởi vì các em đi học chuyên cần sẽ được lĩnh hội kiếnthức một cách đầy đủ và mang lại kết quả học tập tốt Vì vậy mỗi buổi học, tiết học tôiluôn gần gũi thân thiện để các em thấy được việc học chữ, học làm người là nhu cầu
Trang 7tất yếu của mỗi học sinh Từ đó các em thích đến lớp, tích cực tự giác học tập phấnđấu con ngoan trò giỏi xứng đáng là chủ nhân tương lai sau này Từ những nguyênnhân nêu trên , tôi đã mạnh dạn đưa ra một số biện pháp để duy trì sĩ số học sinh dântộc thiểu số như sau:
* Biện pháp 1: Làm tốt công tác chủ nhiệm
Sau buổi nhận lớp, tôi cho học sinh làm lí lịch ghi rõ họ tên cha mẹ, nghề nghiệp;Hoàn cảnh sinh sống nơi ở của gia đình: Nắm xem bao nhiêu em có hoàn cảnh giađình khá giả? Bao nhiêu em gia đình khó khăn? Bao nhiêu em có sổ hộ nghèo? Cậnnghèo? Con thứ mấy trong gia đình? Công việc thường ngày ở nhà của học sinh?Ngoài ra, tôi còn trao đổi với giáo viên chủ nhiệm của lớp năm trước để nắm rõ hơn
về hoàn cảnh gia đình của từng học sinh Sau đó tôi tập hợp thành một quyển sổ theodõi, phân loại đối tượng học sinh, đặc biệt học sinh có hoàn cảnh khó khăn có nguy cơnghỉ học, bỏ buổi
Chọn ra ban tự quản là những em có học lực khá trở lên, đầy đủ uy tín, gương mẫu
do chính tập thể lớp bầu ra Tôi phân công cụ thể trách nhiệm rõ ràng, người nào việc
đó Ngoài ra còn bầu các nhóm trưởng để giải quyết những vấn đề khó trong các mônhọc Thêm vào đó còn chọn một em năng động khéo léo theo dõi các hoạt động củacác bạn trong lớp để báo cáo riêng cho mình Khi nắm bắt kịp thời các thông tin vềtình hình của lớp mình thì công tác duy trì sĩ số và phát huy tính tích cực trong côngtác chuyên cần của học sinh được tốt hơn
Tăng cường công tác phụ đạo học sinh chậm tiến bộ vào những buổi chiều để giảmnguy cơ bỏ học do chán nản
Thường xuyên đổi mới phương pháp dạy học theo hướng: “Phát huy tính tích cực,
tự giác, chủ động, sáng tạo tiếp thu kiến thức của học sinh, xây dựng cho học sinhphương pháp tự học…” khuyến khích sự chuyên cần, ý thức vươn lên, khuyến khíchhọc sinh tham gia đóng góp ý kiến, cùng các giáo viên thực hiện các tiết dạy có hiệuquả hơn Từ đó giúp học sinh “Hiểu bài sâu, nhớ bài lâu”, ham thích học tập, có động
cơ, thái độ học tập đúng đắn”
Trang 8Trong các kỳ họp phụ huynh GVCN luôn lắng nghe nắm bắt nguyện vọng củaphụ huynh, thông báo những khoản đóng góp; Luôn chú ý đến gia đình nghèo, kiếnnghị lên cấp trên các khoản đóng góp, vận động các em trong lớp tổ chức thăm hỏi,động viên các gia đình gặp hoàn cảnh không may những việc làm nhỏ bé đó sẽ tạođược tình cảm gắn bó, các em biết yêu thương giúp đỡ lẫn nhau với tinh thần đoàn kếttương trợ.
* Biện pháp 2: Gửi thư, Phiếu liên lạc, điện thoại
Bên cạnh việc tiếp xúc trực tiếp với gia đình của các em thì sau mỗi tháng họctập hoặc sau mỗi lần kiểm tra định kì Tôi đều gửi Phiếu liên lạc thông báo cho giađình biết được tình hình học tập của con em mình để có biện pháp hổ trợ ệc giáo dụccác em Trong quá trình giảng dạy nếu như các em có hiện tượng nghỉ học giữa buổihoặc bỏ buổi học tôi sẽ trao đổi với phụ huynh các em, thông qua điện thoại hoặc gửithư đến gia đình của các em để cùng nhau tháo gỡ kịp thời
Ví dụ: Lớp tôi có em Y Tranh hay nghỉ học buổi chiều mà không có lí do Tôi
đã tranh thủ giờ ra chơi trực tiếp đến nhà của em thì được biết gia đình em người lớnkhông có nhà do đi làm mướn Em phải giữ nhà, trông em nên không đến lớp được.Hôm sau, tôi đến gia đình em một lần nữa Qua trao đổi, gia đình đã cho em đi học và
từ đó trở về sau em không còn nghỉ học nữa
Hoặc em H.Nanh có bố mẹ làm ăn tận Đăk Nông, không có dịp tiếp xúc trực tiếpvới Cha mẹ của em, tôi đã liên hệ bằng điện thoại để thông báo tình hình học tập của
em cho Cha mẹ em biết Thỉnh thoảng, gia đình em cũng liên lạc với tôi qua điệnthoại Cuối cùng, việc học cũng như năng lực, phẩm chất của em tiến bộ rất rõ: Cuốinăm học 2016 - 2017 em được Hiệu trưởng tặng giấy khen vì có thành tích học tậpXuất sắc
In sẵn sổ liên lạc, lấy chữ ký và chữ viết của phụ huynh làm mẫu, gửi sổ liên lạc
về gia đình theo định kỳ hoặc đột xuất – đưa ý kiến nhận xét và yêu cầu của phụhuynh đến ban giám hiệu nhà trường
Trang 9
( Hình ảnh gần gũi chia sẻ và kèm cặp học sinh 2D chậm tiến bộ )
* Biện pháp 3 Bố trí, giao việc cho học sinh chậm tiến bộ
Giáo viên thường xuyên tìm những việc nhỏ, thích hợp hàng ngày ở lớp để giaocác em Đặc biệt những học sinh chậm tiến bộ trong học tập lại có tính nhút nhát, rụt
rè để các em mạnh dạn, gần gũi thầy cô hơn Và các em này sẽ rất vui, rất tự hào vàcảm thấy mình đã làm việc có ích và từ đó học tập được tốt hơn
VD: Em Y Thăng hơi cá biệt, đến trường lại hay đánh bạn, nghịch ngợm là họcsinh lưu ban nhiều năm Giáo viên chủ nhiệm liền phân cho em đó làm sao Đỏ (nóirằng đây là nhiệm vụ rất quan trọng muốn làm tốt thì phải cố gắng thể hiện mình thật tốt) Chỉ trong vòng vài ngày em đó không còn nghịch phá nữa Đến trường ăn mặcgọn gàng và làm công tác sao Đỏ rất tích cực Chi trong vòng một tháng học lực của
em đó đã chuyển biến từ học yếu chuyển lên trung bình và cuối năm đã trở thành họcsinh khá Đó là do khi được phân công làm sao Đỏ em đó thấy mình được tôn trọng và
cố gắng xứng đáng với sự tôn trọng đó, xứng đáng với nhiệm vụ được giao nên đã tựgiác sửa mình tốt hơn, cố gắng học tập tốt để các bạn, thầy cô tôn trọng mình hơn
Ở lớp cũng như về nhà, giáo viên cũng phải biết giao cho các em chậm tiến bộ bài
tập, (nhằm giúp các em lấy lại kiến thức đã mất) lưu ý là ở mức độ vừa phải tránh
Trang 10ngay lúc đầu đưa ra một lượng kiến thức quá lớn khiến các em thấy việc học quá nặng
nề Từ đó để các em coi thầy cô là chỗ dựa tinh thần và tạo được mối quan hệ tình
cảm thầy - trò, làm cho các em thích đến trường hơn ở nhà
* Biện pháp thứ 4 : Theo dõi – Kiểm tra sĩ số /ngày
Cuối tuần tôi tổng kết ngày nghỉ của các em rồi phân tích cho các em thấy nghỉ họcnhư thế nào là chính đáng và không chính đáng, việc nghỉ học của mình không nhữnglàm ảnh hưởng đến kết quả học tập và hạnh kiểm của bản thân, mà còn làm phiền lòngđến lớp, thầy cô và bạn bè
- Bên cạnh đó tôi cũng thường xuyên kiểm tra hòm thư: “Điều em muốn nói” đểnắm bắt được tâm tư, nguyện vọng của các em để kịp thời chia sẻ và giúp đỡ các em Giờ ra chơi các em luôn quấn quýt bên tôi nghe tôi kể chuyện cổ tích các em coitôi như người bạn thân Nhờ vậy mà các em thích đi học, siêng năng trong việc dọn
Thứ hai ngày 10 tháng 1 năm 2018
Thứ hai ngày 10 tháng 1 năm 2018
Bàn GV
CỬA
RAVÀO
Trang 11vệ sinh, nhiều em thường hay ốm lặt vặt nhưng vẫn cố gắng đến lớp chứ không baogiờ nghỉ học cả.
* Biện pháp thứ 5: Xây dựng phong trào “Giúp bạn vượt khó ”
Trong lớp có em Y.Vĩ, Y.Thuyết, Y.Khanh vì hoàn cảnh gia đình quá khó khăn,điều kiện học tập thiếu thốn, thiếu tình yêu thương của bố mẹ, làm cho các em buồnnản, tủi thân mà không muốn đến lớp
Cụ thể, trong 2 năm gần đây phong trào “Giúp bạn vượt khó ” luôn được sự quan
tâm rất nhiều, ngay từ đầu năm tôi lên kế hoạch và phát động trong 2 đợt chính đó làđợt đầu năm học và đợt tết Nguyên Đán Kêu gọi các lớp ở phân hiệu chỉnh (học sinhngười kinh) làm kế hoạch nhỏ, tiết kiệm tiền, quà bánh hàng ngày đóng góp lại muatập, bút, áo quần, sách vở…vv Mục đích giáo dục các em tinh thần tương thân tương
ái giúp bạn có điều kiện học tập tiến bộ, vơi đi những khó khăn mà các em phải gánhchịu Món quà dù nhiều hay ít nhưng đó là nguồn an ủi, động viên rất lớn đối với các
em có hoàn cảnh khó khăn giúp các em vui vẻ và thích đi học hơn
Bên cạnh đó tôi đã mạnh dạn đề bạt với Ban Giám Hiệu (BGH), Hội Khuyến họcchăm lo : quần áo, đồ dùng học tập, quà tết,…cho các em học sinh có hoàn cảnh khó