Là một giáo viên có thể nói là mới ra trờng tuy nhiên tôi đã có may mắn đợc cử đi tập huấn về sử dụng giáo án điện tử trong dạy học, tôi thấy đợc việc sử dụng giáo án điện tử để dạy tron
Trang 1lời nói đầu
- o 0 o
-Dạy học là một nghề sáng tạo Ngời giáo viên khi đứng trên bục giảng luôn gặp những vấn đề và tình huống thật phong phú, đa dạng, đòi hỏi phải có cách sử lý, giải quyết sáng tạo
Là một giáo viên có thể nói là mới ra trờng tuy nhiên tôi đã có may mắn đợc cử đi tập huấn về sử dụng giáo án điện tử trong dạy học, tôi thấy đợc việc sử dụng giáo án điện tử để dạy trong các tiết học là cần thiết đối với sự tiếp thu của học sinh Nhất là với vấn đề đổi mới phơng pháp dạy học hiện nay, vì vây tôi nảy sinh ý tởng nâng cao chất lợng dạy và học bằng cách: “ Sử dụng giáo án điện tử trong dạy học để nâng hiệu quả cao phục vụ đổi mới phơng pháp dạy học.” Đó là một giải pháp bớc đầu, nhằm tháo gỡ những vớng mắc về việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học ở trờng ta hiện nay
Để đáp ứng đợc yêu cầu giáo dục ngày càng cao đòi hỏi mỗi giáo viên cần phải không ngừng học hỏi để theo kịp và nắm bắt đợc một cách nhanh nhạy về đổi mới phơng pháp giảng dạy và việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học ở tất cả các bộ môn Từ đó nhằm nâng cao chất lợng của nhà trờng ngày một đi lên
Do thời gian và năng lực có hạn nên những vấn đề tôI đa ra chắc chắn sẽ có nhiều thiếu sót Tôi rất mong nhận đợc những ý kiến đóng góp của các đồng chí và bè bạn đồng nghiệp, giúp cho đề tài của tôi đợc tốt hơn và có hiệu quả trong dạy học
Xin chân thành cảm ơn!
Trang 2phần 1: Những vấn đề chung
I Lý do chọn đề tài.
Mục tiêu đào tạo trong giáo dục là giúp trẻ phát triển toàn diện, giúp trẻ hình thành những phẩm chất cơ bản của con ngời, với những vốn kiến thức cơ bản về tự nhiên xã hội làm cho trẻ học lên các cấp học trên đợc dễ dàng Một yêu cầu đặt ra: Là một giáo viên cần phải làm gì? Làm thế nào trong các giờ dạy của mình có chất lợng để “ Sản phẩm” do mình tạo ra có một nền móng thật vững chắc Chính vì vậy
để nâng cao chất lợng giáo dục trong nhà trờng nói chung và bậc trung học cơ sở nói riêng Hiện nay vấn đề đổi mới phơng pháp giảng dạy giáo dục, ứng dụng giáo án điện tử vào dạy học không phải là mối quan tâm của cá nhân nào Đó là nhiệm vụ chung của toàn ngành, toàn xã hội Nghị quyết của Đảng về cải cách giáo dục năm 1979 đã ghi rõ: “ Sự nghiệp Cách mạng luôn đổi mới vì thế công tác giáo dục cũng phải đổi mới ”
Xu hớng chung của sự đổi mới phơng pháp giảng dạy ở bậc trung học cơ sở là làm sao để giáo viên không chỉ là ngời truyền thụ kiến thức mà còn là ngời tổ chức định hớng cho học sinh hoạt động để học sinh huy động vốn hiểu biết và kinh nghiệm của bản thân vào sự chiếm lĩnnh tri thức mới
Vì thế việc cải tiến phơng pháp giảng dạy bằng cách tạo ra nhiều hình thức học tập là cần thiết nhằm cuốn hút học sinh say mê hào hứng, tự giác lĩnh hội tri thức, từ đó phát huy năng lực, trí sáng tạo của mỗi học sinh
Xuất phát từ yêu cầu đó mà vấn đề sử dụng giáo án điện tử trong các giờ học phục vụ đổi mới
ph-ơng pháp dạy học đợc các cấp lãnh đạo và nhiều giáo viên quan tâm Bởi học sinh bậc trung học cơ sở mới từ trung học cơ sở chuyển lên, nên việc thu nhận kiến thức thông qua việc phát huy tính tự học còn
có nhiều hạn chế Mặt khác xuất phát từ nhận thức của học sinh bậc trung học cơ sở là :” Từ trực quan sinh động đến t duy trừu tợng – từ t duy trừu đến thực tiễn khách quan “ cho nên việc sử dụng giáo án
điện tử vào dạy học là hết sức cần thiết
Vậy làm thế nào để việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học có hiệu quả nhất trong các giờ lên lớp phục vụ đổi mới phơng pháp dạy học ? Đó là câu hỏi mà tôi luôn trăn trở và thực sự lu tâm chú trọng
Trong khi các trờng khác đã sử dụng giáo án điện tử vào giảng dạy có hiệu quả thì ở trên địa bàn chúng
ta vẫn cha thực hiện và đồng thời để có thể bỏ đợc tâm lý ngại khó khi soạn giảng bằng giáo án điện tử
trong mỗi giáo viên chúng ta Chính vì những lí do trên tôi đã mạnh dạn chọn viết đề tài : “ Sử dụng
giáo án điện tử để góp phần nâng cao chất lợng dạy học môn địa lí ở trờng THCS”
Qua đề tài này tôi mong muốn rằng những vấn đề đợc đề cập tới sẽ góp phần nhỏ vào việc nâng cao chất lợng giảng dạy ở trờng ta hiện nay Đồng thời sẽ giúp các thầy cô yêu thích và sử dụng giáo án
điện tử trong dạy học nhiều hơn
Trang 3II Mục tiêu và nhiêm vụ nghiên cứu.
1 Mục tiêu:
Trên cơ sở nghiên cứu lí luận và thực trạng việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học ở trờng ta
và các trờng khác để đề ra những giải pháp hợp lý nhằm nâng cao chất lợng dạy và học góp phần phát triển nhân cách, kĩ năng của học sinh THCS
2 Nhiệm vụ:
- Nghiên cứu lí luận của việc sử dụng giáo án điện tửtrong dạy học ở trờng trong các giờ học đạt đợc kết quả nh thế nào ? ( so với những giờ không sử dụng giáo án điện tửtrong dạy học)
- Nghiên cứu sách dạy sử dụng giáo án điện tửtrong dạy học ở trờng phổ thông
- Nghiên cứu giáo trình dạy thiết kế phần mềm dạy học môn địa lí
- Đề ra những giải pháp để nhằm nâng cao chất lợng hiệu quả và áp dụng việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học địa lí ở bậc THCS, nhằm phục vụ đổi mới phơng pháp dạy học đạt hiệu quả cao
- Nghiên cứu và tham khảo sách dạy sử dụng các phần mềm hỗ trỡ dạy học
- Từ đó rút ra kết luận và đa ra những kiến nghị cụ thể nhằm giúp việc chỉ đạo dạy học có kết quả
III Khách thể, đối t ợng và phạm vi nghiên cứu.
1 Khách thể:
- Thực trạng và giải pháp cho việc nâng cao chất lợng dạy học – Sử dụng giáo án điện tử trong các giờ học địa lí phục vụ đổi mới phuơng pháp dạy học để có hiệu quả cao nhất
2 Đối tợng:
Nghiên cứu quá trình sử dụng giáo án điện tử trong các giờ dạy học địa lí ở các khối lớp 6,7,8,9 thông qua các băng đĩa dạy mẫu
Nghiên cứu cách viết phần mềm phục vụ việc dạy học địa lí
Thông qua ý kiến đóng góp của bạn bè đang công tác ở các trờng khác
3 Phạm vi nghiên cứu:
- Do thời gian nghiên cứu có hạn nên tôi chỉ nghiên cứu việc chỉ đạo sử dụng giáo án điện tửtrong dạy học trong bộ môn địa lí ở khối lớp 6 – 7
4 Giả thuyết khoa học:
- Nếu nghiên cứu cụ thể thực trạng việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học địa lí và đề ra đợc những giải pháp phù hợp cho việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học địa lí ở các giờ học thì sẽ góp phần nâng cao chất lợng môn học địa lí ở trờng Trung học cơ sở
5 Phơng pháp nghiên cứu:
a.Phơng pháp nghiên cứu lý luận :
a * Thu thập những thông tin lí luận của việc sử dụng giáo án điện tửtrong dạy học ở trung học cơ sở qua tài liệu
* Tâm lý học ( Bộ giáo dục - Đào tạo )
* Đổi mới nội dung và phơng pháp giảng dạy ở trung học cơ sở(Bồi dỡng thờng xuyên chu kỳ II)
Trang 4*Các tập san giáo dục Trung học cơ sở
* Tham khảo các diễn đàn trên mạng về ứng dụng công nghệ hiện đại trong dạy học
* Tham khảo một số trang web hỗ trỡ giáo viên trong dạy học : Bạch kim.vn, giáo viên.net…
b.Phơng pháp nghiên cứu thực tiễn :
*Ph
ơng pháp quan sát:
- Quan sát kết quả đạt đợc từ hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động học của học sinh thông qua các băng đĩa dạy mẫu
*Ph
ơng pháp điều tra:
- Trò chuyện , trao đổi với đồng nghiệp , học sinh về hiệu quả của việc ứng dụng giáo án điện tử trong dạy học địa lí
*Ph
ơng pháp tổng kết kinh nghiệm:
- Tham khảo những bản báo cáo , tổng kết về ứng dụng công nghệ hiện đại, sử dụng giáo án điện tử vào dạy học
- Tham khảo kinh nghiệm của các đồng nghiệp trờng bạn
- Tham khảo những trang web về thiết kế giáo án điện tửtrong học ở các diễn đàn trên mạng
6 Thời gian thực hiện:
- Bắt đầu : 09 / 09 / 2007
- Kết thúc : 15 / 03 / 2008
Trang 5Phần II – Nội dung
I \ Tầm quan trọng của việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học ĐịA
Lí NHằM PHụC Vụ phục vụ đổi mới phơng pháp dạy - học.
* Tầm quan trọng của việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học trong các giờ học địa lí
ở lứa tuổi học sinh Trung học cơ sở, khả năng t duy trừu tợng kém Phần lớn các em t duy phải dựa trên mô hình, vật thật, tranh ảnh, các đoạn phim Do vậy trong giờ học việc sử dụng giáo án điện tử
là không thể thiếu đợc Giáo án điện tử không chỉ là thể hiện các mô hình, tranh ảnh, vật thật, mà có thể cung cấp cho học sinh những hiện tợng mà các em không thể quan sát trực tiếp bằng mắt thờng đợc nh : núi lửa, động đất, sóng thần,… việc sử dụng giáo án điện tử có thể kết hợp với các hình thức dạy học
nh : Trao đổi nhóm , hoặc mỗi học sinh một phiếu trong các giờ học : Kiểm tra , ôn tập ở tất cả các môn học Là phơng tiện chuyển tải thông tin và nó còn là nội dung của quá trình truyền thu tri thức giáo dục t cách , rèn luyện kĩ năng thực hành cho học sinh đặc biệt là kĩ năng quan sát phân tích tranh
ảnh, bản đồ… Nó điều khiển mọi hoạt động nhận thức của học sinh từ trực quan sinh động đến t duy trừu tợng Nó tác động to lớn trong việc phát huy trí sáng tạo, kích thích hứng thú trong việc dạy và học của thầy và trò Đặc biệt sử dụng giáo án điện tử trong dạy học hợp lý bao giờ cũng cho những kết quả
đúng về tính khoa học s phạm và tính mĩ thuật
Có nhà giáo dục trẻ cho rằng : “Trẻ không sợ học mà chỉ sợ những tiết học đơn điệu nhàm chán” Học sinh trung học cơ sở cảm thấy mệt mỏi và chán học khi chỉ nhìn thấy mãi một hình ảnh của giáo viên với những phơng tiện dạy học đơn giản Lúc đó học sinh mong muốn đợc nhìn thấy một cái gì khác lạ và mới mẻ để tạo ra một cảm giác thoải mái khi có cái mới để thu nhận kiến thức, thờng cái mới
đó là những cái mà học sinh không thể quan sát trực tiếp đợc, hoặc không bao giờ đợc quan sát Ví dụ khi dạy về bài châu nam cực để nói về sự thích nghi của động vật với khí hậu lạnh khắc nghiệt châu nam cực giáo viên có thể sử dụng các đoạn phim t liệu lấy trên mạng về sự thích nghi của động vật ở đây Do
đó nếu việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học địa lí một cách phù hợp với nhận thức của học sinh thì sẽ nâng cao hiệu quả giờ dạy của giáo viên lên rất nhiều
Sử dụng giáo án điện tử trong dạy học địa lí một cách phù hợp, linh hoạt trong quá trình dạy học
có tác dụng làm giảm sự phụ thuộc của học sinh vào lời giảng của giáo viên do đó góp phần đổi mới
ph-ơng pháp học một cách có hiệu quả Chính vì thế mà trong các diễn đàn nói về giáo dục đã khuyến khích giáo viên làm giáo án điện tử, sử dụng giáo án điện tủ trong dạy học ”
Thực tế hiện nay việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học ở các khối lớp đã khá phổ biến ở các trờng đặc biệt là các trờng THPT và một số trờng THCS có điều kiện thuận lợi Nhng so với yêu cầu đổi mới phơng pháp dạy và học hiện nay thì việc sử dụng giáo án điện tử ở địa bàn chúng ta vẫn cha thực sự
đáp ứng đợc nhu cầu cần thiết cho các hình thức học
Chính vì vậy giáo án điện tử trong dạy học là hết sức cần thiết trong các giờ học căng thẳng nhằm :
- Tạo cho trẻ thay đổi hình thức hoạt động trên lớp (Thông qua hình thức trao đổi phiếu theo nhóm )
- Tạo ra sự vui vẻ thoải mái ( Học mà chơi – chơi mà học )
Trang 6- T¹o ra mét kh«ng khÝ ®oµn kÕt th«ng hiÓu lÉn nhau NÕu biÕt sö dông gi¸o ¸n ®iÖn tö mét c¸ch hîp
lÝ th× bao giê häc sinh còng tiÕp thu nhanh h¬n, hiÓu bµi gi¶ng nhanh h¬n, nhÊt lµ nh÷ng néi dung ë bµi tr¾c nghiÖm : §óng – Sai
Trang 7Phần III – Nhận định chung
1\ NHậN ĐịNH CHUNG
- Việc sử dụng giáo án điện tử trong các giờ dạy địa lí đều là khâu phục vụ đổi mới phơng pháp dạy học, nhằm nâng chất lợng giảng dạy của bộ môn Việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học nh thế nào để có hiệu quả nâng cao chất lợng giờ lên lớp là điều đòi hỏi ngời giáo viên phải đầu t nhiều công sức vào khai thác nội dung bài dạy, su tầm tài liệu, học cách sử dụng một số phần mềm hỗ trỡ trong dạy học Cần có sự sáng tạo trong cách soạn giảng bằng giáo án điện tử nhằm tạo cho các em niềm vui thích với các giờ từ đó nâng cao chất lợng dạy và học
Trang 8II Một số giờ dạy minh hoạ cụ thể việc sử dụng giáo án điện tử để GóP PHầN NÂNG CAO CHấT LƯợNG trong dạy học môn địa lí ở trờng thcs.
ĐịA 6 :
BàI 24 BIểN Và ĐạI DƯƠNG Giụựi thieọu: Nửụực treõn Traựi ẹaỏt chuỷ yeỏu laứ nửụực maởn ( chieỏm gaàn 97% toaứn boọ khoỏi
nửụực treõn Traựi ẹaỏt), ủửụùc phaõn boỏ trong caực bieồn vaứ ủaùi dửụng Nửụực trong caực bieồn vaứ ủaùi dửụng lửu thoõng vụựi nhau vaứ luoõn vaọn ủoọng, taùo ra caực hieọn tửụùng : Soựng, thuỷy trieàu vaứ caực doứng bieồn.
Giáo viên cho học sinh quan sát đoạn phim nói qua về hiện tợng sóng, thủy triều, dòng biển
1 ẹoọ muoỏi cuỷa nửụực bieồn vaứ ủaùi dửụng
a Nguoàn cung caỏp
Baống kieỏn thửực thửùc teỏ vaứ kieỏn thửực ủaừ hoùc em haừy cho bieỏt ủoọ muoỏi cuỷa nửụực bieồn do ủaõu maứ coự?
Do nửụực soõng hoứa tan caực loaùi muoỏi tửứ ủaỏt ủaự trong luùc ủũa ủửa ra
b ẹaởc ủieồm
Dửùa vaứo noọi dung SGK em haừy cho bieỏt ủoọ muoỏi trung bỡnh cuỷa bieồn vaứ ủaùi dửụng laứ bao nhieõu ?
ẹoọ muoỏi trung bỡnh cuỷa nửụực bieồn laứ:350 \ 00.
Quan saựt lửụùc ủoà sau vaứ baống kieỏn thửực ủaừ hoùc haừy cho bieỏt :
ẹoọ muoỏi cuỷa caực vuứng bieồn coự gioỏng nhau khoõng? Vuứng naứo coự ủoọ muoỏi maởn nhaỏt ?
Vỡ sao ?
Trang 9Độ muối trung bình của nước biển ở các vùng không giống nhau Nước biển ở vùng chí tuyến mặn hơn các vùng khác
Độ muối của nước biển phụ thuộc vào:
Độ bốc hơi
Lượng mưa
Mật độ sông suối đổ ra biển
2 Sự vận động của nước biển và đại dương
a Sóng biển
* Khái niệm
Bằng kiến thức thực tế và quan sát đoạn phim
sau em hãy cho biết sóng là gì ?
Sóng là sự chuyển động của các hạt nước
biển theo những vòng tròn lên xuống theo
chiều thẳng đứng Đó là sự chuyển động tại
chỗ của các hạt nước biển
Trang 10* Nguyên nhân
Quan sát đoạn phim sau em hãy cho biết nguyên nhân sinh ra sóng ?
Gió là nguyên nhân chính ngoài ra còn có động đất, núi lửa
* Aûnh hưởng của sóng biển
Bằng kiến thức thực tế và quan sát đoạn phim sau em hãy cho biết những ảnh hưởng của sóng đối với đời sống con người, thiên nhiên?
Sức phá hoại của sóng thần và sóng khi có bão là vô cùng to lớn
b Thủy triều
* Khái niệm
Các nhóm quan sát đoạn phim sau và hình 62; 63 SGK hãy hoàn thành phiếu học tập của nhóm minh về khái niệm thủy triều ?
Thủy triều là hiện tương nước biển lên xuống theo chu kì.
Thủy triều chia làm 3 loại:
Loại 1: Đúng quy luật – bán nhật triều
Loại 2: Không đúng quy luật –nhật triều
Loại 3: Không đúng quy luật –Thủy triều không đều
* Nguyên nhân
Các nhóm quan sát hình sau cho biết nguyên nhân nào đã gây ra hiện tượng thủy triều ?
Do: Sức hút của Măt trăng và một phần của Mặt trời làm cho nước biển và đại dương vận động lên xuống
Em hãy cho biết:
Triều cường vào thời gian nào?
Triều kém vào thời gian nào?
* Aønh hưởng của thủy triều đến đời sống và sản xuất
Trang 11Caực nhoựm quan saựt ủoaùn phim sau vaứ baống kieỏn thửực thửùc teỏ haừy hoaứn thaứnh phieỏu hoùc taọp cuỷa nhoựm minh veà aỷnh hửụỷng cuỷa thuỷy trieàu ủeỏn ủụứi soỏng vaứ saỷn xuaỏt ?
Vieọc nghieõn cửựu vaứ naộm vửừng quy luaọt leõn xuoỏng cuỷa thuỷy trieàu phuùc vuù toỏt cho neàn kinh teỏ quoỏc daõn vaứ cho quoỏc phoứng.
Phần IV: Kết luận
I Những điều tâm đắc nhất trong việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học trong giờ học.
Qua tham khảo các báo cáo tổng kết về việc thực hiện sử dụng giáo án điện tử trong dạy địa lí ở trờng THCS thì kết quả học tập bộ môn của học sinh cao hơn, học sinh nắm bài chắc hơn
Điều tôi tâm đắc nhất là việc sử dụng giáo án trong dạy học là học sinh đợc quan sát các hiện tợng mà các em không thể quan sát trực tiếp bằng mắt đợc, giúp học sinh có thể nắm đợc các hiện tợng có tính chuyển động, diễn biến theo giai đoạn trong thời gian dài Đã tạo nên không khí sôi nổi, thay đổi nếp học thầm lặng, tẻ nhạt mà học sinh phải học cả ngày Nhất là nó giúp học sinh có điều kiện để nêu suy nghĩ của mình Từ đó giúp các em tự tin, hiểu biết lẫn nhau Cũng từ đó xây dựng đợc mối liên hệ giữa thầy và trò trong giờ học
Sử dụng giáo án điện tử trong dạy học trong giờ học còn rèn đợc trí thông minh, sáng tạo, giúp học sinh ôn luyện, củng cố khắc sâu kiến thức đã học một cách chủ động, tự giác
Khi sử dụng giáo án điện tử giúp học sinh phát đoán nhanh chóng, chính xác các tình huống xảy
ra, tìm đợc nhanh nhất các câu trả lời Sử dụng giáo án điện tử trong học tập trong các giờ dạy góp phần làm giàu thêm kiến thức cho trẻ, thúc đẩy năng lực hoạt động thực tiễn
Sử dụng giáo án điện tử trong dạy học trong các giờ học giúp học sinh tiếp thu bài học nhẹ nhàng, thoải mái không mang tính cỡng ép, gò bó
Nừu thực hiện tốt việc sử dụng giáo án điện tử trong dạy học trong các giờ dạy địa lí thí sẽ tạo cho giáo viên tự khẳng định mình thông qua việc tự nghiên cứu phơng pháp dạy học góp phần nâng cao chất lợng giảng dạy