VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG SINH HỌC Ở VIỆT NAM

Dưới góc độ triết học- xã hội vấn đề môi trường sinh thái là một điều mới mẻ.Trong vài thập kỷ gần đây, vấn đề môi trường sinh thái nổi lên như một vấn đề mang tính toàn cầu, cấp bách của thời đại. Vấn đề môi trường sinh thái ngày nay đang đụng chạm đến nhiều lĩnh vực khác nhau của đời sống xã hội và liên quan đến nhiều khoa học.Những khía cạnh khác nhau của vấn đề môi trường như sinh học, kinh tế, địa lý, y học, tư tưởng, chính trị, đạo đức... Từ thực tiễn nghiên cứu và giải quyết vấn đề sinh thái của thời đại và trong điều kiện cụ thể của nước ta đã nảy sinh nhu cầu cần thiết phải có một cơ sở lý luận- phương pháp luận chung nền tảng cho việc xem xét mối quan hệ giữa con người và tự nhiên , đặc biệt là vai trò ngày càng to lớn của con người và xã hội trong việc biến đổi tự nhiên, và ngày nay là việc khắc phục những mặt tiêu cực của quá trình phát triển xã hội, để làm thế nào loài người có thể trở lại sống hài hoà thực sự với tự nhiên trong thế giới hiện đại. Xuất phát từ góc độ triết học- xã hội, có 3 vấn đề chung nhất được nêu lên: A-THỰC CHẤT CỦA VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG SINH THÁI HIỆN NAY B- MỐI QUAN HỆ GIỮA TỰ NHIÊN,XÃ HỘI VÀ CON NGƯỜI. C-VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG SINH HỌC Ở VIỆT NAM.

PHẦN MỞ ĐẦU

Dưới góc độ triết học- xã hội vấn đề môi trường sinh thái là một điều mớimẻ.Trong vài thập kỷ gần đây, vấn đề môi trường sinh thái nổi lên như một vấn đềmang tính toàn cầu, cấp bách của thời đại

Vấn đề môi trường sinh thái ngày nay đang đụng chạm đến nhiều lĩnh vực khácnhau của đời sống xã hội và liên quan đến nhiều khoa học.Những khía cạnh khácnhau của vấn đề môi trường như sinh học, kinh tế, địa lý, y học, tư tưởng, chính trị,đạo đức Từ thực tiễn nghiên cứu và giải quyết vấn đề sinh thái của thời đại và trongđiều kiện cụ thể của nước ta đã nảy sinh nhu cầu cần thiết phải có một cơ sở lý luận-phương pháp luận chung nền tảng cho việc xem xét mối quan hệ giữa con người và tựnhiên , đặc biệt là vai trò ngày càng to lớn của con người và xã hội trong việc biến đổi

tự nhiên, và ngày nay là việc khắc phục những mặt tiêu cực của quá trình phát triển

xã hội, để làm thế nào loài người có thể trở lại sống hài hoà thực sự với tự nhiên trongthế giới hiện đại

Xuất phát từ góc độ triết học- xã hội, có 3 vấn đề chung nhất được nêu lên:A-THỰC CHẤT CỦA VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG SINH THÁI HIỆN NAY

B- MỐI QUAN HỆ GIỮA TỰ NHIÊN,XÃ HỘI VÀ CON NGƯỜI

C-VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG SINH HỌC Ở VIỆT NAM

Do phạm vi đề tài rộng, lượng kiến thức có hạn nên trong bài viết của emkhông tránh khỏi những sai sót.Em rất mong nhận được ý kiến đóng góp của cácthầy, cô giáo và các bạn

Qua định nghĩa về sinh thái, sinh thái học cho phép chúng ta rút ra những hiểubiết về môi trường sinh thái Môi trường sinh thái là bao gồm tất cả những điều kiện

tự nhiên và xã hội, cả vô cơ và hữu cơ có liên quan đến sự sống của con người, sự tồntại và phát triển của xã hội

2- Vấn đề môi trường sinh thái ngày nay.

Ngày nay không có một nơi nào trên thế giới đã và đang có con người sinh sống,

dù đó là miền hải đảo xa xôi hay vùng rừng núi cao hẻo lánh, mà môi trường tự nhiênkhông chịu ảnh hưởng ít nhiều bởi sự tác động của con người Hơn nữa, nước, khôngkhí, hai yếu tố cơ bản nhất của môi trường sống không thể nào phân chia được ranhgiới, song cả hai yếu tố đó ngày nay đều đang bị ô nhiễm rất nặng nề

Mọi nghiên cứu của con người đều nhằm mục đích tối cao là bảo vệ sự sống, sựphát triển toàn diện của con người, sự sinh tồn và sự phát triển của xã hội.Môi trườngsống của con người phải là môi trường tự nhiên- xã hội Môi trường sinh thái là môitrường có liên quan trực tiếp đến sự sống của con người và xã hội Do đó vấn đề môitrường sinh thái mà ngày nay con người đang tập trung nghiên cứu để tìm ra phương

án tối ưu giải quyết nó, thực chất là vấn đề về mối quan hệ giữa con người, xã hội và

tự nhiên

Sinh thái học đã tiến từ việc nghiên cứu mối quan hệ” cơ thể- môi trường” sangnghiên cứu mối quan hệ” con người, xã hội và tự nhiên”- sinh quyển, sinh thái họcngày nay đã đạt được những đổi mới lớn lao như đã” sinh thái hoá’ 1 số quan điểm lýluận chung, đặc biệt là ở khía cạnh thế giới quan và phương pháp luận.Bởi vì trướcthực trạng phát triển của các vấn đề sinh thái hiện nay, đòi hỏi phải có những thay đổi

cơ bản đối với những quan điểm truyền thống đã bám rễ hàng thế kỷ nay trong giớikhoa học tự nhiên cũng như trong nhận thức của con người về ý nghĩa xã hội lớn laocủa các quy luật sinh thái học

Nhiệm vụ của sinh thái học hiện đại là tổng hợp lại các khuynh hướng cơ bản, làm

rõ các mối liên hệ ngược giữa tự nhiên và con người, sự biến đổi của tự nhiên bởi conngười, ảnh hưởng của môi trường tự nhiên lên con người và những khả năng thíchnghi của con người lên môi trường đã bị biến đổi, sự cần thiết phải bảo vệ môi trườngsống với tư cách môi trường dinh dưỡng của con người, và sử dụng hợp lý môi trường

đó với tư cách là môi trường sản xuất của nó Trong sinh thái học hiện đại, con người

đã trở thành đối tượng nghiên cứu trực tiếp của khoa học tự nhiên, còn đối tượng củakhoa học tự nhiên- giới tự nhiên trở thành đối tượng trực tiếp của khoa học về conngười

Sự hình thành sinh thái học- xã hội chủ yếu là do tính phức tạp của quá trình tácđộng qua lại giữa con người và môi trường tự nhiên từ giữa thế kỷ XX trở lại đây

*Khái quát môi trường sinh thái ngày nay

-Nguồn nguyên liệu hoá thạch cũng như các nguồn tài nguyên thiên nhiên kháckhông phải là vô hạn Vấn đề là ở chỗ con người cần phải biết dự đoán trước cácnguồn tài nguyên đó, vì đây là các nguồn tài nguyên không tái tạo được.Ngày nayngoài nguồn năng lượng do nhiên liệu hoá thạch cung cấp như than dầu lửa, khí đốt,con người đang chuyển dần sang sử dụng các nguồn năng lượng khác như năng lượngnguyên tử, năng lượng mặt trời, sức gió, sức nước, song chi phí rất lớn, đắt hơn so vớinhiên liệu hoá thạch

-Các nguồn tài nguyên thiên nhiên tái tạo được như không khí, rừng, đất, nước,động thực vật

+Tài nguyên rừng: trong đó rừng chiếm vị trí đặc biệt quan trọng đối với cuộc

sống con người.Bằng chứng là hơn 6 tr km2 rừng rộng bằng một nửa diện tích Châu

âu bị đốn trụi trong 20 năm qua.Diện tích rừng ngày càng bị co hẹp lại vì tình trạngkhai thác bừa bãi Mỗi năm tổng số rừng nhiệt đới giảm 8000 km2 Hiện nay rừngtoàn thế giới đang kêu cứu.Ngay từ đầu thế kỷ XVIII, nồng độ khí cacbonic đã tăng27% và đang nhanh chóng tăng lên.Cứ mỗi phút trôi qua, có tới 21,5 héc ta rừngnhiệt đới bị phá huỷ ,hàng năm có tới 17 triệu ha rừng nhiệt đới bị hạ, sự cằn cỗi đấtđai, hạn hán và lũ lụt, sự thất bát của mùa màng, dẫn đến tình trạng nghèo đói, là sựnghèo dần tính đa dạng sinh học, do nơi cư trú của chúng bị phá hoại, là sự tăng hàmlượng CO2 trong khí quyển- gây nên”hiệu ứng nhà kính”, tăng hàm lượng cacbonictrong khí quyển, mặt đất sẽ bị nung nóng thường xuyên và mất đi chất màu mỡ.ChâuPhi, Châu á, Châu Mỹ La Tinh bị bóc lột thậm tệ phải bán rừng để cầm hơi, dù rừng

là mạng sống của đất nướ, làm tăng nhiệt độ trung bình của trái đất

-Tài nguyên đất: sự mất mát quá lớn của rừng dẫn đến nghèo kiệt đất đai và sự

mất dần những sinh vật quí hiếm.Nhiều đất đai trồng trọt bị xói mòn, bùn cát lấp cáccon sông trên thế giới gấp 3 lần thế kỷ trước.Hàng năm trên toàn trái đất, hoạt độngcủa con người đã rửa trôi khoảng 25400 triệu tấn lớp đất bề mặt của những vùng đấtđang được sử dụng, làm mất đi khoảng21 triệu hécta đất đai phì nhiêu.Quả bom dân

số sẽ tạo nên hiện tượng hoang mạc hoá đất đai.Hiện nay ở Châu Phi, Châu á, Châu

Mỹ, mỗi năm có khoảng 6 tr ha đất đai bị hoang mạc hoá

-Động thực vật: Con người không để cho nhau được sống yên lành,và cũng không

để cho muôn loài tồn tại Vậy mà trái đất vốn là nơi nương náu và sinh trưởng củamuôn loài Nhiều nhà chuyên môn dự đoán rằng trong vòng 20-30 năm tới có khảnăng 1/4 số loài sinh vật trên hành tinh nghĩa là khoảng 1 triệu loài sẽ có nguy cơ bịtuyệt chủng, trung bình mỗi ngày mất khoảng 100 loài.Nhờ sự khám phá Châu Mỹ đãdẫn tới diệt chủng đàn bò bidông,nhiều loài thú đẹp đẽ khác,kể cả đàn sói.Đàn voi

Châu Phi chỉ còn 1/10, mỗi năm có 5000 con voi bị giết Từ đất nước của voi, tê giác

1 sừng, tê giác 2 sừng, bầy hổ báo, hươu nai Hiện nay chúng ta chỉ còn khoảng500con voi, dăm bảy con tê giác và vài chục con bò rừng.Chúng ta đang lấn chiếm môitrường sống của chúng, bắt giết chúng để mưu lợi lộc.Đã nhiều năm qua chúng tadửng dưng và nương nhẹ lũ săn trộm tàn bạo

-Nước là nguồn tài nguyên thiên nhiên vô giá: 3/4bề mặt của trái đất là nước

nhưng trong đó nứơc ngọt cần cho sự sống của các sinh vật trên cạn, cho con người vànền sản xuất xã hội lại chỉ chiếm một tỷ lệ rất không đáng kể Ước tính trong vòng 30năm tới, khoảng 1/3dân số trên thế giới sẽ bị thiếu nước thường xuyên Nguyên nhânthiếu nước là do dân số tăng nhanh, do sự gia tăng nhu cầu về nước cho phát triểncông nghiệp và nông nghiệp.(Theo thông điệp của VNEP nhân ngày thế giới về nước22-3-1996)

-Nạn ô nhiễm nặng nề môi trường sinh thái đang hàng ngày hàng giờ bào mòn cơthể tự nhiên, lẫn xã hội, nhưng cho đến nay con người vẫn chưa thể kiểm soát được

-Trong các hiện tượng ô nhiễm môi trường, trong đó phải kể đến sự suy thoái tầng ôzon,tấm áo giáp của con tàu trái đất đã bị chọc thủng nhiều nơi, tia cực tím của

mặt trời không thể huỷ hoại sinh vật sống trên trái đất là nhờ tầng ozon bảo vệ, không

có tầng ôzon cùng với nước và oxy thì sự sống trên hành tinh của chúng ta không thểtồn taị được.Với tốc độ phát triển công nghiệp như hiện nay, các hoá chất nhưmethane, oxyde azote,chlorofluoro cảbone do nhà máy, xe cộ thải ra, đang chọcthủng tầng ozon.Theo dự báo của tổ chức IPCC, năm 2010, nhiệt độ trái đất sẽ tăngthêm 4,5 độ.Hoang mạc sẽ bành trướng và diện tích rừng phòng hộ sẽ co lại.Chưa kểnếu xảy ra cuộc chiến tranh hạt nhân trên quy mô toàn thế giới, cháy lớn sẽ xảy ra, bụi

và mụi than sẽ che lấp ánh sáng mặt trời và trái đất sẽ rơi vào thời kỳ băng giá

-Một hiểm hoạ quan trọng nhất nưâ do con người tạo ra đó là vấn đề dân số.Dân số thế giới tăng với tốc độ khủng khiếp Thời phục hưng, dân số thế giới mới

có 450 tr người,năm 1900 là 1,5 tỷ;năm 1950 là 2,5 tỷ và hiện nay là 5,4 tỷ.Theo dựbáo của Liên hợp quốc, đến năm 2075 dân số thế giớ là 10 tỷ người, 10 tỷ người sẽ

khai thác cạn kiệt tài nguyên thiên nhiên, nạn ô nhiễm môi trường sinh thái gia tăng

và áp lực của làn sóng nhập cư từ các nước nghèo sang nước giàu ngày càng khốc liệthơn, từ đó gây ra các cuộc xung đột vũ trang triền miên

Bước vào năm 2000, nạn ô nhiễm môi trường đã đến giới hạn cuối cùng mà tráiđất có thể chịu đựng được

3.Một số giải pháp cơ bản đối với vấn đề môi trường sinh thái ngày nay:

-Thay đổi về nhận thức- xây dựng ý thức sinh thái

-Tiến hành những lhoạt động có ý thức nhằm tái sản xuất và tiến đến tái sảnxuất mở rộng chất lượng môi trường sinh thái

-Sự kết hợp các mục tiêu kinh tế và sinh thái

-Hướng mọi hoạt động của con người vào mục đích phát triển bền vững của xãhội

-Vai trò của thông tin và hệ thống điều khiển môi trường sinh thái

B.MỐI QUAN HỆ GIỮA TỰ NHIÊN,XÃ HỘI VÀ CON NGƯỜI.

Một trong những biểu hiện quan trọng nhất, rõ ràng nhất tính thống nhất vật chấtcủa thế giới là sự thống nhất bền vững và biện chứng giữa các yếu tố trong hệthống”Tự nhiên-Con người-Xã hội” Sự thống nhất đó được thực hiện thông qua mốiquan hệ, sự tác động và qui định lẫn nhau giữa xã hội và tự nhiên, trong quá trình hoạtđộng sống và làm nên lịch sử loài người

Để có được sự hiểu biết đầy đủ và sâu sắc những vấn đề đang đặt ra trong lĩnh vựcmôi trường sinh thái cũng như tìm kiếm các con đường đúng đắn giải quyết chúng,cần phải có cách tiếp cận triết học-xã hội đối với vấn đề về mối quan hệ giữa conngười- xã hội-tự nhiên.Bởi vì môi trường sinh thái ngày nay không chỉ là nghiên cứucủa các khoa học tự nhiên, mà còn là đối tượng nghiên cứu của các khoa học kỹ thuật,khoa học xã hội và của triết học,ở đây, dựa trên những di sản tư tưởng của triết họcMác-Lê-Nin, trên những tri thức của thời đại, và ba nguyên lý cơ bản đã được đưa ralàm cơ sở cho việc nghien cứu mối quan hệ giữa con người-xã hội-tự nhiên

1 Nguyên lý về tính thống nhất vật chất của thế giơi.

Thế giới vô cùng phức tạp, muôn hình muôn vẻ, muôn màu, muôn sắc nhưng đều

có 1 tính chất chung- đó là vật chất, giới tự nhiên là vật chất; con người là sản phẩmcủa tự nhiên, là một bộ phận đặc thù của tự nhiên; xã hội là sản phẩm của các sự tácđộng giữa người và người, nên xã hội không thể là một cái gì khác,mà chính là một

bộ phận được tách ra một cách hợp quy luật của tự nhiên.Như vậy,tự nhiên con người

và xã hội đều là vật chất đã gắn kết tất cả các yếu tố của thế giới thành một chủ thểtoàn vẹn một hệ thống tự nhiên, con người, xã hội.Đây là một nguyên lý có tínhphương pháp luận quan trọng nhất, bởi vì,với nguyên lý này cho phép chúng ta hiểuđược bản chất của mối quan hệ giữa con người xã hội và tự nhiên,hướng các khoahọc vào việc nghiên cứu bản chất đó để tìm ra các cách thức, các biện pháp giải quyếtmâu thuẫn giữa các yếu tố của hệ thống nhằm giữ vững sự thống nhất vật chất của thếgiới

2-Nguyên lý về sự phụ thuộc của mối quan hệ giữa con người và tự nhiên vào trình độ phát triển của xã hội.

Thế giới là vật chất, luôn vận động,biến đổi và phát triển trong mối quan hệchặt chẽ,ràng buộc lẫn nhau giữa các yếu tố.Nguyên lý này khẩng định rằng mối quan

hệ giữa con người và tự nhiên mang tính chất lịch sử cụ thể, nghĩa là mối quan hệ này

có tính chất khác nhau trong thời đại khác nhau.Sự khác nhau này phụ thuộc vàotrình độ phát triển của xã hội,trước hết là phương thức sản xuất với tư cách là độnglực phát triển của xã hội,trong đó lực lượng sản xuất xã hội giữ vai trò chủ đạo.Trong

sự phát triển của xã hội đã từng diễn ra bốn cuộc cách mạng trong lực lượng sản xuất

đã đưa ra nhân loại từ mông muội,dã man sang văn minh nông nghiệp,văn minh côngnghiệp và văn minh trí tuệ.Trong qúa trình đó,mối quan hệ giữa con người và tự nhiêncũng diễn ra ở bốn mức độ: Sự phụ thuộc hoàn toàn mù quáng của con người vào tựnhiên, hay sự hài hòa tuyệt đối giữa con người và tự nhiên, tiếp đến là giai đoạn conngười đã bắt đầu phân biệt sự khác nhau giữa họ và tự nhiên, song lúc này con ngườichỉ mới biết khai thác tự nhiên trong lĩnh vực sản xuất nông nghiệp,cùng với cuộc

cách mạng công nghiệp cuối thế kỷ XVII, cách mạng khoa học-kỹ thuật đã xuất hiệnmâu thuẫn giữa con người và tự nhiên và mâu thuẫn đó càng ngày càng gay gắt.Chínhmâu thuẫn đó là nguồn gốc của thực trạng môi trường sống hiện nay trên thế giới.Qúatrình lịch sử vẫn tiếp tục, với cuộc cách mạng khoa học và công nghệ,con người cóđược những điều kiện,cả về nhận thức lẫn phương tiện để giải quyết những mâu thuẫngiữa xã hội với tự nhiên.

3-Nguyên lý về sự điều khiển có ý thức mối quan hệ giữa con người và tự nhiên.

Hệ thống tự nhiên con người- xã hội là một hệ thống vật chất thống nhất.Trong

hệ thống này con người đang là dạng vật chất có tổ chức cao nhất và đồng thời cũng

là dạng vật chất duy nhất có ý thức.Bởi vậy, chỉ có con người mới là khả năng giảiquyết những mâu thuẫn gay gắt giữa xã hội và tự nhiên.Hơn nữa,bản thân tự nhiên vềmặt cấu trúc cũng như chức năng hoàn toàn không có gì mâu thuẫn với con người với

xã hội,mâu thuẫn giữa con người và tự nhiên chỉ xuất hiện trong qúa trình hoạt độngsống và phát triển xã hội của con người,quan trọng nhất là qúa trình sản xuất ra củacải vật chất điều khiển một cách có ý thức mối quan hệ giữa con người và tự nhiênnghĩa là phải nắm bắt được những quy luật của tự nhiên đồng thời phải biết vận đụngnhững quy luật đó vào hoạt động thực tiễn của xã hội.Với mục đích đưa xã hội trở lạivới tự nhiên,con người trong các hoạt động thực tiễn của mình phải biết tuân thủ theocác nguyên tắc tự tổ chức,tự điều chỉnh,tự làm sạch,tự bảo vệ tự nhiên.Để có thể xâyđựng được mối quan hệ thật sự giữa xã hội và tự nhiên,con người cần phải thay đổichiến lược phát triển xã hội,từ chỗ chỉ vì lợi ích của xã hội,của con người sang vì lợiích,vì sự tồn tại và phát triển của cả hệ thống tự nhiên-con người-xã hội,nghĩa là thựchiện chiến lược phát triển bền vững ví sự sống sự tồn tại không chỉ của thế giới hômnay, mà còn vì sự sống và cơ hội phát triển của thế hệ mai sau

*Ba nguyên lý trên đây là nguyên lý triết học-xã hội về mối quan hệ giữa conngười xã hội và tự nhiên.Chúng cho ta một thế giới quan và phương pháp luận chungnhất để nghiên cứu vẫn ở môi trường sinh thái ngày nay.Song việc chuyên nghiên cứu

các vấn đề thuộc lĩnh vực mối quan hệ con người, xã hội và tự nhiên thuộc về mộtkhoa học mới: Sinh thái học-xã hội học hay còn có thể gọi là sinh thái học nhân văn.

C.VẤN ĐỀ MÔI TRƯỜNG SINH THÁI Ở VIỆT NAM.

Trái đất chúng ta là một mái nhà Việt Nam với tư cách là một thành viên củangôi nhà trái đất, vì vậy phải có trách nhiệm bảo vệ, giữ gìn và tôn tạo vẻ sạch đẹpcủa ngôi nhà trái đất như mọi thành viên khác của thế giới

1-Môi trường sinh thái ở Việt Nam hiện nay thực trạng và đặc điểm.

Đối với nước ta, khi xem xét hiện trạng và đặc điểm của môi trường sinh tháicần phải xuất phát từ việc phân tích những mâu thuẫn nảy sinh trong quá trình tácđộng qua lại giữa con người và tự nhiên trong điều kiện của một nước còn chậm pháttriển, nhưng lại đang chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của các yếu tố hiện đại như kỹ thuật,công nghệ, cơ chế thị trường , và cả những yếu tố truyền thống văn hoá dân tộc nhưquan niệm của con người về tự nhiên, về mối quan hệ của họ với tự nhiên.Chínhnhững quan niệm đó là một trong những nguyên nhân quan trọng gây nên những mâuthuẫn giữa con người và tự nhiên trong các quá trình khai thác và sử dụng thiên nhiêntrong điều kiện hiện nay ở nước ta

Nước ta có nhiều ưu thế về nguồn tài nguyên thiên nhiên và những điều kiện địa

lý tự nhiên, đặc biệt là có thế mạnh về nguồn tài nguyên tái tạo (rừng, đất đai, độngthực vật), một số loại tài nguyên khoáng sản( dầu mỏ, than đá, đất hiếm ) Khí hậunhiệt đới gió mùa, nóng, ẩm, mặt trời chiếu sáng quanh năm là nguồn cung cấp nănglượng vô tận cho sự sống của con người và mọi sinh vật.Song, trong mấy chục nămqua , với số tài nguyên sẵn có, một mặt chúng ta chưa biết khai thác và sử dụng hợp

lý, tiết kiệm dẫn đến sự nghèo nàn và cạn kiệt số tài nguyên đó, và mặt khác còn gây

ra ô nhiễm môi trường sinh thái

2-Khái quát hiện trạng môi trường việt Nam :một số vấn đề và những giải pháp.

Nhận thức tầm quan trọng của vấn đề môi trường trong mối liên quan đến quátrình phát triển bền vững, mọi chính sách phát triển kinh tế- xã hội đều đã được xem

xét gắn liền với bảo vệ môi trường.Việt Nam là một nước nông nghiệp, hơn nữa, sựphát triển của xã hội ta hiện nay vẫn chưa vượt ra khỏi trình độ của nền văn minhnông nghiệp, do đó các nguồn tài nguyên thiên nhiên như rừng, đất đai, các nguồnnước có một giá trị đặc biệt quan trọng đối với sự sống của con người, sự tồn tại vàphát triển của xã hội.

-Tài nguyên rừng: rừngkhông chỉ là kho tài nguyên thiên nhiên phong phú, mà

còn là kho tư liệu sống vô giá.Tổng diện tích đất đai cả nước có hơn 330.000 kmtrong đó diện tích rừng nguyên thuỷ theo tài liệu của WWF-1989 chiếm tới 332.116

km có nghĩa toàn bộ diện tích cả nước đề được rừng che phủ.Rừng Việt Nam khôngchỉ nhiều mà còn đa dạng về chủng loại và rất phong phú động thực vật.Ngày nay,rừng Việt Nam đã và đang bị phá hoại nặng nề.Rừng nguyên thuỷ chỉ còn chiếmkhoảng 66.432 km , trong đó rừng bảo vệ là 7365km Nguyên nhân đưa đến thảmcảnh của rừng Việt Nam hiện nay có nhiều, nhưng do hai nguyên nhân chủ yếu là: +Do chiến tranh, đặc biệt là chiến tranh hoá học của Mỹ đã để lại di hại trên 48%diện tích trồng trọt, lâm nghiệp ở miền Nam Mức độ mấtrừngquálớn:200.000ha/năm, trong đó có 60.000ha bị chặt phá làm nôngnghiệp,50.000ha bị cháy,còn lại là do khai thác lấy gỗ, củi.Mức trồng rừng hàng năm80.000-100.000ha không đủ bù đắp lại số rừng bị mất Hơn nữa, rừng tái sinh và rừngtrồng có giá trị kinh tế và đặc biệt là giá trị sinh thái không cao

+Do lối suy nghĩ thiển cận và sự hiểu biết kém cỏi của người sản xuất nhỏ trongđiều kiện dân số tăng nhanh, đưa kỹ thuật vào khai thác rừng và sự tấn công của cơchế thị trường vào cuộc sống con người

*Việc mở rộng canh tác để nhằm đáp ứng nhu cầu về lương thực, thực phẩm chomột số dân quá đông lại tăng nhanh (2,2%/năm) Việc duy trì lối sống du canh, du cưcủa một số dân tộc ít người, cộng với việc đưa kỹ thuật hiện đại vào khai thác rừngbừa bãi.Sự mất mát nhanh chóng của rừng đã đưa đến những hậu quả hết sức tiêu cựccho môi trường sinh thái như làm biến đổi khí hậu, gây hạn hán, lũ lụt, xói mòn đất,

làm ảnh hưởng xấu đến các công trình kinh tế và năng lượng, trực tiếp đe doạ cuộcsống hàng triệu con người

+Theo tài liệu gần đây, qua 5 năm phát động ta đã trồng lại được750000 ha rừngtập trung và 2 tỷ cây phân tán,nhất là sau dự án 237 diện tích rừng được trồngtăng.Thế nhưng diện tích rừng bị phá vẫn còn tiếp tục tăng do dân di cư tự do ở miềnnúi phía Bắc vào Nam ,do phá rừng lấy gỗ lậu,đốt than trồng tỉa.Nguy hiểm nhất làrừng đầu nguồn bị phá huỷ bằng các cách tạo cháy rừng, để rồi lập biên bản thanh lý

và thừa cơ “đục nước béo cò” Do vậy mà khí hậu thời tiết thay đổi, hiệu ứng nhàkính tăng, lũ lụt xảy ra mạnh hơn, một số sông ở miền Trung lại khô cạn về mùa khô

và giận dữ về mùa mưa

Sự cạn kiệt rừng ở nước ta hiện nay thực sự là vấn đề kinh tế và sinh thái nhứcnhối và cấp bách nhất

-Tài nguyên đất: rừng có mối quan hệ chặt chẽ với đất đai Vốn đất đai nước ta

không phải là ít Với hơn 33 triệu ha,đất đai Việt nam đứng thứ 12 trên thế giới,nhưng tính bình quân đầu người thì rất thấp, còn bình quân diện tích đất canh tác theođầu người vào loại thấp nhất thế giới

+Mặc dù sản xuất nông nghiệp đã và đang phát triển rõ rệt, nhưng môi trường đấtcũng đã và đang suy thoái nghiêm trọng.Biểu hiện quan trọng nhất là 2 quá trình: Quá trình đá ong hoá ở Đông Nam Bộ, Tây Nguyên, miền núi phía Bắc: như ta

đã biết thì sau khi quá trình này hoàn tất thì môi trường sinh thái hoàn toàn bị pháhuỷ, thay vào đấy là sinh thái vùng đất chết

Quá trình xói mòn đất cũng không kém phần quyết liệt, nhất là trên vùng đấtđồi phù sa cổ hoặc đất badan Sau 6-7 năm môi trường bị phá huỷ, đất trở thành sỏiđá.Muốn khôi phục môi trường đó phải cần 70-80 năm trồng rừng tu bổ Nguyên nhânchủ yếu là do chặt phá rừng, phá huỷ môi trường sinh thái, canh tác bừa bãi

*Những thay đổi trong chiến lược sử dụng đất đai(1990-1997):

-Tăng diện tích rừng, diện tích cây lâu năm và cây công nghiệp phát triển70%

và cây ăn quả 37%