đề cương ôn thi THPT môn ngữ văn

đề cương ôn thi THPT ngữ văn

Cách làm dạng đề phân tích, cảm nhận nhân vật

trong tác phẩm

Cách làm dạng đề phân tích, cảm nhận nhân vật trong tác phẩm

Dàn ý chung:

Mở bài :

+Giới thiệu tác giả tác phẩm, nhân vật

+Giới thiệu vấn đề nghị luận

Thân bài :

1/ Ý khái quát : Vài nét về tác giả tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác, nội dung chính của tác phẩm

2/ Phân tích nhân vật theo yêu cầu đề Có thể chia nhỏ thành các luận điểm :

+ Cuộc đời, Số phận, hoàn cảnh gia đình

Mỗi nhân vật được nhà văn xây dựng theo một phương thức riêng Có nhân vật thiên về hành động (ví

dụ Trương Phi- Tam quốc diễn nghĩa ) , có nhân vật thiên về diễn biến tâm trạng và hành động (

Mị-Vợ chồng A phủ ), hoặc có nhân vật lại thiên về diễn biến tâm trạng ( Bà cụ Tứ- Mị-Vợ Nhặt ), hoặc cónhững nhân vật kịch ( Trương Ba, Vũ Như Tô) lại thiên về lời nói và hành động kịch Bởi vậy khiphân tích nhân vật, chúng ta không nhất thiết phải phân tích hết những luận điểm trên Phân tíchnhân vật phải đặt trong mối tương quan với các nhân vật khác, với toàn bộ thiên truyện

Đề bài yêu cầu phân tích một khía cạnh của nhân vật ( Ví dụ phân tích diễn biến tâm trạng của ThúyKiều trong đoạn trích Trao Duyên) thì chỉ chú ý phân tích kĩ khía cạnh đó để làm nổi bật vấn đề.Không sa đà kể lể về cuộc đời, hoàn cảnh sống, ngoại hình,… của nhân vật

Đề bài yêu cầu phân tích nhân vật để chứng minh nhận định thì cần chú ý phân tích những khía cạnhcủa nhân vật để làm nổi bật vấn đề, chứng minh, làm rõ nhận định đó

Trong quá trình phân tích có thể so sánh với nhân vật khác để làm nổi bật vấn đề Lưu ý : so sánh vớicác nhân vật có điểm tương đồng hoặc cùng thời kì, cùng chủ đề…

3/ Đánh giá về nhân vật:

+ Ý nghĩa của nhân vật trong việc thể hiện chủ đề tư tưởng tác phẩm

+ Nghệ thuật xây dựng nhân vật: thành công ở mặt nào: tâm lí, số phận, tính cách phẩm chất, tư tưởng;những thủ pháp và hình ảnh chi tiết đi gắn liền, làm nên nhân vật; ngôn ngữ nhân vật; cách kể về nhânvật…

Kết bài: Có thể đánh giá chung về nhân vật đó, khẳng định giá trị của tác phẩm.

1/ Cảm nhận của em về hình tượng người lính Tây Tiến trong bài thơ Tây Tiến của Quang Dũng Bài làm

Hình ảnh người lính nói chung và những người lính thời kỳ chống Pháp nói riêng từ lâu đã đi vào vănchương như một nguồn thi cảm Các nhà thơ viết về người lính với tất cả niềm kiêu hãnh, tự hào Giữa

muôn vàn những tác phẩm như vậy, Tây Tiến là bài thơ có vị trí đặc biệt.Tây Tiến là một trong những

bài thơ sớm nhất viết về người lính cách mạng, ra đời ngay trong thời kì đầu của cuộc kháng chiếnchống thực dân Pháp và trở thành thi phẩm xuất sắc của nền thơ Việt Nam từ sau năm 1945 cùng vớihình tượng người lính Tây Tiến

Tây Tiến là một đơn vị quân đội được thành lập đầu năm 1947, có nhiệm vụ phối hợp với bộ đội Lào,bảo vệ biên giới Việt- Lào và đánh tiêu hao lực lượng quân đội Pháp ở Thượng Lào va miền Tây BắcViệt Nam Địa bàn đóng quân và hoạt động của đoàn quân Tây Tiến khá rộng, bao gồm các tỉnh Sơn

La, Lai Châu, Hòa Bình, miền Tây Thanh Hóa và cả Sầm Nưa ( Lào)

Về xuất thân, các chiến sĩ Tây Tiền phần đông là thanh niên Hà Nội, trong đó có nhiều học sinh, sinhviên Mặc dù hoàn cảnh chiến đấu rất gian khổ, thiếu thốn về vật chất, thuốc men với căn bệnh sốt réthoành hành dữ dội nhưng những người lính Tây Tiến vẫn sống rất lạc quan và chiến đấu rất dũngcảm Có thể nói những người lính Thủ đô đã đi vào cuộc kháng chiến mang theo vẹn nguyên cái mộng

mơ, lãng mạn, hào hoa của người con đất Hà Thành

Bài thơ được hình thành từ một nỗi nhớ, nỗi nhớ da diết về những người đồng đội và những ngàytháng, những kỉ niệm không thể nào quên của chính tác giả với đoàn quân Tây Tiến, gắn với vùng đấtmiền Tây hùng vĩ, hiểm trở và thơ mộng Nỗi nhớ ấy đã đánh thức mọi ấn tượng , kí ức để kết tinh tậptrung trong bức chân dung người lính Tây Tiến

Bằng bút pháp lãng mạn mà không thoát li hiện thực, bài thơ đã khắc họa sừng sững bức tượng đàingười lính trường tồn, bất tử mãi mãi với không gian, thời gian

Trước hết, đó là nét gân guốc, lạ hóa trong ngoại hình của người lính Tây Tiến:

Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc

Quân xanh màu lá dữ oai hùm

Ta đã từng thấy một “Tiểu đội xe không kính” dí dỏm trong thơ Phạm Tiến Duật thì nay lại thấy một “đoàn binh không mọc tóc” trong thơ Quang Dũng Nhưng nét gân guốc, lạ hóa trong ngoại hình của người lính Tây Tiến bắt nguồn từ chính hiện thực đến từng chi tiết Không mọc tóc là hậu quả của những trận sốt rét rừng khủng khiếp, rừng thiêng nước độc, thuốc men không có nên quân xanh màu

lá cũng là thực tế hiển nhiên Tố Hữu khi vẽ chân dung anh vệ quốc quân trong bài cá nước cũng

không quên nhắc tới sức ảnh hưởng ghê gớm của căn bệnh quái ác đó:

Giọt mồ hôi rơi

Trên má anh vàng nghệ

Nhưng ẩn sau ngoại hình ấy là sức mạnh nội tâm là tâm hồn, khí phách của những người lính TâyTiến:

Mắt trừng gửi mộng qua biên giới

Đêm mơ Hà Nội dáng kiều thơm

Nếu câu thơ thứ nhất nhấn mạnh chữ MỘNG thì câu thơ thứ hai nhấn mạnh chữ “Mơ” Câu thơ mangvẹn nguyên cả ước vọng và điểm đến cuối cùng của đời lính Tây Tiến Chữ “trừng” được sử dụng kháđộc đáo Người đọc có cảm tưởng như mọi ước mơ khao khát tận đáy lòng đã trào dâng và đong đầytrong ánh mắt người lính Tứ thơ ấy gợi nhắc đến hình ảnh thơ quen thuộc:

Những đêm dài hành quân nung nấu

Bỗng bồn chồn nhớ mắt người yêu.

{Đất nước – Nguyễn Đình Thi)

Thì ra bao giờ cũng vậy, đích đến cuối cùng của những người lính luôn là hạnh phúc Nỗi nhớ của họ

hướng cả về “dáng kiều thơm”, những bóng hình giai nhân yêu kiều, thướt tha, thanh lịch nào đó

ngoài cuộc đời Họ ra đi chiến đấu vì tự do, độc lập, nhưng trước hết là vì cuộc sống tương lai hạnh

phúc mà họ khao khát Chính vì vậy mà “dáng kiều thơm” trở thành điểm tựa, niềm hi vọng để tiếp

thêm cho họ sức mạnh để chiến đấu và chiến thắng

Những người lính Tây Tiến sống anh dũng mà hi sinh cũng anh hùng Quang Dũng không hè né tránhhiện thực khắc nghiệt nhất, đau thương nhất, tàn nhẫn nhất của chiến tranh đó là sự hi sinh:

Anh bạn dãi dầu không bước nữa

Gục lên súng mũ bỏ quên đời;

– Rải rác biên cương mồ viễn xứ

Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh;

Áo bào thay chiếu anh về đất

Sông Mã gầm lèn khúc độc hành.

Ba lần Quang Dũng nhắc tới sự hy sinh, nhưng lần nào cũng là hình ảnh ẩn dụ để tránh đi từ “chết”.Dường như khi người lính Tây Tiến ngã xuống chỉ là khi anh tạm nghỉ chân trước cuộc đời Cái chếtkhông đồng nghĩa với ngừng chiến đấu vì tâm hồn, vì ước nguyện của anh sẽ mãi trường tồn với thờigian Anh ngã xuống nhưng vẫn kịp trao ngọn lửa tuổi trẻ cho những đồng đội tiếp tục con đường cách

mạng vinh quang Sự hi sinh của các anh làm người đọc không khỏi nghẹn ngào: “Rải rác biên cương

mồ viền xứ” Chữ “rải rác” được đảo lên đầu câu, nhấn mạnh cho sự quạnh quẽ, lạnh lẽo, hoang vắng gợi cảm giác xót xa đau đớn nhưng đôi cánh của lí tưởng quên mình vì Tổ quốc“Chiến trường đi chẳng tiếc đời xanh” đã xoa dịu nỗi đau làm sáng lên vẻ đẹp tâm hồn của người lính Tây Tiến.

Có lẽ hình tượng người lính Tây Tiến đã trở thành bất tử với muôn đời Dòng lịch sử có thể đổi thaynhưng mọi thế hệ sau vẫn gợi nhắc đến các anh như hình tượng đẹp đẽ nhất Qua dòng hồi tưởng củaQuang Dũng, những chiến sĩ Tây Tiến hiện lên trong sự đối mặt với khó khăn, gian khổ, hi sinh nhưnglúc nào cũng lạc quan phơi phới yêu đời Với âm hưởng thơ lúc dữ dội, khi sôi nổi, lúc lại vang vọng,trầm lắng, bài thơ đã dẫn hồn người đọc trở về một thời quá khứ xưa, để cùng lắng cảm trong nỗi nhớthương da diết của Quang Dũng

2/ Phân tích vẻ đẹp của nhân vật Huấn Cao trong “ Chữ người tử tù”của Nguyễn Tuân?

HD LÀM BÀI:

Nguyễn Tuân- một nhà văn nổi tiếng của làng văn học Việt Nam Ông có những sáng tác xoayquanh những nhân vật lí tưởng về tài năng xuất chúng, về cái đẹp tinh thần như “chiếc ấm đất”, “chéntrà sương”… và một lần nữa, chúng ta lại bắt gặp chân dung tài hoa trong thiên hạ, đó là Huấn Caotrong tác phẩm “Chữ người tử tù”

Nhà văn Nguyễn Tuân đã lấy nguyên mẫu hình tượng Cao Bá Quát làm nguồn cảm hứng sángtạo nhân vật Huấn Cao Họ Cao là một lãnh tụ nông dân chống triều Nguyễn năm 1854 Huấn Caođược lấy từ hình tượng này với tài năng, nhân cách sáng ngời và rất đỗi tài hoa

@ Vẻ đẹp của Huấn Cao trước hết là vẻ đẹp của con người nghệ sĩ tài hoa

Huấn Cao là một con người đại diện cho cái đẹp, từ cái tài viết chữ của một nho sĩ đến cốt cách ngạonghễ phi thường của một bậc trượng phu , tấm lòng trong sáng của một người biết quý trọng cái tài, cáiđẹp Huấn Cao trước hết là một người có tài viết thư pháp Chữ viết không chỉ là kí hiệu ngôn ngữ màcòn thể hiện tính cách con người Cái tài viết chữ của ông được thể hiện qua đoạn đối thoại giữa viênquản ngục và thầy thơ lại Tài năng của Huấn Cao còn được miêu tả qua lời người dẫn truyện và trongsuy nghĩ nhân vật Chữ của Huấn Cao “đẹp lắm, vuông lắm”, nét chữ còn thể hiện khí phách hiênngang, tung hoành bốn bể Chữ Huấn Cao đẹp và quý đến nỗi viên quản ngục ao ước suốt đời Viênquản ngục đến “mất ăn mất ngủ”; không nề hà tính mạng của mình để có được chữ của Huấn Cao,

“một vật báu ở trên đời” Chữ là vật báu trên đời thì chắc chắn chủ nhân của nó phải là một người tàinăng xuất chúng, phi thường có một không hai, là kết tinh mọi tinh hoa, khí thiêng của trời đất hun đúclại mà thành Chữ của Huấn Cao đẹp đến như vậy thì nhân cách của Huấn Cao cũng chẳng kém gì.Ông là con người tài tâm vẹn toàn

@Sự thống nhất của cái tài, cái tâm và khí phách anh hùng ở hình tượng Huấn Cao:

Huấn Cao có cốt cách ngạo nghễ, phi thường của một bậc trượng phu Ông theo học đạo nho thìđáng lẽ phải thể hiện lòng trung quân một cách mù quáng Nhưng ông đã không trung quân mà cònchống lại triều đình để giờ đây khép vào tội “đại nghịch”, chịu án tử hình Bởi vì Huấn Cao có tấmlòng nhân ái bao la; ông thương cho nhân dân vô tội nghèo khổ, làm than bị áp bức bóc lột bởi giai cấpthống trị tàn bạo thối nát Huấn Cao rất căm ghét bọn thống trị và thấu hiểu nỗi thống khổ của ngườidân “thấp cổ bé họng” Nếu như Huấn Cao phục tùng bọn phong kiến kia thì ông sẽ được hưởng vinhhoa phú quý Nhưng không, ông Huấn đã lựa chọn con đường khác: con đường đấu tranh giành quyềnsống cho người dân vô tội Cuộc đấu tranh không thành công ông bị bọn chúng bắt Giờ đây phải sốngtrong cảnh ngục tối chờ ngày xử chém Trước khi bị bắt vào ngục, viên quản ngục đã nghe tiếng đồnHuấn Cao rất giỏi võ, ông có tài “bẻ khóa, vượt ngục” chứng tỏ Huấn Cao là một người văn võ toàntài, quả là một con người hiến có trên đời

Tác giả miêu tả sâu sắc trạng thái tâm lý của Huấn Cao trong những ngày chờ thi hành án Tronglúc này đây, khi mà người anh hùng “sa cơ lỡ vận” nhưng Huấn Cao vẫn giữ được khí phách hiênngang, kiên cường Tuy bị giam cầm về thể xác nhưng ông Huấn vẫn hoàn toàn tự do bằng hành động

“dỡ cái gông nặng tám tạ xuống nền đá tảng đánh thuỳnh một cái” và “lãnh đạm” không thèm chấp sự

đe dọa của tên lính áp giải Dưới mắt ông, bọn kia chỉ là “một lũ tiểu nhân thị oai” Cho nên, mặc dùchịu sự giam giữ của bọn chúng nhưng ông vẫn tỏ ra “khinh bạc” Ông đứng đầu gông, ông vẫn manghình dáng của một vị chủ soái, một vị lãnh đạo Người anh hùng ấy dù cho thất thế nhưng vẫn giữđược thế lực, uy quyền của mình Thật đáng khâm phục! Mặc dù ở trong tù, ông vẫn thản nhiên “ănthịt, uống rượu như một việc vẫn làm trong hứng bình sinh” Huấn Cao hoàn toàn tự do về tinh thần.Khi viên cai ngục hỏi Huấn Cao cần gì thì ông trả lời:

“Ngươi hỏi ta cần gì à? Ta chỉ muốn một điều là ngươi đừng bước chân vào đây ”

Cách trả lời ngang tàng, ngạo mạn đầy trịch thượng như vậy là bởi vì Huấn Cao vốn hiên ngang,kiên cường; “đến cái chết chém cũng còn chẳng sợ …” Ông không thèm đếm xỉa đến sự trả thù của kẻ

đã bị mình xúc phạm Huấn Cao rất có ý thức được vị trí của mình trong xã hội, ông biết đặt vị trí củamình lên trên những loại dơ bẩn “cặn bã” của xã hội “Bần tiện bất năng di, uy vũ bất năng

khuất” Huấn Cao là người có “thiên lương” trong sáng, cao đẹp Theo ông, chỉ có “thiên lương”,

bản chất tốt đẹp của con người mới là đáng quý Thế nhưng khi biết được nỗi lòng của viên quản ngục,Huấn những vui vẻ nhận lời cho chữ mà còn thốt rằng: “Ta cảm tấm lòng biệt nhỡn liên tài của cácngươi Ta biết đâu một người như thầy quản đây mà lại có sở thích cao quý đến như vậy Thiếu chútnữa, ta đã phụ một tấm lòng trong thiên hạ” Huấn Cao cho chữ là một việc rất hiếm bởi vì “tính ôngvốn khoảnh Ta không vì vàng bạc hay uy quyền mà ép cho chữ bao giờ”

Hành động cho chữ viên quản ngục chứng tỏ Huấn Cao là một con người biết quý trọng cái tài,cái đẹp, biết nâng niu những kẻ tầm thường lên ngang hàng với mình

Cảnh “cho chữ” diễn ra thật lạ, quả là cảnh tượng “xưa nay chưa từng có” Kẻ tử tù “cổ đeogông, chân vướng xiềng” đang “đậm tô từng nét chữ trên vuông lụa bạch trắng tinh” với tư thế ungdung tự tại, Huấn Cao đang dồn hết tinh hoa vào từng nét chữ Đó là những nét chữ cuối cùng của conngười tài hoa ấy Những nét chữ chứa chan tấm lòng của Huấn Cao và thấm đẫm nước mắt thươngcảm của người đọc Con người tài hoa vô tội kia chỉ mới cho chữ ba lần trong đời đã vội vã ra đi, để lạibiết bao tiếc nuối cho người đọc Qua đó, Nguyễn Tuân cũng gián tiếp lên án xã hội đương thời đã vùidập tài hoa con người Và người tù kia bỗng trở nên có quyền uy trước những người đang chịu tránhnhiệm giam giữ mình Ông Huấn đã khuyên viên quản ngục như một người cha khuyên bảo con: “Tôibảo thực thầy quản nên về quê ở đã rồi hãy nghĩ đến chuyện chơi chữ Ở đây khó giữ được thiên lươngcho lành vững rồi cũng có ngày nhem nhuốc mất cái đời lương thiện đi”

Theo Huấn Cao, cái đẹp không thể nào ở chung với cái xấu được Con người chỉ thưởng thức cáiđẹp khi có bản chất trong sáng, nhân cách cao thượng mà thôi Những nét chữ cuối cùng đã cho rồi,những lời nói cuối cùng đã nói rồi Huấn Cao, người anh hùng tài hoa kia dù đã ra đi mãi mãi nhưng

để lại ấn tượng sâu sắ cho những ai đã thấy, đã nghe, đã từng được thưởng thức nét chữ của ông Sốngtrên cõi đời này, Huấn Cao đã đứng lên đấu tranh vì lẽ phải; đã xóa tan bóng tối hắc ám của cuộc đờinày Chính vì vậy, hình tượng Huấn Cao đã trở nên bất tử Huấn Cao sẽ không chết mà bước sang mộtcõi khác để xua tan bóng tối nơi đó, đem lại hạnh phúc cho mọi người ở mọi nơi

Ở Huấn Cao ánh lên vẻ đẹp của cái “tài” và cái “tâm” Trong cái “tài” có cái “tâm” và cái “tâm”

ở đây chính là nhân cách cao thượng sáng ngời của một con người tài hoa Cái đẹp luôn song song

“tâm” và “tài” thì cái đẹp đó mới trở nên có ý nghĩa thực sự Xây dựng hình tượng Huấn Cao, nhà vănNguyễn Tuân đã thành công trong việc xây dựng nên chân dung nghệ thuật điển hình lí tưởng trongvăn học thẩm mĩ Dù cho Huấn Cao đã đi đến cõi nào chăng nữa thì ông vẫn sẽ mãi trong lòng ngườiđọc thế hệ hôm nay và mai sau

3/ Tuỳ bút Sông Đà là thành quả nghệ thuật đẹp đẽ mà Nguyễn Tuân đã thu hoạch được trong chuyến

đi gian khổ và hào hứng tới miền Tây Bắc rộng lớn, xa xôi của Tổ quốc, nơi ông đã khám phá ra chất vàng của thiên nhiên cùng “thứ vàng mười đã qua thử lửa” ở tâm hồn của những người lao động Anh (chị) hãy làm rõ “thứ vàng mười đã qua thử lửa” ở nhân vật người lái đò trong tuỳ bút “Người lái

đò sông Đà” của Nguyễn Tuân

Hướng dẫn cách làm

Có thể triển khai theo nhiều cách nhưng về cơ bản, bài viết cần được làm rõ những ý chính sau:

a/ Mở bài

– Giới thiệu được hoàn cảnh ra đời, mục đích sáng tác tùy bút sông đà của Nguyễn Tuân

– Giới thiệu vấn đề nghị luận :“thứ vàng mười đã qua thử lửa” ở nhân vật người lái đò

Tuỳ bút “Người lái đò sông Đà” là một trong những tác phẩm đặc sắc của Nguyễn Tuân được in trongtập sông Đà (1960) Viết tuỳ bút này Nguyễn Tuân tự coi mình là người đi tìm cái thứ vàng mười củamàu sắc núi sông Tây Bắc và nhất là cái thứ vàng mười mang sẵn trong tâm trí tất cả những con ngườingày nay đang nhiệt tình gắn bó với công cuộc xây dựng cho Tây Bắc thêm sáng sủa được vui và vữngbền Chất vàng mười của con người ấy chính là người lái đò sông Đà Dưới ngòi bút tài hoa củaNguyễn Tuân người lái đò vừa là người anh hùng vừa là người nghệ sỹ tài hoa trong nghề của mình

b/ Thân bài:

@Giải thích một cách ngắn gọn ý của cụm từ “thứ vàng mười đã qua thử lửa” – từ dùng của NguyễnTuân – để chỉ vẻ đẹp tâm hồn của những con người lao động và chiến đấu trên vùng sông núi hùng vĩ

và thơ mộng

@Cảm nhận về vẻ đẹp tâm hồn của ông lái đò sông Đà:

+ Ông lái đò được xây như một đại diện, một biểu tượng của nhân dân (không tên, tuổi, quê quán)

Đó là một người lao động rất đỗi bình thường hoạt động trong một môi trường lao động khắc nghiệt,

ba con thác nhưng ông đã lấy mắt mà nhớ tỉ mỉ như đóng đinh vào lòng tất cả những luồng nước củatất cả các con thác hiểm trở Hơn thế nữa, sông Đà đối với ông lái đò ấy, như một trường thiên anhhùng ca mà ông thuộc lòng đến cả những cái chấm than chấm câu và cả những đoạn xuống dòng.Không phải bỗng dưng mà nhà văn nổi tiếng tài tử lại đưa vào trang viết của mình tỉ mỉ các ngọn thác,thời gian ông lái đò làm nghề Phải chi li, cụ thể như vậy mới thấy hết sự từng trải, gắn bó của vớinghề đến độ kỳ lạ ở ông lão lái đò Đấy cũng là cách nhà văn bày tỏ nỗi thán phục của chính mình vềmột con người như được sinh ra từ những con sóng, ngọn thác hung dữ ở sông Đà

+ Ông mưu trí và dũng cảm để vượt qua những thử thách khắc nghiệt trong cuộc sống lao động hàngngày:

Nguyễn Tuân đưa nhân vật của mình vào ngay hoàn cảnh khốc liệt mà ở đó, tất cả những phẩm chất ấyđược bộc lộ, nếu không phải trả giá bằng chính mạng sống của mình Nhà văn gọi đây là cuộc chiếnđấu gian lao của người lái đò trên chiến trường sông Đà, trên một quãng thuỷ chiến ở mặt trận sông

Đà Đó chính là cuộc vựơt thác đầy nguy hiểm chết người, diễn ra nhiều hồi, nhiều đợt như một trậnđánh mà đối phương đã hiện ra diện mạo và tâm địa của kẻ thù số một :

… Ngoặt khúc sông lượn, thấy sóng bọt đã trắng xoá cả một chân trời Đá ở đây ngàn năm vẫn maiphục hết trong dòng sông, hình như mỗi lần có chiếc thuyền nào xuất hiện ở quãng ầm ầm mà quạnh

hiu này, mỗi lần có chiếc nào nhô vào đường ngoặt sông là một số hòn bèn nhổm cả dậy để vồ lấythuyền Mặt hòn đat nào trông cũng ngỗ ngược, hòn nào cũng nhăn nhúm méo mó hơn cả cái mặt nướcchỗ này… Sông Đà đã giao việc cho mỗi hòn Mới thấy rằng đây là nó bày thạch trận trên sông Đámtảng hòn chia làm ba hàng chặn ngang trên sông đòi ăn chết cái thuyền, một cái thuyền đơn độc khôngcòn biết lùi đi đâu để tránh một cuộc giáp lá cà có đá dàn trận địa sẵn…

Trong thạch trận ấy, người lái đò hai tay giữ mái chèo khỏi bị hất lên khỏi sóng trận địa phóng thẳngvào mình Khi sông Đà tung ra miếng đòn hiểm độc nhất là nước bám lấy thuyền như đô vật túm thắtlưng đặng lật ngửa mình ra giữa trận nước vang trời thanh la não bạt, ông lão vẫn không hề nao núng,bình tĩnh, đầy mưu trí như một vị chỉ huy, lái con thuyền vượt qua ghềnh thác Ngay cả khi bị thương,người lái đò vẫn cố nén vết thương, hai chân vẫn kẹp chặt lấy cuống lái, mặt méo bệch như cái luồngsóng đánh hồi lùng, đánh đòn tỉa, đánh đòn âm vào chỗ hiểm “Phá xong cái trùng vi thạch trận thứnhất”, người lái đò “phá luôn vòng vây thứ hai” Ông lái đò đã nắm chắc binh pháp của thần sông thần

đá Đến vòng thứ bà, ít cửa hơn, bên phải bên trái đều là luồng chết cả, nhưng người lái đã chủ động

“tấn công”: Cứ phóng thẳng thuyền, chọc thủng cửa giữa đó Thuyền vút qua cổng đá cánh mở khép.Vút, vút, cửa ngoài, cửa trong, lại cửa trong cùng, thuyền như một mũi tên tre xuyên nhanh qua hơinước, vừa xuyên vừa tự động lái được lượn được Thế là kết thúc

+Nghệ sĩ tài hoa :

Nổi bật nhất, độc đáo nhất ở người lái đò sông Đà là phong thái của một nghệ sĩ tài hoa Khái niệm tàihoa, nghệ sĩ trong sáng tác của Nguyễn Tuân có nghĩa rộng, không cứ là những người làm thơ, viếtvăn mà cả những người làm nghề chẳng mấy liên quan tới nghệ thuật cũng được coi là nghệ sĩ, nếuviệc làm của họ đạt đến trình độ tinh vi và siêu phàm Trong người lái đò sông Đà, Nguyễn Tuân đãxây dựng một hình tượng người lái đò nghệ sĩ mà nhà văn trân trọng gọi là tay lái ra hoa Nghệ thuật ởđây là nắm chắc các quy luật tất yếu của sông Đà và vì làm chủ được nó nên có tự do

Song, quy luật ở trên con sông Đà là thứ quy luật khắc nghiệt Một chút thiếu bình tĩnh, thiếu chínhxác, hay lỡ tay, quá đà đều phải trả giá bằng mạng sống Mà ngay ở những khúc sông không có thác nó

dễ dại tay dại chân mà buồn ngủ như người Mèo kêu mỏi chân khi dẫm lên đồng bằng thiếu dốc thiếuđèo Chung quy lại, nơi nào cũng hiểm nguy Ông lão lái đò vừa thuộc dòng sông, thuộc quy luật của

lũ đá nơi ải nước hiểm trở này, vừa nắm chắc binh pháp của thần sông thần đá Vì thế, vào trận mạc,ông thật khôn khéo, bình tĩnh như vị chỉ huy cầm quân tài ba

+Ông lái đò mang những phẩm chất cao đẹp của người lao động thời hiện đại mới: giản dị mà khôngkém phần hùng tráng, khỏe khoắn, cũng đầy mưu trí.Đó là những con người tự do, làm chủ thiênnhiên, làm chủ cuộc đời

c/ Kết bài:

– Khái quát lại vấn đề : Nhận xét chung về vẻ đẹp của ông lái đò, đánh giá nghệ thuật miêu tả củaNguyễn Tuân: đặt nhân vật vào tình huống đầy cam go, thử thách để nhân vật bộc lộ tính cách phẩmchất; phối hợp những thủ pháp tiêu biểu của các ngành nghệ thuật khác để miêu tả và kể chuyện…– Rút ra bài học cho bản thân

Trong bài cảm nghĩ về chuyện ” Vợ chồng A Phủ”, Tô Hoài viết:

” Nhưng điều kì diệu là dẫu trong cùng cực đến thế mọi thế lực của tội ác cũng không giết được sức sống con người Lay lắt, đói khổ, nhục nhã, Mị vẫn sống, âm thầm, tiềm tàng mãnh liệt”

( Tác phẩm văn học 1930- 1975, Tập hai, NXB Khoa học Xã hội, 1990, trang 71)

Phân tích nhân vật Mị trong truyện ngắn ” Vợ chồng A Phủ” ( đoạn trích được học) của Tô Hoài đểlàm sáng tỏ nhận xét trên

Gợi ý:

Mở bài:

+Giới thiệu tác phẩm Vợ chồng A Phủ và nhà văn Tô Hoài

+Trích dẫn ý kiến trong đề bài: ” Nhưng điều kì diệu là dẫu trong cùng cực đến thế mọi thế lực của tội ác cũng không giết được sức sống con người Lay lắt, đói khổ, nhục nhã, Mị vẫn sống, âm thầm, tiềm tàng mãnh liệt”

Thân bài

Ý1.Giải thích ý kiến:

– Nêu rõ cuộc sống cực nhục của người dân nghèo miền núi

– Đề cao bản chất tốt đẹp và khẳng định sức sống bất diệt của con người

– Bị đày đọa về thể xác lẫn tinh thần:

+ Mang danh là con dâu thống lí, vợ của con quan nhưng Mị lại bị đối xử như một nô lệ Mị ở nhàchồng mà như ở địa ngục với công việc triền miên Mị sống khổ nhục hơn cả súc vật, thường xuyên bị

A Sử đánh đập tàn nhẫn Mị sống như một tù nhân trong căn buồng chật hẹp, tối tăm

+ Trong cuộc sống tù hãm, Mị vô cùng buồn tủi, uất ức Muốn sống cũng chẳng được sống cho ra

người, muốn chết cũng không xong “ Ở lâu trong cái khổ, Mị quen khổ rồi” dường như Mị bắt đầu

chấp nhận thân phận khốn khổ, sống như cái bóng, như “con rùa nuôi trong xó cửa“.Mị sống mà như

chết.

b Sức sống tiềm tàng mạnh mẽ:

– Tâm trạng và hành động của Mị trong đêm tình xuân ở Hồng Ngài:

+ Bên trong hình ảnh ” con rùa nuôi trong xó cửa“ vẫn đang còn một con người khát khao tự do, khát

khao hạnh phúc Gió rét dữ dội cũng không ngăn được sức xuân tươi trẻ trong thiên nhiên và conngười, tất cả đánh thức tâm hồn Mị Mị uống rượu để quên hiện tại đau khổ Mị nhớ lại thời con gái,

Mị sống lại với niềm say mê yêu đời của tuổi trẻ Trong khi đó, tiếng sáo( biểu tượng của tình yêu vàkhát vọng tự do) từ chỗ là hiện tượng ngoại cảnh đã đi sâu vào tâm tư Mị

+ Mị thắp đèn như thắp lên ánh sáng chiếu rọi vào cuộc đời tăm tối Mị chuẩn bị đi chơi nhưng bị A

Sử trói lại Tuy bị trói nhưng Mị vẫn tưởng tượng và hành động như một người tự do, Mị vùng bướcđi

– Tâm trạng và hành động của Mị trong đêm cuối cùng ở nhà Pá Tra :

+ Lúc đầu thấy A Phủ bị trói, Mị vẫn thản nhiên Nhưng đêm ấy, Mị thấy dòng nước mắt trên má APhủ Nhớ lại cảnh ngộ của mình trong đêm mùa xuân năm trước, Mị đồng cảm, thương xót A Phủ.Phân tích nét tâm lí: Mị thấy cái chết sắp tới với A Phủ là uất ức, phi lí Mị không sợ hình phạt của PáTra , ý thức căm thù và lòng nhân ái giúp Mị thắng nỗi sợ hãi, biến Mị thành con người dũng cảmtrong hành động cắt dây trói cứu A Phủ.

+ Ngay sau đó, Mị đứng lặng trong bóng tối với bao giằng xé trong lòng Nhưng rồi khát vọng sốngtrỗi dậy thật mãnh liệt, Mị vụt chạy theo A Phủ, đến với tự do

Kết bài :có nhiều cách kết bài, nhưng các em có thể tham khảo những ý chính sau :

+Khẳng định tính đúng đắn của nhận định trên

+Đánh giá chung về tác phẩm, về nhân vật Mị

+ Mở rộng vấn đề