Tiết 84 trao duyên docx

Giáo án Trao duyên được soạn cẩn thận chi tiết.

Tiết 2:

Dẫn: những lời lẽ tha thiết, thấu tình đạt lí của

Kiều đã đưa Vân đến chỗ mặc nhiên phải chấp

nhận lời trao duyên Tuy nhiên cho dù Thuý Vân có

nhận lời thì thử hỏi tình duyên có phải là thứ có thể dễ

dàng trao cho người khác được không? => Khi buộc

phải trao duyên thì nảy sinh mâu thuẫn Chúng ta sẽ

thấy rõ điều này qua cách trao kỉ vật của Thúy Kiều

Giáo viên đọc

Chiếc vành với bức tờ mây

Duyên này thì giữ vật này của chung

Dù em nên vợ nên chồng

Xót người mệnh bạc ắt lòng chẳng quên

Mất người còn chút của tin

Phím đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa

(?) Thúy Kiều trao những kỉ vật gì cho Thúy

Vân?

(?): Em có nhận xét gì về giá trị những kỉ vật?

(Giá trị vật chất? Giá trị tinh thần? )

Giáo viên diễn giải:

Chiếc thoa: chiếc trâm cài đầu Kiều đã đánh rơi

trong khu vườn giữa hai nhà trong khi gặp Kim Trong

Cũng hôm ấy, Kim Trọng đã tặng Thúy Kiều vòng

xuyến, khăn tay còn nàng tặng Kim Trọng chiếc quạt

và khăn gấm:

Sẵn tay khăn gấm quạt quỳ

Với cành thoa ấy tức thì đổi trao

Chén hà sánh giọng quỳnh tương

Xuyến vàng đôi chiếc, khăn là một vuông

Còn, phím đàn, mảnh hương nguyền, bức tờ

mây là những vật gợi nhắc đến đêm thề nguyền, đính

ước Trong đêm thề nguyền đính ước, khi thấy Thúy

Kiều bước sang phòng văn, Kim Trọng đã đốt thêm

nến cho phòng thêm sáng, thêm hương vào lò để

phòng thêm thơm:

Đài sen nối sáp, lò đào thêm hương

Hai người đã cùng viết lời thề trên giấy hoa tiên

(tiên thề cùng thảo một chương/ tóc mây một món dao

vàng chia đôi)rồi sau đó Thúy Kiều gảy đàn: so lần

dây vũ, dây văn

Như vậy: chiếc thoa, bức tờ mây, phím đàn,

mảnh hương nguyên chính là những kỉ vật đơn sơ,

của chẳng đáng là bao nhưng tình thì rất nặng Nó

vật thiêng, biểu tượng cho mối tình cao đẹp.

(?): Nhận xét về cách trao kỉ vật của Kiều?

Giáo viên: đọc :

2 Thuý Kiều trao kỉ vật tình yêu và dặn dò Thúy Vân những chuyện mai sau (14 câu tiếp)

a. Thúy Kiều trao kỉ vật tình yêu (6 câu đầu)

- Những kỉ vật được trao:

+ Chiếc thoa, bức tờ mây + Phím đàn, hương nguyền

→ Giá trị vật chất: đơn sơ

→ Giá trị tinh thần: sâu nặng, bởi nó là biểu tượng cho mối tình trong sáng, cao đẹp Kim – Kiều

Đó không chỉ là tình yêu lãng mạng, trong sáng mà còn cao đẹp, sâu nặng, thiêng liêng

“Chiếc thoa với bức tờ mây, duyên này thì giữ,

vật này của chung”

(?): Từ “với” cho ta thấy Thúy Kiều trao các

vật cùng một lúc hay lần lượt trong từng thời điểm

khác nhau? Cách trao cho thấy thái độ gì của Thúy

Kiều ở đây?

(?): Trong khi trao Thúy Kiều phân biệt hai

khái niệm: duyên này, vật này Thái độ của Kiều với

hai điều được nói đến như thế nào?

(Duyên: giữ lấy; vật này: của chung.)

(?): Kiều xác định duyên em cần giữ lấy những

vật này thì thế nào? “Của chung” là của những ai?

Thúy Kiều – Kim Trọng – Thúy Vân.

(?): Tại sao khi đã trao kỉ vật, dặn dò em phải

giữ lấy mối duyên mình trao Kiều vẫn nói vật này

“của chung”? Hai chữ “của chung” cho em cảm

nhận được điều gì về tâm trạng của nhân vật?

Giáo viên: bình

Lẽ thường, khi vẫn giữ kỉ vật, ít nhiều ta sẽ có

cái ảo giác rằng người yêu vẫn là của mình, vẫn còn

trong mình Chỉ đến khi tự tay cầm kỉ vật trao đi cho

kẻ khác, người ta mới thực sự rơi vào hẫng hụt Nỗi

mất mát ấy mới thực sự khiến con người trống hoang

cõi lòng Và bắt đầu từ đây, chàng Kim sẽ vĩnh viễn

thuộc về người khác

Hai chữ “của chung” chất chứa bao đau xót Kỉ

vật tình yêu chỉ thiêng liêng khi nó là tín vật, là nhân

chứng thầm kín của riêng hai người thôi Còn bây giờ,

từ bây giờ, nó đã thành “của chung”

Mặt khác, tình duyên đã trao đi mà kỉ vật thì lại

là của tất cả Hơn ai hết, Kiều bàn giao thế là không

minh bạch Nhưng tình yêu thì làm sao có thể rạch ròi,

sòng phẳng Cách nói không dứt khoát của Kiều phản

ánh sự mâu thuẫn, giằng co giữa lí trí và tình cảm

(?): Nhận xét về cách dùng từ ngữ trong câu

“Duyên này thì giữ, vật này của chung”

- Điệp từ “này”

- Vị trí: nằm ở những điểm nhấn ngữ điệu

- Cách trao kỉ vật:

+ Với: trao từng thứ một → sự do dự, nuối tiếc

+ Duyên này: thì giữ

 Duyên kì ngộ Thuý Kiều – Kim Trọng

 Duyên Thuý Kiều đã trao vào tay Thuý Vân: trở thành duyên Thuý Vân – Kim Trọng

Kiều dặn dò em phải giữ lấy vì đó là của riêng em rồi

+ của chung:

 Trước hết, kỉ vật ấy vốn là của Thuý Kiều – Kim Trọng

 Sau khi trao duyên rồi thì nó cũng là của Thúy Vân – Kim Trọng => Kiều muốn chúng vĩnh viễn là của chung ba người Thuý Kiều – Kim Trọng – Thuý Vân

 Kiều chưa thể dứt hẳn khỏi mối tình sâu nặng với Kim Trọng Kiều trao duyên cho

em nhưng vẫn vẫn muốn giữ lại những kỉ vật đó cho mình, vẫn muốn có mình ở trong

đó Chỉ cần thay từ “của chung” thành “của em” thì Kiều vĩnh viễn sẽ không còn liên hệ

gì vời Kim Trong

=> sự lúng túng, mâu thuẫn giữa hành động và lời nói, lí trí và tình cảm của Thúy Kiều

+ Của tin: của làm tin

+ Điệp từ “này”: nằm ở những điểm nhấn ngữ điệu làm cho lời thơ cất lên bỗng như dăn lòng, day dở

+ Nhịp 4/4: ngắt đôi câu thơ.Hai vế câu thơ là trạng thái

2 Bên cạnh con người lí trí, tình cảm đã xuất hiện trong Kiều

(?): Cách trao kỉ vật cho em cảm nhận điều gì về tình

cảm và tâm hồn Kiều?

Giáo viên dẫn, chuyển:

Lẽ thường, khi vẫn giữ kỉ vật, ít nhiều ta sẽ có

cái ảo giác rằng người yêu vẫn là của mình, vẫn còn

trong mình Chỉ đến khi tự tay cầm kỉ vật trao đi cho

kẻ khác, người ta mới thực sự rơi vào hẫng hụt Nỗi

mất mát ấy mới thực sự khiến con người trống hoang

cõi lòng Kiều đã trao xong kỉ vật cho Thúy Vân, Và

bắt đầu từ đây, chàng Kim sẽ vĩnh viễn thuộc về người

khác Lúc này, Kiều sẽ sống trong tâm trạng thế nào

Cô mời các em chuyển sang 8 câu tiêp

Giáo viên đọc:

Mai sau dù có bao giờ, Đốt lò hương ấy so tớ phím này.

Trông ra ngọn cỏ lá cây, Thấy hiu hiu gió thì hay chị về.

Hồn còn mang nặng lời thề,

Nát thân bồ liễu đền nghì trúc mai.

Dạ đài cách mặt khuất lời,

Rưới xin giọt nước cho người thác oan.

Tuy nhiên trước khi chuyển sang 8 câu tiếp

theo, chúng ta hãy cùng đọc lại 6 câu Kiều trao kỉ vật

để thấy một phần tâm trạng của nàng trong đó

Giáo viên: đọc lại 4 câu thơ.

(?): Khi bắt buộc phải trao kỉ vật đi, Kiều tự

 Nó gợi ra thoáng giằng co tinh vi giữa tâm

và trí Lí trí đã quyết định trao duyên, trao kỉ vật, nhưng tình cảm như cố trì hoãn, níu kéo

Vì thế mà cái động thái trao tay kia cứ dùng dằng Người đọc như hình dung ra cảnh tượng: tay Kiều run run nhưng lòng thì muốn giữ lại Bên trong Kiều như có sự giằng co ghê gớm

Người đơn giản có thể nghĩ con người trung đại không phức tạp đến thế Nhưng cho dù là thời nào thì bản chất tình yêu vẫn là không thể chia sẻ! Trái tim yêu thời nào cũng đau như vậy thôi

=> Cách trao duyên cho thấy

- Tình yêu Kiều dành cho Kim Trọng rất nồng nàn, sâu sắc; vì tình yêu ấy mà lòng nàng đang chất chứa bao đau đớn, giằng xé, chua chát Kiều đang luyến tiếc mối tình đầu tươi đẹp, đang thổn thức, xót xa Và trao kỉ vật chính là chia li, vĩnh biệt với mối tình đầu đẹp đẽ, lãng mạn, với những kỉ niệm không thể nào quên

- Tuy nhiên dù đau đớn, luyến tiếc Kiều vẫn vẫn “trao duyên” chứng tỏ trong tình yêu và vì tình yêu, Kiều đã đặt hạnh phúc của người mình yêu lên trên hết => tấm lòng vị tha, cao thượng

b Lời dặn dò sau khi trao kỉ vật (8 câu tiếp)

Khi đã trao kỉ vật cho Thuý Vân, tức là đã hoàn toàn mất Kim Trọng, Kiều thấy cuộc sống hạnh phúc của mình đến đây chấm dứt, lời nàng chuyển hẳn sang giọng thương mình

nhận thức về thân phận của mình như thế nào? Câu

thơ nào thể hiện nhận thức về thân phận của nhân vật?

(?): Thời gian đoạn trích được thể hiện qua từ ngữ

nào?

(?): Tương lai của Kiều được tái hiện qua những hình

ảnh nào? Những từ ngữ ấy cho thấy tương lai của

nàng gắn liền với dự cảm về điều gì?

(?): Trong cảm xúc đau đớn, tuyệt vọng, khi tưởng

tượng ra bi kịch là cái chết nàng còn hình dung sự trở

về

Giáo viên bình:

Giáo viên liên hệ, mở rộng:

Đoạn thơ Nguyễn Du cho ta liên hệ tới bức thư

Thúy Kiều gửi Kim Trọng trong Kim Vân, Kiều

Truyện Trong Kim Vân Kiều Truyện, trước khi ra đi

- Kiều hi vọng cho Thúy Vân và Kim Trọng nên

vợ nên chồng nhưng cũng mong trong hạnh phúc gia đình ấy, kỉ niệm về nàng vẫn còn tồn tại:

Dù em nên vợ nên chồng, Xót người mệnh bạc ắt lòng chẳng quên

Mất người còn chút của tin Phím đàn với mảnh hương nguyền ngày xưa

- Nghĩ đến thân phận: Mệnh bạc: người có số phận bạc bẽo , phải chịu những đau đớn, oan nghiệt của số mệnh

→ Kiều tự thấy mình đáng thương, (mình là người

“mệnh bạc” để cho người khác phải xót, phải thương hại) => Đây không thuần túy là hành động trao kỉ vật

mà thực chất là Kiều đang phải chia li, vĩnh biệt mối tình đầu đẹp đẽ, lãng mạn với nhiều kỉ niệm không thể nào quên

- Thời gian: “Mai sau” => chuyển dòng thời gian từ hiện tại tới tương lai xa xôi

- Từ ngữ:

+ Trông ra ngọn cỏ, lá cây Thấy hiu hiu gió

+ Hồn, dại đài, thác oan

 Tạo ra một không gian mộng mị Kiều đã hình dung ra tương lai của mình với bi kịch thê thảm là cái chết Nó cho thấy, sau khi đã trao đi tình yêu, Kiều đã cảm thấy cuộc đời mình vô cùng trống trải và vô nghĩa, cuộc đời đó như là cái chết và đây là cái chết đầy oan khiên Giọng của một người đang đau đớn

 Không còn là con người của lí trí nữa mà trở thành con người của cảm xúc

+ Kiều còn hình dung oan hồn của mình trở về trong

gió: “trông ra ngọn cỏ, lá cây, thấy hiu hiu gió thì hay

chị về”

→ Thời điểm trở về: Đốt lò hương ấy, so tơ phím này: mỗi khi Thúy Vân – Kim Trọng đốt hương, gảy đàn như Kim – Kiều ngày xưa => tâm hồn vẫn vương chặt trên mảnh hương, phím đàn, trên mối tình xưa cũ

→Nguyên nhân nàng trở về: “Hồn còn mang nặng lời

thề, nát thân bồ liễu đền nghì trúc mai” Ngay khi đã

chết đi thì mối tình sâu nặng với Kim Trọng vẫn như một mối ràng buộc não nùng day dứt ( Nghì: nghĩa Nghì trúc mai: tình nghĩa với Kim Trọng)

=> phẩm chất thuỷ chung, son sắt trong tình yêu :

“dẫu lìa ngó ý còn vương tơ lòng”.

=> khát khao trở về, khát khao đoàn tụ với người yêu ngay sau khi đã chết

Thúy Kiều có viết thư gửi Kim Trọng:“Ngày sau

chàng cùng em thiếp đốt hương, gảy đàn , đọc ca,

ngâm khúc, khói hương phảng phất, có giá lạnh như

mưa tuyết đưa lại, tức là hồn thiếp ở đó May mà

chàng lấy chén nước chè rưới vào oan hồn của thiếp

thì thiếp mang ơn nhiều lắm”

KVKT, Thanh Tâm Tài Nhân đưa hồn Kiều trở

về trong gió, chỉ là sự trở về của hồn oan Còn trong

Truyện Kiều của Nguyễn Du, cũng xuất hiện hình ảnh

người thác oan, cũng hồn Kiều trở về hiu hiu trong

gió thế nhưng đó là oan hồn mang đầy nỗi niềm tâm

trạng

“hai chữ hiu hiu nghe mà gai người Nó như

chấp chới giữa hai thế giới thực tại và hư vô, cõi âm

và cõi dương” Hình ảnh Kiều trở về trong khói

hương nghi ngút, trong dìu dặt phím tơ, trong lay

động ngọn cỏ, lá cây thật tội nghiệp và tha thiết Bạn

đọc có tấm lòng nhân hậu đọc đến những trang viết

này có lẽ không cầm nổi nước mắt, xót xa Đầu ngọn

bút của Nguyễn Du như có máu hòa trong nước mắt

Và một trong nhũng tâm trạng chúng ta vừa chỉ

ra đó chính là mối tình sâu nặng Cũng vì sự vấn

vương đó, mà Kiều trở về

(?): Kiều trở về nhưng có được đoàn tụ Kim Trọng –

Thúy Vân không? Vì sao?

(?): Trở về nhưng không thể tái ngộ, Kiều mong ước

điều gì?

Giáo viên diễn giải:

(?): Lời dặn dò của Kiều và sự tưởng tượng ra

tương lai bi kịch sau khi trao kỉ vật cho em cảm nhận

được gì về tâm trạng của nàng?

+ Tuy nhiên đau xót thay đó là một cuộc trở về mà không có gặp gỡ Kiều chờ đợi một kiếp sau sum họp nhưng làm sao có được khi lúc này : Dạ đài cách mặt khuất lời, nàng đã là người của cõi chết, cách biệt âm dương

Con đường của Thúy Kiều đi không hoàn toàn

là con đường của chàng trai trong bài vè cổ về Trương

Chi : “Anh Trương Chi khi trở về, Cắm sào cho chặt

hát thề một câu : “kiếp này đã dở dang nhau, thì xin kiếp khác duyên sau lại lành ”

→ Mong ước một giọt nước “rưới… người thác oan”: mong ước sự đồng cảm của con người nơi trần thế, mà đặc biệt là của người yêu

=> Đến lúc này Kim Trọng sẽ phải làm như Mị Nương trong câu chuyện cổ Trương Chi, rỏ một giọt lệ cảm thông trên bóng hình đau khổ của Trương Chi, hay như một chàng trai trong tình sử, tuôn châu xuống trái tim uất kết của người vợ đã chết Về dương thế, Kiều chỉ xin một cho mình một chén nước.Một chút nhớ thương của người sống? Một chút tình cũ hay một chút duyên thừa? Chỉ một chút thôi mà nàng đã thấy được cảm thông, chia sẻ

=> Lời dặn dò và hình dung tương lai bi kịch cho thấy:

(?): Nhận xét về nghệ thuật đoạn thơ?

- Giọng điệu?

- Ngòi bút miêu tả tâm lí sắc sảo

- Kiều vẫn nuối tiếc đến xót xa, những kỉ niệm hạnh phúc của mối tình đầu => đau đớn

- Trong Thúy Kiều, khát vọng hạnh phúc, niềm hi vọng dù mong manh về sự sum họp, hội ngộ vẫn đang cháy bỏng

- Tình cảm Thúy Kiều dành cho Kim Trọng hết sức sâu sắc, mãnh liệt

- Nghệ thuật:

+ Giọng điệu thơ: Kiều nói với Vân mà như nói với mình, chuyển sang giọng tự thương mình

+ Giọng điệu, hình ảnh chập chờn, thần linh, ma

mị, lời nói nhân vật như từ cõi âm vọng về

+ Ngòi bút miêu tả tâm lí tình tế của Nguyễn

Du Nhà thơ không chỉ miêu tả mà ngòi bút trữ tình tự

sự ấy còn như đang phân tích, khơi các dòng ý thức, tâm lí nhân vật Để diễn tả cảm xúc: phải hóa thân, phải viết bằng sự thấu hiểu, cảm thương, viết bằng ngọn bút rỏ máu nơi đầu ngọn bút

Tóm lại:

- 14 câu thơ diễn tả sự việc Thúy Kiều trao kỉ vật

và dặn dò em những chuyện mai sau:

+ khắc sâu hơn tâm trạng bi kịch của nhân vật với sự phát triển từ những mâu thuẫn giằng co giữa tình cảm

và lí trí đến nỗi đau đớn tưởng như bị đẩy sâu vào vực sâu của cái chết, u buồn

+ Đằng sau đó, ta thấy tình yêu nồng nàn, sâu sắc mà Kiều dành cho Kim Trọng, thấy tâm hồn chu đáo, giàu lòng vị tha

- Nghệ thuật miêu tả tâm lí tài tình: giọng điệu, hình ảnh, ngôn từ chập chờn ma mị