1 tong quan ve TTNH

Khái niệm về tiền tệ tiếp• Tiền tệ là một thứ hàng hóa đặc biệt, được tách ra khỏi thế giới hàng hóa, dùng để đo lường và biểu hiện giá trị của tất cả các thứ hàng hóa khác C.Mác.. Bản c

TIỀN TỆ - NGÂN HÀNG

Nội dung chính

1. Đại cương về tiền tệ

2. Lãi suất và cấu trúc kỳ hạn của lãi suất

3. Các trung gian tài chính

4. Ngân hàng thương mại

5. Ngân hàng trung ương và các CSTT

Giáo trình tham khảo

• “The Economics of Money, Banking and Financial Markets”,Frederic S Mishkin, Columbia University

CHƯƠNG 1: ĐẠI CƯƠNG VỀ TIỀN TỆ

1. Khái niệm về tiền tệ

2. Vai trò của tiền tệ

3. Chức năng của tiền tệ

4. Các hình thái phát triển của tiền tệ

5. Đo lường tiền tệ

6. Lạm phát

7. Hệ thống tiền tệ quốc tế

1 Khái niệm về tiền tệ

Người bán quần áo

Người bán cá

Người bán thịt

TIỀN

Khái niệm về tiền tệ (tiếp)

• Tiền tệ là một thứ hàng hóa đặc biệt, được tách ra khỏi thế giới

hàng hóa, dùng để đo lường và biểu hiện giá trị của tất cả các thứ hàng hóa khác (C.Mác).

• Tiền tệ là bất kỳ cái gì được chấp nhận chung trong thanh toán

để đổi lấy hàng hoá dịch vụ hoặc hoàn trả các khoản nợ (Mishkin).

Phân biệt tiền, của cải và thu nhập

• Bill Gates rất giàu có

• Anh ấy kiếm được một công việc trả rất nhiều tiền.

• Tôi mang rất nhiều tiền khi đi mua sắm.

Bản chất của tiền tệ

• Giá trị sử dụng của tiền tệ:

• Khả năng thoả mãn nhu cầu trao đổi của xã hội

• Giá trị sử dụng của tiền tệ do xã hội quy định

• Giá trị của tiền tệ:

• được thể hiện qua khái niệm “sức mua tiền tệ” (purchasingpower) - khả năng đổi được thành hàng hoá

2 Vai trò của tiền tệ

• Là phương tiện không thể thiếu để mở rộng và phát triển nềnkinh tế

• Là phương tiện để thực hiện mở rộng các mối quan hệ quốc tế

• Là công cụ phục vụ cho mục đích của người sử dụng chúng

3 Chức năng của tiền tệ

• Phương tiện trao đổi

• Thước đo giá trị

• Phương tiện cất trữ

• Phương tiện thanh toán

Phương tiện trao đổi (Medium of exchange)

• Tiền được chấp nhận chung để thanh toán hàng hóa và dịch vụ

• Là chức năng quyết định sự ra đời của tiền

• Ý nghĩa: tăng hiệu quả kinh tế, khắc phục được những hạn chếcủa trao đổi hàng hoá trực tiếp

• Tiền tệ được coi là phương tiện chứ không phải là mục đích củatrao đổi

Thước đo giá trị (Unit of Account)

• Tiền được dùng để đo giá trị mọi loại hàng hoá, dịch vụ đem ratrao đổi trong nền kinh tế

• Ý nghĩa kinh tế

• Giảm chi phí giao dịch với việc giảm số lượng mức giá

• Định giá, định lượng tài sản ở nhiều hình thức tồn tại

Cất giữ giá trị (Store of Value)

• Cất trữ giá trị là việc tích lũy của cải bằng cách giữ tiền hoặccác tài sản khác để sử dụng mua hàng hóa hoặc dịch vụ trongtương lai

• Cất trữ sức mua theo thời gian

• Tiền phải là cất trữ duy nhất?

• Vì sao lại dùng tiền làm phương tiện cất giữ giá trị?

• Điều kiện: tiền giữ được giá trị (sức mua) theo thời gian

• Ý nghĩa

Phương tiện thanh toán

(Standard of Deferred Payment)

• Là đặc điểm của tiền, tạo điều kiện thuận lợi cho trao đổi quathời gian

4 Các hình thái phát triển của tiền tệ

• Điều kiện để hàng hóa được coi là tiền tệ

• Sự phát triển của tiền tệ

• Các hình thái tiền tệ

• Các chế độ bản vị tiền tệ

4.1 Điều kiện để hàng hóa trở thành tiền tệ

• Để hàng hóa được coi là tiền tệ:

4.2 Sự phát triển của tiền tệ

Các hình thái tiền tệ:

• Hóa tệ: Tiền có giá trị thực sự và giá trị của vật trung gian

trao đổi này phải ngang bằng với giá trị hàng hoá đem ra traođổi, tức là trao đổi ngang giá

• Hóa tệ không phải kim loại

• Hóa tệ kim loại

• Tiền với tư cách là dấu hiệu giá trị: tiền giấy, tiền tín dụng,

tiền điện tử…

Sự phát triển của tiền tệ

• Một tờ lệnh do người chủ tài khoản séc phát hành yêu cầu ngânhàng giữ tài khoản chuyển một số tiền từ tài khoản của ngườiphát hành sang tài khoản của một người khác được chỉ địnhtrong tờ séc

Séc du lịch (Travellers’ cheques)

• Là một tấm séc được in trước một số tiền cố định do NH phát hành và

bán cho người đi du lịch Nó cho phép người ký séc được thanh toán một số tiền không điều kiện cho một người khác

• Vô thời hạn

• Các tổ chức phát hành lớn: American Express, Thomas Cook

Tiền điện tử (E-money)

• Tiền sử dụng trong thanh toán điện tử (electronic payment)được gọi là tiền điện tử

• Hệ thống thanh toán điện tử: CHIPS, SWIFT…

• Tiền điện tử được sử dụng trong các hình thức giao dịch bằngthẻ thanh toán

• Thẻ rút tiền ATM

• Thẻ tín dụng

• Thẻ ghi nợ

• Thẻ thông minh

Tiền điện tử (E-money)

Chế độ bản vị vàng

• Chế độ bản vị tiền vàng

• Chế độ bản vị vàng thỏi

• Chế độ bản vị hối đoái vàng

5 Đo lường tiền tệ

• Khối tiền tệ: được sử dụng để tính toán lượng tiền trong lưuthông khi tính lỏng thay đổi

• Các khối tiền tệ cơ bản:

• M1: tiền mặt trong lưu thông ngoài hệ thống ngân hàng; tiền gửi

Các khối tiền tệ ở Mỹ

• M1 = Tiền mặt trong lưu thông

+ Tiền gửi không kỳ hạn

• M2 = M1

+ Tiền gửi kỳ hạn mệnh giá thấp+ Tiền gửi tiết kiệm và Tiền gửi trên thị trường tiền tệ+ Cổ phiếu quỹ tương hỗ trên thị trường tiền tệ

Các khối tiền tệ ở Mỹ, 7/2010

(a) Khối tiền tệ ở Mỹ (billions of dollars), 1959-2010

(b) Khối tiền tệ ở Mỹ (%), 1959-2010

Cầu tiền tệ

• Quan điểm của Marx về cầu tiền

• Quan điểm của Irving Fisher

• Quan điểm của phái Cambridge

• Quan điểm của Keynes

• Quan điểm hậu Keynes và của Friedman

Quan điểm của Marx

• Được thể hiện qua phương trình xác định lượng tiền cần thiếtcho lưu thông

M.V = P.Q

• Còn được thể hiện dưới dạng:

M.V = P.Y

Quan điểm của Fisher

• Thể hiện ở “Học thuyết số lượng tiền tệ”

• Theo Fisher, V là bất biến, do vậy k = 1/V là hằng số

• Từ đẳng thức M = k.P.Y, khi thị trường tiền tệ cân bằng, M chính là lượng tiền mà người dân mong muốn có, M d

• Như vậy, có thể kết luận rằng M phụ thuộc thuần túy vào thunhập

Quan điểm của trường phái Cambridge

• Cũng xây dựng đẳng thức như Fisher M d = k.P.Y

• Điểm khác biệt ở đây là trường phái Cambridge cho rằng trong

thời hạn ngắn k có thể biến động mặc dù nhìn chung k là hằng

số

• Sự biến động này có thể xuất phát từ việc lợi tức dự tính củaviệc nắm giữ tài sản khác ngoài tiền thay đổi (tức là có sự thayđổi trong lãi suất)

Quan điểm của Keynes

• Phát triển quan điểm của phái Cambridge, thể hiện trong “Lýthuyết ưa thích tiền mặt”

• Theo Keynes, có ba động cơ quyết định việc giữ tiền

• Động cơ giao dịch

• Động cơ dự phòng

• Động cơ đầu cơ

• Theo Keynes, tốc độ không phải là một đại lượng bất biến mà

nó phụ thuộc vào lãi suất

)

Y , i

Quan điểm hậu Keynes và của Friedman

• Đã có nhiều học giả phát triển quan điểm của Keynes

• Quan điểm của M.Friedman được thể hiện trong “Học thuyết sốlượng tiền tệ hiện đại”

• Friedman đã xây dựng một hàm số của cầu tiền

) r π

, r r

, r r

, Y

e m b

6.1 Khái niệm lạm phát

• Lạm phát là hiện tượng tiền giấy mất giá kéo dài và liên tục sovới hàng hoá, vàng và ngoại tệ

6.2 Đo lường lạm phát

• Tính toán lạm phát

• Lạm phát được tính toán thông qua sự biến động của chỉ

số giá tiêu dùng - CPI

• Lạm phát còn có thể được tính toán thông qua chỉ số giá

PPI, nhưng cách tính toán này không phổ biến

6.3 Nguyên nhân lạm phát

• Sự gia tăng chi phí sản xuất

• Sự mất cân đối trong quan hệ cung cầu

• Sự khủng hoảng cơ cấu kinh tế xã hội

Lạm phát do chi phí đẩy

• Xuất hiện khi có một cú sốc từ phía cung

• Khi đó đường tổng cung sẽ bị dịch chuyển vào trong, gây nên

sự suy giảm trong tổng sản phẩm và sự gia tăng tỷ lệ thấtnghiệp

• Nếu chính phủ muốn duy trì một tỷ lệ thất nghiệp thấp thì phảican thiệp để đẩy đường tổng cầu ra ngoài, như vậy làm cho mứcgiá cả tăng lên

vì vậy làm dịch chuyển đường tổng cầu ra ngoài.

• Khi tỷ lệ thất nghiệp thấp hơn mức tự nhiên, mức sản lượng sẽcao hơn mức tiềm năng, do đó đường tổng cung sẽ di chuyểnvào, gây nên sự tăng giá

Lạm phát do nguyên nhân khác

• Tình trạng kéo dài của thiên tai, địch hoạ

• Sự biến động tiêu cực của tỷ giá hối đoái

• Sự khủng hoảng kéo dài của cơ cấu kinh tế xã hội

6.4 Các ảnh hưởng của lạm phát

• Tác động tới thu nhập thực tế

• Tác động tới quyền lợi của người đầu tư dài hạn

• Tác động tới sản xuất và lưu thông hàng hoá

• Tác động tới chế độ tiền tệ và tín dụng

7 Hệ thống tiền tệ quốc tế

• Chế độ hối đoái

• Hệ thống tiền tệ Bretton Woods

• Xu hướng hình thành các khu vực liên minh tiền tệ (OCAs)