Để thực hiện tốt công việc này, đòi hỏi trong khâu chấm và trả bài làm văn là hết sức quan trọng trong quá trình dạy học của người giáo viên.. Chúng ta phải nhìn thẳng vào thực tế là hiệ
Trang 1A PHẦN MỞ ĐẦU
1 Lý do chọn đề tài
Hiện nay tư tưởng sư phạm “ lấy học sinh làm trung tâm” tức là coi học sinh là chủ thể sang tạo, đang được đặc biệt coi trọng Theo tư tưởng đó, trong quá trình dạy học, người thầy giáo chỉ giữ vai trò và chức năng tổ chức, hướng dẫn, đưa ra phương pháp, còn học sinh tự mình đi vào khám phá và chiếm lĩnh tác phẩm Để đánh giá được khả năng cảm thụ và khả năng hành văn của học sinh, cũng có rất nhiều cách, nhưng cách đánh giá dựa vào bài viết làm văn là quan trọng nhất Qua bài viết làm văn, chúng ta có thể đánh giá một cách khá toàn diện về khả năng văn chương , kỹ năng làm bài, vận dụng kiến thức ngữ pháp, từ ngữ, chính tả… của các em, Để thực hiện tốt công việc này, đòi hỏi trong khâu chấm và trả bài làm văn là hết sức quan trọng trong quá trình dạy học của người giáo viên Qua hoạt động này mà người thầy giáo cũng có thể phần nào tự đánh giá công việc dạy học của mình và từ đó cũng có thể có biện pháp điều chỉnh cách dạy học sao cho phù hợp với tùng nhóm đối tượng học sinh Nói chấm và trả bài làm văn là một hoạt động
vô cùng quan trọng trong quá trình dạy học nhưng nó chỉ đúng đối với những thầy cô giáo có tâm huyết với nghề Chúng ta phải nhìn thẳng vào thực tế là hiện nay có những thầy cô giáo coi hoạt động chấm và trả bài còn quá hời hợt, thiếu quan tâm, làm qua loa cho có, thậm chí có những thầy cô chỉ đưa bài cho học sinh trả tranh thủ trong giờ ra chơi
mà không có những nhận xét gì Chính vì những lý do đó mà trong những thời gian gần đây việc chấm và trả bài cho học sinh đã xảy ra những việc không hay, gây dư luận xấu trong xã hội như vụ việc về bài làm của học sinh“ canh gà Thọ Xương” mà chắc hẳn ai cũng biết
Chấm và trả bài kiểm tra là một việc làm thường xuyên và nó đã có từ rất lâu rồi Nói như vậy có nghĩa là đây là một vấn đề không có gì mới mẽ và đã là giáo viên thì ai cũng đều đã thực hiện hoạt động này Nhưng vì những lý trên và xuất phát từ yêu cầu thực tiễn
và cộng thêm những kinh nghiệm của bản thân đã nhiều năm giảng dạy và chấm trả bài môn ngữ văn trong trong trường THPT, bản thân tôi đã mạnh dạn xin đề xuất một vài kinh nghiệm trong việc chấm và trả bài môn làm văn bậc THPT
2 Mục tiêu nhiệm vụ của đề tài
Mục tiêu và nhiệm vụ của đề tài là đưa ra một vài kinh nghiệm về phương pháp chấm
và trả bài làm văn bậc THPT như : Ý nghĩa của việc chấm và trả bài, thái độ chấm và trả bài của người giáo viên, trình tự các bước khi chấm và trả bài…
3 Đối tượng nghiên cứu :
Đối tượng nghiên cứu của đề tài là việc chấm và trả bài môn làm văn của học sinh bậc THPT
4 Giới hạn phạm vi nghiên cứu :
Trang 2Vì đây chỉ là một sáng kiến kinh nghiệm nên phạm vi nghiên cứu của đề tài chỉ dừng lại
ở cấp độ chấm và trả bài bài làm của học sinh bậc THPT ở trường THPT Krông Bông – Đăk Lawk
5 Phương pháp nghiên cứu :
Đề tài nghiên cứu dựa trên một vài phương pháp chủ yếu như : Tổng hợp kinh nghiệm, phân tích tài liệu, thể nghiệm trong thực tế giảng dạy …
B NỘI DUNG ĐỀ TÀI
I CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU
1 Cơ sở lý luận :
Hiện nay trong hệ thống các trường sư phạm từ trung cấp đến đại học thì trong phân môn “phương pháp dạy học” đã nói khá kỹ về việc chấm và trả bài cho học sinh Đặc biệt
là trong việc đào tạo giáo viên giảng dạy môn ngữ văn thì việc chấm và trả bài cho học sinh đặc biệt được chú ý và nhấn mạnh Bên cạnh đó thì trong một số giáo trình của một
số nhóm tác giả như giáo trình “ Phương pháp dạy học văn” do Phan Trọng Luận chủ biên, giáo trình dạy học tiếng Việt do Lê A chủ biên và một số bài viết khác do nhiều tác giả tên tuổi khác viết cũng đã đề cập rất rỏ về tầm quan trọng của việc chấm bài Tuy nhiên trong những bài viết đó vẫn còn “một điều gì đó” chưa đáp ứng đầy đủ cho giáo viên trực tiếp giảng dạy trong các trường phổ thông Tôi thiết nghĩ “một điều gì đó” có thể là do công việc chấm bài môn ngữ văn khá vất vả và cũng do phần nào đó giáo viên chúng ta chưa thực sự tâm huyết với công việc này Chính vì vậy mà việc chấm bài ở một
số giáo viên còn sơ sài, chưa thỏa đáng
2 cơ sở thực tiễn
Thực tế cho thấy rằng, việc chấm bài môn ngữ văn là một việc làm hết sức vất vả và công phu Nói vất vả và công phu là bởi vì việc chấm chấm văn không thể làm qua loa, làm cho có Tuy nhiên chúng ta thấy rằng trong thực tế điều đó là khá phổ biến Chính vì vậy việc chấm và trả bài còn có nhiều điều phải lưu ý
II MỘT VÀI KINH NGHIỆM KHI CHẤM VÀ TRẢ BÀI MÔN LÀM VĂN BẬC THPT
1 Ý nghĩa của việc chấm bài :
Chấm bài là một công việc hết sức vất vả, phức tạp nhưng cũng đầy hứng thú Vất vả, phức tạp vì công việc chấm bài không thể kết thúc nhanh chóng trong vòng vài ba tiếng, giáo viên phải tập trung nhiều sức lực và trí tuệ, sự căng thẳng càng lớn khi phải theo dõi, đánh giá nhiều bài viết trong khoảng thời gian liên tục.Nhưng công việc chấm bài cũng
Trang 3đầy hứng thú vì giáo viên được tận mắt nhìn thấy sản phẩm tinh thần của học sinh và đó đồng thời cũng chính là sản phẩm của chính bản thân mình sau cả một quá trình giảng dạy và giáo dục; được nghe những lời tâm tình, thủ thỉ của từng học sinh; được chia niềm vui với những cảm hứng sáng tạo của các em
2 Thái độ chấm bài
- Trước hết, đó là thái độ tôn trọng bài làm của học sinh Bởi vì khi chúng ta tiếp xúc với bài làm của học sinh là tiếp xúc với sản phẩm tinh thần của các em, tiếp xúc với tiếng nói riêng biệt, cụ thể của một con người Bài làm chính là thành quả lao động của các em,
vì thế, dù đạt hay chưa đạt, chúng ta cũng phải hết sức trân trọng thành quả đó Sự trân trọng được thể hiện ở chỗ : không gạch xóa tùy tiện trong bài ; không ghi những lời nhận xét cẩu thả, thiếu sự cân nhắc, không phê học sinh những lời lẽ phủ phàng… Nhưng cũng không nên né tránh những điều này mà đi tới chỗ không có một lời phê, một lời nhận xét nào trong bài làm của các em Đây chính là những thái độ không tôn trọng các em
- Chúng ta không nên chỉ ghi nhận xét những cái chưa được mà cần phải có những lời động viên, khích lệ đối với cái được trong bài làm của các em Đôi khi những điều nhỏ nhặt mà chúng ta không để ý này lại ghi nhiều dấu ấn trong suy nghĩ của các em, nhiều khi những lời phê hay , đúng chỗ sẽ làm cho nhiều nhiều em nhớ mãi và từ đó mà các em
sẽ cố gắng tiến bộ trong những bước đường tới Khi chấm bài chúng ta cần phái biết chắt lọc cái hay, dù cái đó còn nhỏ bé để cổ vũ thúc đấy các em cố gắng Tôi còn nhớ, cách đây đã gần bảy năm, trong một lần chấm bài, với đề văn “ ước mơ nghề nghiệp của em trong tương lai”, có một học sinh, học khá, bài làm của em khá tốt, em đã ước mơ sau này
sẽ trở thành một bác sỹ, nhưng gia đình của em rất nghèo Tôi biết điều đó, cho nên trong khi chấm bài ,sau những lời nhận xét về bài làm tôi có ghi thêm một câu “ thầy tin chắc
em sẽ vượt qua được hoàn cảnh và em sẽ thành công.” Sau khi tốt nghiệp ra trường và đã trở thành một bác sĩ, em có về thăm tôi và em đã nói “ em trở thành bác sĩ cũng nhờ một phần vào lời phê nhận xét của thầy năm nào trong bài làm văn” Từ những điều đó, tôi thấy rằng lời khen của giáo viên có giá trị và ý nghĩa to lớn, góp phần tạo niềm hứng thú, say mê của các em trong học tập nói chung và trong văn học nói riêng Chính vì vậy, khi chấm bài, chúng ta không chỉ phải biết chê mà còn cần phải biết khen đúng chỗ, đúng mức Dù bài làm của các em có thể chưa đạt yêu cầu, nhưng có chỗ nào đáng biểu dương, chúng ta vẫn nên khen ngợi các em Sự yêu thương, thái độ ân cần, lời khen ngợi động viên kịp thời sẽ giúp các em có nghị lực cố gắng vươn lên trong các bài làm sau
- Khi chấm bài phải đảm bảo chấm nghiêm túc, chính xác , công bằng Như vậy , khi chấm bài , chúng ta không nên tiến hành theo kiểu “tranh thủ”, chấm xen kẻ vào những giờ nghĩ giải lao, hoặc chấm vội cho kịp trả bài, hoặc “ xem mặt đạt tên”… Chấm như vậy sẽ dẫn đến việc chấm sơ lược cẩu thả, thiếu chính xác Vì vậy việc chấm bài nên có lịch sắp xếp từ trước và cần phải lên được biểu điểm cụ thể, chi tiết xong rồi mới bắt tay vào công việc chấm Khi thực hiện chấm đúng quy trình như vậy vừa đảm bảo được sự chính xác, vừa đảm bảo được sự công bằng giữa các bài Khi chấm bài , tuyệt đối không
Trang 4quá thấp hoặc được nâng lên quá cao Chấm không công bằng, chấm không chính xác, sẽ dẫn đến chỗ học sinh có những suy nghĩ sai lầm về giáo viên, gây ấn tượng khó phai mờ trong ký ức của các em Đây cũng chính là một trong những nguyên nhân chính dẫn đến tình trạng học sinh không thích học môn văn
3 Trình tự các bước khi chấm bài
Khi tiến hành chấm bài, chúng ta nên tiến hành một số bước cơ bản như sau :
a Bước chuẩn bị :
Đây là bước mà chúng ta phải lập biểu điểm cho bài chấm Dựa vào nội dung đề, dựa vào mục đích và yêu cầu của đề, chúng ta xây dụng biểu điểm chấm cho hợp lý Xây dựng được một biểu điểm càng cụ thể, tỉ mỉ thì việc chấm bài càng trở nên chính xác và
dễ dàng hơn rất nhiều
Xây dựng biểu điểm cần làm sao giúp cho giáo viên đánh giá được đúng năng lực của học sinh Đây là một công việc rất khó, vì không phải lúc nào chúng ta cũng có một đáp
số chính xác, đặc biệt là môn làm văn luôn đòi hỏi học sinh trong quá trình làm bài luôn phải có những suy nghĩ và cách làm sáng tạo Thông thường, chúng ta thấy rằng những bài làm nào của các em đi đúng hướng và có cách làm sáng tạo thì những bài làm đó có điểm số khá cao Ngược lại có những em làm đúng nội dung nhưng cách trình bày và hành văn giống với những bài văn mẫu thì điểm thường không cao và khi giáo viên chấm
mà gặp phải những bài làm như thế này thì chúng ta thường không được vui và cảm thấy
ấm ức khi chấm Tuy nhiên khi xây dựng biểu điểm, ở những mặt nào đó có thể lượng hóa được thì ta cũng có thể linh động, dựa vào biểu điểm cụ thể sẽ giúp giáo viên đánh giá bài làm của các em được dễ dàng, cụ thể và chính xác hơn
Khi xây dựng biểu điểm, chúng ta có thể chia biểu điểm chấm thành hai phần : Nội dung và hình thức
- Phần nội dung : Biểu điểm phải xác định bài làm của học sinh có đạt được những nội
dung sau hay không ?
+ Có triển khai được đầy dủ và chính xác các vấn đề mà đề bài yêu cầu hay không ? Mức độ sâu sắc của vấn đề đã được trình bày trong bài làm chưa ?
+ Có biết xây dựng các tiểu chủ đề trong bài không ? Xây dựng được bao nhiêu tiểu chủ
đề ? Bao nhiêu tiểu chủ đề sát đê, xa đề ? Bao nhiêu tiểu chủ đề trùng lặp nhau ?
+ Mức độ sai sót của kiến thức ? Có bao nhiêu lỗi nặng ? Có bao nhiêu lỗi thuộc kiến thức văn học , xã hội, lịch sử ?
+ Nội dung có điểm nào đặc sắc, đáng biểu dương ? Có bao nhiêu điểm đáng biểu dương như vậy
- Phần hình thức :
+ Bài làm có đúng với kiểu bài mà đề yêu cầu hay không ?
+ Bố cục bài viết có hợp lí hay không ? Có cân xứng không ?
+ Kết cấu của bài có chặt chẽ không ? Kết cấu bị rời rạc, lỏng lẻo, mất tính liên tục ở những điểm nào ?
Trang 5+ Cách hành văn có trong sáng không ? Có bao nhiêu có ý mà không biết cách diễn đạt ?
Có bao nhiêu chỗ diễn đạt cầu kỳ sáo rỗng không có nội dung ? Có biết dùng hình ảnh không ? Bao nhiêu chỗ dùng đúng, bao nhiêu chỗ dùng sai ?
+ Từ ngữ có bị lặp không? Có sai nghĩa không ? Có từ ngữ dùng hay và sáng tạo không ? + Câu sử dụng có đa dạng không ? Câu có mắc lỗi ngữ pháp không ?
Đoạn văn phân chia có hợp lý không ? Bao nhiêu đoạn viết có câu chủ đề ?
+ Có mắc lỗi chính tả không ?
+ Trình bày bài viết có đẹp không ? …
* Ví dụ minh họa cho một biểu điểm chấm
BÀI VIẾT SỐ 1( NLXH)- NGỮ VĂN 12 ( thời gian 90 phút)
A/ Đề :
Ý kiến của anh (chị) về hiện tượng học sinh lười phát biểu xây dựng bài
đang diễn ra trong các giờ học ở học đường hiện nay.
B/ Đáp án và biểu điểm:
I/ Đáp án:
* Yêu cầu về hình thức :
- Biết viết một bài văn nghị luận xã hội về một hiện tượng đời sống có sử dụng tổng hợp các thao tác nghị luận
- Bố cục chặt chẽ, mạch lạc
- Hành văn lưu loát Không sai các lỗi về chính tả, dùng từ, viết câu
- Biết thể hiện ý kiến riêng của mình trên cở sở nhận thức đúng về vấn đề cấn nghị luận
*Yêu cầu về nội dung : Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau, nhưng
miễn là đáp ứng được một số yêu cầu cơ bản sau :
1 Nêu được nội dung và bản chất của hiện tượng cần nghị luận : việc lười phát
biểu trong giờ học của học sinh là một hiện tượng phổ biến trong tất cả các giờ học, môn học ở trường học hiện nay
2.Dùng thao tác giai thích để làm rõ:
- Phát biểu xây dựng bài là một hoạt động thuộc về ý thức và phương pháp học tập
đối với người học sinh khi đến lớp
- Lười phát biểu xây dựng bài là hiện tượng thụ động, không chịu giơ tay phát
biểu ý kiến của một hay nhiều học sinh trước những câu hỏi mà thầy cô giáo đặt ra trong giờ học
Trang 63.Phân tích, chứng minh,bình luận về thực trạng và nguyên nhân của hiện tượng : a.Thực trạng : Lười phát biểu hay nói khác đi là hiện tượng học sinh thụ động trong tất cả các giờ học ở nhiều môn học đang là căn bệnh đang lây lan từ học sinh này sang học sinh kia, từ lớp này sang lớp khác, từ trường này sang trường nọ Thực trạng này, thật sự làm cho không ít thầy cô giáo nói chung và thầy cô giáo có tâm huyết nói riêng rất đau đầu và bức xúc
b Nguyên nhân :
- Nguyên nhân khách quan :
+ Có thể do khối lượng kiến thức các môn học quá nhiều nên thời gian đầu tư
cho từng môn học bị hạn chế
+ Một số thầy cô quá nghiêm khắc, chưa tạo được sự hưng phấn cho người học, thậm chí còn tạo tâm lý sợ hãi, căng thẳng, mệt mỏi cho các em; Do cách đặt câu hỏi nhàm chán ( quá dễ hoặc quá khó) chưa phù đối tượng; một số giờ học, môn học thầy cô chưa thu hút được học sinh
- Nguyên nhân chủ quan :
+ Do nhận thức chưa đúng : nhiều học sinh chưa hiểu hết tác dụng của việc phát
biểu xây dựng bài, chưa đủ tự tin vào năng lực của bản thân nên ngại phát biểu; hoặc đa phần học sinh chỉ đầu tư vào các môn mà mình thi đại học nên bỏ rơi các môn khác
+ Do thái độ, ý thức của một số học sinh lười biếng, không chuẩn bị bài trước khi
đến lớp; một số học sinh khác muốn trả lời nhưng lại sợ sai, nếu sai thì mắc cỡ với bạn bè
4.Hậu quả và biện pháp khắc phục:
a.Hậu quả của hiện tượng học sinh lười phát biểu :
- Lười phát biểu làm nảy sinh tâm lý thụ động, ỷ lại nên học sinh khó nắm bắt và làm chủ kiến thức của bài học, lâu dần tạo thói quen thiếu tự tin, hạn chế tính tư duy sáng tạo của học sinh.Đồng thời, việc rèn luyện kỹ năng giao tiếp, kỹ năng ứng xử của học sinh với cộng đồng sẽ gặp nhiều hạn chế, học sinh không dám mạnh dạn thể hiện suy nghĩ và chính kiến của mình trước một vấn đề nào đó
- Lười phát biểu làm cho giờ học thiếu sinh khí, giờ học buồn tẻ; không có sự hợp tác hai chiều giữa thầy và trò; hiệu qủa giờ học bị giảm sút;thầy cô chán nản, không muốn nhiệt tình truyền hết tâm huyết trong khi lên lớp
b.Biện pháp khắc phục :
- Về phía thầy cô giảng dạy bộ môn : có phương pháp và phong cách và thái độ lên lớp tạo hứng thú cho học sinh; xây dựng hệ thống câu hỏi phù hợp với từng đối
tượng; cần có nhiều hình thức khích lệ đối với các học sinh có ý thức phát biểu tốt
- Về phía nhà trường và giáo viên chủ nhiệm : có những tiêu chí đánh giá chất lượng
học sinh kịp thời sau mỗi tuần, mỗi tháng ( đưa việc phát biểu xây dựng bài trở thành tiêu chí có khen chê, thưởng phạt kịp thời)
Trang 7- Về phía học sinh : cần có sự thay đổi về nhận thức, ý thức và thái độ hành động đúng
đắn về việc phát biểu ; xây dựng bản lĩnh tự tin; luyện khả năng tư duy, diễn đạt tốt ; chuẩn bị bài chu đáo khi đến lớp
5 Rút ra bài học về thái độ ý thức học tập chủ động sáng tạo từ hiện tượng
II / Biểu điểm:
- Điểm 9-10 : Đáp ứng một cách toàn diện 2 yêu cầu về hình thức và nội dung Mỗi ý nêu lên cần phải có dẫn chứng thực tế có tính thuyết phục
- Điểm 7-8 : Đáp ứng các yêu cầu về hình thức; về nội dung có thể chưa nêu được
yêu cầu 2,nhưng đáp ứng được cơ bản các yêu cầu (1),(3),(4).Dẫn chứng khá thuyết phục Bài viết có thể còn sai một vài lỗi chính tả và lỗi dùng từ.
- Điểm 5-6 : Bố cục rõ Nêu được nguyên nhân và hậu quả của hiện tượng nhưng phân tích chưa sâu sắc; đồng thời đưa ra được một vài giải pháp khắc phục hiện tượng
về phía người học.Dẫn chứng chưa thật thuyết phục.Còn sai một số lỗi chính tả, dùng từ
và viết câu
- Điểm 3-4 : Tỏ ra hiểu đề, nhưng kỹ năng làm bài còn hạn chế; nội dung còn sơ sài,chưa chỉ ra được một cách cụ thể nguyên nhân, hậu quả của hiện tượng.Giải pháp khắc phục còn chung chung Còn sai nhiều lỗi các loại
- Điểm 1-2 : Bài làm chưa hiểu đề.Văn lan man, lủng củng Sai nhiều lỗi chính tả, dùng từ, viết câu Bố cục không rõ hoặc chỉ viết được một đoạn.
- Mỗi lỗi hành văn ( chính tả , dùng từ, đặt câu ) trừ 0,25 điểm
* Ghi chú : Chú ý khuyến khích các bài viết có ý riêng, sáng tạo.
******************************************************************
Trên đây là một số vấn đề cần lưu ý khi xây dựng biểu điểm chấm Tuy nhiên trong thực tế thì phải tùy thuộc vào từng bài cụ thể để giáo viên có hướng xây dựng biểu điểm hợp lí hơn và phải khuyến khích học sinh trong bài viết cần có ý riêng, sáng tạo
Khi giáo viên đã xây dựng được một biểu điểm cụ thể như trên, bước tiếp theo là tiến hành chấm bài
b Bước chấm bài.
- Trước khi tiến hành chấm, giáo viên nên đọc lướt qua một số bài làm của những học
sinh khá và một số bài của những học sinh yếu từ đó có sự đối chiếu với đáp án đã xây dựng để có một cái nhìn tổng quát hơn đối với bài làm của các em
- Dựa vào biểu điểm đã xây dựng, giáo viên lần lượt chấm từng bài làm của học sinh.
Trang 8- Trong bài làm của các em, chỗ nào các em thể hiện tốt hoặc chưa tốt đều được giáo viên đánh dấu bằng cách ghi vài lời nhận xét ngắn gọn bên lề giấy hoặc gạch dưới những lời khen hoặc chê đó
- Bài nào có điểm đáng lưu ý chung, hoặc lưu ý riêng cần được giáo viên ghi vào sổ chấm
để tiện dẫn chứng trước lớp trong tiết trả bài
- Ghi lời nhận xét và cho điểm vào bài làm của học sinh :
+ Lời nhận xét trong bài làm văn của các em vô cùng quan trọng Lời phê đúng mực không chỉ giúp các em học sinh thấy được thiếu sót của mình mà còn gợi ra hướng khắc phục Điều này có tác dụng cao trong việc hình thành tình cảm, giáo dục nhân cách cho học sinh Bên cạnh đó, sự ghi nhận với những tiến bộ, cố gắng của HS chính là nguồn động viên mạnh mẽ nhất để các em tiếp tục tự tin vươn lên Chính vì vậy, lời nhận xét cần phải được ghi cụ thể, tránh chung chung, hời hợt như : tốt, được, đạt yêu cầu… Khi ghi lời nhận xét, cần phải ghi cả những ưu điểm và khuyết điểm của bài làm Lời nhận xét phải đảm bảo tính mô phạm, tôn trọng nhân cách học sinh Lời nhận xét cần được ghi rõ ràng, sạch sẽ, tránh tẩy xóa và phải dùng thống nhất một thứ mực là mực đỏ và tránh dùng cùng màu mực với mực bài viết của học sinh Ngôn từ phải chuẩn mực, tuyệt đối không ghi những lời phê ảnh hưởng tới nhân cách của học sinh cần có sổ theo dõi HS để ghi nhận những nét chính về sự tiến bộ của từng em cũng như hạn chế mới phát sinh ở mỗi cá nhân Thống kê tỷ lệ kém - yếu - trung bình - khá - giỏi để đối chiếu với các bài kiểm tra trước nhằm củng cố lại tinh thần học tập của cả lớp Khi chấm xong bài nào nên ghi lời nhận xét ngay vào bài đó
- Cho điểm là công việc cuối cùng, kết thúc quá trình chấm bài của giáo viên Một điều đáng lưu ý là không nên sau khi ghi lời nhận xét là cho điểm ngay, vì như thế sẽ khó điều chỉnh khi cần thiết và hơn nữa khi chưa chấm xong toàn bộ bài viết của học sinh, giáo viên chưa thể bao quát được kết quả chung của cả lớp Bởi vậy điểm lần đầu nên ghi nhỏ vào góc bài làm của học sinh để tiện cho điểm chính thức sau khi đã chấm xong tất cả Sau khi đã cân nhắc tính toán giữa yêu cầu của bài, dự kiến số điểm dựa vào biểu điểm, kết quả chung của cả lớp…khi đó giáo viên sẽ quyết định điểm chính thức Việc làm này
sẽ tránh được phải chữa đi chữa lại điểm số trong bài làm của các em
c Bước tổng kết việc chấm bài.
Khi chấm xong bài làm văn của học sinh, nhiều giáo viên cho rằng như thế là đã hoàn thành công việc Nhưng chúng ta nên nhớ rằng đây là bước khép lại việc chấm bài nhưng lại là bước chuẩn bị cho một quá trình mới : quá trình trả bài viết cho học sinh Nếu chúng ta chuẩn bị kĩ và tốt bước này thì quá trình tiến hành tiết trả bài sẽ thuận lợi hơn Chính vì vậy việc tổng kết cũng phải hết sức cẩn thận, chu đáo
Trong quá trình chấm bài, giáo viên chấm thường tiến hành mọi ghi chép cần thiết cho việc tổng kết Giáo viên có thể tổng kết teo mẫu :
Trang 9
Sau khi đã hoàn tất công việc chấm bài, dựa vào những ghi chép giáo viên lập bảng chung cho cả lớp Giáo viên lần lượt nêu nhận xét chung và nhận xét dẫn chứng cụ thể
- Nhận xét chung lần lượt nêu ưu và khuyết điểm về nội dung và hình thức
- Nhận xét dẫn chứng cụ thể :
+ Kiến thức : đầy đủ, chính xác, sai lạc…
+ Triển khai chủ đề : hợp lí, không hợp lí, lạc đề, xa đề…
+ Bố cục kết cấu : cân xứng, không cân xứng, chặt chẽ, lỏng lẻo…
+ Hành văn : trong sáng, trôi chảy, giàu hình ảnh…
+ Từ ngữ : sai nghĩa, sáng tạo , độc đáo, sai chính tả…
+ Câu : sai ngữ pháp, kiểu câu phong phú, đa dạng…
+ Đoạn : hay, không hợp lí…
+ Cách trình bày : sạch sẽ, cẩn thận, cẩu thả…
Trên đây là những bước cần phải thực hiện trong quá trình chấm bài Tuy nhiên còn tùy thuộc vào vào nhiều yếu tố khách quan và chủ quan khác, cho nên khi chấm , giáo viên cũng có thể lược qua một vài ý nhỏ nhưng nhất thiết phải tuân theo quy trình chấm để hoạt động chấm bài đạt kết quả như mong muốn
4 Quy trình của một tiết trả bài làm văn.
Tiết trả bài làm trên lớp cho học sinh là một hoạt động có ý nghĩa vô cùng quan trọng Giờ trả bài là giờ thông báo kết quả kiểm tra, là giờ để thầy và trò đánh giá lại những ưu khuyết điểm mà bài làm của các em đã thực hiện sau khi có kết quả chấm vì vậy đây là tiết mà học sinh rất chờ đợi và hết sức chú ý Trả bài là một tiết dạy mà theo tôi là không nhằm mục đích nâng cao hiểu biết nhận thức mà chủ yếu là hướng học sinh đi sâu vào kỹ năng làm bài thực hành và vận dụng những điều đã học từ lý thuyết để đưa vào thực tế Chính vì vậy, trả bài cũng như làm bài không phải những tiết để giáo viên nghỉ ngơi Cũng không phải vì dạy không kịp chương trình mà biến giờ trả bài thành giờ dạy văn học giảng văn… Hoạt động làm văn trong nhà trường chưa thể coi là kết thúc khi chưa tiến hành giờ trả bài Trả bài làm văn cho học sinh không chỉ là hoạt động hoàn lại bài viết cho học sinh sau khi chấm và công bố điểm số Trả bài còn là hoạt động đúc rút kinh nghiệm, phân tích cái hay, cái dở, thấy được chỗ mạnh , chỗ yếu của cả lớp và của từng
cá nhân các em học sinh, để từ đó các em có hướng sữa chữa, rút kinh nghiệm và vươn lên trong những bài làm văn sau Một giờ trả bài nếu được giáo viên chuẩn bị một cách chu đáo, tỉ mỉ thì đó cũng là một giờ học hấp dẫn, lô cuốn sự hứng thú của học sinh Để thực hiện được điều đó, giờ trả bài đòi hỏi phải có một qui trình hoạt động hợp lí và khoa học và phải theo thứ tự của tiết trong phân phối chương trình Qui trình đó có thể thực hiện như sau :
Trang 104.1 Giáo viên thông báo việc trả bài làm văn Đọc lại đề và chép đề lên bảng, cho học sinh nhớ lại bài viết của mình
4.2 Căn cứ vào đề, giáo viên xác định những yêu cầu chủ yếu của bài làm về mọi mặt : kiến thức , phạm vi, phương pháp… và những yêu cầu khác do yêu cầu đề bài đặt ra 4.3 Giáo viên hướng dẫn học sinh xây dựng dàn bài làm văn mẫu sau đó ghi lên bảng và cho các em ghi chép vào vở
4.4 Dựa vào việc phân tích đề và dàn ý ở trên, giáo viên đánh giá kết quả bài làm chung của cả lớp Kết quả này đã được chuẩn bị trước trong bảng tổng kết chung Nêu những ưu khuyết điểm lớn của cả lớp, những em có cố gắng vươn lên và có sự tiến
bộ so với các bài làm trước Đến đây, giáo viên chưa nên công bố điểm số vội vì làm như vậy các em sẽ mất tập trung và không chú ý tiếp những hoạt động tiếp theo của giáo viên
4.5 Giáo viên tiến hành nêu dẫn chứng cụ thể về các ưu khuyết điểm, trích đọc một số dẫn chứng phù hợp với nhận xét của mình Bài nào làm tốt , giáo viên cũng có thể nêu tên học sinh một cách cụ thể để biểu dương, khích lệ, động viên các em trươc lớp Ngược lại những bài làm nào chưa đạt , giáo viên cũng có thể đọc một vài dẫn chứng, nhưng lưu ý là không nên nêu tên học sinh của các bài viết này vì làm như thế có thể gây cho học sinh tâm lí như bị phê bình trước lớp từ đó làm cho học sinh chán nản và dần dần không còng hứng thú và yêu thích môn văn nữu
4.6 Phân tích và sửa lỗi Đây là một hoạt động chiếm nhiều thời gian nhất Tuy nhiên khi thực hiện hoạt động này, chúng ta cũng nên lưu ý là không phải những lỗi nào cũng đem ra sửa chữa mà chỉ nên sửa chửa những bài làm bị mắc lỗi cơ bản, lỗi điển hình như : lỗi kiến thức, lỗi kết cấu, lỗi về câu đoạn, lỗi chính tả…để những lần sau hạn chế học sinh mắc lại những lỗi này
4.7 Giáo viên nên đọc một vài đoạn văn hay cho cả lớp nghe để các em học tập rút kinh nghiệm
4.8 Công bố điểm và trả bài cho học sinh
4.9 Học sinh xem lại bài, xem lại những chỗ sai và tự sửa chữu, các em có thể nêu thắc mắc hoặc cần trao đổi điều gì , giáo viên có thể trao đổi trực tiếp với các em học sinh
đó Giáo viên tiến hành lấy điểm vào sổ điểm
4.10 Dặn dò học sinh về việc tự sửa chữa bài viết và chuẩn bị tiếp cho bài viết tiếp theo