SKKN phương pháp nâng cao hiệu quả dạy và học môn lịch sử 8

Riêng bản thân tôi, là một giáo viên trẻ, được phân công giảng dạy về môn Lịch sử hơn mười năm, tôi đã dùng nhiều cách áp dụng trong giảng dạy đặc biệt là những năm học gần đây tôi đã áp

I/ TÊN ĐỀ TÀI:

PHƯƠNG PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ TRONG DẠY VÀ HỌC MÔN LỊCH SỬ 8

II/ ĐẶT VẤN ĐỀ:

1/Tầm quan trọng:

Bác Hồ đã nói “Dân ta phải biết sử ta,

Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam”

Câu nói đó tưởng chừng như là hiễn nhiên nhưng thực tế một bộ phận công dânchúng ta đang lơ mơ với lịch sử của chính dân tộc mình Ngay cả khi những sự kiện

1000 năm Thăng Long - Hà Nội, một sự kiện trọng đại của đất nước có tầm vĩ mô trên

thế giới, một thành phố mà UNESCO công nhận thành phố 1000 năm tuổi Đó là sự kiện

mà không phải ai cũng nắm được, nhất là đối với các em học sinh, đang ngồi trên ghếnhà trường, các em cũng là chủ tương lai của đất nước Vì vậy việc giáo dục các em hiểuđược các sự kiện trọng đại của đất nước là việc rất cần thiết

Cách đây 533 năm (1484- 2017), trên tấm bia Tiến sĩ đầu tiên dựng tại Văn Miếu

Quốc Tử Giám ghi lại dòng chữ: “…Hiền tài là nguyên khí của quốc gia, nguyên khí thịnh thì thế nước mạnh, rồi lên cao, nguyên khí suy thì thế nước yếu, rồi xuống thấp”

( Tiến sĩ triều Lê, Thân Nhân Trung)

Ý thức được tầm quan trọng của giáo dục nên trong thời đại ngày nay, Đảng vànhà nước ta luôn coi trọng giáo dục, coi giáo dục là “ quốc sách hàng đầu” và luôn chútrọng đổi mới giáo dục Vì thế, tại kì họp Quốc hội khóa X năm 2000, đã thông qua nghị

quyết số 40/2000/QH10 về vấn đề đổi mới giáo dục phổ thông Hiện nay Lịch sử là môn

học mà hầu hết trong các kì thi ở các cấp kết quả đạt được chưa cao Điều này xuất phát

từ nhiều nguyên nhân trong đó có cách dạy của giáo viên và cách học ở học sinh, điều

đó đặt ra yêu cầu cần phải đổi mới

“ Lịch sử là những gì diễn ra trong quá khứ; Lịch sử loài người mà chúng ta học là

toàn bộ những hoạt động của con người từ khi xuất hiện đến nay”( SGK Lịch sử 6, trang

3, NXB Giáo dục năm 2002)

Qua định nghĩa trên, chúng ta thấy rằng, việc học Lịch sử có đặc trưng riêng cócái khó riêng Đó là người học không thể tri giác trực tiếp, không thể nhìn thấy," sờ”thấy hay làm thí nghiệm trong phòng thí nghiệm… mà buộc phải tư duy, phải trừu tượnghóa, khái quát hóa để dựng lại những gì diễn ra trong quá khứ thông qua các sự kiện,niên đại, nhân vật…Để làm được điều đó thì đòi hỏi giáo viên phải có kỉ năng kết hợpnhiều phương pháp trong dạy học

Trong thực tế hiện nay phần lớn phụ huynh và học sinh đi học bây giờ, bị chủnghĩa thực dụng thời kinh tế thị trường chi phối, học mục đích chỉ để lấy điểm cao vàonhững trường công và thi đỗ vào trường đại học, giúp sau này có nghề mưu sinh tốt hơn,chứ không phải học để tìm hiểu lịch sử của đất nước Thực ra các em là người Việt Nam

là con em của chúng ta, chắc chắn họ không muốn quên cội nguồn, quên quá khứ oaihùng của dân tộc mình nhưng mục đích của việc học đã đẩy các em vào con đường nhưvậy

2/Thực trạng liên quan đến vấn đề đang nghiên cứu:

Đối với hiện nay cơ sở vật chất của trường THCS Yên Ninh đã được trang bịtương đối đầy đủ, đã được cấp trên ưu ái xây dựng một ngôi trường sạch đẹp Bên cạnh

đó phòng giáo dục hàng năm bổ sung các trang thiết bị phục vụ cho việc dạy và học mộtcách tốt nhất Đồ dùng dạy học được trang bị tương đối đầy đủ, phòng thư viện cung cấptài liệu cho học sinh tham khảo, công nghệ thông tin đáp ứng yêu cầu của giáo viêntrong việc dạy học, tại trường hiện nay có 05 máy chiếu projecter phục vụ cho các bàigiảng bằng giáo án điện tử rất thuận lợi, 01 phòng dạy Tiếng Anh hiện đại, 01 phòng tinhọc với 30 máy tính, 04 phòng học bộ môn Ngoài ra theo tìm hiểu thì đa số giáo viênđều có máy vi tính tại nhà và được thường xuyên cập nhật Internet, đây là vấn đề thuậnlợi cho giáo viên tìm thông tin phục vụ bài dạy cũng như soạn giáo án điện tử Tuy nhiênviệc dạy học môn lịch sử nhất là môn lịch sử lớp 8 vẫn chưa thu hút được học sinh thamgia một cách tích cực

3/Lý do chon đề tài:

Đối với mỗi giáo viên chúng ta, ai cũng đều mong muốn truyền đạt kiến thức củamình đến từng học sinh, rất mong học sinh của mình hiểu và nắm chắc từng nội dung bàihọc mà chúng ta truyền thụ Nhưng thực tế qua nhiều năm nay, tôi thấy đa số các em đều

cho môn lịch sử là môn học thuộc bài, là môn phụ Từ đó thời lượng đầu tư cho môn

này rất ít, dẫn đến chất lượng môn học này thấp Trong thực tế, như chúng ta đã thấy

những năm qua tại các kì thi Đại Học, Cao Đẳng chất lượng môn Lịch sử là thấp nhất Đây là vấn đề làm cho chúng ta – những người thầy giáo dạy Lịch sử phải trăn trở

nhiều, phải làm mọi cách để lấy lại thế đứng của môn học này đối với học sinh

Trong thực tế giảng dạy, đa phần học sinh xem môn học này là phụ Do đó thái độhọc tập của học sinh chưa thực sự tích cực Các em ít chịu lắng nghe khi ngồi học dẫnđến kết quả học tập chưa cao Vì vậy, việc giúp các em có thái độ học tập đúng đắn, yêuthích môn học, xoá bỏ khoảng cách môn học chính và phụ là nhiệm vụ rất quan trọngcủa giáo viên

Tiếp cận với môn học Lịch sử tức là các em đang được tìm hiểu về cội nguồn dân

tộc, quá trình đấu tranh chống ngoại xâm và bảo vệ chủ quyền, độc lập của ông cha ta từthời dựng nước đến khi đất nước hoàn toàn thống nhất Chính vì thế mà đã có biết baobiến cố, sự kiện lịch sử đã diễn ra Qua đó đã thể hiện tinh thần chiến đấu, ý chí bấtkhuất của dân tộc Việt Nam qua từng thời đại Cho nên việc học và nhớ các sự kiện đólàm cho học sinh gặp nhiều khó khăn, đôi khi gây tâm lí chán nản, lười học và kết quảdẫn đến chất lượng bộ môn thấp Như vậy để học sinh yêu thích học tập môn sử, nhất làđối tượng yếu kém thì đòi hỏi ở người giáo viên phải có nghệ thuật, và phương pháp phùhợp Từ đó tôi luôn tìm cách để cho học sinh của những lớp mình dạy luôn thích mônhọc của mình

Riêng bản thân tôi, là một giáo viên trẻ, được phân công giảng dạy về môn Lịch

sử hơn mười năm, tôi đã dùng nhiều cách áp dụng trong giảng dạy đặc biệt là những

năm học gần đây tôi đã áp dụng các phương pháp giảng dạy như: kể chuyện, so sánh, dùng máy chiếu sưu tầm hình ảnh, đoạn phim đưa vào giảng dạy, đặc biệt sau mổi bài

học hình thành bản đồ tư duy giúp học sinh dễ nắm bắt kiến thức, áp dụng phương pháp hợp đồng Qua cách làm đó tôi thấy có kết quả hết sức khả quan hơn so với trong những

năm dạy trước, nên tôi đem vào áp dụng

4/ Giới hạn nghiên cứu đề tài:

Do điều kiện thực tế chỉ giảng dạy ở một trường, nên đề tài này tôi tập trungnghiên cứu về tình hình học tập môn lịch sử của học sinh trường THCS Yên Ninh nơi tôiđang dạy Đối tương là học sinh của khối (8)

Quá trình viết đề tài này, là tôi đã được đúc kết từ những năm dạy học trước đặcbiệt là 2 năm dạy học gần đây tại trường THCS Yên Ninh

III/ CƠ SỞ LÝ LUẬN:

Để tổ chức một giờ học tốt đòi hỏi giáo viên cần kết hợp nhiều phương pháp,

nhiều nội dung khác nhau Theo nhà xuất bản giáo dục 1978 đã viết: “Giờ học là hình thức tổ chức dạy học, là một bộ phận nhỏ sinh động của quá trình sư phạm, gắn bó một cách hữu cơ với toàn bộ hệ thống trong quá trình dạy học Giờ học cần phải có tính hoàn chỉnh và chặt chẻ ở mức độ cao Giờ học phải đem lại kết quả thiết thực Giờ học

(Trích chuẩn bị giờ học lịch sử - nhà xuất bản giáo dục 1978)

Những phương pháp dạy học môn Lịch sử, hầu hết giáo viên dạy sử đều đã nắm được Trong tất cả các phương pháp dạy học lịch sử ấy có: phương pháp đàm thoại,

phương pháp phát vấn, phương pháp gợi mở, phương pháp nêu vấn đề, phương pháptrực quan, phương pháp miêu tả, …vv… đều có tác dụng rất tốt trong vấn đề khai thác

kiến thức trong bài học Lịch sử Ngoài những phương pháp trên chúng ta cần kết hợp

một số phương pháp hiện đại như: So sánh đối chiếu, thảo luận để rút ra vấn đề, vẽ sơ đồ

tư duy, sử dụng công nghệ thông tin để trình chiếu hình ảnh hoặc phim, phương pháphợp đồng

Thảo luận nhóm là phương pháp tổ chức học tập hợp tác trong nhóm của học sinh,phương pháp này giúp các thành viên chia sẻ những khó khăn, cùng nhau tổ chức cáchoạt động học tập, tăng cường hợp tác lẫn nhau, cùng nhau giải quyết vấn đề

Bản đồ tư duy hay còn gọi là sơ đồ tư duy, là hình thức ghi chép theo mạch tư duycủa mỗi người nhằm hệ thống hóa một chủ đề bằng cách kết hợp việc sử dụng hình ảnh,đường nét, màu sắc, chữ viết với tư duy tích cực Bản đồ tư duy là phương pháp đồ họathể hiện ý tượng và khái niệm trong các bài học mà giáo viên cần truyền đạt, làm rõ cácchủ đề qua đó học sinh nắm và hiểu nội dung một cách có hệ thống Sử dụng sơ đồ tưduy trong dạy học là cách thay đổi trong giảng dạy từ thầy đọc – trò chép sang cách tiếpcận bằng (kiến tạo kiến thức và suy nghĩ)

Dạy học lịch sử ngày nay có nhiều công cụ để hỗ trợ cho một tiết dạy, đặc biệt là

áp dụng internet để sưu tầm nhiều nhiều hình ảnh sinh động, những đoạn phim hay phùhợp với bài dạy để trình chiếu giúp học sinh thích thú hơn, làm cho tiết học không bịnhòm chán, trái lại học sinh lại được hiểu thêm nhiều vấn đề

Bên cạnh đó trong quá trình dạy học nhằm lấy học sinh làm trung tâm, giáo viên

là người hướng dẫn thực hiện thì phương pháp dạy hợp đồng là phát huy tốt yếu tố này,làm cho học sinh chủ động khai thác kiến thức một cách tích cực, từ đó học sinh dể khắcsâu kiến thức hơn

Tuy các phương pháp trên đến thời điểm này không phải là mới, song việc ápdụng nó một cách linh hoạt và phù hợp với từng nội dung bài thì còn nhiều điều phảibàn, quan trọng là bộ môn lịch sử 8 phần lịch sử thế giới cận đại hơi khó hiểu, khó học

và khó dạy đối với học sinh và giáo viên Trên cơ sở đó sau khi nắm tình hình học tậpcủa học sinh thì tôi được biết đa số các em xuất thân từ các gia đình chuyên sống vềnghề nông, về nhận thức văn hoá của gia đình còn nhiều hạn chế, gia đình ít quan tâm

đến việc học của các em, ở lớp đa số các em lại không thích học môn Lịch sử, đa số các

em đều cho môn này là quá dài, nên một số em không chịu học bài, một số em thì chỉhọc thuộc lòng phần nội dung mà giáo viên đã cung cấp, trong giờ học lại thụ độngkhông phát biểu ý kiến xây dựng bài, khi giáo viên đưa ra câu hỏi thì các em trả lời mộtcách máy móc theo sách giáo khoa, không chịu khám phá Từ thực tế đó, tôi đã tiến

hành thực nghiệm rất nhiều biện pháp nhằm “Phương pháp nâng cao hiệu quả trong

dạy và học môn Lịch sử 8” hơn.

IV/ CƠ SỞ THỰC TIỂN:

* Thực trạng hiện nay: Trường THCS Yên Ninh được thành lập năm 1986, nằm ở

TT Phú Lương – Thái Nguyên

* Sau nhiều năm giảng dạy và được tiếp cận trao đổi với một số đồng nghiệp cùngchuyên môn tôi nhận thấy thực trạng giảng dạy tại đơn vị tôi hầu hết các thầy cô đã thựchiện việc giảng dạy theo phương pháp đổi mới, tuy nhiên việc chuẩn bị bài để lên lớpcủa một số giáo viên còn hạn chế do thời gian và khả năng thực hiện các phương phápđổi mới của từng giáo viên

Tôi được biết trước đây điều kiện hỗ trợ cho công tác giảng dạy còn thiếu nhiều,hơn nữa việc hiểu biết và áp dụng các phương pháp mới của giáo viên còn chưa sâu sắc,chính vì thế tôi tập trung nghiên cứu vấn đề này để giúp hoc sinh học tốt hơn môn lịch

sử và để cho xã hội có cái nhìn tích cực hơn về bộ môn này trong tương lai

*Với tìm năng hiện có:

Đối với hiện nay tại trường tôi đã được sự giúp đỡ của cấp trên đã tạo nguồn kinhphí hỗ trợ việc mua sắm được nhiều phương tiện dạy học, các máy vi tính được nốimạng Internet qua Dcom 3G, wi-fi, để hỗ trợ cho giáo viên truy cập mạng tìm thông tinmột cách thuận lợi và nhanh chóng Đối với các phương pháp dạy học mới được sự quantâm của ban giám hiệu tất cả các phương pháp đều được tập huấn kịp thời và đưa vào ápdụng thực tế nên rất hiệu quả Phần mềm Maimap về vẽ sơ đồ tư duy được tập huấn và

nay được giảm tải rất nhiều so với trước, nên phần nào cũng nhẹ hơn cho việc dạy học,thuận lợi cho việc áp dụng các phương pháp mới một cách hiệu quả.

V/ NỘI DUNG NGHIÊN CỨU:

1/Phương pháp 1: So sánh đối chiếu các vấn đề, các sự kiện Lịch sử.

Để giờ học thêm hấp dẫn, lôi cuốn học sinh vào khám phá kiến thức, cũng là đểgiáo viên củng cố lại kiến thức, học sinh liên kết các chuỗi sự kiện lịch sử, giáo viên nênđưa các câu hỏi nhằm đối chiếu, so sánh các vấn đề, các sự kiện có nét tương đồng vàkhác biệt trong cùng một phạm trù để học sinh nắm bắt và nhận thức về Lịch sử Thaotác này nếu muốn thực hiện được thì phải thông qua phương pháp thảo luận nhóm đểphát huy tính tích cực sáng tạo của học sinh; đây cũng là rèn luyện kỹ năng đánh giá,phân tích, nhận định các vấn đề, các sự kiện lịch sử để tìm ra các nguyên lý phát triển

của Lịch sử

Ví dụ 1: Sau khi dạy xong bài (Bài 2: Cách mạng tư sản Pháp) giáo viên cần nêu

câu hỏi tổng kết như:

?Nêu điểm giống nhau chung nhất của các cuộc cách mạng tư sản đầu tiên?:

Trả lời: Các cuộc cách mạng do giai cấp tư sản lãnh đạo, đều lật đổ chế độ phongkiến, mở đường cho chủ nghĩa tư bản phát triển mạnh Đưa đất nước tiến lên một chế độmới chế độ Tư Bản Chủ Nghĩa

? Điểm khác nhau cơ bản nhất của các cuộc cách mạng tư sản Hà Lan, Anh, Mĩ, Pháp là gì:

Qua đó học sinh hệ thống được kiến thức cơ bản của nội dung bài 1 và 2

Ví dụ2: Sau khi học xong bài 3 (Cách mạng công nghiệp), giáo viên cho học sinh so sánh 2 lược đồ của nước Anh thế kỉ XVIII và thế kỉ XIX để thấy được sự đổi mới nước Anh sau khi hoàn thành cách mạng cộng nghiệp::

Trả lời: Thành phố trên 50.000 dân và các vùng công nghiệp xuất hiện ngày càng

nhiều Hệ thống mạng lưới đường sắt ra đời nối liền các thành phố, vùng công nghiệp

và các trung tâm công nghiệp => Nền kinh tế phát triển mạnh, đưa nước Anh trở thànhcông xưởng của thế giới, mở đầu cuộc cách mạng công nghiệp, có nền kinh tế phát triểnnhất thế giới vào cuối thế kỉ XIX

Ví dụ 3: Học xong bài 6 (Các nước Anh, Pháp, Đức, Mĩ cuối thế kỉ XIX đầu thế kỉ XX)

giáo viên cho học sinh so sánh vị trí của các nước qua bảng sau:

Năm/Vị trí Thứ nhất Thứ hai Thứ ba Thứ tư

Ví dụ 4: Sau khi học xong bài 19 (Nhật Bản giữa hai cuộc chiến tranh thế giới) Giáo

viên đặc câu hỏi:

?So sanh quá trình thoát khỏi khủng hoảng kinh tế thế giới 1929-1933 của Anh, Pháp, Đức, Italya, Nhật, Mĩ như thế nào?

- Thoát ra cuộc khủng hoảng bằngcách phát xít hóa chế độ thống trị

và phát động cuộc chiến tranh đểphân chia lại thế giới

-Thực hiện chínhsách mới của Ru-dơ-ven

? So sánh nền kinh tế của các nước Mĩ, Nhật Bản sau chiến tranh thế giới thứ nhất có những điểm gì giống và khác nhau:

Ví dụ 6: Qua bài 21 (Chiến tranh thế giới thứ II) Giáo viên cần nêu câu hỏi?

?So sánh kết cục của cuộc chiến tranh thế giới thứ thứ I và thứ II?

Trả lời:

- Chiến tranh thế giới thứ nhất: 10 triệu người chết, 20 triệu người bị thương vàtàn tật, thiệt hại vật chất lên đến 85 tỉ USD, nhiều thành phố cầu cống đường sá bị pháhủy

- Chiến tranh thế giới thứ hai: 60 triệu người chết, 90 triệu người bị thương, thiệthại vật chất gấp 10 lần cuộc chiến tranh thế giới thứ nhất, bằng tất cả các cuộc chiếntranh trong hành nghìn năm trước cộng lại

=> Qua việc so sánh đó học sinh thấy được sự tàn khốc của chiến tranh, sự nguyhiểm mà nó để lại cho loài người, từ đó các em có ý thức hơn việc bảo vệ hòa bìnhchung của thế giới

Ví dụ 7: Sau khi học xong bài 25 (Kháng chiến lan rộng ra toàn quốc) Giáo viên nêucâu hỏi: Hãy so sánh sự khác nhau về lãnh thổ Việt Nam qua các hiệp ước mà triều đìnhHuế lần lược kí với Pháp?

Trả lời:

-Hiệp ước Nhâm Tuất (5/6/1862): Triều đình Huế chính thức thừa nhận quyền

đô hộ của Pháp ở ba tỉnh miền Đông Nam Kì (Gia Định, Định Tường, Biên Hòa)

- Hiệp ước Giáp Tuất (15/3/1874): Triều đình Huế chính thức thừa nhận sáu tỉnhNam Kỳ thuộc quyền đô hộ của Pháp

- Hiệp ước Hác-măng (25/8/1883): Triều đình Huế chính thức thừa nhận nền bảo

hộ của Pháp ở Bắc Kì và Trung Kì, cắt tỉnh Bình Thuận ra khỏi Trung Kì nhập vào Nam

Kì, ba tỉnh Thanh-Nghệ -Tỉnh sáp nhập vào Bắc Kì triều đình Huế chỉ cai quản phần đấtnhỏ của Trung Kì, nhưng mọi giao thiệp đều thông qua viên khâm sứ của Pháp ở Huế.

- Hiệp ước Pa-tơ-nốt (6/6/1884): Chỉ sửa đổi ranh giới của khu vực Trung Kì đểxoa dịu dư luận và lấy lòng vua quan phong kiến bù nhìn Và nó cũng chấm dứt sự tồntại của triều đình phong kiến nhà Nguyễn với tư cách là quốc gia độc lập, thay vào đó làchế độ thuộc địa nữa phong kiến

=> Qua việc so sánh học sinh thấy được sự bạc nhược, bảo thủ, bất lực của triềuđình Huế, sợ mất ngai vàng của dòng họ mình mà từng bước đầu hàng chấp nhận làmtay sai cho thực dân Pháp

Ví dụ 8: Qua bài 27 (Khởi nghĩa Yên Thế), giáo viên cần nêu câu hỏi: So sánh điểm khác nhau cơ bản của cuộc khởi nghĩa Yên Thế với các cuộc khởi nghĩa hưởng ứng bởi phong trào Cần Vương?

Trả lời:

*Cuộc khởi nghĩa Yên Thế:

- Cuộc khởi nghĩa Yên Thế thời gian kéo dài lâu hơn gần 30 năm

- Mục tiêu đấu tranh là bảo vệ hòa bình, bảo vệ mảnh đất nơi mình sinh sống,không đấu tranh vì mục tiêu khôi phục chế độ phong kiến

- Lãnh đạo và lực lượng tham gia đều là những nông dân bình thường yêu cuộcsống hòa bình

- Địa bàn hoạt động ở một địa phương Yên Thế (Bắc Giang)

- Thời gian kéo dài hơn gần 30 năm

*Các cuộc khởi nghĩa hưởng ứng bỡi phong trào cần vương:

-Lãnh đạo: Văn thân và sĩ phu yêu nước

- Lực lượng tham gia: Tất cả các tầng lớp trong xã hội

- Địa bàn hoạt động rộng, liên kết nhiều tỉnh thành

- Thời gian tồn tại không lâu, dể bị thực dân Pháp đàn áp

- Mục tiêu đấu tranh: Khôi phục chế độ phong kiến

2/ Phương pháp 2: Kể chuyện lịch sử có liên quan đến bài học.

Mỗi bài lịch sử thường hay có những con người của lịch sử, nên cũng thường cónhững câu chuyện gắn vào những sự kiện lịch sử ấy

Như ta đã biết lứa tuổi học sinh phổ thông cơ sở rất hay có tính tò mò muốn khámphá cái mới lạ Đây là tâm lý chung của lứa tuổi Để tránh sự nhàm chán, giáo viên nêndành chút thời gian (nếu có thể) để kể cho các em nghe những câu chuyện về cuộc đời,

sự nghiệp của những con người gắn với những sự kiện lịch sử trong bài học, hay nhữngbiến động của những sự kiện lịch sử, nhằm minh hoạ cho bài học một cách sinh độnghơn

Ví dụ 1:Sau khi học xong bài 25 tiết 2 (Kháng chiến lan rộng ra toàn quốc) Giáo viên cần nêu vài nét về vua Tự Đức.

Tự Đức (22 tháng 9, 1829 – 19 tháng 7, 1883), còn gọi là Nguyễn Dực Tông , là

vị Hoàng đế thứ 4 của nhà Nguyễn, vương triều phong kiến cuối cùng trong lịch sử ViệtNam Ông tên thật là Nguyễn Phúc Hồng Nhậm hay còn có tên Nguyễn Phúc Thì Ông

là vị vua có thời gian trị vì lâu dài nhất của nhà Nguyễn, trị vì từ năm 1847 đến 1883,tổng cộng 36 năm.Triều đại của ông đánh dấu nhiều biến đổi với vận mệnh Đại Nam

Ví dụ 2: Sau khi dạy bài Khởi nghĩa Yên Thế giáo viên giới thiệu vài nét về người anh hùng Hoàng Hoa Thám

Hoàng Hoa Thám (tên thật: Trương Văn Thám (Đề Thám) Sinh (1858 - 1913),người lãnh đạo cuộc Khởi nghĩa Yên Thế (1885 - 1913) chống Pháp Quê làng Dị Chế,huyện Tiên Lữ, tỉnh Hưng Yên; di cư lên Sơn Tây (Hà Tây), rồi đến Yên Thế (BắcGiang) Năm 1885, tham gia khởi nghĩa của Cai Kinh (Hoàng Đình Kinh) ở Lạng Giang.Sau khi Cai Kinh chết, Đề Thám tiếp tục hoạt động, lập căn cứ ở Yên Thế và trở thànhthủ lĩnh danh tiếng nhất của phong trào nông dân chống Pháp Trong gần 30 năm lãnhđạo đã tổ chức đánh nhiều trận đánh lớn, Pháp phải hai lần giảng hoà với Đề Thám.Nhiều sĩ phu như Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh, Phạm Văn Ngôn, Lê Văn Huân,Nguyễn Đình Kiên đã gặp gỡ Hoàng Hoa Thám và bàn kế hoạch phối hợp hành động.Đầu 1909, Pháp mở cuộc tấn công quy mô lớn nhằm tiêu diệt nghĩa quân Đề Thám vừa

tổ chức đánh trả, vừa phải rút lui khỏi Yên Thế, đến Thái Nguyên, Tam Đảo Lực lượngnghĩa quân giảm sút dần và tới cuối 1909 bị tan rã Đề Thám phải sống ẩn náu trong núirừng Yên Thế Bị tay sai của Pháp sát hại 10.2.1913

3/

Phương pháp 3: Dạy học bằng phương pháp sử dụng máy chiếu:

Hiện nay được sự khuyến khích của bộ giáo dục và đào tạo, sự quan tâm của bangiám hiệu, phụ huynh học sinh nên việc áp dụng công nghệ thông tin vào trường học làđiều rất cần thiết

Trong quá trình dạy học bằng máy chiếu giáo viên có thể sưu tầm được nhiều hìnhảnh, nhiều đoạn phim hay có liên quan đến bài học, học sinh có thể học thích thú hơn

Ví dụ 1: Trong bài 2 (Cách mạng tư sản Pháp thế kỉ XVIII)

Ví dụ 2: Trong bài 3 (Cách mạng công nghiệp)

Ví dụ 3: Qua bài chiến tranh thế giới thứ II, giáo viên đưa một số hình ảnh về hậu quả của chiến tranh.

Ví dụ 4: Trong bài (Khởi nghĩa Yên Thế), giáo viên cần đưa một số hình ảnh minh họa

như;

4/

Phương pháp 4: Phương pháp sơ đồ tư duy:

Lịch sử là môn học với nhiều sự kiện khác nhau, nhiều ngày tháng, khó nhớ vìvậy sơ đồ tư duy là phương pháp tốt nhất giúp học sinh hệ thống hóa kiến thức mộtcách cụ thể cô đọng nhất học sinh dể hiểu dể nhận biết Đặc biệt sơ đồ tư duy có thể thựchiện được nhiều phần như từng mục, từng bài hoặc từng chương.

Ví dụ 1/ Sau khi học xong bài 2 (Cách mạng tư sản Pháp), giáo viên cho học sinh đúckết bài học bằng sơ đồ tư duy như sau:

Ví dụ 2/ Sau khi học xong bài 18 (Nước Mĩ giữa hai cuộc chiến tranh thế giới) giáo viêncho học sinh vẽ sơ đồ:

Ví dụ 3: Sau khi dạy bài Nhật Bản giữa hai cuộc chiến tranh thế giới giáo viên hìnhthành sơ đồ thư duy cho học sinh như sau:

Ví dụ 4: Sau bài 27 (Khởi nghĩa Yên Thế)

Ví dụ 5/ Sau bài 28 (Trào lưu cải cách duy Tân ở Việt Nam)

5/

Phương pháp 5: Phương pháp sử dụng thơ văn trong dạy học lịch sử:

Để cho học sinh có tinh thần thỏa mái, hứng thú hơn trong học tập, ngoài việc sửdụng tốt các phương pháp trên giáo viên cần sử dụng văn thơ trong trong dạy học giúphọc sinh khắc sâu hơn về kiến thức Cũng như các môn học khác, khi học sinh đã tườngtận từ lý thuyết và được “trang bị” thêm lời nhạc tiếng thơ thì rõ ràng các tri thức khôcứng sẽ được “mềm hóa” hơn Từ đó bài học luôn được khắc sâu và đi vào lòng ngườimột cách tự nhiên Không những thế, khi thơ ca được sử dụng đúng chỗ thì tiết học thực

sự sinh động hơn, tạo thêm “chất xúc tác” trong hứng thú của người học và đưa đến hiệuquả bất ngờ là học sinh tham gia tiết học sáng tạo và hăng say hơn Đây cũng là cáchgiáo viên thực hiện được yêu cầu tổ chức hoạt động học tập theo hướng tích hợp mà cụthể là môn lịch sử đã tích hợp được với văn học, âm nhạc và mỹ thuật Và việc quantrọng hàng đầu là tạo được hứng thú học tập cho học sinh

Theo tôi, hiện nay trong quá trình dạy học giáo viên có sử dụng văn thơ trong dạyhọc lịch sử, nhưng nhìn chung trong qua trình giảng dạy và tích hợp văn thơ trong dạyhọc chưa được hệ thống và chưa hiệu quả Điều này có nhiều nguyên nhân, có thể dẫn ramột số nguyên nhân sau: Việc sử dụng văn thơ chưa đúng lúc, chưa hợp lí, hoặc sử dụngquá nhiều văn thơ trong một sự kiện, một tiết dạy…Nên chưa nâng cao hiệu quả bài học.Qua kinh nghiệm của bản thân, tôi thấy rằng: Sử dụng tài liệu văn thơ trong dạy học lịch

sử sẽ có tác dụng lớn trong việc nâng cao chất lượng dạy và học, nhưng để sử dụngchúng sao cho hiệu quả, thì tài liệu văn thơ đó phải đảm bảo giá trị giáo dưỡng, giáo dục

và giá trị văn học Tài liệu ấy phải là một bức tranh sinh động về những sự kiện, nhânvật lịch sử đang học, phải phù hợp với trình độ nhận thức của học sinh, cần lựa chọn tàiliệu văn thơ, loại bỏ những yếu tố không phù hợp- đặc biệt là với tài liệu văn học dângian, như thần thoại, cổ tích, ca dao…Giáo viên cần loại bỏ những yếu tố thần bí, hoangđường và giữ lại những điểm cơ bản, khoa học, phục vụ bài giảng Khi sử dụng, giáoviên chỉ đưa vào những nội dung phù hợp, tránh lạm dụng quá nhiều sẽ làm loãng nộidung bài học lịch sử, biến giờ học sử thành giờ giới thiệu các tác phẩm văn học, ảnhhưởng đến sự tập trung nhận thức của học sinh Đồng thời, giáo viên cần sử dụng ngữđiệu phù hợp với tài liệu văn học, với nội dung bài giảng một cách hợp lí, lôgic… khi đótính thuyết phục và hấp dẫn sẽ tăng lên

Một số bài thơ minh họa

Ví dụ 1 Sau khi học bài 24 (Cuộc kháng chiến chống pháp từ 1858 đến 1873) Đây là

bài hoc đầu tiên về lịch sử Việt Nam của lớp 8, vì vậy giáo viên cần tạo cho học sinh sự nhận thức một cách sâu sắc Qua bài học này giáo viên cần minh họa bài thơ “Chạy giặc” của Nguyễn Đình Chiểu, để học sinh thấy được cảnh tan tác, hổn loạn của dân ta lần đầu tiên khi thấy giặc Pháp đến

Bài thơ như sau:

Tan chợ vừa nghe tiếng súng Tây Một bàn cờ thế phút sa tay

Bỏ nhà lũ trẻ lơ xơ chạy Mất ổ bầy chim dáo dác bay

Bến Nghé của tiền tan bọt nước Ðồng Nai tranh ngói nhuộm mầu mây Hỏi trang dẹp loạn này đâu vắng?

Nỡ để dân đen mắc nạn này!

ST: Nguyễn Đình Chiểu

Ví dụ 2: Sau khi dạy bài (Khởi nghĩa Yên Thế) nói về người anh hùng Hoàng HoaThám chống pháp, cha nuôi của ông thì theo ăn bỗng lộc của ngoại bang, nhiều lần dụông ra hàng để được hưởng an nhàn, ông đã khẳng khái trả lời cha ông qua bài thơ sau:

Đọc mấy lời trong thư cha dụ Dòng lệ con hoen ố mãnh chinh y

Nhớ ngày nào mang chí lớn ra đi

Trong tâm trí con mang niềm kiêu hãnh

Kìa lưỡi kiếm máu kẻ thù còn dính

Mà anh hùng làm lạnh bởi hư vinh

Trong phông ba vùng vẫy bóng ngư kình

Tham mồi béo nộp mình cho ngư phủ

Chốn rừng xanh tung hoành con mãnh hổ

Ham mồi ngon ủ rủ chốn chuồng con

Bả vinh hoa là bước cuối cùng

Nhưng nào chuyển được lòng son dạ sắt

Mây Hồng lĩnh còn mịt mờ u uất

Sông Nhị hà còn chất chứa căm hờn

Thề đời con là của cả giang sơn

Dù gió táp mưa đơn đâu dám kể

Vào những lúc cha vui vầy vị kỷ

Là khi con rầu rỉ khóc non sông

Đêm đông trường cha nệm ấm chăn bông

Nơi rừng thẳm con nằm gai nếm mật

Cha hít thở hương trầm thơm bát ngát

Pha lẫn mùi máu thịt của lương dân

Thì mũi con còn nghẹn thở khô khan

Nghe những tiếng hờn oan trong thảm cảnh

Trước ngực cha đầy mề đay kim khánh

Con bên sườn lấp lánh kiếm kim cừu

Cha say sưa bên thiếu nữ yêu kiều

Con tận tụy vì tình yêu tổ quốc

Cha với con là hai chiến tuyến

Cha tiến một đường mà con tiến một đường

Kể từ đây hai chữ Cang Thường