Chế độ trợ cấp thai sản

LỜI MỞ ĐẦU Chế độ trợ cấp thai sản có vị trí quan trọng trong hệ thống chính sách BHXH và làmột chế độ không thể thiếu đối với người lao động không chỉ bởi tính nhân văn, nhânđạo sâu sắc

TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ QUỐC DÂN

KHOA BẢO HIỂM KINH TẾ

Mục Lục

LỜI MỞ ĐẦU 2

I Chế độ trợ cấp thai sản trên thế giới 2

1 Châu Âu: 2

2 Châu Á: 6

3 Châu Phi: 8

4 Châu Mỹ: 10

II CHẾ ĐỘ TRỢ CẤP THAI SẢN CỦA VIỆT NAM 11

1 Sơ lược về lịch sử ra đời và phát triển của bảo hiểm xã hội ở Việt Nam 11

2. Mức hưởng chế đô ̣ thai sản: 18

III ĐÁNH GIÁ KẾT QUÁ THỰC HIỆN TRỢ CẤP THAI SẢN HIỆN HÀNH 19

l Về chế độ thai sản 19

2 Về tổ chức quản lý thực hiện chế độ thai sản 24

IV GIẢI PHÁP 25

1 Giải pháp về môi trường tạo lập chế độ thai sản 25

2 Giải pháp về quản lý tổ chức thực hiện chế độ thai sản 29

KẾT LUẬN 33

LỜI MỞ ĐẦU Chế độ trợ cấp thai sản có vị trí quan trọng trong hệ thống chính sách BHXH và làmột chế độ không thể thiếu đối với người lao động không chỉ bởi tính nhân văn, nhânđạo sâu sắc mà còn bởi chính tỉnh chất nội tại của nó là sản xuất ra sức lao động xă hội.BHXH đã được Liên hợp Quốc thừa nhận và coi đó là một trong những quyền lợi cơbản của con người Do đó, BHXH cần phải được thực hiện đối với mọi người lao động.Trong những điều kiện khác nhau của đất nước, chính sách BHXH cũng có sự thay đốigóp phần to lớn giúp cho người lao động ổn định cuộc sống khi họ gặp phải những sựkiện bảo hiểm Trong những năm qua, chế độ thai sản đã bảo vệ cho hàng vạn lao động

nữ và hàng vạn trẻ em Với sự phát triển của nền kinh tế thị trường cũng như sự pháttriển và tiến bộ xã Chế độ thai sản đã góp phần giảm bớt những gánh nặng cho ngườilao động đặc biệt là lao động nữ trong xã hội

I Chế độ trợ cấp thai sản trên thế giới

1 Châu Âu:

Châu Âu được xem là như là châu lục có chế độ an sinh xã hội cao nhất thế giới.Đặc biệt chế độ trợ cấp sinh đẻ ở khu vực Châu Âu rất cao Trong bối cảnh Châu Âungày càng già hóa dân số và tình trạng sinh đẻ giảm mạnh thì các nước Châu Âukhuyến khích các mẹ sinh em bé và có những chính sách phúc lợi trợ cấp thai sản rấttốt Các nước Châu Âu như Iceland, Thụy Điển, Pháp, được coi là “thiên đường” củanhững người sắp làm cha mẹ bởi chế độ ưu đãi rất tuyệt vời

 Khám thai bằng bảo hiểm y tế rất tốt

Có thể nói chế độ bảo hiểm xã hội của Đức là một trong những nước có chất lượngnhất châu Âu Tất cả những người có giấy tờ hợp pháp sống trên đất nước Đức đều bắtbuộc phải có bảo hiểm xã hội Ngay khi vào làm việc ở xí nghiệp thì người lao động đãđược đóng bảo hiểm xã hội Do vây, chi phí mỗi lần khám thai hay kiểm tra thai kỳ quacác gia đoạn của các bà mẹ đều do bảo hiểm chi trả Ở Đức, vào bệnh viện ai cũngđược đối xử như ai, không tốt hơn mà cũng chẳng kém hơn, không bị phân biệt đối xửngười nước ngoài hay người Đức Có một điều dễ nhận thấy một điều là dù các bà mẹ

có đẻ rơi ở bất kỳ bệnh viện nào thì bà mẹ và con của bạn cũng vẫn được chăm sóc kỹlưỡng và nhiệt tình

Năm 2014, Chính phủ Đức đã thanh toán 53,7 tỉ Euro trợ cấp nuôi con, chiếm 73%tổng ngân sách dành cho gia đình

Người Đức cho rằng, 3 năm đầu của trẻ rất cần có cha mẹ bầu bạn nên các bậc phụhuynh cần dành nhiều thời gian để ở bên cạnh trẻ Vì thế, trước khi trẻ 3 tuổi, cha mẹđều có thể nghỉ thai sản Nghỉ thai sản của nước Đức được chia thành nghỉ sinh con củangười mẹ và nghỉ nuôi con của cả cha lẫn mẹ, thời gian nghỉ dài nhất đến khi bé tròn 3tuổi Trong đó, có 1 năm là nghỉ phép có lương

Người mẹ nghỉ thai sản tổng cộng khoảng 14 tuần: trước khi sinh 6 tuần và sau khisinh 8 tuần 6 tuần trước khi sinh, trừ khi thai phụ đồng ý, nhà tuyển dụng không thểyêu cầu họ làm việc 8 tuần sau sinh, cho dù sản phụ có muốn làm việc đi chăng nữacũng vẫn phải nghỉ ở nhà Trong trường hợp sinh sớm hoặc đa thai, thời gian nghỉ đẻ

có thể kéo dài đến 12 tuần

Từ khi đứa trẻ sinh ra đến khi 3 tuổi, cha mẹ bé đều có thể xin nghỉ ở nhà chăm con

và hưởng 65% - 67% thu nhập bình quân trước khi nghỉ, trợ cấp trung bình mỗi tháng

từ 300 Euro – 1800 Euro ( khoảng 6,8 triệu VND – 41 triệu VND)

1.2 Phần Lan

Phần Lan được ngợi khen như vậy là bởi đất nước này có chế độ phúc lợi xã hộicao, mức sống của người dân cũng ở mức cao và được đảm bảo chế độ chăm sóc sức

khỏe toàn diện Phần Lan được xem là một đất nước tuyệt vời để sinh đẻ và nuôi dạycon với những điều kiện của chế độ thai sản đặc biệt Nhằm kích thích sinh sản và cảithiện nền dân số già của mình, Phần Lan đưa ra rất nhiều chính sách để giúp đỡ chonhững cặp vợ chồng muốn có con.

Thời gian nghỉ phép có lương của các bậc cha mẹ ở Phần Lan kéo dài đến 18 tuầncho người mẹ và 9 tuần cho người bố Bên cạnh đó họ còn có khoảng 26 tuần nghỉchung trong khi vẫn hưởng đến 70-90% tiền lương

Chính sách hỗ trợ của Phần Lan cũng bao gồm chính sách trợ cấp nuôi con Theo đótrợ cấp dành cho một đứa trẻ mới sinh trong mỗi gia đình là 100 euro/tháng (khoảng2,6 triệu VND), từ đứa thứ 3 là 141 euro/tháng (khoảng 3,7 triệu VND) và từ đứa thứnăm sẽ là 182 euro/tháng (tương đương 4,7 triệu VND) Khoản tiền này có thể đượccung cấp cho đến khi đứa trẻ 17 tuổi Ngoài ra, mỗi khi một đứa trẻ được chào đời,chính phủ sẽ tặng cho mỗi bà mẹ một chiếc hộp dụng cụ với đầy đủ các đồ dùng cầnthiết cho việc chăm sóc một đứa trẻ: đồ trẻ em, túi ngủ, đồ dùng ngoài trời, sản phẩmtắm cho em bé, tã lót và đệm Hộp quà này hoàn toàn miễn phí và được áp dụng với tất

cả mọi người không kể giàu nghèo Chính vì những lý do này mà Phần Lan được bầuchọn là đất nước lý tưởng nhất cho các bà mẹ

1.3 Thụy Điển

Thụy Điển là thiên đường để trở thành cha mẹ, và tất nhiên cũng là thiên đường chonhững đứa trẻ Tại đất nước này, thời gian nghỉ thai sản có thể kéo dài đến vài năm vàđược chia cho cả bố và mẹ Các cặp vợ chồng có con dưới 8 tuổi cũng có quyền làmviệc bán thời gian và tiếp tục công việc cũ

Chính phủ cho phép một cặp vợ chồng được nghỉ tổng cộng là 480 ngày, đượchưởng 80% thu nhập và thời gian hết sức linh hoạt khi sinh con

Ví dụ, một người phụ nữ có thu nhập khoảng 39.000 USD/năm sẽ được nhận 2.500USD/tháng cho 6,5 tháng; cô ấy cũng có thể lựa chọn nhận 1 nửa số tiền trợ cấp trên vàkéo dài thời gian nghỉ đến 13 tháng hoặc nghỉ dài hơn với mức trợ cấp thấp hơn

Năm 1974, Thụy Điển là quốc gia đầu tiên trên thế giới thay thế “nghỉ thai sản”bằng “nghỉ cho bố mẹ” với thời gian nghỉ thai sản dành cho cả cha và mẹ Trong bốicảnh trách nhiệm nghỉ việc chăm sóc con cái không còn chỉ dành cho phụ nữ, nhưngquy định mới đã không làm thay đổi đột ngột vai trò về giới trong việc chăm sóc connhỏ Người mẹ tiếp tục chiếm đa số trong nghỉ thai sản và chỉ một số rất ít người changhỉ chế độ này.

Để thay đổi, chính phủ đã đưa ra một chương trình gọi là “cô-ta dành cho bố” vàonăm 1995 Các ông bố được 30 ngày nghỉ để khuyến khích họ ở nhà chăm con và nếukhông sử dụng ngày nghỉ họ sẽ không nhận được trợ cấp nghỉ thai sản

Việc áp dụng “cô-ta” này đã có ảnh hưởng rộng rãi, tỷ lệ các ông bố sử dụng chế độnghỉ thai sản tăng từ 44% lên 77% Luật đã có tác động rất lớn đối với các ông bố cóthu nhập thấp và những người có con sinh ở nước ngoài Các ông bố tăng cường sửdụng thời gian nghỉ thai sản theo quy định mới vì ý nghĩa của Luật là “hoặc sử dụnghoặc lãng phí quyền lợi của mình”

Năm 2002, “cô-ta” này tăng đến 60 ngày cũng khiến cho số lượng các ông bố hưởngchế độ tăng nhẹ, tuy không biến chuyển mạnh mẽ như tác động của Luật năm 1995.Đến tháng 01/2016, “cô-ta” này được tăng lên 90 ngày

1.4 Na Uy

Na Uy là một trong những nước có chế độ thai sản cao nhất trong khu vực Châu Âu.Chế độ chăm sóc trước và sau sinh tại Na Uy là hoàn toàn miễn phí, được hỗ trợ bởi hệthống y tế công Điều đó có nghĩa là bà mẹ tương lai phải trả chính xác 0 đồng cho cácchi phí y tế, các buổi khám chữa bệnh, nằm viện… trong và sau khi mang thai của họ Gia đình bà bầu được chính phủ Na Uy thanh toán mọi chi phí trong và sau khimang thai, không phải trả bất kỳ chi phí nào liên quan, mà hơn nữa, chính phủ sẽ trảtiền vì bạn đã có con

Mọi bà mẹ sẽ nhận được một khoản trợ cấp khoảng 6.000 USD vào tháng thứ 6 củathai kỳ để trang trải cho việc mua sắm đồ đạc chuẩn bị đón em bé chào đời Khi em bé

ở trong tháng tuổi thứ 13 đến 23, nếu chưa được gửi đi nhà trẻ, người mẹ sẽ được nhận

hỗ trợ gần 1.000 USD trong tối đa 10 tháng, cho tới khi bé đi nhà trẻ Bên cạnh đó, mỗitháng kể từ khi con sinh ra, chính phủ cũng sẽ trợ cấp một khoản tiền nhỏ (khoảng 150USD) cho tới khi trẻ được 18 tuổi Các mức hỗ trợ này được xem xét tăng lên cứ 4-5năm một lần

Sau khi em bé được sinh ra, toàn bộ các chi phí khám chữa bệnh, kiểm tra sức khoẻthường niên, tiêm chủng, khám răng… đều hoàn toàn miễn phí Thậm chí các chi phíliên quan tới đi lại và chi phí dành cho người thân (chồng) khi ở cùng cũng được bệnhviện chi trả hết Thực tế là khi sinh con tại Na Uy, bệnh viện đã chi trả hết các chi phí

đi lại và ăn cho người thân sản phụ trong thời gian 4 ngày tôi nằm viện

Về quyền lợi thai sản của bố mẹ, Na Uy có một chế độ rất hào phóng Bạn có thểlựa chọn giữa việc nghỉ 49 tuần với 100% lương hoặc 59 tuần với 80% lương mỗitháng với điều kiện bạn đi làm và có hợp đồng lao động ít nhất 6 tháng trước khi sinh

em bé Đặc biệt, chế độ này được áp dụng với cả cha và mẹ sau khi có sự xuất hiện của

một thành viên mới chứ không chỉ riêng với mẹ như rất nhiều quốc gia khác.

Chế độ này không chỉ dành riêng cho người Nhật mà người nước ngoài cũng đượchưởng chế độ này Hiện nay số lượng người nước ngoài đang sinh sống tại Nhật kháđông, vì các chế độ bảo hiểm, phúc lợi, dịch vụ của Nhật rất tốt nên một số gia đìnhquyết định sinh con tại Nhật Khi sống tại Nhật , những người có thẻ bảo hiểm sứckhỏe thì bất cứ ai khi sinh con cũng được nhà nước cho 42man yên.

Tại Nhật tỉ lệ tử vong thai nhi là thấp nhất trên thế giới Vì vậy, khi sinh con ở Nhậtthật sự rất an toàn cho cả mẹ và em bé Các loại chi phí như phí đẻ thường, phí nằmviện và tổng tiền các chi phí này là khoảng 42 man yên (số tiền này sẽ thay đổi tùy theo

số ngày nằm viện hoặc sử dụng các dịch vụ khác mà số tiền này sẽ khác nhau ) Sau khitrừ đi số tiền đã dùng trong quá trình điều dưỡng tại bênh viện nếu không vượt quá 42man thì số tiền còn lại sẽ được gửi đến bạn theo cách thức được chuyển tiền vào sổngân hàng của bạn Số tiền này bạn tự do sử dụng Trường hợp đẻ khó tổng các chi phí

là 150 man Trường hợp này phía bảo hiểm sẽ hỗ trợ chi phí với tỉ lệ là 2/3, còn 1/3 là

50 man yên các bạn sẽ trả Tuy nhiên được hưởng khấu trừ tiền điều trị cao và tiềnthăm viện nên sau đó các bạn sẽ nhận được lại 5 man Vì vậy số tiền mà các bạn phảichi trả chỉ có 45 man yên trong tổng chi phí 150 man yên

Trên thế giới chỉ có nhật bản mới hỗ trợ cho các sản phụ những chế độ như thế này

vì thực tế các ca đẻ khó số tiền phải trả thật sự rất cao, Đây cũng là 1 trong nhữngchương trình khuyến khích sinh con tại Nhật để tăng dân số Có thể nói tại Nhật các chiphí sinh đẻ hầu như không cần quá lo lắng Trong trường hợp sinh 3, nhà nước sẽ hỗtrợ thêm tiên mua sữa và tã em bé Không những vậy sau khi sinh con, hàng tháng cònđược nhà nước hỗ trợ số tiền lên đến 1man 5sen cho đến khi học hết trung học Đối vớicác trường hợp đẻ quá khó và phải mất nhiều chi phí trong quá trình sinh nở hàng tháng

sẽ được chính phủ hoàn lại một phần tiền

Nhiều phụ nữ lo lắng nếu như có con sẽ phải nghĩ việc, sau khi nghỉ sinh con thìkhông thể quay trở lại làm việc Vấn đề này không nên quá lo, tại các công ty Nhật hiệnnay đều có qui định cho phụ nữ nghỉ ngơi, chăm sóc con trong vòng 1 năm sau đó cóthể quay lại làm việc bình thường Theo như chính sách mới, nhằm hỗ trợ cũng như

nâng cao giá trị của người phụ nữ trong xã hội, các công ty đều có các chế độ riêng chophụ nữ có con như làm việc từ 9:30 đến 16giờ, hoặc hàng tháng có ngày nghỉ riêngcho bố và mẹ, để gia đình có thời gian sum họp bên nhau Thêm 1 điểm mà các mẹ cầnchú ý, đó chính là trước khi sinh con 42 ngày và sau khi sinh 56 ngày các mẹ phải xinphép nghỉ làm Thời gian này là nghỉ không lương ở công ty ( nếu có nhận lương từcông ty thì dù chỉ 1 man thì cũng không được hưởng bảo hiểm) Tuy nhiên sẽ nhậnđược từ bảo hiểm sức khoẻ là 2/3 số lương.

Ngoài ra, có các trường hợp mà chúng ta không biết ví dụ như khi bị sảy thai và cáctình trạng do mang thai gây ra cũng sẽ được hưởng 2/3 số lương từ bảo hiểm sức khoẻ.Tiền này gọi là tiền hỗ trợ thương tật ( tuy nhiên cần xin phép nghỉ làm và không nhậnlương từ công ty thì mới được hưởng

Ngoài ra nếu các mẹ không thích sinh con tại Nhật do nhiều lý do khác nhau màmuốn sinh con ở nước khác tuy nhiên trong thời gian mang thai cần khám thai định kỳ

ở bên Nhật sau đó xin bác sỹ chuyển về nước bạn muốn sinh, sau khi sinh mang đầy đủgiấy tờ của con sang lại Nhật người mẹ vẫn có thể xin bảo hiểm nhận số tiền trợ cấpsinh tại Nhật ( Khoảng 42 man ) tại khu vực mình đang sinh sống

2.2 Thái Lan

Để có thế hưởng chế độ trợ cấp thai sản ở Thái Lan thì những người đang mang thaihoặc sinh đẻ có tham gia BHXH phải có thời gian đóng góp trước khi sinh tối thiểu là 7tháng đóng góp trong 15 tháng trước khi sinh ( chỉ giới hạn trong 2 tuần sinh) Với mứcthời gian nghỉ là 3 tháng sẽ giúp người lao động nữ hoàn toàn lấy lại sức khỏe sau khisinh con, và chuẩn bị tốt tâm lý cho một giai đoạn mới Lao động nữ sẽ được hưởngmức trợ cấp là 50% lương trước khi nghỉ trong vòng 90 ngày cho một lần sinh Thựchiên trợ cấp một lần là 4000 bạt cho một lần sinh

3 Châu Phi:

Dân số châu Phi ngày càng tăng và theo ước tính của Liên Hợp quốc, 40% dân sốthế giới sẽ sống ở châu lục này vào năm 2050 Các nền kinh tế châu Phi cũng đang tăngtrưởng cùng với sự gia tăng của lực lượng lao động, tuy nhiên trong khi một số quốc

gia có xu hướng tăng thời gian nghỉ nuôi con, một số khác đang gặp khó khăn để thựchiện điều luật này.

Là một trong các nền kinh tế phát triển của khu vực, Kenya tự hào có một cơ quanthực hiện luật lao động ấn tượng Đa số các luật về lao động của Kenya đều rất tốt,trong đó điều luật quy định lao động nữ được nghỉ thai sản ba tháng và không bị mấtquyền nghỉ phép hàng năm có hiệu lực từ năm 2007 để phụ nữ có thể cân bằng các nhucầu về công việc và gia đình

Tuy nhiên, rất nhiều phụ nữ Kenya cho biết thực tế không hoàn toàn như vậy Rấtnhiều công ty tư nhân ở Kenya có vấn đề trong thực hiện chế độ nghỉ thai sản Trongnhững công ty này, các quy định do người chủ đưa ra Hầu hết các công ty không chỉkhông thực hiện chế độ nghỉ thai sản ba tháng mà còn rất ít công ty trả đầy đủ lươngcho lao động nữ nghỉ chế độ

Hiện các nước châu Phi đã bắt đầu quan tâm đến chế độ nghỉ nuôi con Theo mộtbáo cáo của ILO, 82% trong số 50 nước châu Phi được nghiên cứu đã thực hiện tốithiểu 12 tuần nghỉ thai sản Nhiều nước gần đây đã tăng thời gian này và Nam Phi cũngđang trong nỗ lực để tăng thời gian nghỉ thai sản dài hơn nữa

a Nam Phi

Phụ nữ sinh nở được nghỉ 4 tháng hưởng đến 60% thu nhập Chế độ này hào phónghơn rất nhiều quốc gia Châu Phi khác đấy Chị em khi sinh nở ở đây còn bị cấm làmviệc trong ít nhất 6 tuần sau sinh

b Tanzania

Phụ nữ ở quốc gia Đông Phi này chỉ được nghỉ hưởng lương đến 84 ngày mỗi 3 năm(100 ngày nếu sinh đôi- hoặc sinh ba, tư), và họ có thể nghỉ thai sản đến 4 lần trong khiđang làm việc cho cùng một doanh nghiệp Người cha chỉ được nghỉ 3 ngày

Đến năm 2013, ít nhất 78 trên tổng số 167 quốc gia quy định hình thức nghỉ phépnhất định dành cho các bậc làm cha khi con mình chào đời Đó là một sự tiến bộ bởivào năm 1994, chế độ nghỉ thai sản dành cho nam giới chỉ tồn tại ở 40 trên tổng số 141

quốc gia có số liệu.Chế độ thai sản dành cho các bậc làm cha được áp dụng phổ biếnnhất tại các nền kinh tế phát triển, châu Phi, Đông Âu và Trung Á.

4 Châu Mỹ:

không phải quốc gia càng phát triển thì trợ cấp xã hội càng cao

Khác với luật pháp về chế độ thai sản ở các nước, mặc dù là nước công nghiệp pháttriển nhất thế giới nhưng Mỹ lại nằm trong số các quốc gia có chế độ kém hào phóngnhất đối với bậc cha mẹ khi sinh em bé Một người mới làm mẹ bỏ việc khi sinh conkhông phải là chuyện bất thường ở Mỹ, các bà mẹ Mỹ chỉ có sáu tuần nghỉ khônglương để chăm con Dù Mỹ vẫn còn chưa có luật liên bang cho phép nghỉ thai sản cólương một số bang đang giải quyết vấn đề này, một luật mới ở New Jork đảm bảo rằngnhững người mới làm mẹ có 12 tuần nghỉ được trả lương, Califorlia chi trả 55% củasáu tuần, New Jersey chi trả 67%, Rhode Island chi trả bốn tuần Nếu sống ở một trongbốn bang đó các bà mẹ sẽ được bảo hộ và hội đủ điều kiện để nghỉ có lương nhưng nếubạn sống ở những nơi khác ở Mỹ thì phụ thuộc vào chủ lao động có tự nguyện cungcấp những phúc lợi đó hay không vì không có bất kỳ chương trình quốc gia nào cungcấp sự thay thế tiền lương Mới đây bà Hillary Clinton ứng cử viên tổng thống củaĐảng Dân chủ ủng hộ một chương trình quốc gia cho phép những người mới làm mẹnghỉ 12 tuần thai sản có lương Đây là sự tiến bộ so với luật Nghỉ phép Gia đình và Y

tế năm 1993 của Mỹ cho nhân viên chính phủ hoặc những người trong những công ty

tư nhân với 50 nhân viên được nghỉ phép không lương mà không mất việc làm Nhưngnhững người chỉ trích nói rằng luật này chỉ bảo hộ 60% những người mới làm mẹ vàchỉ có 60% nhân viên hội đủ điều kiện và nhiều người mới là mẹ mới không thể nghỉviệc Mỹ vẫn chưa bắt kịp với một thực tế là hầu hết những người phụ nữ ngày nay đilàm, hầu hết những người mẹ đi làm thậm trí phần lớn những người có con rất nhỏ làlực lượng lao động được trả lương Xong, một số công ty không chỉ nghỉ thai sản cólương mà còn cho người mới làm cha được nghỉ 6 tuần có lương Những người phản

đối bộ luật nghỉ phép gia đình có lương lại cho rằng nó có hại cho kinh doanh bởi nóquá tốn kém, những doanh nghiệp nhỏ không kham nổi gánh nặng đè lên nó hay nhữngkhoản tăng thuế Nhưng những người ủng hộ ý tưởng này cho rằng chi phí nghỉ thai sản

có lương là rất thấp so với lợi ích đối với gia đình

Thành phố San Francisco trở thành thành phố đầu tiên ở Mỹ yêu cầu các doanhnghiệp trả nguyên lương cho các cặp vợ chồng mới sinh con trong thời gian nghỉ thaisản.Với quy định đã được hội đồng giám sát địa phương thông qua này các cặp vợchồng mới sinh con sẽ được nghỉ và hưởng nguyên lương sáu tuần Người lao động chỉ

có đủ điều kiện khi họ đã là việc cho công ty 180 ngày, quy định này sẽ có hiệu lực vàongày 1/1/2017 đối với các công ty có hơn 50 nhân viên và có hiệu lực sau đó 1 năm vớicác công ty có khoảng 20 nhân viên Quy định này tốt cho tất cả mọi người liên quan,các cặp bố mẹ có thể giành thời gian chăm sóc cho con mà không phải vội vã quay trởlại làm việc Mỹ cần phải chấm dứt việc nhìn các cặp bố mẹ phải đưa ra quyết địnhkhủng kiếp là chăm con hay làm việc Quy định mới cũng gây ra nhiều tranh cãi nhất làđối với các doanh nghiệp nhỏ, họ cho rằng mình sẽ phải tăng chi phí sản xuất Quyđịnh mới sẽ còn được phải chờ đợi một cuộc bỏ phiếu quan trọng của hội đồng Giámsát địa phương và thị trưởng thành phố ông Ed Lee

II CHẾ ĐỘ TRỢ CẤP THAI SẢN CỦA VIỆT NAM

1 Sơ lược về lịch sử ra đời và phát triển của bảo hiểm xã hội ở Việt Nam

Bảo hiểm xã hội (sau đây được viết tắt là BHXH) xuất hiện đầu tiên ở Việt Nam từnhững năm 1930 thời kỳ Pháp thuộc Đây là chế độ trợ cấp do chính quyền thuộc địathực hiện đối với nhân dân và viên chức Việt Nam làm việc trong bộ máy hành chính

và lực lượng hành chính của Pháp ở Đông Dương khi bị ốm đau già yếu hoặc chết Tuynhiên, đối với công nhân Việt Nam gần như chính quyền Pháp không công nhận quyềnlợi của họ Điển hình là công nhân ở các nhà máy bị ốm đau, bệnh tật hay chết đềukhông được hưởng chế độ chữa bệnh, mai táng Sau cách mạng tháng 8/1945, nướcViệt Nam dân chủ cộng hòa được thành lập Ngày 12/1946 Quốc hội thông qua Hiến

pháp đầu tiên của nhà nước dân chủ nhân dân Trong Hiến pháp xác định quyền đượctrợ cấp của người tàn tật và người già Và để quy định về chế độ trợ cấp cho công nhân,Chủ tịch Hồ Chí Minh đã ký Sắc lệnh 29/SL vào ngày 12/3/1947 Tuy nhiên, do quyđịnh của Sắc lệnh trên chưa điều chỉnh đầy đủ về các chế độ BHXH, nên đến ngày22/5/1950 Hồ Chủ tịch đã ký thêm Sắc lệnh số 76/SL và số 77/SL để quy định cụ thể

về các chế độ: Ốm đau, thai sản, hưu trí, chăm sóc y tế, tai nạn lao động và tiền tuất đốivới cán bộ, công nhân viên chức Đến ngày 6/12/1958 Thủ tướng Chính phủ ban hànhNghị định số 523/TTg, quy định chế độ trợ cấp dài hạn cho quân nhân tình nguyện đãphục viên từ ngày hoà bình lập lại mang bệnh kinh niên tái phát yếu ốm, không còn khảnăng lao động được Hội đồng Giám định Y khoa xác nhận trợ cấp do ngân sách đàithọ Chính sách BHXH và việc tổ chức thực hiện các chính sách đó thực sự là nguồn cổ

vũ lớn lao đối với công nhân viên chức, giúp cho họ yên tâm hăng hái lao động sảnxuất, góp phần xây dựng chế độ chủ nghĩa xã hội ở miền Bắc và tiếp tục đấu tranh giảiphóng miền Nam Song, nó còn bộc lộ những điểm không phù hợp:

+ Đối tượng tham gia còn hạn hẹp, đối tượng được hưởng chế độ BHXH chỉ cócán bộ công nhân, viên chức, chưa mở rộng đến các thành phần kinh tế khác do đó đãlàm mất đi tính tích cực, tính ưu việt của chính sách BHXH đối với người lao động,chưa xác lập được sự công bằng giữa những người lao động trong việc thực hiện nghĩa

vụ và quyền lợi về BHXH

+ Việc thực hiện các chính sách BHXH còn phân tán không có hiệu quả Vì thế nóchưa thực sự trở thành chính sách xã hội lớn Do đó, Chính phủ đã ban hành Điều lệtạm thời về BHXH vào ngày 25/12/1961 kèm theo Nghị định số 218/CP nhằm xâydựng hệ thống BHXH mới Trong thời gian thực hiện Điều lệ tạm thời này các chế độ,chính sách BHXH đã không ngừng được sửa đổi, bổ sung cho phù hợp với từng thời

kỳ, điều đó được thể hiện qua việc Hội đồng Chính phủ ban hành Điều lệ tạm thời vềcác chế độ đãi ngộ quân nhân trong khi ốm đau, bị thương, mất sức lao động, về hưuhoặc chết; nữ quân nhân khi có thai và khi đẻ; quân nhân dự bị và dân quân tự vệ ốm

đau, bị thương hoặc chết trong khi làm nhiệm vụ quân sự kèm theo Nghị định số161/CP vào ngày 30/10/1964.

Từ năm 1975 thì chính sách BHXH được thực hiện thống nhất trong cả nước Chế

độ BHXH bao gồm: Trợ cấp hưu trí; mất sức lao động và tử tuất; cùng với các chế độ

ốm đau; thai sản và tai nạn lao động; bệnh nghề nghiệp do cơ quan đơn vị và doanhnghiệp đóng góp

Đến năm 1995, BHXH do Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội chịu trách nhiệmquản lý thực hiện về các chế độ trợ cấp dài hạn (hưu trí, tử tuất, tai nạn lao động, bệnhnghề nghiệp đối với người nghỉ việc), Tổng Liên đoàn Lao động chịu trách nhiệm quản

lý thực hiện các khoản chi trả trợ cấp ngắn hạn (trợ cấp đau ốm, thai sản và tai nạn laođộng, bệnh nghề nghiệp đối với người đang làm việc)

Ngày 16/02/1995 Chính phủ ban hành Nghị định số 19/CP thành lập BHXH ViệtNam trên cơ sở thống nhất chức năng nhiệm vụ các bộ của bộ Lao Động - ThươngBinh và Xã Hội và Tổng Liên Đoàn Lao Động Việt Nam, nhằm giúp Thủ tướng chínhphủ tổ chức thực hiện các chính sách, chế độ về BHXH, BHYT và quản lý quỹ BHXH Ngày 26/01/1995 Chính phủ Việt Nam ban hành Nghị định số 12/CP về Điều lệBHXH đối với năm chế độ BHXH: Chế độ trợ cấp ốm đau; trợ cấp thai sản; trợ cấp tainạn lao động - bệnh nghề nghiệp; chế độ hưu trí và chế độ trợ cấp tử tuất Và ngày15/7/1995, Chính phủ ban hành Nghị định số 45/CP quy định về BHXH đối với sĩquan, quân nhân chuyên nghiệp, hạ sĩ quan, binh sĩ Quân đội nhân dân và sĩ quan, hạ sĩquan, chiến sĩ Công an nhân dân Ngày 24/01/2002, Chính phủ có Quyết định số20/2002/QĐ-TTg chuyển hệ thống BHYT trực thuộc Bộ Y tế sang BHXH Việt Nam vàngày 06/12/2002, Chính phủ ban hành Nghị định số 100/2002/NĐ-CP quy định chứcnăng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của BHXH Việt Nam (bao gồm cảBHYT) Trong suốt thời gian áp dụng chính sách BHXH từ năm 1945 đến trước ngàyLuật Bảo hiểm xã hội 2006 có hiệu lực, ta có thể thấy chính sách BHXH không ngừng

mở rộng đối tượng tham gia, tạo lập được quỹ BHXH độc lập với ngân sách nhà nước,các chế độ BHXH đã góp phần ổn định đời sống của người lao động trong quá trình lao

động và nghỉ hưu; quy định rõ trách nhiệm của người sử dụng lao động và nghĩa vụ củangười lao động, giải quyết hợp lý hơn mối quan hệ giữa đóng và hưởng, khắc phục mộtbước tính bình quân nhưng vẫn đảm bảo tính xã hội thông qua việc điều tiết, chia sẻ rủi

ro Song, vẫn còn một số mặt hạn chế: đối tượng tham gia BHXH bắt buộc tuy đã được

mở rộng nhưng số người tham gia chưa nhiều; quyền lợi và trách nhiệm của người laođộng quy định trong các chế độ, nhất là hưu trí và tử tuất chưa hợp lý, chưa có giảipháp tích cực để chống tình trạng chiếm dụng, nợ đọng tiền đóng BHXH, quỹ BHXHdài hạn (thực hiện chế độ hưu trí và tử tuất) chưa bảo đảm cân đối lâu dài Mặt khác,loại hình BHXH tự nguyện chưa được quy định cụ thể, nên người lao động khôngthuộc đối tượng tham gia BHXH bắt buộc có nguyện vọng nhưng chưa được tham gia.Trong nền kinh tế thị trường người lao động luôn phải đối mặt với những rủi ro do bịmất việc làm, trong khi chính sách về bảo hiểm thất nghiệp cho người bị thất nghiệpchưa được ban hành Ngoài ra, hệ thống văn bản pháp luật về BHXH đa số là nhữngvăn bản dưới luật và tản mạn, nên việc thực hiện các chế độ BHXH còn chưa đồng bộ,chưa thống nhất

Xuất phát từ tình hình trên, ngày 29/6/2006 Quốc hội khoá XI đã thông qua LuậtBảo hiểm xã hội tại kỳ họp thứ chín Luật này quy định ba chế độ BHXH đối với ngườilao động là: BHXH bắt buộc, BHXH tự nguyện và BHXH thất nghiệp Sau đó, nhằm

để cụ thể hóa các quy định về BHXH bắt buộc trong Luật Bảo hiểm xã hội nói chung

và chế độ thai sản nói riêng, thì ngày 22/12/2006 Chính phủ đã ban hành Nghị định số152/2006/NĐ-CP Và đến ngày 29/12/2015 Bộ Thương binh và xã hội đã ra thông tưmới nhất 59/2015/TT-BLĐTBXH quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điềucủa luật bảo hiểm xã hội có hiệu lực từ ngày 15/02/2016, cụ thể như sau:

I.1 Điều kiện hưởng chế độ thai sản:

– Người lao động được hưởng chế độ thai sản khi thuộc một trong các trường hợp sau đây:

 Lao động nữ mang thai

 Lao động nữ sinh con

 Người lao động nhận nuôi con nuôi ≤ 4 tháng tuổi.

 Người lao động đặt vòng tránh thai, thực hiện các biện pháp triệt sản

– Người lao động phải đóng BHXH từ 6 tháng trở lên trong thời gian 12 tháng trước khi sinh con hoặc nhận nuôi con nuôi.

1.2. Thủ tục hồ sơ hưởng chế độ thai sản:

Theo điều 9 Quyết định số 01/QĐ-BHXH ngày 03/01/2014 của BHXH Việt Nam,

có hiệu lực ngày 01/4/2014:

a Đối với lao động nữ sinh con, gồm:

– Sổ bảo hiểm xã hội

–Giấy chứng sinh (bản sao) hoặc Giấy khai sinh (bản sao) của con

Nếu sau khi sinh, con chết thì có thêm Giấy báo tử (bản sao) hoặc Giấy chứng

tử (bản sao) của con Đối với trường hợp con chết ngay sau khi sinh mà không được

cấp các giấy tờ này thì thay bằng bệnh án (bản sao) hoặc giấy ra viện của người mẹ(bản chính hoặc bản sao)

– Danh sách thanh toán chế độ ốm đau, thai sản, dưỡng sức phục hồi sức khỏeMẫu số C70A-HD (Ban hành theo Thông tư số 178/TT-BTC ngày 23/10/2012 của BộTài chính)

b Đối với lao động nữ đi khám thai, lao động nữ bị sảy thai, nạo, hút thai, thai chết

lưu và người lao động thực hiện các biện pháp tránh thai gồm:

- Sổ bảo hiểm xã hội

- Giấy ra viện (bản chính hoặc bản sao) hoặc Giấy chứng nhận nghỉ việc

hưởng BHXH mẫu C65-HD hoặc giấy khám thai (bản chính hoặc bản sao),

sổ khám thai (bản chính hoặc bản sao)

- Danh sách thanh toán (Mẫu số C70a-HD)

c Đối với người lao động nhận nuôi con nuôi, gồm:

- Sổ bảo hiểm xã hội

- Giấy chứng nhận nuôi con nuôi của cấp có thẩm quyền (bản sao)

- Đơn đề nghị hưởng trợ cấp thai sản mẫu 11B-HSB.

- Danh sách thanh toán (Mẫu số C70a-HD)

d Nếu sau khi sinh con người mẹ chết, người cha hoặc người trực tiếp nuôi dưỡng

con, gồm:

- Sổ bảo hiểm xã hội của mẹ

- Sổ bảo hiểm xã hội của người cha

- Giấy chứng sinh (bản sao) hoặc giấy khai sinh (bản sao) của con

- Giấy chứng tử của người mẹ (bản sao)

- Đơn đề nghị hưởng trợ cấp thai sản mẫu 11A-HSB

- Danh sách thanh toán (Mẫu số C70a-HD)

1.3. Trình tự thực hiện:

Bước 1: Người lao động nộp hồ sơ cho DN.

Bước 2: DN tiếp nhận hồ sơ để:

- Giải quyết và chi trả chế độ cho người lao động;

1.4. Thời hạn giải quyết:

- DN giải quyết và chi trả chế độ cho người lao động trong thời hạn 03 ngày làmviệc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ

- Cơ quan BHXH thanh quyết toán cho DN trong thời hạn tối đa 15 ngày làm việc

kể từ ngày nhận đủ hồ sơ

1.5. Thời gian hưởng chế độ thai sản:

a Thời gian hưởng chế độ khi sinh con: