ôn tập báo chí thế giới

chú ý đến quyền lực T4 và về tự do báo chí - Quan hệ giữa báo chí với nhà nước và các Đảng phái chi phối/phụ thuộc, có khi thống nhất, có khi không…; - Quan hệ giữa báo chí và công chúng

C1:  Tất cả các quốc gia trên thế giới đều chưa thừa nhận BC là một cơ quan

quyền lực Tuy nhiên, “quyền lực” mà BC có được xuất phát từ sức mạnh dư duận Sức mạnh này có thể tác động đến những vấn đề chính trị quan trọng của từng quốc gia

( chú ý đến quyền lực T4 và về tự do báo chí)

- Quan hệ giữa báo chí với nhà nước và các Đảng phái (chi phối/phụ thuộc, có

khi thống nhất, có khi không…);

- Quan hệ giữa báo chí và công chúng (cung - cầu);

- Quan hệ giữa báo chí với báo chí (giữa các tờ báo với nhau) (cạnh tranh);

- Quan hệ với kinh tế (về mặt quảng cáo, dịch vụ…);

- Giai đoạn đầu: báo chí bị chính trị chi phối;

- Giai đoạn sau: báo chí bị kinh tế chi phối;

Sự thâm nhập của kinh tế vào báo chí làm báo chí thay đổi rất nhiều: (Phong trào báo chí 1 xu; Vai trò của nguồn thu từ quảng cáo; Sự lớn mạnh của các tập đoàn truyền thông đa quốc gia)

Tuy nhiên dù phát triển thay đổi đến đâu, báo chí vẫn không tách rời chính trị -không quên “cái nôi chính trị” của mình Vì vậy mối quan hệ giữa báo chí và chính trị là mối quan hệ quan trọng nhất của báo chí hiện nay ( phân tích người làm báo – người làm ctrị trong hoàn cảnh báo chí nước ta hiện nay)

C2

Những hình thức thông tin có trước báo chí bao gồm:

- Báo nói: Khi nhà nước xuất hiện, cùng với việc trao đổi vật chất, con người

vẫn sử dụng ngôn ngữ làm phương tiện trao đổi thông tin Hình thức phổ biến lúc bấy giờ là truyền miệng Tiêu biểu của loại hình báo nói xuất hiện nhiều nhà hùng biện tài ba của Hy Lạp và La Mã cổ đại Thông qua diễn thuyết để thông báo tin tức và để đạt được mục đích tuyên truyền, hình thức thông tin bằng miệng này người ta còn gọi là “báo nói” Tiền thân của loại hình phát thanh, truyền hình ngày nay

( Là quá trình liên tục trao đổi hoặc chia sẻ thông tin tâm tư tình cảm nhằm tạo

sự liên kết với nhau , tác động đến suy nghĩ tình cảm công chúng -> hành động)

- Một số hình thức khác như : Đạc ( Trung quốc) hay người đưa tin, loa, mõ,

trống, kèn, lửa chiam bồ câu, các bài đồng giao

- Bia kí : ghi lại các sự kiện, các biến cố xảy ra cùng lúc hoặc trước việc ghi

một tháng, hai tháng hoặc lâu hơn Tính sự kiện, tính lịch sử, “tính văn chương”

Được xem xét dưới hai góc độ: lịch sử; báo chí Đại biên niên của các giáo sĩ

ở các nhà thờ (La Mã) Những tin tức trên đại biên niên gần giống với tin tức trên báo ngày nay Hình thức của nó là một cái bảng sơn màu trắng được ghi tin tức về kinh thánh để mọi người có thể đến đọc

- Nhật kí và du kí:

Nhật kí: có nội dung rộng, là những điều tác giả chứng kiến, nghe thấy hoặc tham gia vào, thường có liên quan đến số đông và trong phạm vị không gian rộng (không phải là kiểu nhật kí cá nhân của mỗi người) Bài không phân tích, bình luận, lí giải như những bài lịch sử, mà nó đã tồn tại như những tập sử liệu

Du kí: Là những tập nhật kí lớn về những chuyến đi, ghi lại những sự kiện mang biến cố lịch sử quan trọng Vd: Cuốn du kí của nhà thám hiểm người Ý thế kỷ XIII Le Livre de Marco Polo viết về Trung Quốc (những câu chuyện về than đá, về nhà tắm công cộng, sự kiện cá sấu xuất hiện ) Du kí chính là tiền thân của thể loại phóng sự trên báo chí ngày nay

- Hình thức những bức thư riêng:

Người viết thư kể lại những sự kiện, biến cố công cộng gửi đến những địa chỉ xác định Hình thức bức thư riêng phổ biến ở những nước như Đức, Anh, Pháp

Van Houtte - nhà bác học người Mỹ khi nghiên cứu về các bức thư này đã có kết luận: Đó là những tờ báo viết tay ra đời trước khi có tờ báo in thông dụng như hiện nay

Giáo sĩ René Ansel - một người chuyên nghiên cứu những bộ thư này là đã kết luận: Những bức thư đó là một tờ báo, những thiên phóng sự lớn, một hệ thống tin tức được tổ chức rất nghiêm chỉnh

Như vậy có thể thấy thêm rằng cách tổ chức hệ thống thư riêng chính là tiền thân của tổ chức hệ thống cộng tác viên, phóng viên ngày nay

C3: Trong hệ thống những điều kiện tác động đến sự hát triển của Báo chí thế giới

như: Điều kiện vật chất ( giấy, chữ viết, in ấn ), điều kiện KH-KT hay chế độ chính trị và mối quan hệ giao lưu quốc tế thì KH-KT đóng một vai trò hết sức quan trọng là yếu tố quyết định ảnh hưởng trực tiếp đến sự phát triển của lịch sử bctg

Sự phát triển khoa học công nghệ có vai trò tác động đến báo chí:

- Là bệ đỡ, điều kiện cho báo chí ra đời và phát triển

- Mối quan hệ giữa Báo in – máy in

- Phát thanh ra đời 1920 với sự khơi nguồn từ tín hiệu sóng của tàu tianic 1912

- Truyền hình ra đời bắt nguồn từ sự phát triển KH-KT

- Báo mạng điển tử - Internet

Vai trò Khoa học kĩ thuật trong tương lai đối với báo chí:

- Thay đổi cách đọc báo của công chúng

- Thay đổi loại hình báo chí

- Tạo ra phát triển loại hình báo chí mới ( phân tích theo quan điểm cá nhân)

C4: Đặc điểm chính nhất của nền báo chí các quốc gia:

Pháp: ( Nền báo chí đậm chất văn học)

Gazett de France 1631- Tờ tuần báo đầu tiên ở Pháp - thu hút sự chú ý của độc giả nhờ tính chất văn học, thông tin đa dạng, phát hành đều đặn và lâu dài

1777, tờ nhật báo đầu tiên ra đời là tờ Journal de Paris

Cuộc cách mạng Pháp (1789 - 1799) đã tạo điều kiện cho sự ra đời của nền báo chí chính trị và dân chủ cách mạng –số lượng các tờ báo tăng nhanh chóng 1835: hãng thông tấn Havas ra đời

Giữa thế kỷ XIX: xuất hiện khái niệm thông tin đại chúng, gắn liền hoạt động báo chí với lợi ích kinh tế do quảng cáo đem lại là QC phát triển ở Pháp từ

1851 1870 đến 1914 báo chí tư bản phát triển mạnh 1921 - tờ Humanite (1904) trở thành cơ quan trung ương của Đảng cộng sản Pháp Năm 1922, tờ nhật báo buổi chiều Paris-Soir ra đời với những cải tiến về kỹ thuật, nội dung đa dạng, nhiều minh họa, phong cách gợi mở… đã chinh phục được đông đảo công chúng (có số phát hành cao nhất châu Âu thời điểm năm 1940)

Báo chí kháng chiến, báo chí chính trị ra đời, phát triển từ 1939 -1946 Từ

1960, BC Pháp phân chia thành 2 khuynh hướng

- Hữu khuynh: Le Figaro (1822), France Soir, Parisien Libéré, Paris Jour -Tả khuynh: Le Monde, L’Humanities, Libération, Le Peuple

Nhiều ấn phẩm BC Pháp chịu ảnh hưởng của nhà thờ: Công giáo La Croix

1880 và tờ tuần báo La Vie 1945 Trước chiến tranh thế giới thứ hai, việc thu thập

và phát hành thông tin tại Pháp do hãng thông tấn Havas đảm nhận Đến tháng 9/1944, hãng thông tấn AFP (Agency France Press)

- Báo chí Pháp sau 1944 Từ 1944 – 1947: BC phát triển cả về số lượng tờ báo và số lượng phát hành = thời kì nở rộ Từ 1947 – 1967: thời kì khó khăn, thăng trầm và thực sự chuyển sang một cấu trúc báo chí mới

Mĩ: Báo chí Hoa Kỳ là đại diện điển hình, là nền báo chí lớn nhất châu Mỹ và lớn nhất thế giới ( Tổng hợp sơ lược)

- Là nền báo chí phủ thông tin và tạo ảnh hưởng trên toàn khu vực cũng như tg

- Báo chí theo hướng tâp trung hóa cao độ

- Báo chí phát triển với thể chế ctri nhiều đảng phái và khuynh hướng chính chị quan điểm khác nhau

- Báo chí Mĩ bao gồm 9 gđ:

Giai đoạn thuộc địa (1690 – 1765):

- 1690: Publick Occurences Both Foreign and Domestick của Benjamin Harris

- 1704: Boston News Letter (John Campbell)

- 1734: The New York Weekly Journal – (Anna Zenger)

- Sau đó các tờ báo khác lần lượt xuất hiện, nội dung đăng tải các thông tin thời

sự, nghị luận, thi ca, giải trí, bước đầu có nội dung phê bình để tạo dý luận mạnh

mẽ

 Giai đoạn cách mạng (1765 – 1783):

- Luật thuế tem làm tăng sự chống đối Anh ở Mỹ lên cực độ;

- Các cuộc tranh luận đòi đấu tranh giành độc lập nổ ra trên các báo -> ý tưởng đấu tranh giành độc lập đang nhen nhúm trong nhiều người được bộc lộ trên báo và phổ biến rộng rãi;

Giai đoạn đảng phái (1783 – 1830):

- Nhà nước non trẻ mới thành lập;

- Cuộc tranh luận giữa hai phe Liên bang và Cộng hòa diễn ra sôi nổi trên báo chí

về vấn đề quyền của liên bang và tiểu bang

- Báo chí 2 phe công kích nhau Tuy nhiên lối làm báo này không thành công

- Những người làm báo nhận ra rằng sự đúng đắn và vô tý là hai đức tính tiêu biểu nhất nếu báo chí muốn vững vàng.

 Giai đoạn báo chí 1 xu (1830 – 1860):

- Số người biết đọc, biết viết tăng, nhu cầu đọc báo tăng;

- Máy in được cải tiến ;

- Những tờ báo 1 xu ra đời: tờ The New York Sun của Benjamin H Day (1833), Morning Post của Horace Greeley;

 Giai đoạn độc lập (1872 – 1890):

- Báo chí bắt đầu trở thành ngành kinh doanh lớn

- Nghề “làm báo vàng” phát triển với xu hướng đýa tin giật gân, vi phạm đời tý,

tự do cá nhân,…

- Sự cạnh tranh giữa:

+ Joseph Pulitzer (1847-1931): tờ The World - phê bình xã hội, không theo đảng

phái nào;

+William Randolph Hearst (1863 – 1961): Morning Journal - tin tức tỉ mỉ,

nóng hổi nhất, thời sự gay cấn, đời tý những nhân vật tiếng tăm;

Pulitzer tạo ra một phong cách báo chí mới, khẳng định trách nhiệm xã hội cho những bài viết trên báo;

Hearst mang lại mức lương cao hõn, tên tuổi cho phóng viên, và những nhận thức khác về báo chí cho cả người làm báo và đọc báo;

Sự cạnh tranh giữa hai phong cách làm báo và sự thương mại hóa báo chí gia tăng đã đe dọa lý tưởng báo chí trong một xã hội tự do;

Giai đoạn đỉnh cao (1890 - 1920):

- 1/3 báo chí theo xu hướng “nghề làm báo vàng”

- Độc giả ngày càng nhiều, quảng cáo ngày càng tăng;

- Từ năm 1850 đến 1900: số lượng phát hành báo chí tăng lên gấp 20 lần (từ 758 ngàn bản đến 15,1 triệu bản);

- 1919: New York Daily News tung ra số báo lá cải (tabloid) đầu tiên

Giai đoạn bão hòa (1920 – 1945):

- Ngành công nghệ báo chí vượt cả nguồn thu (từ bán báo và quảng cáo);

- Số lượng báo chí bão hòa;

- Báo chí bão hòa và hợp nhất (các tờ báo lớn mua lại các tờ báo nhỏ);

- Các tập đoàn báo chí và dây chuyển sản xuất báo chí ra đời;

Ban đầu chủ sở hữu những tập đoàn báo chí mới là những doanh nhân chuyên mua, bán, khai tử và hợp nhất những tờ báo ngày ở những thành phố trung bình

để tối đa hóa lợi nhuận;

Doanh nghiệp thay thế dần nhà báo để điều hành các tờ báo và ngày càng thâm nhập sâu hõn vào làng báo;

Những tên tuổi nổi bật:

Edward W.Scripps (dây chuyền báo chí);

Harry Chandler (tập đoàn báo chí Times – Mirror);

Frank Gannett (tập đoàn Gannett)

John Knight (Knight – Ridder)

Cuối những năm 1920, có 6 dây chuyền làm báo lớn tại Mỹ điều khiển khoảng

¼ lượng báo chí phát hành

 Giai đoạn sau năm 1945 – nay:

- Mỹ là một cường quốc mạnh cả về báo in, báo nói, báo hình, báo trực tuyến, có đội ngũ làm báo mạnh nhất thế giới, có kỹ thuật in ấn, thu phát hiện đại…

- Xu hướng tập trung trong báo chí ngày càng cao: các công ty báo chí gắn bó với các hãng công nghiệp độc quyền, các ngân hàng, các công ty xuyên quốc gia…

 Ví dụ: Tập đoàn Gannett

- Phát hành 85 tờ báo ngày, hõn 1.000 ấn bản không phải nhật báo Số lượng phát hành trên 7 triệu bản/ngày (trong đó tờ USA Today phát hành 2,3 triệu bản);

- Sở hữu 23 kênh truyền hình ở Mỹ với số khán giả khoảng 20 triệu hộ gia đình

- Có 23,2 triệu người truy cập các trang web của Gannett, chiếm 14,8% số lượng khán giả trên web

- Những sự kiện đặc biệt của báo chí Mĩ như:

 40 năm 9 tờ báo.( Publick Occurrences Both Foreign and Domestick The Boston News Letter Boston Gazetta -American Weekly Mercury - New England Courant - New york Gazetta - The Universal Intructor in all Arts and sciences and Pennsylvania Gazetta - Pennsylvania Gazetta - Newyork Weekly Journal)

 Phân hóa báo chí chống Anh và báo chí thân anh

 Phong trào báo chí 1 xu

 Nghề làm báo vàng

 Đ2 Báo chí Mĩ ngày nay ( theo chuỗi và có quan hệ chặt chẽ với kinh tế, đa dạng )

- Những nhân vật đáng nhớ của nền báo chí Mĩ:

Daily Advertiser/ William Randolph Hearst/ Joseph Pulitzer/ Hearst/

(MỘT SỐ ĐẶC ĐIỂM BÁO CHÍ MỸ HIỆN ĐẠI

• Đa dạng (về hình thức tổ chức, nội dung, khán giả, khu vực…)

• Quan hệ chặt chẽ với kinh tế

• Truyền thông đa phương tiện phát triển mạnh trong khi báo in suy giảm

Hình thức tổ chức:

• Truyền thông công (public):

Do nhà nước hoặc các tổ chức, cá nhân tài trợ

Không quảng cáo

Phục vụ lợi ích công cộng

• Truyền thông thương mại:

- Quảng cáo là nguồn thu chính

- Mục tiêu: lợi nhuận

- Nội dung: tin tức địa phương và các chương tr.nh có thể “bán” được

Các mô hình công ty truyền thông phổ biến hiện nay:

• Báo in & tạp chí

• Phát thanh – Truyền hình công

• Phát thanh – Truyền hình thương mại

• Truyền hình cáp & vệ tinh

• Phát thanh vệ tinh

Báo mạng điện tử (Online)

• Phát thanh trực tuyến (Internet Radio)

• * Những đặc điểm của báo chí Mỹ hiện đại

Quan hệ chặt chẽ với kinh tế:

• Giới tài phiệt Mỹ thông qua các hình thức tín dụng ngân hàng sở hữu cổ phần của các công ty báo chí;

• Giữa giới chủ tư bản và giới báo chí, ngoài sự ràng buộc về tài chính còn có mối liên hệ với các hãng công nghiệp, các ngân hàng lớn, các tập đoàn đa quốc gia;

• Báo chí Mỹ được coi như ngành công nghiệp có đóng góp khá lớn cho nền kinh tế Mỹ;

• Các tập đoàn báo chí lớn ở Mỹ vừa đóng vai trò kinh doanh, vừa gây ảnh hưởng về chính trị;

• Dựa vào sức mạnh kỹ thuật và tài chính, đế quốc Mỹ đã xây dựng bộ máy thông tin khổng lồ nhằm chi phối và gây ảnh hưởng đến các nước trên thế giới về mọi mặt;

• Những mâu thuẫn về quyền lợi giữa các thế lực kinh tế, chính trị thể hiện trên báo chí )

THỦY ĐIỂN ( Đại diện của báo chí Trường phái báo chí thứ ba)

1 – Đặc điểm báo chí Thụy Điển:

- Là một trong những nước đầu tiên trên thế giới định ra quyền tự do báo chí (1766);

- Trường phái báo chí ôn hòa, uyển chuyển, giàu tính nhân văn, ít thấy giọng điệu phê phán gay gắt hay ca ngợi hùng hồn, hầu nhý không có cái gọi là “bôi đen’ hay “tô hồng”;

- Họat động một cách tỉnh táo, khách quan, chăm lo những giá trị chung nhý chống bạo lực, chống chiến tranh, bảo vệ môi trường, phổ biến tri thức khoa học, những giá trị văn hóa, nghệ thuật…

- Thực hiện tất cả những nội dung này trong nền kinh tế thị trường (tức là phải quan tâm đến cả hiệu quả xã hội và hiệu quả kinh doanh của báo chí);

- Trường phái báo chí này chýa được phổ biến rộng rãi nhýng tỏ ra phù hợp với tình hình đang thay đổi nhanh chóng trên thế giới;

- Tồn tại đồng thời 3 dạng sở hữu: tý nhân (chiếm 60% tổng số phát hành); thuộc các quỹ (15%); thuộc các tổ chức chính trị (25%);

- Báo in giảm khi truyền hình ra đời;

- Khai thác tối đa hiệu quả của kênh thông tin phi văn tự (đồ họa, hình ảnh, biểu

đồ, bản đồ, sõ đồ minh họa…);

- Ngày càng có nhiều nhà báo độc lập;

 Phát thanh và truyền hình:

- Nhà nước không còn độc quyền kể từ năm 1980; cho phép các kênh được nhận tài trợ và phát quảng cáo ở một mức nhất định (TV4 bắt đầu quảng cáo từ 1992 với 10% thời lượng chương trình dành cho quảng cáo, phát thanh có quảng cáo

từ 1993);

- Các hãng phát thanh và truyền hình công cộng chiếm ýu thế: Sveriges

Television, Sveriges Radio, Ut bildningsradion (phát thanh truyền hình giáo dục);

 Thường ngày một người dân Thụy Điển bỏ ra khoảng 6g để thu nhận các thông tin (trong đó có khoảng 17 phút để đọc các loại báo định kỳ);

2 – Các quy tắc đạo đức nghề báo:

- Cung cấp tin chính xác;

- Độ lượng trước việc phản bác;

- Tôn trọng chuyện riêng tý cá nhân;

- Thận trọng trong việc sử dụng ảnh;

- Lắng nghe từng bên;

- Thận trọng khi đăng tải lên;

TẬP ĐOÀN BÁO CHÍ

K/N: TĐBC là tập hợp nhiều cơ quan báo chí,mà những cơ quan này trong quá trình cạnh tranh phải sáp nhập, bị mua lại hoặc bị thâu tóm trong tay các ông chủ

và dần trở thành đế quốc thông tin Thực chaats có thể nó TDBC là các tập đoàn kinh tế mà báo chí, truyền thông đại chúng là lĩnh vức sản xuất kinh doanh chính, chủ yếu hoặc là bộ phận tạo thành có ý nghĩa quan trọng, có vai trò độc lập tương đối.Hiện nay, rất hiếm thấy có tdbc nào không có hđ sản xuất kinh doanh ngoài báo chí và truyền thông

Đặc điểm:

- Tính thương mại cao: lợi nhuận từ hđ kinh doanh của các tdbc thu về là rất lớn

- Nguồn nhân lực tại các TDBC là rất lớn, thu hút một số lượng đông, chất lượng tốt vì thế thu nhập rất cao.( BBC có tới 55k p.v, Wandisney có thu nhập 87 tỷ/năm)

- Các tdbc đều tự chủ về mặt tài chính, tự trang trải kinh phí hoạt động, đóng góp rất lớn cho ngan sách quốc gia

Các loại hình tập đoàn:

- Những tdbc chỉ hđ trong lĩnh vực truyền thông

- Hđ chính trong lĩnh vực báo chí

- Hđ trong một số lĩnh vực khác nhau

ƯU ĐIỂM:

- Các tdbc ra đời tạo ra một khối lượng thông tin khổng lồ, chats lượng tốt, nhanh chóng từng giây từng phút và sớm nhất có thể

- Do đầu tư nhiều trang thiết bị hiện đại đã mang lại sự văn minh, hiện đại cho các quốc gia, vùng lãnh thỏ có sự góp mặt của tdbc