Là phương pháp chủ động phòng tránh sai hỏng ngay từ đầu do Nhật bản đề xuất Poka là hư hỏng, Yoke là phòng tránh
Có năm mức áp dụng Poka Yoke:
Mức 1 Không có kiểm tra nên không nhận ra hư hỏng khiến sản phẩm sai hỏng đến tận tay khách hàng
Mức 2 Có kiểm tra nhưng không loại trừ được sai hỏng, phải chờ đết khi kiểm tra mới loại được sản phẩm sai hỏng
Mức 3 Kiểm tra có thông tin, giảm được tỉ lệ phế phẩm nhưng chưa hoàn toàn, còn một số sản phẩm phải đợi kiểm tra mới loại ra
Mức 4 Tự kiểm tra trong quá trình, sai hỏng được phát hiện trước khi rời khỏi quá trình
Mức 5 Kiểm tra từ nguồn, chuyển thông tin phản hồi để ngăn chặn sai hỏng phát sinh từ nguồn, kết quả không có sản phẩm sai hỏng (zero defect)
Kỹ thuật Poka Yoke có từ mức đơn giản đến phức tạp như: phán xét của người thợ, dùng các phương tiện cơ khí và điện để phát hiện như công tắc, chốt, đồ gá cho đến các khí cụ điện tử đắc tiền để phát hiện: thiếu chi tiết, số vòng quay không đúng, màu sắc, kích thước, hình dáng, độ
an toàn, có/không…
Poka yoke hiện nay được áp dụng rất nhiều trong sản xuất cơ khí và điện tử tại Việt Nam Tuy nhiên chúng ta vẫn cần đào tạo cho công nhân nhiều kiến thức về kỹ thuật và cách quản lý Poka Yoke hơn nữa, nhất là trong các công ty vừa và nhỏ
Trong sản xuất , kinh doanh, chúng ta hay gặp phải vô khối các loại lỗi hay sự cố như:
Trang 2· Các thiết bị vận hành sai chức năng: máy móc đang chạy thì bị dừng, dầu mỡ rò rĩ ra từ máy bơm xăng Công nhân vận hành láp ráp sai
vị trí, dùng sai dụng cụ, sai vật liệu Trong quá trình dịch vụ thì thường gặp nhất là giao hàng không đúng qui cách, sai hẹn, thậm chí giao hàng không đúng khách hàng …
Thông thường các sai lỗi hay xãy ra trong những trường hợp sau:
Quá trình công nghệ, máy móc phải điều chỉnh liên tục
Các chi tiết, dụng cụ, đồ gá lắp thay đổi liên tục
Thiết kế sản phẩm sử dụng quá nhiều vật liệu, bán thành phẩm
Qui trình công nghệ quá phức tạp, nhiều bước
Thiếu các hướng dẫn và tiêu chuẩn
Sản xuất với số lượng lớn
Điều kiện sản xuất không đảm bảo hoặc thay đổi liên tục
## Trong nền công nghiệp sản xuất cạnh tranh như ngày nay thì để duy trì lợi thế cạnh tranh, doanh nghiệp nên chú trọng tối ưu hoá hệ thống Càng cắt giảm những chi phí không cần thiết thì lợi nhuận sẽ càng cao Ngăn ngừa những sản phẩm sai sót và sửa chữa ngay trước khi chúng được đưa ra thị trường là một trong những cách đơn giản nhất để công ty đảm bảo chất lượng sản phẩm, nâng cao hiệu quả và giảm thiểu chi phí -Lỗi sản phẩm xảy ra bắt nguồn từ sự vô ý của người sử dụng có thể được hiểu là sự vô tình trong quá trình thao tác, người sử dụng bỏ qua một số bước hoặc làm sai một số bước gây ảnh hưởng tới chất lượng của sản phẩm
Nói một cách ngắn gọn là “Bạn sẽ không thể làm được công việc tiếp theo hoặc không thể tạo ra được sản phẩm nếu bạn làm sai một bước nào
Trang 3đó”.Ví dụ như: Bạn không thể cắm một cổng USB nếu bạn cắm ngược, bạn phải cắm đúng chiều
Nếu bạn lắp ngược tấm đỏ, phần vật liệu được bổ sung sẽ cản lại quá trình lắp ráp, đó là ngăn ngừa lỗi
Bạn biết rằng có thể người sử dụng sẽ lắp ráp ngược nên bạn chế tạo thêm phần vật liệu đó, đó là biết chính xác lỗi khi sử dụng
Khi bạn lắp không được, kết cấu sẽ cho bạn biết là bạn đã lắp sai, đừng cố lắp nữa mà hãy lắp ngược lại
Vậy làm cách nào để áp dụng Poka-yoke trong thiết kế của mình, các bạn có thể tham khảo đề xuất tiến trình ứng dụng Poka-yoke của tác giả sau đây
Bước 1: Nhìn nhận tổng quan đồ gá bạn vừa thiết kế, tìm kiếm tất cả các NGUY CƠ có thể xảy ra lỗi trong quá trình sử dụng đồ gá
Bước 2: Sử dụng tất cả kinh nghiệm và ý tưởng của bạn trong thiết kế để đề xuất các giải pháp, bạn cũng nên hỏi thêm ý tưởng của đồng nghiệp Bước 3: Lựa chọn một giải pháp đơn giản, dễ thực hiện với chi phí
không quá cao Vì người thụ hưởng rất ít khi trả tiền cho những ý tưởng poka yoke, yêu cầu của họ chỉ là làm sao đồ gá đủ các yêu cầu kỹ thuật, còn giải pháp ngăn ngừa lỗi họ chưa thực sự chú ý tới mặc dù nó là yếu tố hết sức quan trọng trong sản xuất chế tạo Tuy vậy, Poka-yoke sẽ làm tăng sự tin tưởng của người thụ hưởng với bản thân bạn Khi đó, bạn là một kỹ sư có tâm